dbo:abstract
|
- Kvankam Esperanto montriĝis plene taŭga por la celoj de la internacia komunikado, dum ĝia tuta historio ne mankis proponoj reformi detalojn. En la jaro 1908 el reformprovo rezultis nova lingvoprojekto, kaj fine aparta planlingvo: Ido. Kontraste al ĝi Esperanto de 1887 ĝis hodiaŭ evoluis sen radikalaj ŝanĝoj, sed malrapide kaj kontinue. Tiu (iam preskaŭ ne rimarkata, iam akre pridisputata) lingvoŝanĝiĝo ampleksas (krom la ĝenerala kresko de la vortprovizo) interalie la sekvajn tendencojn:
* prefero de mallongaj vortoformoj - ekzemple spontana anstataŭ spontanea
* arkaikiĝo de vortoj (ekz.: pafilego) kaj paralela enuziĝo de novaj (ekz.: kanono)
* nuanciga pliriĉigo de la vortostoko, ekzemple al bleki (= produkti bestosonojn) aldoniĝis tuta listo de verboj por unuopaj bestospecioj
* evoluo de signifodiferenco de paralelaj formoj - ekz.: plaĝo = bordostrio speciale taŭga por bano kaj sunbruniĝo, plej ofte tiucele transformita de homoj; strando = origina, natureca , pli "sovaĝa" bordostrio
* uzo de k (en kelkaj kazoj h) anstataŭ pli frua ĥ, precipe post r.
* uzo -io kiel sufikso en landonomoj, anstataŭ la fundamenta "ujo"
* pli ofta adverbigo - ekzemploj: lastatempe anst. en la lasta tempo, aviadile anst. per aviadilo, haste kaj laste anst. hastante kaj kiel la lasta
* evito de kompleksaj verboformoj
* uzo de afiksoj kiel memsignifaj vortoj - ekz.: ega, eta, emo, malo, iĝi, estro, estraro, ilo, ilaro, ejo, ismo Proponoj pri reformoj de lingvaj detaloj estas lastatempe ne malofte diskutataj en la novaĵgrupo soc.culture.esperanto; ekzemple enkonduko de nova triapersona ununombra pronomo seksneŭtrala (ri, ŝli) aŭ konsekvenca uzo de ĝi en tiu rolo. (*) Kvazaŭ-arkaismo, tre malofte uzata.(**) La seksneŭtrala pronomo »ĝi« povas esti (laŭ la ekzemploj el la Fundamento de Esperanto) uzata por objektoj aŭ kiel senseksa triapersona pronomo por vivantaj kreaĵoj kiel homoj. Tamen ĝi plej ofte estas uzata nur por aĵo, besto aŭ infaneto.(***) Uzebla nur por la tria persono. (eo)
- El esperanto se ha mantenido bastante estable desde su creación en comparación con otras lenguas planificadas. Esto es debido a la Declaración de Boulogne de 1905, que hizo vinculantes las primeras obras de Zamenhof. Desde entonces la mayoría de los intentos de cambios en la lengua han sido, por tanto, visto como proyectos lingüísticos distintos (denominados esperantidos), y en su mayor parte la comunidad esperantista los ha ignorado. El principal cambio en el lenguaje ha sido un enorme aumento del vocabulario, en gran parte impulsado por las traducciones de jerga técnica, lo cual está explícitamente permitido por Boulogne. Sin embargo, también se han producido cambios más sutiles en la sintaxis y semántica, debido a que mientras antes los autores hablantes nativos de alemán y lenguas eslavas eran mayoría, ahora la mayoría son autores nativos de otros idiomas, como el francés o el inglés. (es)
- The international auxiliary language Esperanto has been mostly stable since its creation, especially as compared to other constructed languages. This is due to the Declaration of Boulogne in 1905, which made the early works of Zamenhof binding; most attempts to change the language have been therefore seen as distinct language projects (so-called Esperantidos), and for the most part the Esperanto community has ignored them. The main change in the language has been a great expansion of the vocabulary, largely driven by translations of technical jargon, which is explicitly allowed for by Boulogne. However, there have been more subtle changes to syntax and semantics as the majority of Esperanto authors shifted from native speakers of Slavic and German to other languages, such as French and English. This article considers some of the purposeful changes to the language since Boulogne. (en)
- 에스페란토가 국제 의사소통의 목적어 충분히 적합에 보임에도 불고하고, 에스페란토 역사에는 많은 개선안이 제안되어왔다. 1908년에는 그 중 하나인 이도가 탄생하였다. 에스페란토가 발표된 1887년부터 지금까지 어근의 변화 없이 있어왔지만 느리고 지속적으로 변화하였다. 이러한 변화에는 다음과 같은 것이 있다. (ko)
- Язык эсперанто был стабилен с момента его создания на фоне других искусственных языков. Это связано с документом Декларация Булонь (Declaration of Boulogne) от 1905 года, определяющим суть и основные принципы движения эсперантистов. Декларация была написана Л. Л. Заменгофом. Согласно декларации, обязательной для всех эсперантистов, фундаментом языка эсперанто является произведение «Основы эсперанто», в которое никто не имеет права вносить изменения. Большинство попыток изменения языка отразились в проектах международного искусственного языка Эсперантидо, основанного на эсперанто и Идо. Основные изменения в языке эсперанто касались расширения его словарного запаса за счёт технических терминов, которые разрешались декларацией, но происходили и более тонкие изменения в синтаксисе и семантике языка. (ru)
- 世界語自創造起就基本維持穩定,尤其對比其他人工語言而言。世界語的穩定很大程度得益於1905年的布倫宣言,該宣言規定了柴門霍夫早期作品的權威性。多數對世界語的改動都被直接視爲創立了另外一般獨立語言(參見),從而被世界語的主流社群忽略。世界語的重大改變主要體現在詞彙的擴展上,尤其得益於科技術語的翻譯,而布倫宣言本身亦明確允許世界語詞彙的進一步擴展。但是,由於以說英語和法語爲代表的新世界語社群崛起(對比以前的斯拉夫語族及德語),世界語的句法和詞法依然有細微的變化。該條目主要介紹布倫宣言以來,世界語的部分重要變化。 (zh)
|
rdfs:comment
|
- 에스페란토가 국제 의사소통의 목적어 충분히 적합에 보임에도 불고하고, 에스페란토 역사에는 많은 개선안이 제안되어왔다. 1908년에는 그 중 하나인 이도가 탄생하였다. 에스페란토가 발표된 1887년부터 지금까지 어근의 변화 없이 있어왔지만 느리고 지속적으로 변화하였다. 이러한 변화에는 다음과 같은 것이 있다. (ko)
- 世界語自創造起就基本維持穩定,尤其對比其他人工語言而言。世界語的穩定很大程度得益於1905年的布倫宣言,該宣言規定了柴門霍夫早期作品的權威性。多數對世界語的改動都被直接視爲創立了另外一般獨立語言(參見),從而被世界語的主流社群忽略。世界語的重大改變主要體現在詞彙的擴展上,尤其得益於科技術語的翻譯,而布倫宣言本身亦明確允許世界語詞彙的進一步擴展。但是,由於以說英語和法語爲代表的新世界語社群崛起(對比以前的斯拉夫語族及德語),世界語的句法和詞法依然有細微的變化。該條目主要介紹布倫宣言以來,世界語的部分重要變化。 (zh)
- Kvankam Esperanto montriĝis plene taŭga por la celoj de la internacia komunikado, dum ĝia tuta historio ne mankis proponoj reformi detalojn. En la jaro 1908 el reformprovo rezultis nova lingvoprojekto, kaj fine aparta planlingvo: Ido. Kontraste al ĝi Esperanto de 1887 ĝis hodiaŭ evoluis sen radikalaj ŝanĝoj, sed malrapide kaj kontinue. Tiu (iam preskaŭ ne rimarkata, iam akre pridisputata) lingvoŝanĝiĝo ampleksas (krom la ĝenerala kresko de la vortprovizo) interalie la sekvajn tendencojn: (eo)
- El esperanto se ha mantenido bastante estable desde su creación en comparación con otras lenguas planificadas. Esto es debido a la Declaración de Boulogne de 1905, que hizo vinculantes las primeras obras de Zamenhof. Desde entonces la mayoría de los intentos de cambios en la lengua han sido, por tanto, visto como proyectos lingüísticos distintos (denominados esperantidos), y en su mayor parte la comunidad esperantista los ha ignorado. El principal cambio en el lenguaje ha sido un enorme aumento del vocabulario, en gran parte impulsado por las traducciones de jerga técnica, lo cual está explícitamente permitido por Boulogne. Sin embargo, también se han producido cambios más sutiles en la sintaxis y semántica, debido a que mientras antes los autores hablantes nativos de alemán y lenguas esl (es)
- The international auxiliary language Esperanto has been mostly stable since its creation, especially as compared to other constructed languages. This is due to the Declaration of Boulogne in 1905, which made the early works of Zamenhof binding; most attempts to change the language have been therefore seen as distinct language projects (so-called Esperantidos), and for the most part the Esperanto community has ignored them. The main change in the language has been a great expansion of the vocabulary, largely driven by translations of technical jargon, which is explicitly allowed for by Boulogne. However, there have been more subtle changes to syntax and semantics as the majority of Esperanto authors shifted from native speakers of Slavic and German to other languages, such as French and Eng (en)
- Язык эсперанто был стабилен с момента его создания на фоне других искусственных языков. Это связано с документом Декларация Булонь (Declaration of Boulogne) от 1905 года, определяющим суть и основные принципы движения эсперантистов. Декларация была написана Л. Л. Заменгофом. Согласно декларации, обязательной для всех эсперантистов, фундаментом языка эсперанто является произведение «Основы эсперанто», в которое никто не имеет права вносить изменения. (ru)
|