|
p:abstract
|
-
Francis Galton (16. helmikuuta 1822 Sparkbrook, Birmingham – 17. tammikuuta 1911 Haslemere, Surrey) oli englantilainen tutkimusmatkailija, antropologi ja tilastotieteilijä, joka aloitti perinnöllisyystutkimukset. Hän oli Charles Darwinin serkkupuoli ja aikansa ihmelapsi, joka oppi kaksivuotiana lukemaan ja osasi viisivuotiaana kreikkaa ja jakolaskuja. Galton teki vuonna 1846 tutkimusmatkan Valkoiselle Niilille, ja vuonna 1850 Etelä-Afrikan länsiosiin.
Darwinin teos Lajien synty ohjasi Galtoninkin kiinnostusta luonnontieteisiin ja perinnöllisyyteen. Teoksissaan Hereditary genius, its laws and consequences (1869), ja Natural inheritance (1889) hän muotoilee Galtonin lain, jonka mukaan yksilön perimästä tulee 50 % kummaltakin vanhemmalta, 25 % kultakin isovanhemmalta, 12,5% kultakin iso-isovanhemmalta. Hän tutki myös tilastollisia menetelmiä, muun muassa korrelaatiota, ja ilmatiedettä.
Galton aloitti kaksostutkimukset. Näillä hän pyrki selvittämään sitä, kuinka suuri osa ihmisen persoonallisuudesta voidaan selittää perimän tai toisaalta ympäristön avulla. Galton päätyi toteamaan, että perimän vaikutus ylittää merkittävästi ympäristön vaikutuksen. Nykyään tällaista perimän ja ympäristön vastakkainasettelua pidetään keinotekoisena ja jopa jokseenkin harhaanjohtavana. Galtonia voidaan pitää käyttäytymisgenetiikan perustajana.
Galtonin teoksen The Comparative Worth of Different Races (1869), pohjalta syntyi 1800-luvun loppupuolella eugenistiikan tai ”tieteellisen rasismin” tutkimusala. Galton asetti eri rodut älykkyysasteikolle, jonka toisessa ääripäässä sijaitsivat ateenalaiset ja heidän alapuolellaan laskevassa järjestyksessä englantilaiset, skotlantilaiset ja pohjoisenglantilaiset. Galton aateloitiin 1909 ja hänen testamenttivaroillaan perustettiin hänen mukaansa nimetty rotuhygienian professorin virka Lontoon yliopistoon."
(fi)
-
Francis Galton (Sparkbrook, 16 de Fevereiro de 1822 — Haslemere, Surrey, 17 de Janeiro de 1911) foi um antropólogo, meteorologista, matemático e estatístico inglês. Era primo de Charles Darwin e, baseado em sua obra, criou o conceito de "Eugenia" que seria a melhora de uma determinada espécie através da seleção artificial."
(pt)
-
Francis Galton nacque il 16 febbraio 1822 nei pressi di Sparkbrook, Birmingham e morì il 17 gennaio 1911 a Haslemere, Surrey. È stato un esploratore, antropologo e patrocinatore dell'eugenetica, termine da lui creato. Oltre a tale parola ha lasciato alla scienza anche parole come anticiclone - in quanto si interessava anche di meteorologia - e regressione
e correlazione (termini e concetti usati frequentemente in statistica).
Contribuì all'affermazione di diverse discipline sperimentali, tra cui la psicometria.
In quanto nipote di Erasmus Darwin era cugino di Charles Darwin. Malgrado la notevole parentela non portò a termine né gli studi in medicina né ottenne il diploma di matematica a Cambridge.
Galton è stato un personaggio polivalente, con un interesse al miglioramento della razza e selezione di una élite, che lo portò a fondare una nuova disciplina da lui denominata eugenetica. La sua teoria è anche detta darwinismo sociale. La teoria evolutiva portava con sé un ottimismo razionale, quello che la selezione naturale avrebbe migliorato le specie viventi; il darwinismo sociale rilevava che l'evoluzione umana non seguiva queste regole, e sosteneva che la selezione doveva applicarsi all'uomo poiché anch'esso appartiene al regno animale e perché la selezione naturale avrebbbe garantito la migliore qualità degli individui e il migliore futuro della specie umana."
(it)
-
Francis Galton, född 16 februari 1822 i Birmingham, död 17 januari 1911 i Haslemere, Surrey, brittisk antropolog och psykolog, kusin till Charles Darwin.
Galton företog 1846 en resa till Vita Nilen och 1850 (tillsammans med den svenskfödde Charles Andersson) till de västra trakterna av södra Afrika (Narrative of an explorer in tropical South Africa, 1853). Han skrev bland annat Art of travel (1855; flera upplagor) och Meteorographica (1863), i vilken han ådagalade tillvaron av och teorin för anticykloner samt uppgjorde de första synoptiska väderlekskartorna för Europa.
Galton sysselsatte sig särskilt med ärftlighetsproblemen i Hereditary genius, its laws and consequences (1869), och i Natural inheritance (1889) formulerar han en ärftlighetslag, den så kallade Galtons lag.
Ett annat problem som Galton gav en originell behandling är frågan om allmänbegrepp. Tvärtemot Thomas Hobbes, Berkeley med flera, som förnekat möjligheten av sådana, försvarar Galton deras verklighet och försöker i Inquiries on human faculty and its development (1883) belysa deras uppkomst genom jämförelse med fotografier, som på det sättet tagits af flera personer, att man på en gång använder alla de olika negativen för att tillsammans bilda ett "sammansatt porträtt", i vilket olikheterna tagit ut varandra, så att den gemensamma grundtypen framträder såsom resultat. Detta ämne förde honom in på antropometrin och till utbildandet av fingeravtryckssystemet (Decipherment of blurred finger-prints, 1893, och Fingerprint directories, 1895; jämför Daktyloskopi).
Galton var 1863-1868 sekreterare i British association och 1868-1901 medlem av den meteorologiska kommittén i Board of trade. Han erhöll 1853 Geographical societys, 1886 Royal societys gudmedalj, 1902 deras Darwinmedalj och 1910 samma sällskaps Copleymedalj."
(sv)
-
Sir Francis Galton (16 de febrero de 1822 – 17 de enero de 1911), explorador y científico británico con un amplio espectro de intereses.
No tuvo cátedras universitarias y realizó la mayoría de sus investigaciones por su cuenta. Sus múltiples contribuciones recibieron reconocimiento formal cuando, a la edad de 87 años, se le concedió el título de Sir o caballero del Reino.
De intereses muy variados, Galton contribuyó a diferentes áreas de la ciencia como la psicología, la biología, la tecnología, la geografía, la estadística o meteorología. A menudo sus investigaciones fueron continuadas dando lugar a nuevas disciplinas.
Primo de Charles Darwin, aplicó sus principios a numerosos campos, principalmente al estudio del ser humano y de las diferencias individuales."
(es)
-
Sir Francis Galton (16 février 1822 à Sparkbrook, près de Birmingham - 17 janvier 1911 à Haslemere, dans le Surrey) était un homme de science britannique. L'un des fondateurs de la psychologie différentielle ou comparée, il est lauréat de la Royal Medal en 1886, de la médaille Darwin en 1902, de la médaille d’argent Darwin-Wallace en 1908 et de la médaille Copley en 1910."
(fr)
-
Sir Francis Galton (Sparbrook (Birmingham), 16 februari 1822 – Haslemere (Surrey), 17 januari 1911) was een Brits statisticus, antropoloog, ontdekkingsreiziger en grondlegger van de moderne eugenetica. Daarnaast bestudeerde hij de menselijke geest en het brein en was hij de grondlegger van de psychometrie.
Galton was een telg van de familie Darwin-Wedgwood. Hij was een halve neef van de dertien jaar oudere Charles Darwin; zijn moeder en Darwin's vader waren stiefbroer en -zus, beide kinderen van Erasmus Darwin. Galton's vader was Samuel Tertius Galton, die weer de zoon was van Samuel "John" Galton. Op jonge leeftijd kreeg Galton van Darwin het advies dat hij "de wiskunde ter hand moest nemen gelijk een huis dat in brand staat" en hij werd sterk beïnvloed door Darwin's theorieën over natuurlijke selectie toen die gepubliceerd werden.
Galtons onderzoek van de geest omvatte onder meer uitvoerige beschrijvingen van de eigen uitleg van zijn proefpersonen over of en hoe hun geest omging met zaken als geestesbeelden.
Door Galtons werk Hereditary Genius uit 1869 werd de historiometrie zeer populair. Dit werk was ook het begin van Galtons gedachtenvorming aangaande eugenetica en erfelijkheid. Aan de statistiek voegde Galton in de jaren 1870 en 80 de eerste beschrijving en uitleg toe van het bekende fenomeen van regressie richting het gemiddelde. Na het bestuderen van de bovenarm en metingen van lichaamslengte introduceerde Galton in 1888 de correlatie. Zijn statistische onderzoek naar de waarschijnlijkheid van het uitsterven van familienamen leidde tot het concept van Galton-Watson stochastische processen.
De methode om criminelen te herkennen aan hun vingerafdruk was in de jaren 1860 ingevoerd door William Herschel, een ambtenaar in India. De toepassing ervan binnen het sporenonderzoek is echter van Dr. Henry Faulds en stamt uit 1880. Galton beschreef de techniek in een artikel voor de Royal Institution in 1888 en in drie boeken (uit 1892, 1893 en 1895). Hiermee veroorzaakte hij onbedoeld een rel tussen Herschel en Faulds die tot 1917 voortduurde. Naar aanleiding van de methode beschreef Galton een aantal vaste patronen in vingerafdrukken en bedacht hij een systeem van classificatie, dat nu nog gebruikt wordt. Hij gaf ook een schatting van de kans dat twee personen dezelfde vingerafdruk hebben en bestudeerde de overerfbaarheid en de raciale verschillen in vingerafdrukken.
Galton was uitvinder van de Quincunx, die ook het Bord van Galton genoemd wordt. Hij ontwierp dit apparaat ter illustratie van de standaarddeviatie en de normale verdeling. Hij vond ook de enquête uit, de regressie analyse, de composiet fotografie en tweelingstudies. Zijn statistische erfgenaam Karl Pearson schreef na Galtons dood een biografie van hem in drie delen.
Galton ontwikkelde ook theorieën aangaande de reikwijdte van geluid en het gehoor.
Galton was een Fellow van de Royal Society en werd in 1909 geridderd."
(nl)
-
Sir Francis Galton (født 16. februar 1822, død 17. januar 1911) var en britisk antropolog, utforsker, oppfinner, statistiker og en pioner i eugenikk (rasehygiene; en sosial filosofi som forfekter endringer i den menneskelig arv via sosial innblanding), psykolog og forsker i den menneskelige bevissthet, og grunnlegger av den vitenskap som måler mentale funksjoner; psykometrikk. Han var medlem av «Royal Society» og ble adlet i 1909. Galton var søskenbarn til Charles Darwin, og barnebarn til Erasmus Darwin."
(no)
-
Sir Francis Galton (ur. 16 lutego 1822 w Sparbrook, Birmingham, zm. 17 stycznia 1911 w Haslemere, Surrey), angielski podróżnik, przyrodnik, antropolog, pisarz i lekarz, prekursor badań nad inteligencją.
Podróżował po Afryce. Napisał: „Narrative of an Explorer in Tropical South Africa” (1853), „Heriditary Genius, its Laws and Consequences” (1869), „Inquiry into Human Faculty and its Development” (1883), „Natural Inheritance” (1889), „Memories of My Life” (1908) i in. Na podstawach czysto statystycznych obliczył dziedziczenie wysokości wzrostu u ludzi i przekonał się, że dzieci odchylają się mniej od typu niż rodzice, jednak zawsze w tym samym kierunku.
Opracował metody statystyczne do badania rozsiewu uzdolnień w populacjach, wprowadził pojęcia testu i testu umysłowego (sprawdzian uzdolnień).
Za odpowiedzialne za inteligencję i zdolności umysłowe uważał dwie zmienne: energię działania i wrażliwość zmysłową. Jego testy składały się z zadań psychofizycznych, co pasowało do jego koncepcji (mierzył bowiem energię działania i wrażliwość)."
(pl)
-
Sir Francis Galton F.R.S. (February 16, 1822 – January 17, 1911), half-cousin of Charles Darwin, was an English Victorian polymath, anthropologist, eugenicist, tropical explorer, geographer, inventor, meteorologist, proto-geneticist, psychometrician, and statistician. He was knighted in 1909.
Galton had a prolific intellect, and produced over 340 papers and books throughout his lifetime. He created the statistical concept of correlation and widely promoted regression toward the mean. He was the first to apply statistical methods to the study of human differences and inheritance of intelligence, and introduced the use of questionnaires and surveys for collecting data on human communities, which he needed for genealogical and biographical works and for his anthropometric studies. He was a pioneer in eugenics, coining the very term itself and the phrase "nature versus nurture". As an investigator of the human mind, he founded psychometrics (the science of measuring mental faculties) and differential psychology. He devised a method for classifying fingerprints that proved useful in forensic science. As the initiator of scientific meteorology, he devised the first weather map, proposed a theory of anticyclones, and was the first to establish a complete record of short-term climatic phenomena on a European scale. He also invented the Galton Whistle for testing differential hearing ability.
(en)
-
Sir Francis Galton F.R.S. (February 16, 1822 – January 17, 1911), half-cousin of Charles Darwin, was an English Victorian polymath, anthropologist, eugenicist, tropical explorer, geographer, inventor, meteorologist, proto-geneticist, psychometrician, and statistician. He was knighted in 1909.
Galton had a prolific intellect, and produced over 340 papers and books throughout his lifetime. He created the statistical concept of correlation and widely promoted regression toward the mean. He was the first to apply statistical methods to the study of human differences and inheritance of intelligence, and introduced the use of questionnaires and surveys for collecting data on human communities, which he needed for genealogical and biographical works and for his anthropometric studies. He was a pioneer in eugenics, coining the very term itself and the phrase "nature versus nurture". As an investigator of the human mind, he founded psychometrics (the science of measuring mental faculties) and differential psychology. He devised a method for classifying fingerprints that proved useful in forensic science. As the initiator of scientific meteorology, he devised the first weather map, proposed a theory of anticyclones, and was the first to establish a complete record of short-term climatic phenomena on a European scale. He also invented the Galton Whistle for testing differential hearing ability."
(en)
-
Sir Francis Galton, FRS (* 16. Februar 1822 in Sparkbrook, Birmingham; † 17. Januar 1911 in Haslemere, Surrey) war ein britischer Naturforscher und Schriftsteller. Er wurde 1909 zum Ritter geschlagen und war – wie auch sein Halbcousin Charles Darwin – ein Enkel von Erasmus Darwin.
Während seines gesamten Lebens schrieb er über 340 Artikel und Bücher. Durch seine Vielseitigkeit machte er sich in verschiedenen Disziplinen einen Namen. Er war als Geograph und Afrikaforscher tätig, entwickelte als Meteorologe unter anderem die erste Wetterkarte und beschäftigte sich mit der Vererbungslehre, insbesondere mit der Vererbung der Intelligenz und des Talents, wobei seine Arbeit Hereditary Genius von 1869 in weiten Teilen der intellektuellen Welt wahrgenommen wurde. Laut Aussage seines Freundes Karl Pearson sei "die Verbesserung der menschlichen Rasse" sein Ziel gewesen. Im Zusammenhang mit seinen Untersuchungen führte er verschiedene statistische Methoden ein, z.B. prägte er den Begriff Regression 1889 beim Studium der Vererbung und wendete zusammen mit Pearson erstmals den Begriff Korrelationskoeffizient an. Außerdem schuf er Forschungsgebiet und Begriff der Eugenik, gilt als Vater der Daktyloskopie, als Begründer der Differenzialpsychologie und – zusammen mit Wilhelm Wundt – der experimentellen Psychologie. Weiterhin ist er Entwickler und Namensgeber des Galtonbretts, eines Modells zur Demonstration von Wahrscheinlichkeitsverteilungen, und der Galtonpfeife, eines Instrumentes zur Erzeugung extrem hoher Töne."
(de)
-
Фрэнсис Гэлтон
Сэр Фрэнсис Гальтон (; 16 февраля 1822 — 17 января 1911) — английский исследователь, географ, антрополог и психолог; основатель дифференциальной психологии и психометрики.
В 1839 году учился на медицинском отделении Королевского колледжа, а с 1840 году учился в Тринити-колледже в Кембридже.
В молодости был метеорологом, однако после выхода книги своего двоюродного брата Чарльза Дарвина стал биологом.
Фрэнсис Гальтон известен своими исследованиями человеческого интеллекта. Автор книги «Исследование человеческих способностей и их развитие», в которой описаны основы психологического тестирования. Развивал учение о наследственной обусловленности индивидуально-психологических различий между людьми.
Занимался вопросами наследственности, первым начал изучение однояйцевых близнецов. Обнаружил, что некоторые человеческие признаки явственно передаются по наследству.
В 1883 году предложил термин евгеника для названия своего метода. В своих исследованиях широко применял экспериментальные и статистические методы. Изобрёл ряд приборов и экспериментальных процедур («метод близнецов», метод анализа образной памяти, ассоциативный метод).
Показал, что отпечатки пальцев являются способом идентификации личности и убедил британскую полицию использовать их. Многочисленные доклады и статьи Гальтона цитируются до сих пор."
(ru)
-
フランシス・ゴルトン（Francis Galton、1822年2月16日 - 1911年1月17日）は、イギリスの人類学者、統計学者。フランシス・ゴールトンとも。祖父は医者・博物学者のエラズマス・ダーウィンで、進化論で知られるチャールズ・ダーウィンは従兄にあたる。
彼は、1883年に優生学(eugenics)という言葉を初めて用いたことで知られている。1869年の著書『遺伝的天才』(Hereditary Genius)の中で、彼は人の才能がほぼ遺伝によって受け継がれるものであると主張した。 統計学における貢献としては、平均への回帰と呼ばれる現象についての記述を初めて行ったことや、相関係数の概念の提唱などが挙げられる。また、指紋についての論文の発表や本の出版も行っており、指紋を利用して犯罪者の特定を行う捜査方法の確立にも貢献している。競馬においてゴルトンの法則で知られる。
[http://galton.org/ Francis Galton]"
(ja)
-
法蘭西斯·高爾頓（英语：，），查爾斯·達爾文的的表兄，是一名英格蘭維多利亞時代的文藝復興人、人類學家、優生學家、熱帶探險家、地理學家、發明家、氣象學家、統計學家、心理學家和遺傳學家。
高爾頓一生中發表了超過340篇的報告和書籍，他在1909年被授與爵士。他在1883年率先使用「優生學」（eugenics）一詞。在他於1869年的著作《遺傳的天才》（Hereditary Genius）中，高爾頓主張人類的才能是能夠透過遺傳延續的。
他在統計學方面也有貢獻，高爾頓在1877年發表關於種子的研究結果，指出迴歸到平均值（regression toward the mean）現象的存在，這個概念與現代統計學中的“回歸”並不相同，但是卻是回歸一詞的起源。在此後的研究中，高爾頓第一次使用了相關係數（correlation coefficient）的概念。他使用字母“r”來表示相關係數，這個傳統一直延續至今。同時他也發表了關於指紋的論文和書籍，被認為對於現代利用指紋進行犯罪搜查方面有很大的貢獻。"
(zh)
|
|
rdfs:comment
|
-
Francis Galton (16. helmikuuta 1822 Sparkbrook, Birmingham – 17. tammikuuta 1911 Haslemere, Surrey) oli englantilainen tutkimusmatkailija, antropologi ja tilastotieteilijä, joka aloitti perinnöllisyystutkimukset. Hän oli Charles Darwinin serkkupuoli ja aikansa ihmelapsi, joka oppi kaksivuotiana lukemaan ja osasi viisivuotiaana kreikkaa ja jakolaskuja. Galton teki vuonna 1846 tutkimusmatkan Valkoiselle Niilille, ja vuonna 1850 Etelä-Afrikan länsiosiin."
(fi)
-
Francis Galton (Sparkbrook, 16 de Fevereiro de 1822 — Haslemere, Surrey, 17 de Janeiro de 1911) foi um antropólogo, meteorologista, matemático e estatístico inglês. Era primo de Charles Darwin e, baseado em sua obra, criou o conceito de "Eugenia" que seria a melhora de uma determinada espécie através da seleção artificial."
(pt)
-
Francis Galton nacque il 16 febbraio 1822 nei pressi di Sparkbrook, Birmingham e morì il 17 gennaio 1911 a Haslemere, Surrey. È stato un esploratore, antropologo e patrocinatore dell'eugenetica, termine da lui creato. Oltre a tale parola ha lasciato alla scienza anche parole come anticiclone - in quanto si interessava anche di meteorologia - e regressione e correlazione (termini e concetti usati frequentemente in statistica)."
(it)
-
Francis Galton, född 16 februari 1822 i Birmingham, död 17 januari 1911 i Haslemere, Surrey, brittisk antropolog och psykolog, kusin till Charles Darwin."
(sv)
-
Sir Francis Galton (16 de febrero de 1822 – 17 de enero de 1911), explorador y científico británico con un amplio espectro de intereses."
(es)
-
Sir Francis Galton (16 février 1822 à Sparkbrook, près de Birmingham - 17 janvier 1911 à Haslemere, dans le Surrey) était un homme de science britannique. L'un des fondateurs de la psychologie différentielle ou comparée, il est lauréat de la Royal Medal en 1886, de la médaille Darwin en 1902, de la médaille d’argent Darwin-Wallace en 1908 et de la médaille Copley en 1910."
(fr)
-
Sir Francis Galton (Sparbrook (Birmingham), 16 februari 1822 – Haslemere (Surrey), 17 januari 1911) was een Brits statisticus, antropoloog, ontdekkingsreiziger en grondlegger van de moderne eugenetica. Daarnaast bestudeerde hij de menselijke geest en het brein en was hij de grondlegger van de psychometrie."
(nl)
-
Sir Francis Galton (født 16. februar 1822, død 17. januar 1911) var en britisk antropolog, utforsker, oppfinner, statistiker og en pioner i eugenikk (rasehygiene; en sosial filosofi som forfekter endringer i den menneskelig arv via sosial innblanding), psykolog og forsker i den menneskelige bevissthet, og grunnlegger av den vitenskap som måler mentale funksjoner; psykometrikk. Han var medlem av «Royal Society» og ble adlet i 1909."
(no)
-
Sir Francis Galton (ur. 16 lutego 1822 w Sparbrook, Birmingham, zm. 17 stycznia 1911 w Haslemere, Surrey), angielski podróżnik, przyrodnik, antropolog, pisarz i lekarz, prekursor badań nad inteligencją."
(pl)
-
Sir Francis Galton F.R.S. (February 16, 1822 – January 17, 1911), half-cousin of Charles Darwin, was an English Victorian polymath, anthropologist, eugenicist, tropical explorer, geographer, inventor, meteorologist, proto-geneticist, psychometrician, and statistician. He was knighted in 1909.
(en)
-
Sir Francis Galton, FRS (* 16. Februar 1822 in Sparkbrook, Birmingham; † 17. Januar 1911 in Haslemere, Surrey) war ein britischer Naturforscher und Schriftsteller. Er wurde 1909 zum Ritter geschlagen und war – wie auch sein Halbcousin Charles Darwin – ein Enkel von Erasmus Darwin."
(de)
-
Фрэнсис Гэлтон Сэр Фрэнсис Гальтон (; 16 февраля 1822 — 17 января 1911) — английский исследователь, географ, антрополог и психолог; основатель дифференциальной психологии и психометрики."
(ru)
-
フランシス・ゴルトン（Francis Galton、1822年2月16日 - 1911年1月17日）は、イギリスの人類学者、統計学者。フランシス・ゴールトンとも。祖父は医者・博物学者のエラズマス・ダーウィンで、進化論で知られるチャールズ・ダーウィンは従兄にあたる。"
(ja)
-
法蘭西斯·高爾頓（英语：，），查爾斯·達爾文的的表兄，是一名英格蘭維多利亞時代的文藝復興人、人類學家、優生學家、熱帶探險家、地理學家、發明家、氣象學家、統計學家、心理學家和遺傳學家。"
(zh)
|
![[This page as RDF]](http://dbpedia.org/static/rdf-icon.gif){kind=icon}
