Yucatec Maya ("Maaya T'aan" in the revised orthography of the Academia de Lenguas Mayas de Guatemala) is a Mayan language spoken in the Yucatán Peninsula, northern Belize and parts of Guatemala. To native speakers, it is known only as Maya - "Yucatec" is a tag linguists use to distinguish it from other Mayan languages. In the Mexican states of Yucatán, northern Campeche and Quintana Roo, Maya remains many speakers' first language today, with approximately 800,000 - 1.2 million speakers.

PropertyValue
dbpedia-owl:Language/region
dbpedia-owl:Language/states
dbpedia-owl:region
dbpedia-owl:states
dbpprop:abstract
  • Yucatec Maya ("Maaya T'aan" in the revised orthography of the Academia de Lenguas Mayas de Guatemala) is a Mayan language spoken in the Yucatán Peninsula, northern Belize and parts of Guatemala. To native speakers, it is known only as Maya - "Yucatec" is a tag linguists use to distinguish it from other Mayan languages. In the Mexican states of Yucatán, northern Campeche and Quintana Roo, Maya remains many speakers' first language today, with approximately 800,000 - 1.2 million speakers.
  • Mayathan (Eigenbezeichnung Màaya t'àan "Maya-Sprache") oder Yukatekisches Maya ist eine Maya-Sprache, die auf Yucatán, im nördlichen Belize und im Norden von Guatemala gesprochen wird.
  • El maia yucatec (yukatek segons l'ortografia moderna de l'Acadèmia de Llengües Maies), és una llengua maia que es parla a la península de Yucatán al nord de Belize i algunes regions de Guatemala. S'hi coneix simplement com a maia (l'adjectiu yucatec s'utilitza com a referència lingüística per a distingir-la de les altres llengües de la família maia, com ara el txol, el quitxé o el lacandó). El maia yucatec, com la resta de les llengües maies, utilitza l'alfabet llatí, introduït durant la conquesta de Yucatán. Els missioners catòlics van crear un sistema d'ortografia basat en el castellà d'aleshores, que utilitzava x per representar el so /ʃ/ (com en català), que ha desaparegut del castellà contemporani. No obstant ja existia una forma d'escriptura jeroglífica de l'època precolombina . Una característica del maia yucatec és l'ús de les consonants ejectives o glotalitzades /p'/, /k'/, /t'/, és a dir que es pronuncien amb una pausa glotal immediata, la qual cosa produeix un efecte sonor distintiu de les llengües de la família maia. Per a representar aquest so, s'utilitza l'apòstrof després de la lletra: k'ux k'a k'al (fa calor fora). Els apòstrofs no s'utilitzaven en la grafia clàssica però des del segle XX l'ortografia moderna en recomana l'ús. El maia yucatec és una llengua aglutinativa i per tant algunes de les llengües maies poden ser molt llargues. La llengua conté moltes paraules prefixes, sufixes i afixes. Segueix l'ordre verb-subjecte-objecte així com l'alineació ergativa morfosintàxica. Al Yucatán el maia yucatec és la primera llengua de gran part de la població. Com a llengua indígena de Mèxic té reconeixement oficial com a llengua nacional amb la mateixa validesa que el castellà a les comunitats indígenes on s'hi parli. L'educació primària i secundària d'aquestes comunitats és bilingüe.
  • El idioma maya o maya yucateco es una lengua amerindia derivada del tronco mayense, que se habla principalmente en los estados mexicanos peninsulares de Yucatán, Campeche y Quintana Roo, así como en menor grado en Belice y algunos poblados del norte de Guatemala. Es conocida comúnmente como maya, aunque muchos lingüistas emplean el término maya yucateco para distinguirla de otras lenguas mayenses.
  • Jukatek on Jukatanin niemimaalla ja osissa Guatemalaa ja Belizeä puhuttu mayakieli. Äidinkieliset puhujat käyttävät nimeä maya. "Jukatek" on kielitieteilijöiden käyttöön ottama nimitys kielen erottelemiseksi muista mayakielistä. Jukatekia kirjoitetaan nykyään latinalaisella aakkostolla, joka saapui alueelle espanjalaisten valloittajien mukana.
  • Le maya yucatèque appelé aussi maya péninsulaire — ou tout simplement maya d'après ses locuteurs — est une langue amérindienne du groupe yucatèque de la famille des langues mayas. Ses 759 000 locuteurs au Mexique dans les États du Yucatán, Quintana Roo et Campeche en font la seconde langue indigène du pays après le nahuatl. On trouve aussi 5000 locuteurs au Belize. Les plus proches parents du maya sont le lacandon et le maya mopán. On ne lui connaît pas de lien de parenté avec la langue des signes maya yucatèque.
  • A jukaték-maja nyelv vagy – a hétköznapi értelemben vett – maja nyelv (saját elnevezéssel maaya t’aan, ejtsd kb. „mája ttán”; spanyolul idioma maya vagy yucateco) a maja nyelvcsalád jukaték csoportjába tartozó tonális agglutináló indián nyelv, amelyet a közép-amerikai Yucatán-félszigeten mintegy 7~800 ezren beszélnek, legközelebbi rokonai a kicse és a mam nyelv. Klasszikus állapotáról főleg a Chilam Balamból („A nagy próféták könyve”) vannak ismereteink.
  • Het Yucateeks Maya is een taal uit de Mayataalfamilie, die gesproken wordt op het schiereiland Yucatán. Omdat het de meest gesproken Mayataal is, wordt het vaak gewoon Maya genoemd. Voor veel Yucateken is het de eerste taal, vooral in landelijke gebieden. Het Yucateeks is ten nauwste verwant aan het Lacandoons en het Itzá, in mindere mate ook aan het Mopán. Het Yucateeks Maya is te traceren tot 5000 jaar terug. In de 9e eeuw werd het als aparte taal herkenbaar toen het Klassiek Maya uiteenviel. Yucateeks Maya werd oorspronkelijk geschreven in hiërogliefen, maar tegenwoordig in het Latijns alfabet. Het Yucateeks Maya is voor het eerst in het Latijnse schrift vastgelegd door Spaanse missionarissen in de 16e eeuw. Ze gingen bij het omzetten over van het toenmalige Spaans, waardoor bijvoorbeeld sh als x wordt geschreven. Voor een klank die tegenwoordig als 'ts' wordt geschreven, werd aanvankelijk een omgekeerde c gebruikt. In 1980 werd voor het eerst een uniforme spelling overeengekomen door een team Mayanisten geleid door Alfredo Barrera Vásquez. Deze spelling is in 1986 ook (voor zover mogelijk) door de Academie van Mayatalen van Guatemala voor de Mayatalen die in Guatemala worden gesproken overgenomen. Een opvallend kenmerk van het Yucateeks (en veel andere Mayatalen) is het gebruik van geglottaliseerde klinkers (meestal p, t en k). Deze worden vaak uitgesproken met een glottale stop, waardoor er een soort plofgeluid ontstaat. Oorspronkelijk werd deze klank niet opgeschreven, tegenwoordig wordt het echter met een apostrof aangeduid: k'ux k'a k'al (Het is heet buiten). Samen met Uspanteeks en dialecten van het Tzotzil, is het Yucateeks de enige Mayataal die een toonsysteem heeft ontwikkeld. Het Yucateeks kent twee tonen, hoog en laag, waarbij de hoge tonen met een accent geschreven wordt, zodat bijvoorbeeld pool (hoofd) kan worden onderscheiden van póol (snijden). Yukateeks heeft VSO-syntaxis en is ergatief. Zelfstandige naamwoorden kennen twee geslachten en de taal kent niet minder dan elf werkwoordstijden. In het Yucateeks zijn zeer belangrijke bronnen van de Mayacultuur gesteld, allereerst de zg. Boeken van Chilam Balam, in esoterische taal gestelde, uiterst merkwaardige mengelmoezen uit de koloniale tijd van inheemse geschiedenis, mythologie, kalenderkunde, en astrologie (met sterke invloed van de Spaanse wichelarij). Daarnaast ook de belangrijkste verzameling van vroeg-koloniale inheemse genezingsrituelen, het zg. Ritueel van de Bacabs. Nederlandse woorden die afkomstig zijn uit het Yucateeks Maya zijn cenote (van tso'ono'ot), orkaan (van hunraken) en indirect sisal (genoemd naar de havenstad Sisal, van siísil, vochtigheid). Mogelijk is ook het woord sigaar van Maya-oorsprong (van siq, roken) maar dat is niet zeker. Volgens de Mayanist Michael D. Coe is ook het Engelse woord shark uit het Maya afkomstig (van xook), maar de Oxford English Dictionary noemt de etymologie van dat woord onzeker. Ook het woord Maya zelf is uit het Yucateeks afkomstig. De in december 2006 onder regie van Mel Gibson uitgebrachte film Apocalypto is in het Yucateeks Maya gesproken.
  • Język maya - język należący do grupy jukatańskiej majańskiej rodziny językowej. Używany jest głównie w meksykańskiej części półwyspu Jukatan oraz na niektórych obszarach Belize. Posiada bogatą literaturę z okresu post-kolonialnego i jest powszechnie używany jako pierwszy język na obszarach wiejskich w stanie Jukatan oraz w sąsiednich stanach Quintana Roo i Campeche. Rodzimi użytkownicy nazywają swój język po prostu "maya", natomiast zwłaszcza w literaturze anglojęzycznej, gdzie istnieje możliwość pomylenia "Maya" (język maja) i "Mayan" (cała rodzina języków majańskich), preferuje się dodawanie przymiotnika "Yucatec" (jukatański). W Meksyku uznany jest jako jeden z 63 języków narodowych (lenguas nacionales), nauczany dość intensywnie w ramach oficjalnego systemu szkolnictwa. Pod względem liczby użytkowników zajmuje trzecie miejsce w Meksyku, po języku hiszpańskim i nahuatl. Maya yucateco jest jednym z nielicznych tonalnych jezyków w rodzinie języków majańskich, rozróżnia tony niskie oraz wysokie (wysokie zaznaczane są w grafii akcentem np. á, é, ó). Oprócz maya, tony istnienią jedynie w językach uspantec oraz tzotzil.
  • Iucateque ou iucateco é uma língua maia, falada na Península do Iucatão, norte do Belize e em partes da Guatemala. Permanece como a primeira língua de muitos habitantes dos estados mexicanos de Quintana Roo, Campeche e Iucatão.
  • Юкатекский язык (Maaya T’aan) — один из майяских языков, распространённый на полуострове Юкатан, в северном Белизе и части Гватемалы. Носители языка называют его «майя» — определение «юкатекский» было добавлено для отличения от юкатека других майяских языков. В мексиканских штатах Юкатан, Кинтана-Роо и на севере Кампече юкатекский язык является родным почти для 800.000 человек.
  • 猶加敦馬雅語又稱為猶加敦語，是猶加敦半島上馬雅人的語言，同時也使用於貝里斯北部及瓜地馬拉的部分地區，然而這個語言卻可追溯至 5,000 年前古典馬雅語的猶加敦方言。對當地使用者來說，他們只知道這種每天在使用的語言就叫「馬雅語」，而「猶加敦」是語言學家為了將之與「馬雅語系」的稱呼作區別而加上的。據統計，猶加敦馬雅語在墨西哥及貝里斯分別有70萬和五千個使用人口。 現在用來書寫猶加敦馬雅語的文字是拉丁字母，在西班牙人征服猶加敦的時候由西班牙人帶入，使用的是當時舊式的西班牙語拼字法（例如以 "x" 代表英語裡的後齒齦擦音 "sh"，此音後來在現在的西班牙語裡變為拼成 "j" 的小舌擦音，除了一些擬古的拼法，如 "México"）。在殖民時期，還有一個倒"c" (ɔ)常用來代表現在拼成 "dz" 的音。在前哥倫布時期，猶加敦馬雅語是以馬雅象形文字書寫。 猶加敦馬雅語和其他許多馬雅語系語言的一項特徵，是它們都有「喉音化子音」：/p'/、/k'/，及 /t'/，也就是在發音之後會有一個喉塞音，使發音時會有一個短暫的停頓或小阻塞。這個音在書寫時，是以一個在字母右邊的省略符號表示，例如 k'ux k'a k'al（It's hot out）。 猶加敦馬雅語是一種膠著語，也因此在組合之下，它的一個詞就可以變得非常長。猶加敦馬雅語有大量的字根、前綴、後綴，及字綴。 就像所有馬雅語系的語言，猶加敦馬雅語屬於一種作格語言。 猶加敦馬雅語在現今的猶加敦地區仍是主要語言，尤其是在鄉村地區。
dbpprop:fam
dbpprop:familycolor
  • American
dbpprop:hasPhotoCollection
dbpprop:iso
  • myn
  • yua
dbpprop:name
  • Yucatec Maya
dbpprop:nativename
  • Maaya T'aan
dbpprop:reference
dbpprop:region
dbpprop:speakers
  • 805000 (xsd:integer)
dbpprop:states
dbpprop:wikiPageUsesTemplate
dbpprop:wordnet_type
rdf:type
rdfs:comment
  • Yucatec Maya ("Maaya T'aan" in the revised orthography of the Academia de Lenguas Mayas de Guatemala) is a Mayan language spoken in the Yucatán Peninsula, northern Belize and parts of Guatemala. To native speakers, it is known only as Maya - "Yucatec" is a tag linguists use to distinguish it from other Mayan languages. In the Mexican states of Yucatán, northern Campeche and Quintana Roo, Maya remains many speakers' first language today, with approximately 800,000 - 1.2 million speakers.
  • Mayathan (Eigenbezeichnung Màaya t'àan "Maya-Sprache") oder Yukatekisches Maya ist eine Maya-Sprache, die auf Yucatán, im nördlichen Belize und im Norden von Guatemala gesprochen wird.
  • El maia yucatec (yukatek segons l'ortografia moderna de l'Acadèmia de Llengües Maies), és una llengua maia que es parla a la península de Yucatán al nord de Belize i algunes regions de Guatemala. S'hi coneix simplement com a maia (l'adjectiu yucatec s'utilitza com a referència lingüística per a distingir-la de les altres llengües de la família maia, com ara el txol, el quitxé o el lacandó).
  • El idioma maya o maya yucateco es una lengua amerindia derivada del tronco mayense, que se habla principalmente en los estados mexicanos peninsulares de Yucatán, Campeche y Quintana Roo, así como en menor grado en Belice y algunos poblados del norte de Guatemala. Es conocida comúnmente como maya, aunque muchos lingüistas emplean el término maya yucateco para distinguirla de otras lenguas mayenses.
  • Jukatek on Jukatanin niemimaalla ja osissa Guatemalaa ja Belizeä puhuttu mayakieli. Äidinkieliset puhujat käyttävät nimeä maya. "Jukatek" on kielitieteilijöiden käyttöön ottama nimitys kielen erottelemiseksi muista mayakielistä. Jukatekia kirjoitetaan nykyään latinalaisella aakkostolla, joka saapui alueelle espanjalaisten valloittajien mukana.
  • Le maya yucatèque appelé aussi maya péninsulaire — ou tout simplement maya d'après ses locuteurs — est une langue amérindienne du groupe yucatèque de la famille des langues mayas. Ses 759 000 locuteurs au Mexique dans les États du Yucatán, Quintana Roo et Campeche en font la seconde langue indigène du pays après le nahuatl. On trouve aussi 5000 locuteurs au Belize. Les plus proches parents du maya sont le lacandon et le maya mopán.
  • A jukaték-maja nyelv vagy – a hétköznapi értelemben vett – maja nyelv (saját elnevezéssel maaya t’aan, ejtsd kb. „mája ttán”; spanyolul idioma maya vagy yucateco) a maja nyelvcsalád jukaték csoportjába tartozó tonális agglutináló indián nyelv, amelyet a közép-amerikai Yucatán-félszigeten mintegy 7~800 ezren beszélnek, legközelebbi rokonai a kicse és a mam nyelv.
  • Het Yucateeks Maya is een taal uit de Mayataalfamilie, die gesproken wordt op het schiereiland Yucatán. Omdat het de meest gesproken Mayataal is, wordt het vaak gewoon Maya genoemd. Voor veel Yucateken is het de eerste taal, vooral in landelijke gebieden. Het Yucateeks is ten nauwste verwant aan het Lacandoons en het Itzá, in mindere mate ook aan het Mopán. Het Yucateeks Maya is te traceren tot 5000 jaar terug.
  • Język maya - język należący do grupy jukatańskiej majańskiej rodziny językowej. Używany jest głównie w meksykańskiej części półwyspu Jukatan oraz na niektórych obszarach Belize. Posiada bogatą literaturę z okresu post-kolonialnego i jest powszechnie używany jako pierwszy język na obszarach wiejskich w stanie Jukatan oraz w sąsiednich stanach Quintana Roo i Campeche.
  • Iucateque ou iucateco é uma língua maia, falada na Península do Iucatão, norte do Belize e em partes da Guatemala. Permanece como a primeira língua de muitos habitantes dos estados mexicanos de Quintana Roo, Campeche e Iucatão.
  • Юкатекский язык (Maaya T’aan) — один из майяских языков, распространённый на полуострове Юкатан, в северном Белизе и части Гватемалы. Носители языка называют его «майя» — определение «юкатекский» было добавлено для отличения от юкатека других майяских языков.
rdfs:label
  • Yucatec Maya language
  • Mayathan
  • Yukatek
  • Idioma maya
  • Jukatek
  • Maya yucatèque
  • Jukaték-maja nyelv
  • Yucateeks Maya
  • Język maya
  • Iucateque
  • Юкатекский язык
  • 猶加敦馬雅語
owl:sameAs
skos:subject
foaf:name
  • Maaya T'aan
  • Yucatec Maya
foaf:page
is dbpedia-owl:Work/language of
is dbpedia-owl:language of
is dbpprop:disambiguates of
is dbpprop:language of
is dbpprop:redirect of
is owl:sameAs of