| dbpedia-owl:abstract
|
- Der althochdeutsche Begriff Vogt – auch Voigt oder Fauth – ist abgeleitet vom lateinischen Wort „advocatus“ („der Hinzu-/Herbeigerufene“). Er bezeichnet allgemein einen herrschaftlichen, meist adeligen Beamten des Mittelalters und der frühen Neuzeit. Im Französischen entspricht ihm bailli, im Englischen bailiff oder reeve.
- A Vogt (from the Old High German, also Voigt or Voight or Landvoigt or Fauth); plural Vögte; Dutch (land)voogd; Danish foged; Polish: wójt; ultimately from Latin [ad ad]vocatus) in the Holy Roman Empire was the German title of a reeve, an overlord exerting guardianship or military protection as well as secular justice over a certain territory. The territory or area of responsibility of a Vogt is called a Vogtei (from vocatia).
- Vouti on Pohjoismaissa kuninkaan virkamiehestä käytetty nimitys. Keskiajalla voudit kuuluivat ylhäisaateliin. Heidän tehtäviään oli tuolloin periä kuninkaalle menevät verot sekä toimia käskynhaltijana tietyllä alueella tai linnassa linnanisännän apulaisena. Esimerkiksi Turun linnanvoutina toimi vuonna 1515 laamanni Klaus Henrikinpojan poika Krister. Voudin asema saattoi houkutella haltijansa väärinkäytöksiin. Vuonna 1589 kuninkaalle Tukholmaan toimitetussa Suuressa valituksessa kerrotaan voudeista seuraavaa: "Päivittäin tapahtuvin laittomin toimin, väkivallalla ja vääryydellä Ruotsin kruunulle suureksi vahingoksi ja meille ikuiseksi surkeudeksi ovat knaapit, voudit ja voudinkirjurit, nimismiehet, verokuntamiehet ja rikkaat talonpojat näinä kalliina aikoina rikastuneet". Jo aikaisemmin, vuonna 1581 oli Juhana III antanut määräyksen erityisistä tutkintakäräjistä sen selvittämiseksi olivatko eräät voudit ja voudinkirjurit pettäneet häntä tai hänen alamaisiaan. Myöhemmin voudilla voidaan tarkoittaa eräänlaista tilanhoitajaa tai toisaalta tiettyyn tehtävään nimettyä luottamushenkilöä. Esimerkiksi Aleksis Kivi mainitsee Seitsemässä veljeksessä kyläläisten keskuudestaan valitseman jahtivoudin ja toisaalta Viertolan kartanon voudin. Jos vouteja oli samalla alueella monta, heidän nimensä perään laitettiin numero 1 (I) ensimmäisen arvon vouti, numero 2 (II) toisen arvon vouti jne. Suurin voutien määrä oli Isossa-Britanniassa, jossa alin vouti oli numerolla 524. Jahtivouti oli 1700- ja 1800-luvuilla Suomessa kruunun vakinaisia virkamiehiä avustava virkailija jonka tehtäviin kuului petoeläinten kuten susien metsästysten toimeenpano ja metsäpalojen sattuessa sammutustöiden johtaminen. Tämä tehtävä lakkautettiin vuonna 1891 annetulla asetuksella. Siltavouti oli 1600-, 1700- ja 1800-luvuilla Suomessa pitäjään nimitetty kunnallinen järjestysmies jonka tehtävänä oli valvoa maanteiden, aitojen ja siltojen kunnossapitoa pitäjän alueella. Sama henkilö hoiti usein myös jahtivoudin tehtäviä. Siltavuodin toimet lakkautettiin 1892 jolloin nämä tehtävät siirtyivät maaseudun poliisikonstaapeleille. Silta- ja jahtivoutien palkkaamiseksi kerättiin erityistä silta- ja jahtivoudin kapoiksi kutsuttua veroa. Tämä vero meni virkojen lakkauttamisen jälkeen valtiolle ja sen periminen päättyi 1925. Nykyisin paikallisena ulosottomiehenä Suomessa toimii kihlakunnanvouti ja Ruotsissa kruununvouti.
- Avvocazia: istituto diffuso durante il medioevo nell'area tedesca, che consisteva nella tutela di enti e istituzioni ecclesiastiche (vescovadi, monasteri, abbazie) da parte di un laico, generalmente un feudatario. Questa tutela era di carattere civile e anche militare. Un aspetto molto importante dell'avvocazia era che l'avvocato (ovvero il feudatario che esercitava l'avvocazia) esercitava la giurisdizione sul territorio dell'entità ecclesiastica che a lui si affidava. Dal sec. X questa carica divenne ereditaria. Di grande rilievo, da un punto di vista storico e politico, era l'avvocazia dei vescovadi, per le loro dimensioni e per il fatto che molto spesso, nell'Impero, i vescovi esercitavano la sovranità in nome dell'imperatore. Esistevano principi-vescovi, conti-vescovi, ecc. il feudatario-avvocato era formalmente soggetto all'autorità ecclesiastica, ma nella realtà questo strumento fu usato da parte dei feudatari per ridurre, e talvolta annullare, il potere dei principi ecclesiastici.
- Een landvoogd (ook wel regent of regentes) is in het algemeen de naam voor een persoon die een land bestuurt als vertegenwoordiger van de vorst. In het bijzonder was de landvoogd degene die sinds het begin van de 16e eeuw in de Habsburgse Nederlanden de landsheer vertegenwoordigde wanneer die in het buitenland verbleef.
- Fogd (eller fut) er en tidligere dansk og norsk embetstittel, knyttet til forvaltningen av fogderiene. Fogden hadde politimyndighet, påtalemyndighet og krevde inn skatt og bøter. I en periode skulle fogden også holde oversikt over utlendinger. Fogden utstedte og kontrollerte pass. I Norge ble fogdens befatning med kommunene og deltagelse i Amtstinget opphevet ved lov av 1894 om omskiping av embedtverket. Mal:Referanse I dag brukes ordet fortsatt som del av navn på visse offentlige funksjoner, slik som skattefogd og bidragsfogd, som har ansvar for innkrevelse av visse økonomiske krav overfor borgere. I norsk folketradisjon var futen en brutal og ubarmhjertig innkrever og håndhever av den myndigheten som var gitt ham av Kongen i København. I eventyrene ble han oftest sammenlignet med ulven. Futeembedet var også det mest risikable embedet en danske kunne ha i Norge — i den tidlige fasen av unionstida ble flere av dem drept av krenkede bønder. Det harde skattetrykket var også årsaken til en lang rekke lokale opprør. Ordet fogd kommer fra dansk foged, avledet av latin (ad)vocatus, via den tyske uttale fokatus.
- Wójt (niem. Vogt, łac. advocatus) – urzędnik, pełniący funkcję organu wykonawczego gminy obok burmistrza i prezydenta miasta, wykonujący uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa. Do zadań wójta należy w szczególności: przygotowywanie projektów uchwał rady gminy określanie sposobu wykonywania uchwał gospodarowanie mieniem komunalnym wykonywanie budżetu zatrudnianie i zwalnianie kierowników gminnych jednostek organizacyjnych Wójt jest funkcjonariuszem publicznym, wybieranym od 2002 roku w wyborach powszechnych, jego kadencja rozpoczyna się w dniu rozpoczęcia kadencji rady gminy lub wyboru go przez radę gminy i upływa z dniem upływu kadencji rady gminy. Wójta można odwołać poprzez referendum lokalne w trakcie trwania kadencji, do rozpisania którego potrzebny jest wniosek co najmniej 10% wyborców. Referendum jest ważne, gdy udział w nim weźmie nie mniej niż 3/5 liczby biorących udział w wyborze odwoływanego organu. W razie wygaśnięcia mandatu wójta przed upływem kadencji (np. w razie odmowy złożenia ślubowania, złożenia pisemnej rezygnacji, śmierci, odwołania z urzędu) funkcję wójta, do czasu objęcia obowiązków przez nowo wybranego wójta, pełni osoba wyznaczona przez premiera. W Polsce wójtem nie może być osoba nie będąca jej obywatelem.
- För fogde i modern mening, se kronofogde. I äldre mening var fogde en titel i statsförvaltningen. Den fornsvenska beteckningen var foghate. Titeln fogde (försvenskning av latinets advocatus med betydelsen förespråkare eller biträde) avlöste på gårdarna titeln bryte under medeltiden, men speglar i stort sett samma ämbete, att ansvara för och förvalta någon sorts egendom åt dess ägare. Det kan vara en gård, ett markområde, eller ett slott, och då ses titeln fogde nästan som en avlösning av titeln jarl. På husabyarna, senare kallade kungsgårdar, styrde fogden. Därav ett av de äldre orden för fogde: husabyman.
- Войт — в городах Беларуси, Литвы, Польши и Украины, основанных на магдебургском праве, в XV-XVIII веках выбираемое (обычно из зажиточного населения) служебное лицо, которое возглавляло магистрат. Должность войта сначала была наследственной, но со временем стала выборной. За свою службу войт брал часть налогов и судебных оплат. В функции войта входили общая администрация, управление городской собственностью и судебные функции, выполняемые с помощью лавы присяжных. Свою власть войт делил с городским советом, на выбор которого он имел влияние. Войтов в городах Украины утверждал гетман. На Левобережной и Слободской Украине войты (старосты) были и в селах, где их избирала сельская община. Должность войта существовала в украинских селах до XVIII века, а в городах — до отмены магдебургского права в начале XIX века. В Галиции в составе Австро-Венгрии войт возглавлял сельскую общину, а на украинских землях, входивших в 1921—1939 годах в состав Польши, войтом назывался руководитель наименьшей административно-территориальной единицы — гмины. От этого слова происходят такие фамилии как Войтович, Вийтович, Вайтович.
- Фогт, Фохт (нем. Vogt, от ср. -век. vocatus, от лат. advocatus — призванный на помощь) — в Средние века: В Германии и Швейцарии — чиновник, наместник императора, причём различались городской фогт и земский фогт, он же и судья. С XI века должность фогта превращается в наследственный лен. В Западной Европе — вассал епископа, светское должностное лицо в церковной вотчине, наделённое судебными, административными и фискальными функциями (управитель церковных земель).
|
| rdfs:comment
|
- Der althochdeutsche Begriff Vogt – auch Voigt oder Fauth – ist abgeleitet vom lateinischen Wort „advocatus“ („der Hinzu-/Herbeigerufene“). Er bezeichnet allgemein einen herrschaftlichen, meist adeligen Beamten des Mittelalters und der frühen Neuzeit. Im Französischen entspricht ihm bailli, im Englischen bailiff oder reeve.
- A Vogt (from the Old High German, also Voigt or Voight or Landvoigt or Fauth); plural Vögte; Dutch (land)voogd; Danish foged; Polish: wójt; ultimately from Latin [ad ad]vocatus) in the Holy Roman Empire was the German title of a reeve, an overlord exerting guardianship or military protection as well as secular justice over a certain territory. The territory or area of responsibility of a Vogt is called a Vogtei (from vocatia).
- Een landvoogd (ook wel regent of regentes) is in het algemeen de naam voor een persoon die een land bestuurt als vertegenwoordiger van de vorst. In het bijzonder was de landvoogd degene die sinds het begin van de 16e eeuw in de Habsburgse Nederlanden de landsheer vertegenwoordigde wanneer die in het buitenland verbleef.
- Фогт, Фохт (нем. Vogt, от ср. -век. vocatus, от лат. advocatus — призванный на помощь) — в Средние века: В Германии и Швейцарии — чиновник, наместник императора, причём различались городской фогт и земский фогт, он же и судья. С XI века должность фогта превращается в наследственный лен. В Западной Европе — вассал епископа, светское должностное лицо в церковной вотчине, наделённое судебными, административными и фискальными функциями (управитель церковных земель).
- Vouti on Pohjoismaissa kuninkaan virkamiehestä käytetty nimitys. Keskiajalla voudit kuuluivat ylhäisaateliin. Heidän tehtäviään oli tuolloin periä kuninkaalle menevät verot sekä toimia käskynhaltijana tietyllä alueella tai linnassa linnanisännän apulaisena. Esimerkiksi Turun linnanvoutina toimi vuonna 1515 laamanni Klaus Henrikinpojan poika Krister. Voudin asema saattoi houkutella haltijansa väärinkäytöksiin.
- Avvocazia: istituto diffuso durante il medioevo nell'area tedesca, che consisteva nella tutela di enti e istituzioni ecclesiastiche (vescovadi, monasteri, abbazie) da parte di un laico, generalmente un feudatario. Questa tutela era di carattere civile e anche militare. Un aspetto molto importante dell'avvocazia era che l'avvocato (ovvero il feudatario che esercitava l'avvocazia) esercitava la giurisdizione sul territorio dell'entità ecclesiastica che a lui si affidava. Dal sec.
- Fogd (eller fut) er en tidligere dansk og norsk embetstittel, knyttet til forvaltningen av fogderiene. Fogden hadde politimyndighet, påtalemyndighet og krevde inn skatt og bøter. I en periode skulle fogden også holde oversikt over utlendinger. Fogden utstedte og kontrollerte pass. I Norge ble fogdens befatning med kommunene og deltagelse i Amtstinget opphevet ved lov av 1894 om omskiping av embedtverket.
- Wójt (niem. Vogt, łac. advocatus) – urzędnik, pełniący funkcję organu wykonawczego gminy obok burmistrza i prezydenta miasta, wykonujący uchwały rady gminy i zadania gminy określone przepisami prawa.
- För fogde i modern mening, se kronofogde. I äldre mening var fogde en titel i statsförvaltningen. Den fornsvenska beteckningen var foghate. Titeln fogde (försvenskning av latinets advocatus med betydelsen förespråkare eller biträde) avlöste på gårdarna titeln bryte under medeltiden, men speglar i stort sett samma ämbete, att ansvara för och förvalta någon sorts egendom åt dess ägare.
- Войт — в городах Беларуси, Литвы, Польши и Украины, основанных на магдебургском праве, в XV-XVIII веках выбираемое (обычно из зажиточного населения) служебное лицо, которое возглавляло магистрат. Должность войта сначала была наследственной, но со временем стала выборной. За свою службу войт брал часть налогов и судебных оплат. В функции войта входили общая администрация, управление городской собственностью и судебные функции, выполняемые с помощью лавы присяжных.
|
