An Entity of Type: organisation, from Named Graph: http://dbpedia.org, within Data Space: dbpedia.org

Philosophy of science is a branch of philosophy concerned with the foundations, methods, and implications of science. The central questions of this study concern what qualifies as science, the reliability of scientific theories, and the ultimate purpose of science. This discipline overlaps with metaphysics, ontology, and epistemology, for example, when it explores the relationship between science and truth. Philosophy of science focuses on metaphysical, epistemic and semantic aspects of science. Ethical issues such as bioethics and scientific misconduct are often considered ethics or science studies rather than philosophy of science.

Property Value
dbo:abstract
  • تعد فلسفة العلوم فرعًا من فروع الفلسفة يهتم بأسس العلم وأساليبه وتداعياته. تتعلق الأسئلة الجوهرية لهذا الفرع بما يوصف على أنه علم، وموثوقية النظريات العلمية، بالإضافة إلى الغرض النهائي للعلم. يتداخل هذا التخصص مع الميتافيزيقيا (ما وراء الطبيعة) والأنطولوجيا (علم الوجود) ونظرية المعرفة، على سبيل المثال: عند استكشاف العلاقة بين العلم والحقيقة. تركز فلسفة العلوم على الجوانب الميتافيزيقية والمعرفية والدلالية للعلم. غالبًا ما تُعد القضايا الأخلاقية كأخلاقيات علم الأحياء مثلًأ وسوء السلوك العلمي أخلاقيات أو دراسات العلوم بدلًا من اعتبارها جزءًا من «فلسفة العلوم». لا يوجد إجماع بين الفلاسفة حول العديد من المشكلات المركزية المتعلقة بفلسفة العلوم، بما في ذلك ما إذا كان يمكن للعلم كشف الحقيقة حول الأشياء غير المرئية وما إذا كان يمكن تبرير التفكير العلمي من أصله. بالإضافة إلى هذه الأسئلة العامة حول العلم ككل، يبحث فلاسفة العلم في المشكلات التي تنطبق على علوم معينة (كعلم الأحياء أو الفيزياء مثلًا). يستخدم بعض فلاسفة العلم أيضًا النتائج المعاصرة في العلم من أجل الوصول إلى استنتاجات حول الفلسفة نفسها. بينما يعود الفكر الفلسفي المتعلق بالعلم إلى زمن أرسطو على الأقل، ظهرت الفلسفة العامة للعلم بصفتها نظامًا متميزًا فقط في القرن العشرين في أعقاب الحركة الوضعية المنطقية (الوضعانية المنطقية)، الهادفة إلى صياغة معايير لجميع العبارات الفلسفية كالجدوى وتقييمها بموضوعية. تجاوز تشارلز ساندرز بيرس وكارل بوبر من الوضعانية إلى وضع مجموعة حديثة من المعايير للمنهجية العلمية. كان كتاب توماس كون الصادر عام 1962 بعنوان «بنية الثورات العلمية» تكوينيًا أيضًا، متحديًا وجهة نظر التقدم العلمي باعتباره اكتسابًا تراكميًا ثابتًا للمعرفة استنادًا إلى طريقة ثابتة للتجربة المنهجية، وبدلًا من ذلك يجادل بأن أي تقدم يتعلق بـ«نموذج» من الأسئلة والمفاهيم والممارسات التي تحدد تخصصًا علميًا في فترة تاريخية معينة. بعد ذلك - بسبب ويلارد فان أورمان كواين وغيره- أصبح النهج المتماسك للعلم -الذي يتحقق فيه من صحة النظرية إذا كان من المنطقي للملاحظات «بصفتها جزء من بنية متماسكة»- بارزًا. يسعى بعض المفكرين مثل ستيفن جاي غولد إلى تأصيل العلم في افتراضات بديهية، كتوحيد الطبيعة مثلًا. تجادل أقلية من الفلاسفة -وبول فايرابند على وجه الخصوص- بأنه لا يوجد شيء مثل «الطريقة العلمية»، لذلك يجب السماح بجميع مناهج العلم، بما في ذلك الأساليب الخارقة للطبيعة. يوجد نهج آخر للتفكير في العلم يتضمن دراسة «كيفية إنشاء المعرفة من منظور اجتماعي»، وهو نهج يمثله علماء مثل ديفيد بلور وباري بارنز. أخيرًا، تتعامل التقاليد في الفلسفة القارية مع العلم من منظور تحليل دقيق للتجربة البشرية. تتراوح فلسفات العلوم المعينة من الأسئلة حول طبيعة الوقت التي أثارتها النسبية العامة لأينشتاين، إلى تداعيات علم الاقتصاد على السياسة العامة. الموضوع المركزي هو ما إذا كان يمكن اختزال مصطلحات نظرية علمية داخل أو بين النظريات إلى مصطلحات أخرى. بمعنى: هل يمكن اختزال الكيمياء في الفيزياء، أم يمكن اختزال علم الاجتماع في علم النفس الفردي؟ تظهر الأسئلة العامة لفلسفة العلوم أيضًا بمزيد من الخصوصية في بعض العلوم المعينة. على سبيل المثال: يُنظر إلى مسألة صحة التفكير العلمي بشكل مختلف في أسس الإحصاء. يطرح السؤال حول ما يمكن اعتباره علمًا وما يجب استبعاده باعتباره مسألة حياة أو موت في فلسفة الطب. بالإضافة إلى ذلك، تستكشف فلسفات علم الأحياء وعلم النفس والعلوم الاجتماعية ما إذا كانت الدراسات العلمية للطبيعة البشرية يمكن أن تحقق الموضوعية أو أنها تتشكل من خلال القيم والعلاقات الاجتماعية. (ar)
  • Die Wissenschaftstheorie (auch Wissenschaftsphilosophie, Wissenschaftslehre oder Wissenschaftslogik) ist ein Teilgebiet der Philosophie, das sich mit den Voraussetzungen, Methoden und Zielen von Wissenschaft und ihrer Form der Erkenntnisgewinnung beschäftigt. Begrifflich wird zwischen der Erkenntnisfähigkeit, dem Erkennen und den Erkenntnissen (den Resultaten des Erkennens) unterschieden, wobei beim allgemeinen Begriff der Erkenntnis anhand des Kontextes entschieden werden muss, was gemeint ist. Kernfragen der Wissenschaftstheorie lauten: 1. * Welche Charakteristika weist wissenschaftliche Erkenntnis auf und was soll sie leisten? (z. B. abstrakt, mathematisch oder "trocken" zu sein; als Leistungen kommen in Frage: Erklärung, Vorhersage von experimentellen Ergebnissen, Verstehen von Texten) 2. * Durch welche Methoden kann sie erreicht werden? (Methodologie) 3. * Gibt es überhaupt einen wissenschaftlichen Fortschritt? 4. * Was unterscheidet Wissenschaft von der Pseudowissenschaft? 5. * Welchen erkenntnistheoretischen Status haben wissenschaftliche Theorien und die von ihnen postulierten Entitäten? Ist Wissenschaft eine Form von Wahrheitsfindung oder muss wissenschaftliche Erkenntnis pragmatischer konzipiert werden? 6. * Welchen Einfluss haben ästhetische Faktoren auf wissenschaftliche Erkenntnisse und auf die Entwicklung der Wissenschaften? 7. * Wie soll das Verhältnis der Wissenschaft zur Ethik gestaltet sein? Die Beschäftigung mit wissenschaftstheoretischen Problemen, vor allem solchen, die die Struktur und Entwicklung wissenschaftlicher Kenntnisse und Methoden betreffen, reicht in ihren Anfängen bis in die Antike zurück (Aristoteles). Weiterführende Untersuchungen zu Teilproblemen der Wissenschaftstheorie finden sich bei Philosophen wie Francis Bacon, René Descartes, Gottfried Wilhelm Leibniz, Jean Baptiste le Rond d’Alembert, Denis Diderot, Immanuel Kant, Johann Gottlieb Fichte, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, später Bernard Bolzano. Wissenschaft wird in diesen Untersuchungen vorwiegend als System wissenschaftlicher Erkenntnisse verstanden und Wissenschaftstheorie ist in diesem Sinne eng mit Erkenntnistheorie und Methodologie verbunden, also der Reflexion der konkret verwendeten Methoden. Die allgemeine Wissenschaftstheorie stützt sich auf die formale Logik und die Ergebnisse von Untersuchungen zur Wissenschaft, die aus der Sicht der einzelnen Disziplinen gewonnen werden, z. B. Ökonomie, Soziologie, Psychologie u. a., erarbeitet – davon ausgehend – ihr eigenständiges Begriffssystem, verallgemeinert auf dieser Grundlage die disziplinären Erkenntnisse und versucht so ihrerseits zum einheitlichen theoretischen Fundament aller einzelner Forschungsdisziplinen zu werden. (de)
  • Filosofie vědy je oblast filosofie, která zkoumá vědu jako specifickou sféru lidské činnosti i jako vyvíjející se systém poznatků. Zkoumání vědy můžeme pozorovat již v antické filosofii (zvláště u Aristotela), samotný pojem filosofie vědy se nicméně rozšířil počátkem 20. stol. v dílech představitelů logického pozitivismu (forma novopozitivismu praktikovaného Vídeňským kruhem okolo Rudolpha Carnapa). Původní snahou bylo omezovat filosofický výzkum vědy jazykovými prostředky formální logiky s cílem redukovat vědecké teoretické pojmy a výroky na empirické, které umožňují prověření pozorováním či experimentem. Karl Raimund Popper namísto kritéria verifikovatelnosti zavádí kritérium falzifikovatelnosti; vědecká hypotéza je pravdivá, pokud jsou pravdivé výroky, které z ní můžeme dedukovat. Pokud je hypotéza falzifikována, stává se celá teorie vyvrácenou. Dokud falzifikaci odolává, je považována za platnou. Může jít o vyvrácení základní (axiomatické) hypotézy celého systému (např. "Neexistuje vyšší rychlost než rychlost světla."), pak jde o vyvrácení celé vědecké teorie. Nebo může jít o vyvrácení pomocné hypotézy, kdy je možné zachovat celou teorii díky tvorbě hypotézy ad-hoc, která opravuje neshody. To však nelze provádět do nekonečna. Popper označuje ospravedlňování anomálií pomocí hypotéz ad-hoc do nekonečna za nevědecké (toho se dopouštějí např. kreacionisté). Věda je tak evolučním procesem spočívajícím v neustálém překonávání omylů. Na Poppera navázal Thomas Samuel Kuhn se svým pojetím paradigmatu a vědeckých revolucí. V současnosti se filosofie vědy zabývá nejen strukturou vědeckého poznání, ale i jeho dějinami. Kromě studia již získaných poznání se věnuje i problémům získávání nových poznání, a od trendu redukovat vědecký výzkum pouze na empirickou úroveň se postupně upouští. Filosofie vědy je jedním z hlavních okruhů zájmů analytické filosofie (Ludwig Wittgenstein, W. V. O. Quine, Hilary Putnam a další), trvale se jí však zabývají i neanalytičtí filosofové, např. Gaston Bachelard, Alexandre Koyré, Paul Feyerabend, v Česku pak mj. Zdeněk Neubauer. Jistou formou filosofie vědy je i bioetika, součást filosofie biologie. (cs)
  • La filozofio de scienco (aŭ scienca filozofio) estas fako de filozofio, kiu traktas la fundamentojn, supozojn kaj implicojn de scienco, inkluzive formalajn sciencojn kiel matematiko kaj statistiko; naturajn sciencojn kiel fiziko, kemio kaj biologio; kaj sociajn sciencojn kiel psikologio, sociologio, politika scienco kaj ekonomiko. La filozofio de scienco parencas al al aliaj branĉoj de la filozofio kiel la sciteorio, la ontologio kaj la filozofio de lingvo. Ĝi penas klarigi: la naturon de sciencaj diraĵoj kaj konceptoj; la manieron, per kiu oni produktas ilin; kiel scienco klarigas, prognozas kaj, pere de teknologio, ekuzas la naturon; la manieron ekkoni pravecon de informoj; la formuladon kaj uzon de la scienca metodo; la tipojn de pensado, kiujn oni uzas por atingi konkludojn; kaj la implicojn de sciencaj metodoj kaj modeloj por socio ĝenerale kaj por la sciencoj mem. (eo)
  • Zientziaren filosofia zientziaren sistemak, ondorioak eta oinarri filosofikoak aztertzen dituen filosofiaren adarra da, bai zientzia naturalei (fisika, biologia, etab.) bai gizarte zientzei (psikologia, ekonomia, etab.) dagokienez. Zientziaren alderdi metafisikoak, epistemologikoak eta semantikoak jorratzen dira gehienbat, honako hauek besteak beste: * Pentsamolde zientifikoaren natura, garapena eta kontzeptuak. * Zer nolako prozesuak erabiltzen dira zientzia egiterakoan. * Zientzia eta naturaren arteko lotura. * Zientzien teoriak balioesteko moduak. * Metodo zientifikoa. * Zientzien arrazoibideak eta haren baliokide filosofikoak. * Metodo zientifikoaren eta gizartearen elkarrenganako loturak. (eu)
  • La filosofía de la ciencia es la rama de la filosofía que investiga el conocimiento científico y la práctica científica. Se ocupa de saber, entre otras cosas, cómo se desarrollan, evalúan y cambian las teorías científicas, y de saber si la ciencia es capaz de revelar la verdad de las «entidades ocultas» (o sea, no observables) y los procesos de la naturaleza. Son filosóficas las diversas proposiciones básicas que permiten construir la ciencia. Por ejemplo: * Existe de manera independiente de la mente humana (tesis ontológica de realismo) * La naturaleza es regular, al menos en alguna medida (tesis ontológica de legalidad) * El ser humano es capaz de comprender la naturaleza (tesis gnoseológica de inteligibilidad) * Tomar conciencia de su propia forma de pensar sobre sí misma Si bien estos supuestos metafísicos no son cuestionados por el realismo científico, muchos han planteado serias sospechas respecto del segundo de ellos​ y numerosos filósofos han puesto en tela de juicio alguno de ellos o los tres.​ De hecho, las principales sospechas con respecto a la validez de estos supuestos metafísicos son parte de la base para distinguir las diferentes corrientes epistemológicas históricas y actuales. De tal modo, aunque en términos generales el empirismo lógico defiende el segundo principio, opone reparos al tercero y asume una posición fenomenista, es decir, admite que el hombre puede comprender la naturaleza siempre que por naturaleza se entienda "los fenómenos" (el producto de la experiencia humana) y no la propia realidad. En pocas palabras, lo que intenta la filosofía de la ciencia es explicar problemas tales como: * Naturaleza y la obtención de las ideas científicas (conceptos, hipótesis, modelos, teorías, paradigma, etc.) * Relación de cada una de ellas con la realidad * Cómo la ciencia describe, explica, predice y contribuye al control de la naturaleza (esto último en conjunto con la filosofía de la tecnología) * Formulación y uso del método científico * Tipos de razonamiento utilizados para llegar a conclusiones * Implicaciones de los diferentes métodos y modelos de ciencia La filosofía de la ciencia comparte algunos problemas con la gnoseología —la teoría del conocimiento— que se ocupa de los límites y condiciones de posibilidad de todo conocimiento. Pero, a diferencia de esta, la filosofía de la ciencia restringe su campo de investigación a los problemas que plantea el conocimiento científico; el cual, tradicionalmente, se distingue de otros tipos de conocimiento, como el ético o estético, o las tradiciones culturales. Algunos científicos han mostrado un vivo interés por la filosofía de la ciencia y algunos como Galileo Galilei, Isaac Newton y Albert Einstein, han hecho importantes contribuciones. Numerosos científicos, sin embargo, se han dado por satisfechos dejando la filosofía de la ciencia a los filósofos y han preferido seguir haciendo ciencia en vez de dedicar más tiempo a considerar cómo se hace la ciencia. Dentro de la tradición occidental, entre las figuras más importantes anteriores al siglo XX destacan entre muchos otros Platón, Aristóteles, Epicuro, Arquímedes, Boecio, Alcuino, Averroes, Nicolás de Oresme, Santo Tomas de Aquino, Jean Buridan, Leonardo da Vinci, Raimundo Lulio, Francis Bacon, René Descartes, John Locke, David Hume, Emmanuel Kant y John Stuart Mill. La filosofía de la ciencia no se denominó así hasta la formación del Círculo de Viena, a principios del siglo XX. En la misma época, la ciencia vivió una gran transformación a raíz de la teoría de la relatividad y de la mecánica cuántica. Entre los filósofos de la ciencia más conocidos del siglo XX figuran Karl R. Popper y Thomas Kuhn, Mario Bunge, Paul Feyerabend, Imre Lakatos, Ilya Prigogine, etc. (es)
  • La philosophie des sciences est la branche de la philosophie qui étudie les fondements philosophiques, les systèmes et les implications de la science, qu'il s'agisse de sciences naturelles (physique, biologie, etc.) ou de sciences sociales (psychologie, économie, etc.).[réf. nécessaire] La philosophie étant la science des énoncés, en parallèle la philosophie des sciences est la science des énoncés scientifiques (épuration des questions à poser à la science et à ses acteurs, clarifications du langage scientifique…) sans se préoccuper de les résoudre. D'ailleurs une question philosophique résolue entre dans l'histoire de la connaissance. Le travail philosophique consiste à s'interroger sur les modalités de passage des significations aux dénotations (processus plus difficile en sciences humaines). La philosophie des sciences questionne la Science, et aussi l'épistémologie, l'ontologie des objets de la science, l'histoire de la science… toutes les disciplines qui interagissent avec la connaissance scientifique.[réf. nécessaire] L'histoire de la philosophie de la science s'appuie sur l'histoire de la science. La philosophie des sciences se divise, en pratique, en deux mouvements[source insuffisante] : 1. * la philosophie analytique 2. * l'épistémologie historique À titre préliminaire, il est possible de distinguer une philosophie "générale" des sciences, s'intéressant à la nature même de l'activité scientifique, et une autre philosophie des sciences, particulièrement attachée à une science en particulier, cherchant alors à en dégager les spécificités. Par exemple, la physique est une science expérimentale, ce qui ne saurait être le cas de la logique. La distinction préliminaire entre philosophie "générale" et "spéciale" n'a que peu de teneur philosophique compte tenu de la liaison inextricable des questionnements que l'on y trouve, la valeur de cette distinction est uniquement pédagogique. (fr)
  • Brainse den eolaíocht, a dtagtar go minic air ó dhearcadh stair na heolaíochta, a dhéanann staidéar ar nádúr modhanna oibre, teoiricí, fianaisí, mínithe, tuairiscí eolaíocha agus a gceangail le hábhair eile sa bhfealsúnacht, loighic, eipistéimeolaíocht is eile. (ga)
  • Philosophy of science is a branch of philosophy concerned with the foundations, methods, and implications of science. The central questions of this study concern what qualifies as science, the reliability of scientific theories, and the ultimate purpose of science. This discipline overlaps with metaphysics, ontology, and epistemology, for example, when it explores the relationship between science and truth. Philosophy of science focuses on metaphysical, epistemic and semantic aspects of science. Ethical issues such as bioethics and scientific misconduct are often considered ethics or science studies rather than philosophy of science. There is no consensus among philosophers about many of the central problems concerned with the philosophy of science, including whether science can reveal the truth about unobservable things and whether scientific reasoning can be justified at all. In addition to these general questions about science as a whole, philosophers of science consider problems that apply to particular sciences (such as biology or physics). Some philosophers of science also use contemporary results in science to reach conclusions about philosophy itself. While philosophical thought pertaining to science dates back at least to the time of Aristotle, general philosophy of science emerged as a distinct discipline only in the 20th century in the wake of the logical positivist movement, which aimed to formulate criteria for ensuring all philosophical statements' meaningfulness and objectively assessing them. Charles Sanders Peirce and Karl Popper moved on from positivism to establish a modern set of standards for scientific methodology. Thomas Kuhn's 1962 book The Structure of Scientific Revolutions was also formative, challenging the view of scientific progress as steady, cumulative acquisition of knowledge based on a fixed method of systematic experimentation and instead arguing that any progress is relative to a "paradigm", the set of questions, concepts, and practices that define a scientific discipline in a particular historical period. Subsequently, the coherentist approach to science, in which a theory is validated if it makes sense of observations as part of a coherent whole, became prominent due to W.V. Quine and others. Some thinkers such as Stephen Jay Gould seek to ground science in axiomatic assumptions, such as the uniformity of nature. A vocal minority of philosophers, and Paul Feyerabend in particular, argue that there is no such thing as the "scientific method", so all approaches to science should be allowed, including explicitly supernatural ones. Another approach to thinking about science involves studying how knowledge is created from a sociological perspective, an approach represented by scholars like David Bloor and Barry Barnes. Finally, a tradition in continental philosophy approaches science from the perspective of a rigorous analysis of human experience. Philosophies of the particular sciences range from questions about the nature of time raised by Einstein's general relativity, to the implications of economics for public policy. A central theme is whether the terms of one scientific theory can be intra- or intertheoretically reduced to the terms of another. That is, can chemistry be reduced to physics, or can sociology be reduced to individual psychology? The general questions of philosophy of science also arise with greater specificity in some particular sciences. For instance, the question of the validity of scientific reasoning is seen in a different guise in the foundations of statistics. The question of what counts as science and what should be excluded arises as a life-or-death matter in the philosophy of medicine. Additionally, the philosophies of biology, of psychology, and of the social sciences explore whether the scientific studies of human nature can achieve objectivity or are inevitably shaped by values and by social relations. (en)
  • 科学哲学(かがくてつがく、英語: philosophy of science)とは、科学を対象とする哲学的な考察のことである。 (ja)
  • La filosofia della scienza è la branca della filosofia che studia i fondamenti, gli assunti e le implicazioni della scienza, sia riguardo alla logica e alle scienze naturali, come la fisica, la chimica, la biochimica o la biologia, sia riguardo alle scienze sociali, come la sociologia, la psicologia o l'economia. Le principali sezioni della filosofia della scienza sono la filosofia della matematica, la filosofia della fisica, la filosofia della chimica e la filosofia della biologia. In parte legata alla filosofia della conoscenza nota come gnoseologia e, in misura maggiore, all'epistemologia, essa cerca di spiegare la natura dei concetti e delle asserzioni scientifiche, i modi in cui essi vengono prodotti; come la scienza spiega la natura, come la predice e come la utilizza per i suoi fini; i mezzi per determinare la validità delle informazioni; la formulazione e l'uso del metodo scientifico; i tipi di ragionamento che si usano per arrivare a delle conclusioni; le implicazioni dei metodi scientifici, con modelli dell'ambiente scientifico e della società umana circostante. (it)
  • Wetenschapsfilosofie is een discipline van de filosofie die zich bezighoudt met het kritisch onderzoek naar de vooronderstellingen, de methoden en de resultaten van de wetenschappen. Daarbij rekent ze behalve de natuurwetenschappen bijvoorbeeld ook de sociale wetenschappen, de psychologie en de economie tot haar studiegebied. Wetenschapsfilosofie heeft zowel een normatieve als een descriptieve taak. De eerste leidt tot de eis van filosofische of epistemologische adequaatheid - dat een wetenschapstheorie overeenkomt met filosofische ideeën -de tweede tot de eis van historische adequaatheid - dat de beschrijving overeenkomt met hoe wetenschap werkelijk bedreven wordt. Het werk The Structure of Scientific Revolutions van Thomas Kuhn maakte dat de nadruk van de eerste verschoof naar de tweede. (nl)
  • Filozofia nauki – dział filozofii zajmujący się badaniem filozoficznych podstaw nauki, m.in. jej metod, struktury i założeń, a także różnicy między nauką i nie-nauką. Początki analizy poznania, zwłaszcza racjonalnych metod poznania, sięgają starożytności, jednak współcześnie termin „filozofia nauki” wiąże się zwykle z tzw. nauką nowożytną, tj. rozwijającą się od ok. XVII wieku, w oparciu o empiryczno-matematyczną metodę naukową. Kluczowym etapem w rozwoju filozofii nauki była I połowa XX wieku, kiedy to w ramach tzw. pozytywizmu logicznego (zob. też niżej) przedstawione zostały przyjmowane powszechnie do dzisiaj rozumienia takich pojęć, jak teoria, hipoteza, weryfikacja, falsyfikacja, redukcjonizm i in. Do najważniejszych XX-wiecznych filozofów nauki należą: Bertrand Russell, Carl Gustav Hempel, Sir Karl Popper, , Paul Feyerabend, Thomas Kuhn, Imre Lakatos, Ernest Nagel, Bas van Fraassen, i inni. W II połowie XX wieku przeprowadzono wiele badań nad społecznymi i historycznymi aspektami rozwoju nauki. Przykładowo, w latach 60. Thomas Kuhn wprowadził popularne do dziś pojęcie „rewolucji naukowej”. Dziś filozofia nauki stanowi jedną z głównych dyscyplin filozofii. (pl)
  • Filosofia da ciência (do grego Φιλοσοφία της Επιστήμης/Filosofía tes Epistémes) é o campo da pesquisa filosófica que estuda os fundamentos, pressupostos e implicações filosóficas da ciência, incluindo as ciências naturais como física e biologia, e as ciências sociais, como psicologia e economia. Neste sentido, a filosofia da ciência está intimamente relacionada à epistemologia e à ontologia. Mais do que tentar explicar, tenta problematizar os seguintes aspectos: * a natureza das afirmações e conceitos científicos; * a forma como são produzidos; * os meios para determinar a validade da informação; * como a ciência explica, prediz e, através da tecnologia, domina a natureza; * a formulação e uso do método científico; * os tipos de argumentos usados para chegar a conclusões; * as implicações dos métodos e modelos científicos para a sociedade e para as próprias ciências. Uma visão é que todas as ciências possuem uma filosofia subjacente independente do que se afirme ao contrário: Não há tal coisa como ciência livre de filosofia; há apenas ciência cuja bagagem filosófica é tomada a bordos sem examinação —Daniel Dennett, Darwin's Dangerous Idea, 1995. (pt)
  • Филосо́фия нау́ки — раздел философии, изучающий понятие, границы и методологию науки. Также существуют более специальные разделы философии науки, например философия математики, философия физики, философия химии, философия биологии, философия медицины, философия психологии. Философия науки как направление западной и отечественной философии представлена множеством оригинальных концепций, предлагающих ту или иную модель развития науки и эпистемологии. Она сосредоточена на выявлении роли и значимости науки, характеристик когнитивной, теоретической деятельности. Философия науки как философская дисциплина, наряду с философией истории, логикой, методологией, культурологией, исследующей свой срез рефлексивного отношения мышления к бытию (в данном случае к бытию науки), возникла в ответ на потребность осмыслить социокультурные функции науки в условиях НТР. Это молодая дисциплина, которая заявила о себе лишь во второй половине XX в. В то время как направление, имеющее название «философия науки», возникло столетием раньше. (ru)
  • Vetenskapsteorin är den gren av filosofin som diskuterar dels sådana begrepp som är gemensamma för olika vetenskaper, dels olika specialvetenskaper. Ett förslag till definition av termen "vetenskapsteori", baserad på den föreslagna definitionen av termen filosofi, lyder: "Vetenskapsteori innebär diskussion om vetenskap utan referenser till empiriskt underlag". När det gäller begrepp som är gemensamma för de olika vetenskaperna gränsar vetenskapsteorin till mer generella filosofiska områden, framför allt epistemologi och metafysik. Vetenskapsteorin ställer till exempel epistemologiska frågor om den vetenskapliga kunskapens natur, som huruvida vetenskap är en rationell verksamhet, som ger oss tillförlitlig kunskap om världen och i vilken grad vetenskapen är påverkad av olika ideologier eller kulturer. Man ställer även mer metafysiska frågor, som exempelvis vad naturlagar är och huruvida världen är deterministisk. Ett annat centralt vetenskapsteoretiskt område handlar om vetenskaplig förklaring: vad innebär det att vetenskapen förklarar något, och vad kännetecknar en vetenskaplig förklaring? Vetenskapsteoretiker diskuterar även det så kallade demarkationsproblemet, som behandlar vad som skiljer vetenskap från icke-vetenskap, pseudovetenskap och religion. Till vetenskapsteorin brukar man även räkna de filosofiska problem hos de olika specialvetenskaperna. Det finns till exempel biologins filosofi och fysikens filosofi. Ett stort område inom vetenskapsteorin berör samhällsvetenskapens och humaniorans vetenskapsteori. Bör dessa vetenskaper efterlikna naturvetenskapen, eller finns det en speciell metod för dessa? Skiljer sig kunskap om människors verksamhet från kunskaper om naturfenomen? Ett annat omdiskuterat område behandlar de sociala institutionernas natur och kretsar kring begreppen sociala fakta och sociala konstruktioner. Oftast används termen vetenskapsfilosofi synonymt med vetenskapsteori, men vissa motsätter sig detta . Vid Sveriges två institutioner i vetenskapsteori bedrivs förutom vetenskapsfilosofi även rent empirisk verksamhet som vetenskapshistoria och vetenskapssociologi. Några av de senaste decenniernas mest inflytelserika vetenskapsteoretiker är Karl Popper, Paul Feyerabend, Thomas Samuel Kuhn och Imre Lakatos. Värdet av vetenskapsteori, menar Einstein, ligger i dess förmåga att frigöra forskarens föreställningsvärld. (sv)
  • 科學哲學(英語:Philosophy of science)是哲學的一個分支,涉及科學的基礎、方法和影響。本領域的核心問題涉及什麼才算是科學、科學理論的可靠性以及科學的最終目的。這門學科與形而上學、本體論和認識論重疊,例如,當它探索科學與真理之間的關係時。科學哲學側重於科學的形而上學、認識論和語義方面。生物倫理學和科學不端行為等倫理問題通常被視為倫理學或科學論,而不是科學哲學。 關於科學哲學的許多核心問題,包括科學能否揭示不可觀察事物的真相,以及科學推理是否完全合理(相關議題領域為「歸納問題」(英語:Problem of induction;德語:Induktionsproblem)),哲學家之間沒有達成共識。除了這些關於整個科學領域的普遍問題之外,科學哲學家還考慮適用於特定科學(例如生物學或物理學)的問題。一些科學哲學家還利用當代科學成果來得出關於哲學本身的結論。 雖然與科學有關的哲學思想至少可以追溯到亞里士多德時代,但一般科學哲學只是在 20 世紀邏輯實證主義運動後才作為一門獨特的學科出現,該運動旨在制定標準以確保所有哲學陳述意義並客觀地評估它們。查爾斯·桑德斯·皮爾斯 (Charles Sanders Peirce) 和卡爾·波普爾 (Karl Popper) 從實證主義轉向建立一套現代科學方法論標準。托馬斯·庫恩 (Thomas Kuhn) 1962 年的著作《科學革命的結構》(英語:The Structure of Scientific Revolutions) 也是形成性的,它挑戰了科學進步的觀點,即基於固定的系統實驗方法穩定、累積地獲取知識,而是認為任何進步都與“範式”相關,即集合在特定歷史時期定義一門科學學科的問題、概念和實踐。 隨後,威拉德·范奧曼·奎因等學者推廣了真理融貫論;該學說認為如果一個理論將觀察作為一個連貫整體有意義的一部分,那麼它就是有效的。斯蒂芬·傑·古爾德 (Stephen Jay Gould) 等一些思想家試圖將科學建立在公理假設中,例如均變論。少數哲學家,尤其是保羅·費耶阿本德,認為不存在“科學方法”這樣的東西,因此應該允許所有有關科學的方法,包括明確的超自然方法。另一種思考科學的方法涉及從社會學的角度研究知識是如何被創造的(該領域或稱科學建構論(英語:Constructivism)),這種方法由大衛·布魯爾和巴里·巴恩斯(S. Barry Barnes)等學者為代表。最後,歐陸哲學的一個傳統從對人類經驗的嚴格分析的角度來看待科學。 特定科學的哲學範圍從愛因斯坦廣義相對論提出的關於時間性質的問題,到經濟學對公共政策的影響。一個中心主題是一種科學理論的術語是否可以在理論內或理論間簡化為另一種科學理論的術語。也就是說,化學可以還原為物理學,還是社會學可以還原為個體心理學?科學哲學的一般問題在某些特定科學中也具有更大的特殊性。例如,在統計學基礎中,科學推理的有效性問題以不同的形式出現。什麼是科學,什麼應該被排除在外,這個問題在醫學哲學中是關於生死的問題。此外,生物學、心理學和社會科學的哲學探索對人性的科學研究是否能夠實現客觀性或不可避免地受到價值觀和社會關係的影響。 (zh)
  • Філосо́фія нау́ки — розділ філософії, який вивчає поняття, границі і методологію науки. Разом з тим, існують більш спеціальні розділи філософії, наприклад: філософія математики, філософія біології, філософія фізики тощо. Як напрямок філософія науки представлена оригінальними концепціями, які пропонують різні моделі розвитку науки та епістемології. Вона зосереджена на виявленні ролі і значимості науки, характеристик когнітивної, теоретичної діяльності. Як філософська дисципліна філософія науки поряд з філософією історії, логікою, методологією, культурологією виникла як необхідність осмислити соціокультурні функції науки в умовах науково-технічної революції. Ця молода дисципліна заявила про себе тільки у другій половині XX століття. У той же час, напрямок «філософія науки» виник на сто років раніше. (uk)
dbo:thumbnail
dbo:wikiPageExternalLink
dbo:wikiPageID
  • 37010 (xsd:integer)
dbo:wikiPageLength
  • 100737 (xsd:nonNegativeInteger)
dbo:wikiPageRevisionID
  • 1071913992 (xsd:integer)
dbo:wikiPageWikiLink
dbp:wikiPageUsesTemplate
dct:isPartOf
dct:subject
gold:hypernym
rdf:type
rdfs:comment
  • Brainse den eolaíocht, a dtagtar go minic air ó dhearcadh stair na heolaíochta, a dhéanann staidéar ar nádúr modhanna oibre, teoiricí, fianaisí, mínithe, tuairiscí eolaíocha agus a gceangail le hábhair eile sa bhfealsúnacht, loighic, eipistéimeolaíocht is eile. (ga)
  • 科学哲学(かがくてつがく、英語: philosophy of science)とは、科学を対象とする哲学的な考察のことである。 (ja)
  • تعد فلسفة العلوم فرعًا من فروع الفلسفة يهتم بأسس العلم وأساليبه وتداعياته. تتعلق الأسئلة الجوهرية لهذا الفرع بما يوصف على أنه علم، وموثوقية النظريات العلمية، بالإضافة إلى الغرض النهائي للعلم. يتداخل هذا التخصص مع الميتافيزيقيا (ما وراء الطبيعة) والأنطولوجيا (علم الوجود) ونظرية المعرفة، على سبيل المثال: عند استكشاف العلاقة بين العلم والحقيقة. تركز فلسفة العلوم على الجوانب الميتافيزيقية والمعرفية والدلالية للعلم. غالبًا ما تُعد القضايا الأخلاقية كأخلاقيات علم الأحياء مثلًأ وسوء السلوك العلمي أخلاقيات أو دراسات العلوم بدلًا من اعتبارها جزءًا من «فلسفة العلوم». (ar)
  • Filosofie vědy je oblast filosofie, která zkoumá vědu jako specifickou sféru lidské činnosti i jako vyvíjející se systém poznatků. Zkoumání vědy můžeme pozorovat již v antické filosofii (zvláště u Aristotela), samotný pojem filosofie vědy se nicméně rozšířil počátkem 20. stol. v dílech představitelů logického pozitivismu (forma novopozitivismu praktikovaného Vídeňským kruhem okolo Rudolpha Carnapa). Původní snahou bylo omezovat filosofický výzkum vědy jazykovými prostředky formální logiky s cílem redukovat vědecké teoretické pojmy a výroky na empirické, které umožňují prověření pozorováním či experimentem. (cs)
  • Die Wissenschaftstheorie (auch Wissenschaftsphilosophie, Wissenschaftslehre oder Wissenschaftslogik) ist ein Teilgebiet der Philosophie, das sich mit den Voraussetzungen, Methoden und Zielen von Wissenschaft und ihrer Form der Erkenntnisgewinnung beschäftigt. Begrifflich wird zwischen der Erkenntnisfähigkeit, dem Erkennen und den Erkenntnissen (den Resultaten des Erkennens) unterschieden, wobei beim allgemeinen Begriff der Erkenntnis anhand des Kontextes entschieden werden muss, was gemeint ist. Kernfragen der Wissenschaftstheorie lauten: (de)
  • La filozofio de scienco (aŭ scienca filozofio) estas fako de filozofio, kiu traktas la fundamentojn, supozojn kaj implicojn de scienco, inkluzive formalajn sciencojn kiel matematiko kaj statistiko; naturajn sciencojn kiel fiziko, kemio kaj biologio; kaj sociajn sciencojn kiel psikologio, sociologio, politika scienco kaj ekonomiko. (eo)
  • Zientziaren filosofia zientziaren sistemak, ondorioak eta oinarri filosofikoak aztertzen dituen filosofiaren adarra da, bai zientzia naturalei (fisika, biologia, etab.) bai gizarte zientzei (psikologia, ekonomia, etab.) dagokienez. Zientziaren alderdi metafisikoak, epistemologikoak eta semantikoak jorratzen dira gehienbat, honako hauek besteak beste: (eu)
  • La philosophie des sciences est la branche de la philosophie qui étudie les fondements philosophiques, les systèmes et les implications de la science, qu'il s'agisse de sciences naturelles (physique, biologie, etc.) ou de sciences sociales (psychologie, économie, etc.).[réf. nécessaire] L'histoire de la philosophie de la science s'appuie sur l'histoire de la science. La philosophie des sciences se divise, en pratique, en deux mouvements[source insuffisante] : 1. * la philosophie analytique 2. * l'épistémologie historique (fr)
  • La filosofía de la ciencia es la rama de la filosofía que investiga el conocimiento científico y la práctica científica. Se ocupa de saber, entre otras cosas, cómo se desarrollan, evalúan y cambian las teorías científicas, y de saber si la ciencia es capaz de revelar la verdad de las «entidades ocultas» (o sea, no observables) y los procesos de la naturaleza. Son filosóficas las diversas proposiciones básicas que permiten construir la ciencia. Por ejemplo: En pocas palabras, lo que intenta la filosofía de la ciencia es explicar problemas tales como: (es)
  • La filosofia della scienza è la branca della filosofia che studia i fondamenti, gli assunti e le implicazioni della scienza, sia riguardo alla logica e alle scienze naturali, come la fisica, la chimica, la biochimica o la biologia, sia riguardo alle scienze sociali, come la sociologia, la psicologia o l'economia. Le principali sezioni della filosofia della scienza sono la filosofia della matematica, la filosofia della fisica, la filosofia della chimica e la filosofia della biologia. (it)
  • Philosophy of science is a branch of philosophy concerned with the foundations, methods, and implications of science. The central questions of this study concern what qualifies as science, the reliability of scientific theories, and the ultimate purpose of science. This discipline overlaps with metaphysics, ontology, and epistemology, for example, when it explores the relationship between science and truth. Philosophy of science focuses on metaphysical, epistemic and semantic aspects of science. Ethical issues such as bioethics and scientific misconduct are often considered ethics or science studies rather than philosophy of science. (en)
  • Wetenschapsfilosofie is een discipline van de filosofie die zich bezighoudt met het kritisch onderzoek naar de vooronderstellingen, de methoden en de resultaten van de wetenschappen. Daarbij rekent ze behalve de natuurwetenschappen bijvoorbeeld ook de sociale wetenschappen, de psychologie en de economie tot haar studiegebied. (nl)
  • Filozofia nauki – dział filozofii zajmujący się badaniem filozoficznych podstaw nauki, m.in. jej metod, struktury i założeń, a także różnicy między nauką i nie-nauką. Początki analizy poznania, zwłaszcza racjonalnych metod poznania, sięgają starożytności, jednak współcześnie termin „filozofia nauki” wiąże się zwykle z tzw. nauką nowożytną, tj. rozwijającą się od ok. XVII wieku, w oparciu o empiryczno-matematyczną metodę naukową. Kluczowym etapem w rozwoju filozofii nauki była I połowa XX wieku, kiedy to w ramach tzw. pozytywizmu logicznego (zob. też niżej) przedstawione zostały przyjmowane powszechnie do dzisiaj rozumienia takich pojęć, jak teoria, hipoteza, weryfikacja, falsyfikacja, redukcjonizm i in. Do najważniejszych XX-wiecznych filozofów nauki należą: Bertrand Russell, Carl Gustav H (pl)
  • Filosofia da ciência (do grego Φιλοσοφία της Επιστήμης/Filosofía tes Epistémes) é o campo da pesquisa filosófica que estuda os fundamentos, pressupostos e implicações filosóficas da ciência, incluindo as ciências naturais como física e biologia, e as ciências sociais, como psicologia e economia. Neste sentido, a filosofia da ciência está intimamente relacionada à epistemologia e à ontologia. Mais do que tentar explicar, tenta problematizar os seguintes aspectos: Uma visão é que todas as ciências possuem uma filosofia subjacente independente do que se afirme ao contrário: (pt)
  • Філосо́фія нау́ки — розділ філософії, який вивчає поняття, границі і методологію науки. Разом з тим, існують більш спеціальні розділи філософії, наприклад: філософія математики, філософія біології, філософія фізики тощо. Як напрямок філософія науки представлена оригінальними концепціями, які пропонують різні моделі розвитку науки та епістемології. Вона зосереджена на виявленні ролі і значимості науки, характеристик когнітивної, теоретичної діяльності. (uk)
  • Филосо́фия нау́ки — раздел философии, изучающий понятие, границы и методологию науки. Также существуют более специальные разделы философии науки, например философия математики, философия физики, философия химии, философия биологии, философия медицины, философия психологии. Философия науки как направление западной и отечественной философии представлена множеством оригинальных концепций, предлагающих ту или иную модель развития науки и эпистемологии. Она сосредоточена на выявлении роли и значимости науки, характеристик когнитивной, теоретической деятельности. (ru)
  • Vetenskapsteorin är den gren av filosofin som diskuterar dels sådana begrepp som är gemensamma för olika vetenskaper, dels olika specialvetenskaper. Ett förslag till definition av termen "vetenskapsteori", baserad på den föreslagna definitionen av termen filosofi, lyder: "Vetenskapsteori innebär diskussion om vetenskap utan referenser till empiriskt underlag". (sv)
  • 科學哲學(英語:Philosophy of science)是哲學的一個分支,涉及科學的基礎、方法和影響。本領域的核心問題涉及什麼才算是科學、科學理論的可靠性以及科學的最終目的。這門學科與形而上學、本體論和認識論重疊,例如,當它探索科學與真理之間的關係時。科學哲學側重於科學的形而上學、認識論和語義方面。生物倫理學和科學不端行為等倫理問題通常被視為倫理學或科學論,而不是科學哲學。 關於科學哲學的許多核心問題,包括科學能否揭示不可觀察事物的真相,以及科學推理是否完全合理(相關議題領域為「歸納問題」(英語:Problem of induction;德語:Induktionsproblem)),哲學家之間沒有達成共識。除了這些關於整個科學領域的普遍問題之外,科學哲學家還考慮適用於特定科學(例如生物學或物理學)的問題。一些科學哲學家還利用當代科學成果來得出關於哲學本身的結論。 (zh)
rdfs:label
  • Philosophy of science (en)
  • فلسفة العلوم (ar)
  • Filosofia de la ciència (ca)
  • Filosofie vědy (cs)
  • Φιλοσοφία της επιστήμης (el)
  • Wissenschaftstheorie (de)
  • Filozofio de scienco (eo)
  • Filosofía de la ciencia (es)
  • Zientziaren filosofia (eu)
  • Philosophie des sciences (fr)
  • Fealsúnacht na heolaíochta (ga)
  • Filsafat ilmu (in)
  • 科学哲学 (ja)
  • Filosofia della scienza (it)
  • 과학철학 (ko)
  • Wetenschapsfilosofie (nl)
  • Философия науки (ru)
  • Filozofia nauki (pl)
  • Filosofia da ciência (pt)
  • Vetenskapsteori (sv)
  • Філософія науки (uk)
  • 科学哲学 (zh)
rdfs:seeAlso
owl:sameAs
skos:exactMatch
prov:wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:isPrimaryTopicOf
is dbo:academicDiscipline of
is dbo:education of
is dbo:field of
is dbo:knownFor of
is dbo:literaryGenre of
is dbo:mainInterest of
is dbo:nonFictionSubject of
is dbo:occupation of
is dbo:philosophicalSchool of
is dbo:profession of
is dbo:type of
is dbo:wikiPageRedirects of
is dbo:wikiPageWikiLink of
is dbp:discipline of
is dbp:field of
is dbp:fields of
is dbp:knownFor of
is dbp:mainInterests of
is dbp:schoolTradition of
is dbp:subDiscipline of
is dbp:subject of
is dbp:subjects of
is dbp:type of
is dc:subject of
is rdfs:seeAlso of
is foaf:primaryTopic of
Powered by OpenLink Virtuoso    This material is Open Knowledge     W3C Semantic Web Technology     This material is Open Knowledge    Valid XHTML + RDFa
This content was extracted from Wikipedia and is licensed under the Creative Commons Attribution-ShareAlike 3.0 Unported License