Musica enchiriadis is an anonymous musical treatise of the 9th century. It is the first surviving attempt to set up a system of rules for polyphony in western art music. The treatise was once attributed to Hucbald, but this is no longer accepted. Some historians once attributed it to Odo of Cluny (879-942). It has also been attributed to Abbot Hoger (d. 906). A critical edition of the treatises was published in 1981, and an English translation by Raymond Erickson in 1995.

Property Value
dbo:abstract
  • Musica enchiriadis (dosl. „příručka k /nauce o/ hudbě“) je titul traktátu z 9. století, který pojednává o způsobu zpívání organa. Tato „příručka“ pochází z raného období západního vícehlasu a je psána tzv. dazijské notaci. Výraz organum v gregoriánském chorálu označoval přidání jednoho hlasu (), později též více hlasů (, resp. ). Pojednání Musica enchiriadis bylo zřejmě zamýšleno jako praktický návod k výuce zpěvu organ v klášterní pěvecké praxi. (cs)
  • Música Enchiriadis és un tractat anònim medieval del segle IX, que es caracteritza per recollir els primers indicis de música i teoria polifònica. Sovint, es relaciona aquest tractat amb un altre, anomenat , que és un comentari sobre el tractat Música Enchiriadis. (ca)
  • Musica enchiriadis („Handbuch zur Musiklehre“) ist der Titel einer Lehrschrift zum Singen des Organums aus dem 9. Jahrhundert n. Chr. Dieses „Handbuch“ fällt in die Frühphase der abendländischen Mehrstimmigkeit. Organum bedeutete, dem einstimmigen Gregorianischen Choral eine, später auch mehrere, Stimmen hinzuzufügen. Es war ganz offensichtlich als praktische Anleitung für die klösterliche Singpraxis gedacht, um sich im Singen des Organums zu üben. Gemäß den Vorstellungen der frühmittelalterlichen Musikwelt kamen für die zum Gregorianischen Choral hinzukommenden Stimmen nur bestimmte Intervalle und Stimmführungen infrage. Die Musica enchiriadis beschreibt so ausschließlich das Quintorganum und Quartorganum. Diese Formen des Organum sind auch als Parallelorganum bekannt; das heißt, dass sich die Stimmen überwiegend in paralleler Bewegung stets im Quint- oder Quartabstand, sowie der Verdopplung in der Oktave, zueinander bewegen. Ausnahmen bilden hier der Beginn und das Ende eines Gesangs. Die Stimmen kommen aus dem Einklang und bewegen sich auf die Parallelbewegung zu; zum Beenden des Gesanges „laufen“ die Stimmen wiederum aufeinander zu (occursus), um wiederum im Einklang zu schließen. Zur grafischen Darstellung der Stimmenbewegung wurde in dieser Lehrschrift eine eigene Notation, die sich der sogenannten Dasia-Schrift (von altgr. daseia, „raues Atmen“ – in Bezug auf die Aspiration eines Wortes in der griechischen Prosodie) zur Verdeutlichung der Tonhöhen bediente, entwickelt. Das Notationsbild gleicht einem Koordinatensystem (siehe Abbildung). Auf der Ordinatenachse sind die Tonhöhen in Dasia-Zeichen abgetragen und die Textsilben verlaufen entlang der Abszisse. Vermutlich aufgrund der relativen Umständlichkeit, fand in der weiteren Aufzeichnung der mehrstimmigen Musik die Notation der Musica enchiriadis jedoch keine Zukunft. Vielleicht war sie aber von Anbeginn auch nur zur didaktischen Zwecken gedacht. Ein Zusammenhang zu der von Alkuin verfassten Musica Albini besteht in inhaltlicher Hinsicht, denn beide Schriften weisen darauf hin, dass der Einzelton das kleinste Element der Musik sei und dies sei mit dem Buchstaben als dem kleinstem Teil der Sprachlehre vergleichbar. Die anonym überlieferte Schrift wurde lange dem Mönch Hucbald (* um 840; † 930) zugeschrieben. Die neueren Forschungen in der Musik des Mittelalters halten diese Annahme jedoch übereinstimmend für kaum haltbar. Wahrscheinlicher ist, dass die Schrift um 900 in der Abtei Werden entstand: Zwei bereits aus dem 10. Jh. stammende Abschriften nennen den Werdener Abt Hoger († 906), dessen Abbatiat von 898 bis 902 datiert wird, als Verfasser. Werden war auch der Ort, an dem das älteste bekannte Fragment (Düsseldorf, Universitäts- und Landesbibliothek, K3:H3) geschrieben wurde, und auch der Ort, an dem die Bamberger Handschrift (Bamberg, Staatsbibliothek, Var. 1), die als textlich verlässlichste Abschrift der Musica enchiriadis gilt, geschrieben wurde. Außergewöhnlich und auffällig ist der hohe Verbreitungsgrad der Musica enchiriadis: Europaweit wurden hunderte Exemplare, d. h. handschriftliche Kopien, gefunden – was nicht zuletzt für die Absicht, ein Lehrbuch zu schaffen, spricht. (de)
  • Musica enchiriadis (= "manlibro pri la muzikinstruo") estas la titolo de instrulibro pri la kantado de la organumo el la 9-a jarcento. Ĉi tiu "manlibro" ekestis en la frua fazo de la ockidenteŭropa plurvoĉeco. Organumo signifis, aldoni al la unuvoĉaj unu voĉon, pli malfrue ankaŭ plurajn voĉojn. Evidente ĝi estis intencata kiel praktika instruo por la monaĥeja kantpraktiko, por la kantado de la "ĝusta" organumo. Laŭ la imagoj de la frumezepoka muzikmondo por la voĉoj kunkantaj kun la gregoria ĥoralo nur certaj intervaloj kaj voĉkondukoj taŭgis. Musica enchiriadis priskribas do nure la kvintorganumon kaj kvartorganumon. Tiuj ĉi formoj de organumo estas ankaŭ konataj kiel paralelorganumo; t.s., ke la voĉoj moviĝas plejparte en paralela movo ĉiam je distanco de kvinto kaj kvarto unu disde la alia, samkiel kun duobligo en la okto. Esceptoj estas nur la komenco kaj la fino de kantaĵo. La voĉoj deiras el la unusono kaj almoviĝas al la paralela movo; por la finado de la kanto la voĉoj ree "kuniras" (tiel nomata occursus), por ree finiĝi unusone. Por grafika ilustrado de la voĉmovoj oni evoluigis en ĉi tiu instruskribo apartan notacion, la tiel nomatan dasia-skribon por klarigo de la tonaltoj. La notacio bildo similas al koordinatsistemo (vidu ilustraĵo). Sur la ordinato estas markitaj la tonaltoj per dasia-signoj, kaj la tekstsilaboj iras laŭlonge de la absciso. Supozeble pro la relativa komplikeco la notacio de Musica enchiriadis ne trovis estontecon en la plua notado de plurvoĉa muziko. Eble ĝi ja estis jam de la komenco nur intencata por instruaj celoj. La anonime transdonitan skribaĵon oni longtempe atribuis al monaĥo Hucbald (naskiĝinta proksimume 840; mortinta en 930). Pli novaj esploroj en la muziko de la mezepoko tamen tenas ĉi tiun supozon samopinie kiel preskaŭ ne konservebla. Pli verŝajne estas, ke la skribaĵo ekestis proksimume 900 en la abatejo Werden: du kopioj devenaj jam el la 10-a jarcento nomas kiel verkinton la abaton Hoger de Werden (mortinta en 906), kies abateco datiĝas ekde 898 ĝis 902. Werden estis ankaŭ la loko, kie estis skribita la plej malnova konata fragmento (Universitata kaj Federaciera Biblioteko je Duseldorfo, K3:H3), kaj ankaŭ la loko, kie estis skribita la manskribaĵo de Bamberg (Ŝtata Biblioteko je Bamberg, Var. 1), kiu validas kiel tekste plej fidinda kopio de Musica enchiriadis. Eksterordinara kaj okulfrapa estas la alta grado de disvastiĝeco de Musica enchiriadis: En tuta Eŭropo oni trovis centojn da ekzempleroj, tio estas manskribaj kopioj – kio ne laste argumentas por la intenco verki instrulibron. (eo)
  • Musica enchiriadis is an anonymous musical treatise of the 9th century. It is the first surviving attempt to set up a system of rules for polyphony in western art music. The treatise was once attributed to Hucbald, but this is no longer accepted. Some historians once attributed it to Odo of Cluny (879-942). It has also been attributed to Abbot Hoger (d. 906). This music theory treatise, along with its companion text, Scolica enchiriadis, was widely circulated in medieval manuscripts, often in association with Boethius' . It consists of nineteen chapters; the first nine are devoted to notation, modes, and monophonic plainchant. Chapters 10-18 deal with polyphonic music. The author here shows how consonant intervals should be used to compose or improvise the type of early-medieval polyphonic music called organum, an early style of note-against-note polyphony several examples of which are included in the treatise. (Scolica enchiriadis also observes that some melodies should be sung "more quickly" (celerius), others "more slowly" (morosius).) The last, nineteenth, chapter of Musica enchiriadis relates the legend of Orpheus. The scale used in the work, which is based on a system of tetrachords, appears to have been created solely for use in the work itself, rather than taken from actual musical practice. The treatise also uses a very rare system of notation, known as Daseian notation. This notation has a number of figures which are rotated ninety degrees to represent different pitches. A critical edition of the treatises was published in 1981, and an English translation by Raymond Erickson in 1995. (en)
  • Le Musica enchiriadis est un traité musical datant de la fin du IXe siècle ; son auteur est anonyme. C'est le plus ancien texte qui nous soit resté contenant une tentative d'élaboration d'un système de règles pour la polyphonie dans la musique occidentale. Dans un premier temps ce traité a été attribué à Hucbald de Saint-Amand, mais cette attribution a été depuis contestée. D'autres historiens l'ont attribué à Odon de Cluny (879-942)ou à Hoger (?-906). Ce traité de théorie de la musique, tout comme d'autre textes, telle la , circula officieusement dans les manuscrits médiévaux, souvent associé au de Boèce. Il consist en dix-neuf chapitres, les neuf premiers sont consacrés à la notation musicale, au modes et au plain-chant. Les chapitres 10 à 18 concernent la polyphonie. L'auteur montre ici avec des exemples comment la consonance des intervalles doit être utilisée pour composer ou improviser le nouveau style de musique médiéval : l' (Scolica enchiriadis explique également que certaines mélodies doivent être chantées plus rapidement, d'autres plus lentement). Le dernier chapitre, le 19e, relate la légende d'Orphée. La gamme utilisée dans le travail, qui est basée sur un système en tétracorde, semble avoir été créée uniquement pour les explications de ce traité, plutôt que de reproduire la pratique musicale existante. Le traité utilise également un très rare système de notation, antérieur au système de Guido d'Arezzo, connu sous le nom de "dasien". Une édition critique du traité a été publiée en 1981. (fr)
  • Musica enchiriadis es un tratado musical anónimo del siglo IX, en el que se fijan de manera seria, por vez primera, las leyes de la incipiente polifonía, especialmente en lo que concierne a la música sacra. Esta obra está íntimamente relacionada con otro tratado titulado Scolica enchiriadis, que es el comentario a su tratado compañero Musica enchiriadis. Ambas obras fueron atribuidas a Hucbaldo, no obstante esta teoría ya no es aceptada.​​ (es)
  • Musica enchiriadis è un trattato di musica anonimo del IX secolo. Esso è il primo tentativo noto di stabilire una serie di regole per la composizione in polifonia. Per un certo tempo fu attribuito a Hucbald, ma ciò non è più accettato dagli studiosi. Alcuni storici lo attribuiscono ad Oddone di Cluny (879-942). Questo trattato di teoria musicale, assieme alle note di commento, Scolica enchiriadis, circolò ampiamente in manoscritti del medioevo, spesso abbinato a di Boezio. È costituito da diciannove capitoli. I primi nove sono dedicati alla notazione, modi e canto piano monofonico. I capitoli dal 10 al 18 trattano della musica polifonica. L'autore mostra come usare gli intervalli consonanti nel comporre o improvvisare musica polifonica agli inizi del medioevo. Gli intervalli consonanti identificati nel trattato sono quelli di quarta, quinta e ottava, ed in alcuni casi di terza e sesta. Il trattato comprende un certo numero di esempi di organum, nello stile iniziale della polifonia nota-contro-nota. Musica enchiriadis illustra inoltre regole per l'esecuzione della musica ed inserisce, per la prima volta, alcune indicazioni espressive in latino come morosus (triste) o cum celeritate (veloce). L'ultimo capitolo si riferisce alla leggenda di Orfeo. La scala usata, basata sul sistema dei tetracordi, sembra sia stata creata soltanto per le composizioni inserite nel trattato, piuttosto che un documento dell'uso del tempo. Il trattato utilizza poi un raro esempio di notazione, noto come notazione daseiana. Questa notazione ha un numero di figure ruotate di novanta gradi per rappresentare diverse altezze. Un'edizione critica del trattato venne pubblicata nel 1981, ed una traduzione in lingua inglese nel 1995. (it)
  • Musica enchiriadis – anonimowy traktat pochodzący z IX wieku. Jest pierwszym zachowanym przykładem prób sformułowania systemu reguł dotyczących polifonii w średniowiecznej muzyce europejskiej. Dawniej traktat ten przypisywano błędnie Hucbaldowi – taką informację można wciąż odnaleźć w wielu polskich podręcznikach. Wśród domniemanych autorów wymieniany jest także Odo z Cluny (879–942) oraz (działający ok. 924–52). Traktat ten, wraz z towarzyszącym mu komentarzem – Scolica enchiriadis, był szeroko rozpowszechniony w średniowiecznej Europie, w odpisach zazwyczaj łączony z traktatem Boecjusza . Składa się z dziewiętnastu rozdziałów. Pierwszych dziewięć poświęconych jest notacji, skalom modalnym i chorałowi. Rozdziały 10-18 są szczegółowym omówieniem muzyki polifonicznej. Autor wskazuje na konsonanse, które powinny być wykorzystywane w komponowaniu lub improwizowaniu polifonii wczesnośredniowiecznej; wskazane są interwały kwarty, kwinty, oktawy, rzadziej tercji i seksty. W tekście pojawiają się także przykłady wczesnego stylu organalnego w fakturze nota contra notam oraz wskazówki dotyczące nadawania odpowiedniego charakteru wykonywanym utworom. Rozdział 19 relacjonuje mit orficki. Skala użyta w traktacie oparta jest na tetrachordach i zdaje się stworzona na potrzeby dzieła, a nie oparta na ówczesnej praktyce. Zastosowana jest także rzadka metoda notacji – tzw. (notacja dasjańska, dasia notatio). Krytyczne wydanie traktatu zostało opublikowane w 1981 roku. (pl)
  • "Musica enchiriadis" (em português, 'Manual de música') é o nome em Latim de um tratado de música anônimo do século IX, sendo a prova mais antiga existente de uma tentativa para estabelecer regras na polifonia primitiva da música ocidental. O Tratado foi no passado atribuído a , mas hoje isto não é mais aceito. (pt)
  • Musica Enchiriadis är en lärobok i musik som skrevs någon gång mellan 850 och 900. Boken är den första i sitt slag och presenterar olika modus eller kyrkotonarter. Enchiriadis är ett av de tidigaste försöken att systematisera tonarter. Boken använder daseia-systemet, som härstammade från Bysans. Enchiriadis kom att bli en viktig faktor för utvecklingen av den flerstämmiga sången. Vid den här tiden förekom många kontakter mellan frankerkungarna och det östromerska riket. På så sätt är Enchiriadis ett exempel på utvecklingen inom den karolingiska renässansen som växte fram i kretsen kring Karl den store och biskopen Alcuin. Enchiriadis ger exempel på organum i ett tidigt skede och förutsätter att den flerstämmiga sången är känd. Skalorna i boken är uppdelade i tetrakord, men inte i rena oktaver, något som fastslogs senare, av Guido från Arezzo. (sv)
dbo:thumbnail
dbo:wikiPageExternalLink
dbo:wikiPageID
  • 3284764 (xsd:integer)
dbo:wikiPageLength
  • 3797 (xsd:integer)
dbo:wikiPageRevisionID
  • 769784345 (xsd:integer)
dbo:wikiPageWikiLink
dbp:wikiPageUsesTemplate
dct:subject
rdf:type
rdfs:comment
  • Musica enchiriadis (dosl. „příručka k /nauce o/ hudbě“) je titul traktátu z 9. století, který pojednává o způsobu zpívání organa. Tato „příručka“ pochází z raného období západního vícehlasu a je psána tzv. dazijské notaci. Výraz organum v gregoriánském chorálu označoval přidání jednoho hlasu (), později též více hlasů (, resp. ). Pojednání Musica enchiriadis bylo zřejmě zamýšleno jako praktický návod k výuce zpěvu organ v klášterní pěvecké praxi. (cs)
  • Música Enchiriadis és un tractat anònim medieval del segle IX, que es caracteritza per recollir els primers indicis de música i teoria polifònica. Sovint, es relaciona aquest tractat amb un altre, anomenat , que és un comentari sobre el tractat Música Enchiriadis. (ca)
  • Musica enchiriadis es un tratado musical anónimo del siglo IX, en el que se fijan de manera seria, por vez primera, las leyes de la incipiente polifonía, especialmente en lo que concierne a la música sacra. Esta obra está íntimamente relacionada con otro tratado titulado Scolica enchiriadis, que es el comentario a su tratado compañero Musica enchiriadis. Ambas obras fueron atribuidas a Hucbaldo, no obstante esta teoría ya no es aceptada.​​ (es)
  • "Musica enchiriadis" (em português, 'Manual de música') é o nome em Latim de um tratado de música anônimo do século IX, sendo a prova mais antiga existente de uma tentativa para estabelecer regras na polifonia primitiva da música ocidental. O Tratado foi no passado atribuído a , mas hoje isto não é mais aceito. (pt)
  • Musica enchiriadis („Handbuch zur Musiklehre“) ist der Titel einer Lehrschrift zum Singen des Organums aus dem 9. Jahrhundert n. Chr. Dieses „Handbuch“ fällt in die Frühphase der abendländischen Mehrstimmigkeit. Organum bedeutete, dem einstimmigen Gregorianischen Choral eine, später auch mehrere, Stimmen hinzuzufügen. Es war ganz offensichtlich als praktische Anleitung für die klösterliche Singpraxis gedacht, um sich im Singen des Organums zu üben. (de)
  • Musica enchiriadis is an anonymous musical treatise of the 9th century. It is the first surviving attempt to set up a system of rules for polyphony in western art music. The treatise was once attributed to Hucbald, but this is no longer accepted. Some historians once attributed it to Odo of Cluny (879-942). It has also been attributed to Abbot Hoger (d. 906). A critical edition of the treatises was published in 1981, and an English translation by Raymond Erickson in 1995. (en)
  • Musica enchiriadis (= "manlibro pri la muzikinstruo") estas la titolo de instrulibro pri la kantado de la organumo el la 9-a jarcento. Ĉi tiu "manlibro" ekestis en la frua fazo de la ockidenteŭropa plurvoĉeco. Organumo signifis, aldoni al la unuvoĉaj unu voĉon, pli malfrue ankaŭ plurajn voĉojn. Evidente ĝi estis intencata kiel praktika instruo por la monaĥeja kantpraktiko, por la kantado de la "ĝusta" organumo. (eo)
  • Le Musica enchiriadis est un traité musical datant de la fin du IXe siècle ; son auteur est anonyme. C'est le plus ancien texte qui nous soit resté contenant une tentative d'élaboration d'un système de règles pour la polyphonie dans la musique occidentale. Dans un premier temps ce traité a été attribué à Hucbald de Saint-Amand, mais cette attribution a été depuis contestée. D'autres historiens l'ont attribué à Odon de Cluny (879-942)ou à Hoger (?-906). Une édition critique du traité a été publiée en 1981. (fr)
  • Musica enchiriadis è un trattato di musica anonimo del IX secolo. Esso è il primo tentativo noto di stabilire una serie di regole per la composizione in polifonia. Per un certo tempo fu attribuito a Hucbald, ma ciò non è più accettato dagli studiosi. Alcuni storici lo attribuiscono ad Oddone di Cluny (879-942). Questo trattato di teoria musicale, assieme alle note di commento, Scolica enchiriadis, circolò ampiamente in manoscritti del medioevo, spesso abbinato a di Boezio. È costituito da diciannove capitoli. I primi nove sono dedicati alla notazione, modi e canto piano monofonico. (it)
  • Musica enchiriadis – anonimowy traktat pochodzący z IX wieku. Jest pierwszym zachowanym przykładem prób sformułowania systemu reguł dotyczących polifonii w średniowiecznej muzyce europejskiej. Dawniej traktat ten przypisywano błędnie Hucbaldowi – taką informację można wciąż odnaleźć w wielu polskich podręcznikach. Wśród domniemanych autorów wymieniany jest także Odo z Cluny (879–942) oraz (działający ok. 924–52). (pl)
  • Musica Enchiriadis är en lärobok i musik som skrevs någon gång mellan 850 och 900. Boken är den första i sitt slag och presenterar olika modus eller kyrkotonarter. Enchiriadis är ett av de tidigaste försöken att systematisera tonarter. Boken använder daseia-systemet, som härstammade från Bysans. Enchiriadis kom att bli en viktig faktor för utvecklingen av den flerstämmiga sången. (sv)
rdfs:label
  • Musica enchiriadis (ca)
  • Musica enchiriadis (cs)
  • Musica enchiriadis (de)
  • Musica enchiriadis (en)
  • Musica enchiriadis (eo)
  • Musica enchiriadis (es)
  • Musica enchiriadis (fr)
  • Musica enchiriadis (it)
  • Musica enchiriadis (pl)
  • Musica enchiriadis (pt)
  • Musica Enchiriadis (sv)
owl:sameAs
prov:wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:isPrimaryTopicOf
is dbo:wikiPageDisambiguates of
is dbo:wikiPageRedirects of
is dbo:wikiPageWikiLink of
is foaf:primaryTopic of