| dbpprop:abstract
|
- Toryism is a traditionalist political philosophy, which grew out of the Cavalier faction in the Wars of the Three Kingdoms. It is most prominent in Great Britain, but also features in some parts of The Commonwealth — particularly in Canada. Historically it also had exponents in former parts of the British Empire, for instance the Loyalists of British North America who sided with Britain and Crown during the Revolutionary War. The Tory ethos can be summed up with the phrase God, King and Country. Tories advocate monarchism, are usually of a High Church Anglican or Recusant Catholic religious heritage and opposed to the radical liberalism of the Whig faction. Some call their stance counter-revolutionary, neo-feudal and medievalist. Tories emerged to uphold the legitimist rights of James, Duke of York to succeed his brother Charles II to the British throne. James II was a Catholic, while Britain was largely reformed in religious disposition — this was an issue for the Exclusion Bill supporting Whigs, the political heirs to the nonconformist parliamentarians and Covenanters. There were two Tory ministries under James II; the first led by Lord Rochester, the second by Lord Belasyse. Some were later involved in his usurpation with the Whigs, which they saw as protecting the Church of England. Tory sympathy for the Stuarts ran deep however and some supported Jacobitism, which saw them isolated by the Hanovarians until Lord Bute's ministry under George III. Conservatism emerged by the end of the 18th century — which synthesised moderate Whig positions and some of the old Tory values to create a new political ideology, in opposition to the French Revolution. The likes of Edmund Burke and William Pitt the Younger led the way in this. Due to this faction eventually leading to the formation of the Conservative Party, members of that party are colloquially refered to as Tories, even if they are not traditionalists. Actual adherents to traditional Toryism in contemporary times tend to be refered to as High Tories to avoid confusion.
- Tory bezeichnet eine konservative politische Gruppierung, die meistens eine positive Haltung gegenüber der (britischen) Monarchie besitzt. Ursprünglich waren dies die Gegenspieler der liberalen Whigs in Großbritannien, die sich von einer losen Gruppierung (Court Party, zu deutsch Hofpartei) zur sogenannten Tory Party (Tory-Partei) entwickelten.
- Tory es el nombre con el que se denomina a quien pertenece o apoya al Partido Conservador inglés. En un principio, tenía connotaciones despectivas ya que procede de la palabra irlandesa thairide o tóraighe que significaba bandolero, asaltador de caminos. Se considera que esta agrupación fue fundada por Thomas Osborne, conde de Danby y lord canciller con Carlos II. Al parecer se introdujo su uso en la política inglesa a raíz de la crisis que suscitó la ley de exclusión de 1678 - 1681. Los whigs eran aquellos que no apoyaban la exclusión de Jacobo de York, convertido al catolicismo, de los tronos de Escocia, Inglaterra e Irlanda, mientras que los tories eran quienes le apoyaban; se les consideraba conservadores y defensores de los intereses de los terratenientes. Los ataques de Jacobo II a la Iglesia de Inglaterra llevó a algunos tories a apoyar la Revolución de 1688, pero en su mayoría se opusieron al cambio dinástico. Se les consideraba jacobitas, lo que les mantuvo apartados del poder durante prácticamente todo el siglo XVIII. Los tories sufrieron una transformación fundamental bajo la influencia de Robert Peel, más un industrial que un terrateniente, quien en su Manifiesto de Tamworth de 1834 delineó una nueva filosofía conservadora de reforma social conservando los aspectos positivos. De ahí en adelante las administraciones de Peel se llamaron más bien conservadoras que tories, pero este antiguo término siguió usándose en la política inglesa.
- Tory-puolue on Ison-Britannian konservatiivisen puolueen lempinimi. Nimestä tuli suosittu Margaret Thatcherin ollessa pääministerinä. Lehdistö suosii tory-nimitystä, ja se on jäämässä pysyvään kielenkäyttöön. Nykyään puolue vastaa ideologialtaan karkeasti ottaen lähinnä Suomen Kokoomusta. Nimitys "tory" tulee iirinkielisestä sanasta toraidhe, ja se on tarkoittanut 1640- ja 1650-luvuilla irlantilaisia sotilaita, jotka taistelivat Oliver Cromwellia ja englantilaisia miehittäjiä vastaan. Englannin uskonpuhdistuksen aikaan 1600-luvun lopulla oli vallalla toryjen ja whigien välinen kiista siitä, voiko kuningas Jaakko II:n nousta valtaistuimelle, vaikka oli katolinen, anglikaanikirkkoa tukeneen veljensä Kaarle II:n jälkeen. Toryt kannattivat tällöin Jaakkoa. Toryt ja whigit olivat Ison-Britannian parlamentin kaksi puoluetta 1700-luvulla, vaikka niiden väliset erot osittain laimenivatkin. Kanadassa tunnetaan myös tory-nimitys politiikassa, ja siellä se on arvoneutraalimpi. Tunnetaan Sininen tory, joka viittaa urbaaniin liikemaailmaan, ja Punainen tory, joka viittaa takamaiden raivaajiin. Yhdysvalloissa tory-nimitystä käytettiin niistä lojalisteista, jotka vastustivat Amerikan Yhdysvaltojen itsenäistymistä Yhdistyneestä kuningaskunnasta.
- Con il termine Tory è indicato il partito politico che si venne a creare nel XVII secolo in seguito alla fine della Repubblica di Cromwell, durante il regno di Carlo II. Essi erano chiamati ironicamente "banditi cattolici" e sostenevano che il potere parlamentare, seppur presente nello stato inglese, dovesse comunque essere meno forte rispetto al potere regio. Inoltre erano assolutamente contrari alla tolleranza religiosa, sostenendo che l'unica religione praticabile fosse l'anglicanesimo.
- トーリー党（とーりーとう、Tory Party）は、かつてのイギリスの政党。 現在の「保守党」の前身にあたる。 チャールズ2世の時代の1678年から1681年にかけての王位継承問題でカトリックであった王弟ヨーク公ジェームズの即位を認める立場をとった人達をさして「Tory」と言ったのが始まりである。
- De (huidige) term Tory komt van de "Tory" partij, de voorloper van de huidige Conservative Party in het Verenigd Koninkrijk. Nu wordt het woord vaak gebruikt als een alternatief woord voor een "conservatief". Veel conservatieven vinden echter dat de benaming Tory afbreuk doet aan hun imago, omdat kiezers die term associëren met minder fraaie herinneringen uit de regeringsperioden van Margaret Thatcher en John Major. De term Tory komt uit de tijd van de Exclusion Bill-crisis van 1678-1681. De Whigs waren voor een uitsluiting van James VII en II voor de Engelse, Ierse en Schotse troon. De Tories waren tegen. Beide namen waren scheldnamen: een "whiggamor" was een veedrijver, en een "tory" was een Ierse term voor een misdadiger. In het begin van de Hannoveriaanse periode werden de Whigs de belangrijkste politieke partij in de regering. Tijdens deze periode zijn de Tories bijna uitgestorven als politieke macht. Tijdens de regering van George III veranderde dit, hij bevrijdde zich van de "Whig-magnaten" en een nieuwe Tory-partij ontstond. Ze bestond voornamelijk uit voormalige gematigde Whigs. Eind 18e eeuw waren de Tories ervan overtuigd dat de Koning het recht had om de koers van het land te bepalen, en niet om alleen maar te handelen naar de wensen van het parlement. Toen de Liberal Party ontstond uit een samenwerking tussen de Whigs en de (Tory-)volgelingen van Robert Peel, werden de Tories geleid door de Earl of Derby en Benjamin Disraeli die de officiële naam veranderd hebben in Conservative Party
- Bakgrunnen for begrepet tory var stridighetene mellom stuartene og parlamentet på de britiske øyer. Stridsspørsmål var kongens makt i forhold til parlamentet, samt kongens religion. Sistnevnte var særlig betent i forhold til spørsmålet om hvem som skulle overta som konge etter Karl II, som var barnløs. Hans bror, Jakob II, var åpent katolikk, noe som gjorde at det fra parlamentet ble stilt krav om å utelukke ham fra tronfølgen. Da underhuset ville diskutere spørsmålet, lot Karl II parlamentet oppløse. Hans støttespillere dannet et hoffparti til støtte for stuartene. De ble av motstanderne omtalt som tories, fra irsk gælisk tóraighe, som var en betegnelse på irske, katolske banditter. I navnet lå en skjult anklage om katolske tilbøyeligheter, noe som for de fleste engelskmenn var jevngodt med landsforræderi. Som «svar» kalte toriene kongens motstandere whigs, som var en betegnelse på presbyterianske, skotske krøttertyver. Begge gruppene omtalte hverandre altså ut fra det som ble oppfattet som religiøse avvik. Toryene skulle imidlertid likevel etterhvert bli assosiert med den etablerte anglikanske kirke. Jacob IIs angrep på den anglikanske kirke, fikk noen torier til så støtte den ærerike revolusjon i 1688, og under Wilhelm III og dronning Anne kjempet de ivrig med whiggene om makten, og begge de to monarkene brukte normalt ministre fra begge de to partiene. I 1708, under den spanske arvefølgekrig, gikk imidlertid de fleste toriene i opposisjon, noe som førte til et kabinett med nesten bare whiger. Dronning Anne mislikte imidlertid sin avhengighet av whiggene, og i 1710 erstattet hun dem med en ren tory-regjering under Harley og Bolingbroke, som i 1713 fremforhandlet freden i Utrecht, som bidro til å ende krigen, men som ble kritisert av hennes fremtidige etterfølger, Georg I av Hannover. I 1714, prøvde Bolingbroke å få til en jakobittisk restaurasjon, men planene ble stoppet av Annes død og innsettelsen av Georg I. Året etter støttet han et jakobittisk opprør. Etter dette var toriene, med unntak av noen enkeltministre, i opposisjon helt fram til 1757, da de ble med i en koalisjonsregjering med whiggene. Etter Georg IIIs tronbestigelse, ble betegnelsen «tory» mindre vanlig, i det de to gruppene ble erstattet med en mengde personlige faksjoner, hvorav de fleste oppfattet seg som «whiger». Likevel overlevde torymentaliteten, blant annet gjennom forfattere og kritikere som Samuel Johnson. Betegnelsen «tory» ble brukt på førsteministrene, lord Bute (1762–1763) og lord North (1770–1782), men det er vanskelig å se noe klart tory «parti» i denne perioden. På slutten av 1700-tallet, kom betegnelsen «tory» til å bli brukt om de som var skeptiske til parlamentarisme og som ønsket at kongen skulle ha større personlig makt. Under førsteministrene lord North (1770–1782) William Pitt den yngre (1783–1801) kom begrepet «tory» i stor grad til å bli assosiert med motstanderne av den radikalismen som ble assosiert med den franske og amerikanske revolusjon. Dette ble forsterket etter en splittelse blant whiggene i 1794, da en konservativ gruppe sluttet seg til Pitts regjering. Frykten for jakobinerne i Frankrike bidro til igjen å gjøre begrepet «tory» respektabelt. Pitt selv foretrakk imidlertid å kalle seg «uavhengig whig». Gruppen rundt Pitt den yngre kom til å bli dominerende i britisk politikk mellom 1783 og 1830, og etter Pitts død kom de i økende grad selv til å omtale seg som «tories». Generelt kan man si at toriene ble assosiert med godseiere og den anglikanske kirke, mens whiggene ble assosiert med borgerskapet og nonkonformistiske protestantiske grupper. Begge gruppene støttet imidlertid det politiske systemet slik det var på deres samtid. Ingen av gruppene kunne ennå sies å være egentlige «partier» i ordets moderne betydning. Etter å ha blitt assosiert med undertrykking av folkelig uro i årene etter 1815, gikk toriene under Robert Peel gjennom en kraftig endringsprosess. Peel tilhørte selv industriborgerskapet, han var ikke godseier. Nå ble begrepet «konservativ» mer og mer vanlig. I henhold til Peels konservative filosofi skulle man reformere det dårlige i systemet, men ta vare på det gode. Fra da av har Peels administrasjon blitt omtalt som «konservativ», snarere enn «tory», men sistnevnte er i bruk den dag i dag.
- Torysi - angielskie ugrupowanie polityczne powstałe w końcu XVII wieku. Wyraziciele interesów ziemiaństwa, dworu, Kościoła. W opozycji do wigów.
- Tory é o nome do antigo partido de tendência conservadora do Reino Unido, que reunia a aristocracia britânica. No princípio, tinha conotações depreciativas já que procede da palavra irlandesa thairide ou tóraighe que significava bandoleiro, homem armado que se dedicava ao roubo e a pilhagem. Considera-se que esta agrupação foi fundada por Thomas Osborne, conde de Danby e Lord chanceler com Carlos II. Considera-se que introduziu seu uso na política inglesa na raiz da crise que suscitou a lei de exclusão de 1678 - 1681. Os whigs eram aqueles que apoiavam a exclusão de Jaime II, convertido ao catolicismo, dos tronos da Escócia, Inglaterra e Irlanda, enquanto os tories eram quem lhe apoiava. Os ataques de Jaime II à Igreja da Inglaterra levou a alguns tories a apoiar a Revolução Gloriosa de 1688, mas em sua maioria se opuseram a troca dinástica. Estes eram considerados os jacobitas. Os tories sofreram uma transformação fundamental sob a influência de Robert Peel, quem em seu Manifesto de Tamworth de 1834 delineou uma nova filosofia conservadora de reforma social conservando os aspectos positivos. Deste momento em diante as administrações de Peel foram consideradas bem mais conservadoras que tories, mas este antigo termo seguiu sendo usado na política inglesa.
- То́ри — консервативная партия в Англии. Слово «тори» происходит от ирл. tóraighe, слова, используемого для обозначения ирландского участника гражданской войны в Великобритании в XVII веке (буквальное значение — «преследуемый человек»), и обычно обозначает партию Тори, предшественницу современной консервативной партии Великобритании. В наши дни слово «тори» часто используется для сокращённого обозначения партии консерваторов. Кроме того, «тори» может применяться для обозначения Шотландской Юнионистской Партии (англ. Scottish Unionist Party), существовавшей до 1965 года, которая действовала независимо (хотя и согласованно) от Консервативной Партии Англии и Уэльса. В Канаде слово «тори» может использоваться для обозначения местной партии консерваторов. Во время войны за независимость США жителей североамериканского континента — приверженцев Англии (лоялистов) называли «тори». Во время гражданской войны в США сторонники Конфедерации распространили термин «тори» на юнионистов (т. е. сторонников Соединённых Штатов, двадцати трёх северных штатов, не присоединившихся к Конфедерации) южных штатов.
- Торі (від ірландського tóraidhe - розбійник) - політична партія у Великобританії, що виражала інтереси крупної аристократії і вищого духовенства. В середині XIX століття була перетворена на Консервативну партію Великобританії.
|
| rdfs:comment
|
- Toryism is a traditionalist political philosophy, which grew out of the Cavalier faction in the Wars of the Three Kingdoms. It is most prominent in Great Britain, but also features in some parts of The Commonwealth — particularly in Canada. Historically it also had exponents in former parts of the British Empire, for instance the Loyalists of British North America who sided with Britain and Crown during the Revolutionary War.
- Tory bezeichnet eine konservative politische Gruppierung, die meistens eine positive Haltung gegenüber der (britischen) Monarchie besitzt. Ursprünglich waren dies die Gegenspieler der liberalen Whigs in Großbritannien, die sich von einer losen Gruppierung (Court Party, zu deutsch Hofpartei) zur sogenannten Tory Party (Tory-Partei) entwickelten.
- Tory es el nombre con el que se denomina a quien pertenece o apoya al Partido Conservador inglés. En un principio, tenía connotaciones despectivas ya que procede de la palabra irlandesa thairide o tóraighe que significaba bandolero, asaltador de caminos. Se considera que esta agrupación fue fundada por Thomas Osborne, conde de Danby y lord canciller con Carlos II. Al parecer se introdujo su uso en la política inglesa a raíz de la crisis que suscitó la ley de exclusión de 1678 - 1681.
- Tory-puolue on Ison-Britannian konservatiivisen puolueen lempinimi. Nimestä tuli suosittu Margaret Thatcherin ollessa pääministerinä. Lehdistö suosii tory-nimitystä, ja se on jäämässä pysyvään kielenkäyttöön. Nykyään puolue vastaa ideologialtaan karkeasti ottaen lähinnä Suomen Kokoomusta.
- Con il termine Tory è indicato il partito politico che si venne a creare nel XVII secolo in seguito alla fine della Repubblica di Cromwell, durante il regno di Carlo II. Essi erano chiamati ironicamente "banditi cattolici" e sostenevano che il potere parlamentare, seppur presente nello stato inglese, dovesse comunque essere meno forte rispetto al potere regio. Inoltre erano assolutamente contrari alla tolleranza religiosa, sostenendo che l'unica religione praticabile fosse l'anglicanesimo.
- トーリー党（とーりーとう、Tory Party）は、かつてのイギリスの政党。 現在の「保守党」の前身にあたる。 チャールズ2世の時代の1678年から1681年にかけての王位継承問題でカトリックであった王弟ヨーク公ジェームズの即位を認める立場をとった人達をさして「Tory」と言ったのが始まりである。
- De (huidige) term Tory komt van de "Tory" partij, de voorloper van de huidige Conservative Party in het Verenigd Koninkrijk. Nu wordt het woord vaak gebruikt als een alternatief woord voor een "conservatief". Veel conservatieven vinden echter dat de benaming Tory afbreuk doet aan hun imago, omdat kiezers die term associëren met minder fraaie herinneringen uit de regeringsperioden van Margaret Thatcher en John Major. De term Tory komt uit de tijd van de Exclusion Bill-crisis van 1678-1681.
- Bakgrunnen for begrepet tory var stridighetene mellom stuartene og parlamentet på de britiske øyer. Stridsspørsmål var kongens makt i forhold til parlamentet, samt kongens religion. Sistnevnte var særlig betent i forhold til spørsmålet om hvem som skulle overta som konge etter Karl II, som var barnløs. Hans bror, Jakob II, var åpent katolikk, noe som gjorde at det fra parlamentet ble stilt krav om å utelukke ham fra tronfølgen.
- Torysi - angielskie ugrupowanie polityczne powstałe w końcu XVII wieku. Wyraziciele interesów ziemiaństwa, dworu, Kościoła. W opozycji do wigów.
- Tory é o nome do antigo partido de tendência conservadora do Reino Unido, que reunia a aristocracia britânica. No princípio, tinha conotações depreciativas já que procede da palavra irlandesa thairide ou tóraighe que significava bandoleiro, homem armado que se dedicava ao roubo e a pilhagem. Considera-se que esta agrupação foi fundada por Thomas Osborne, conde de Danby e Lord chanceler com Carlos II.
- То́ри — консервативная партия в Англии. Слово «тори» происходит от ирл.
- Торі (від ірландського tóraidhe - розбійник) - політична партія у Великобританії, що виражала інтереси крупної аристократії і вищого духовенства. В середині XIX століття була перетворена на Консервативну партію Великобританії.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
