| dbpprop:abstract
|
- The Timurids, self-designated Gurkānī, were a Persianate Central Asian Sunni Muslim dynasty of originally Turko-Mongol descent whose empire included the whole of Central Asia, Iran, modern Afghanistan, as well as large parts of Pakistan, India, Mesopotamia and Caucasus It was founded by the legendary conqueror Timur (Tamerlane) in the 14th century In the 16th century, Timurid prince Babur, the ruler of Ferghana, invaded India and founded the Mughal Empire, which ruled most of the Indian subcontinent until its decline after Aurangzeb in the early 18th century, and was formally dissolved by the British Raj after the Indian rebellion of 1857
- Als Dynastie der Timuriden wird das von Timur (Tamerlan) gegründete Herrscherhaus in Zentral- und Südwestasien genannt, das von 1363–1506 im Gebiet der heutigen Staaten Afghanistan, Iran und Usbekistan regierte. Hauptstadt der Timuriden war anfangs Samarqand, später Herat.
- Els timúrides foren una dinastia musulmana d'origen turcomongol. S'inicià amb Tamerlà, fill de Taragai, que era emir de la Transoxiana per compte dels khans txagatai, als quals va privar de tot poder. Va conquerir un imperi a l'Àsia central i va morir el 1405. El seu fill gran Djahangir va premorir i la successió va recaure en el fill d'aquest, anomenat Pir Muhammad, i immediatament en el seu germà Khalil Sultan. Un altre fill de Tamerlà, Shah Rukh, va ocupar el poder el 1406 i va ser el segon membre més destacat de la dinastia. A la seva mort el 1447 el va succeir el seu fill Ulugh Beg i el 1449 el fill d'aquest, Abd-al-Latif Mirza. El 1450 va ser sobirà per poc temps Abd Allah Ibn Ibrahim, que era fill d'un germà d'Ulug Beg, i després Abu Said ibn Muhammad ibn Miranshah ibn Timur, net de Miranshah (germà de Shah Rukh). La dinastia va seguir a Samarcanda fins el 1500/1501 quan els seus dominis foren conquerits pels uzbeks de Muhammad Shaybani. Branques timúrides van governar també a Pèrsia, Khurasan (Herat), Balkh i Kabul. El 1503 Baber, nét d'Abu Said, es va fer amb el poder a Delhi. Husayn Baykara va governar a Herat fins el 1506 i el van succeir els seus fills Badia al Zaman i Muzaffar Husayn que van ser expulsats pels uzbeks shaybànides.
- La Dinastía de los Timúridas se inicia con Tamerlán, hijo de Taragai, que era emir de Transoxiana por cuenta de los janes Chagatai, a los cuales privó de todo poder. Tamerlán construyó todo un imperio en Ásia central, que hizo recordar la época dorada de los mongoles. Situó la capital en Samarcanda, ciudad de la que fue gobernador, y la embelleció con la construcción de palacios y jardines.
- Timuridien dynastia oli turkkilais-mongolilainen ja persialainen, islaminuskoinen hallitsijasuku, jonka kantaisä oli Timur Lenk (Tamerlane). Se hallitsi Keski-Aasian ja Iranin timuridien valtakuntaa, ja myöhemmin Baburin perustamaa suurmogulaattia Intiassa. Timur Lenk valloitti valtavan alueen Keski-Aasiassa 1300-luvun lopussa ja 1400-luvun alussa perustaen seuraajadynastian, jonka aikana valtakunta kuitenkin nopeasti hajaantui hajotakseen lopullisesti 1500-luvun alussa. Timuridien valtakunnan hajottua Babur, Timur Lenkin suora jälkeläinen, perusti vuonna 1526 Intiaan mogulivaltakunnan, joka 1600-luvulla hallitsi suurinta osaa Intiasta, mutta heikkeni 1700-luvulla. Timuridien dynastian valta loppui Brittiläisen imperiumin hajotettua mogulaatin 1857.
- ティムール朝（ペルシア語 : تيموريان (Tīmūriyān), ウズベク語 : Temuriylar）は、中央アジアのトランスオクシアナ（現在のウズベキスタン中央部）に勃興したモンゴル帝国の継承政権のひとつで、中央アジアからイランにかけての地域を支配したイスラム王朝（1370年 - 1507年）。その最盛期には、版図は北東は東トルキスタン、南東はガンジス川、北東はヴォルガ川、南西はシリア・アナトリア方面にまで及び、かつてのモンゴル帝国の西南部地域を制覇したために、しばしばティムール帝国と呼ばれる。 王朝の始祖ティムールは、チャガタイ・ハン国に仕えるバルラス部族の出身で、言語的にテュルク化し、宗教的にイスラム化したモンゴル軍人（チャガタイ人）の一員であった。ティムール一代の征服により、上述の大版図を実現するが、その死後に息子たちによって帝国は分割されたため急速に分裂に向かって縮小し、15世紀後半にはサマルカンドとヘラートの2政権が残った。これらは最終的に16世紀初頭にウズベクのシャイバーン朝によって中央アジアの領土を奪われるが、ティムール朝の王族のひとりバーブルはアフガニスタンのカーブルを経てインドに入り、19世紀まで続くムガル帝国を打ち立てた。
- De Timoeriden waren een gemengd Turks, Mongools en Perzisch dynastie gevestigd door Timoer Lenk (Tamerlane) in Centraal-Azië en Iran (Timoeridenrijk), en later door Babur in India.
- Timuridene var et tyrkisk dynasti i Iran som ble etablert av emiren av Kesh, kjent som Timur Lenk. Timur erobret store deler av Transoxiana fra 1363 og fremover med forskjellige allianser, og ble anerkjent som hersker over dem i 1370. Offisielt opptrådte han i navnet til de mongolske chagatai-uluene og underla seg Mongolistan og Khwarazmia i årene som fulgte og begynte en kampanje vestover i 1380. I 1389 hadde han fjernet kartidene fra Afghanistan og rykket inn i Iran og Irak fra 1382 (erobret Isfahan i 1387, fjernet muzaffaridene fra Shiraz i 1393 og kastet jalayridene ut av Bagdad). I 1394/95 triumferte han over den gyldne horde og påtvang sitt herredømme i Kaukasus. Han underla seg det nordlige India i 1398 og okkuperte Delhi. I 1400/01 tok han Aleppo, Damaskus og det østlige Anatolia, ødela Bagdad i 1401 og triumferte over ottomanerne ved Ankara i 1402. I tillegg forandret han Samarkand til «verdens sentrum».
- Timurydzi – dynastia muzułmańska zapoczątkowana przez Timura (Tamerlana). Panowali w Transoksanii, Chorezmie i Chorasanie. W XVI w. zostali przepędzeni przez koczowniczych Uzbeków, a schronienie znaleźli w Afganistanie. W 1526 r. Babur, jeden z Timurydów, zorganizował najazd na Indie, doprowadzając do zmiany dynastii. Na okres panowania Timurydów datuje się rozkwit Samarkandy.
- Os Timúridas, autodesignados Gurkānī, foram uma dinastia muçulmana sunita da Ásia Central originalmente de ascendência turco-mongol cujo império incluía o conjunto da Ásia Central, Irã, os atuais Afeganistão e Paquistão, assim como grande parte da Mesopotâmia e Cáucaso. Foi fundada pelo lendário conquistador Tamerlão (Timur), no século XIV. No século XVI, o príncipe timúrida Babur, governante de Fergana, invadiu a Índia e fundou o Império Mogol—os Timúridas da Índia—que governou a maior parte do subcontinente indiano até seu declínio logo após a morte de Aurangzeb, no início do século XVIII, e sua posterior extinção pela Índia britânica depois da revolução indiana de 1857.
- Файл:Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405). GIF Государство Тамерлана Тимуриды — династии потомков Тимура, правившая в Мавераннахре и в Персии. В год смерти Тимура его сын Шахрух владел Хорасаном; из внуков Тимура Пир-Мухаммед, сын Джехангира, правил в Афганистане, Омар и Абу-Бекр (сыновья Мираншаха) — в Азербайджане и Багдаде, Пир-Мухаммед, Рустем и Искендер (сыновья Омар-шейха) — в Фарсе и Эраке Персидском; сын Мираншаха, Халиль-Султан, стоял в Ташкенте с войском, собранным для похода на Китай. Тимур назначил своим наследником Пир-Мухаммеда, сына Джехангира; но он не был признан. Халиль-Султан овладел Мавераннахром, но добровольно признал верховную власть Шахруха, провозглашенного султаном в Герате. Багдада Тимуриды лишились уже в 1405 г. , Азербайджана — в 1408 г. (победа Кара-Юсуфа, предводителя Кара-Коюнлу; остальные области постепенно подчинил своей власти Шахрух. Пир-Мухаммед в 1406 г. был разбит Халиль-Султаном и в 1407 г. убит, после чего Шахрух занял Афганистан; в 1409 г. он завоевал Мавераннахр и назначил там правителем своего сына Улугбека, в 1414 г. усмирил восстание Искендера и назначил правителем Фарса своего сына Ибрагима . Шахрух совершил несколько походов на Азербайджан и в 1436 г. подчинил себе эту страну; правителем ее в качестве вассала Шахруха был назначен Джехан-шах . Шахрух и его сыновья заботились о поднятии благосостояния своих владений и покровительствовали просвещению . В конце царствования Шахруха смуты возобновились, и после его смерти государство распалось; Улугбек в 1449 г. был убит своим собственным сыном. Хорасаном овладел внук Шахруха, Абу-л-Касим Бабур, Мавераннахром — внук Мираншаха, Абу-Сеид . Джехан-шах, отложившийся от Тимуридов, в 1452 г. захватил Фарс, в 1458 г. — Хорасан, но уступил эту область Абу-Сеиду, который на короткое время восстановил единство государства Тимуридов. Попытка воспользоваться смертью Джеханшаха для завоевания Адербейджана была причиной гибели Абу-Сеида: он был взят в плен и убит Узун-Хасаном, предводителем племени Ак-Коюнлу. Сын Абу-Сеида, Ахмед, владел только Мавераннахром; иранские владения Тимуридов перешли во власть другого потомка Тимура, Хусайна Байкары, двор которого остался одним из центров просвещения. Ахмед и Гусейн были последними сильными владетелями из династии Тимуридов; владения Тимуридов были завоеваны узбеками, предводитель которых Шейбани в 1500 захватил Мавераннахр, в 1507 г. — Хорасан. Племянник Ахмеда Бабур после нескольких попыток вытеснить узбеков из Мавераннахра утвердился в Кабуле, откуда в 1511 г. , после смерти Шейбани, вновь завоевал Мавераннехр, но уже в 1512 г. окончательно очистил страну и впоследствии основал империю Великих Моголов в Индии. Некоторые представители династии прославились как учёные и литераторы. Улугбек был великим астрономом и математиком; Хусайн Байкара и Бабур - известными поэтами.
- Timurider var de i Persien och Centralasien härskande ättlingarna till Timur Lenk.
- Timur İmparatorluğu İran kültürü temellerine dayanan Türk-Moğol kökenli bir hanedan tarafından yönetilen çok usluslu bir imparatorluktur. 1507'de Akkoyunlular'la ve Karakoyunlular'la mücadele neticesinde zayıflamaları ve Özbeklerin istilasına uğraması sonucu yıkılmıştır.
- 帖木兒帝國（1370年-1506年）是突厥化的蒙古人跛子帖木兒（又譯貼木爾、帖木爾、帖莫爾，1370年-1405年在位），自認為是成吉思汗的正統繼承人，而後統一了由察合台汗國和伊兒汗國所統轄的部分地區，開創的一個大帝國，以今天的烏茲別克為中心，帖木兒本人信仰伊斯蘭教，除武功顯赫，還特別注重文教建設，在撒馬爾罕，創立大學，取代巴格達的地位，成為穆斯林的學術中心。在其鼎盛時期橫亙從格魯吉亞到印度的西亞、中亞、和南亞。首都為一百多年前被成吉思汗的蒙古帝國鐵騎屠城的前花剌子模首都撒馬爾罕，後遷都到今阿富汗西部的赫拉特（Herat，又譯哈烈、黑拉特、赫拉特）。1506年亡於突厥的烏茲別克部落。其後裔巴卑尔轉而去印度開創了蒙兀兒王朝(莫卧兒王朝)。
|
| rdfs:comment
|
- Als Dynastie der Timuriden wird das von Timur (Tamerlan) gegründete Herrscherhaus in Zentral- und Südwestasien genannt, das von 1363–1506 im Gebiet der heutigen Staaten Afghanistan, Iran und Usbekistan regierte. Hauptstadt der Timuriden war anfangs Samarqand, später Herat.
- Els timúrides foren una dinastia musulmana d'origen turcomongol. S'inicià amb Tamerlà, fill de Taragai, que era emir de la Transoxiana per compte dels khans txagatai, als quals va privar de tot poder. Va conquerir un imperi a l'Àsia central i va morir el 1405. El seu fill gran Djahangir va premorir i la successió va recaure en el fill d'aquest, anomenat Pir Muhammad, i immediatament en el seu germà Khalil Sultan.
- La Dinastía de los Timúridas se inicia con Tamerlán, hijo de Taragai, que era emir de Transoxiana por cuenta de los janes Chagatai, a los cuales privó de todo poder. Tamerlán construyó todo un imperio en Ásia central, que hizo recordar la época dorada de los mongoles. Situó la capital en Samarcanda, ciudad de la que fue gobernador, y la embelleció con la construcción de palacios y jardines.
- Timuridien dynastia oli turkkilais-mongolilainen ja persialainen, islaminuskoinen hallitsijasuku, jonka kantaisä oli Timur Lenk (Tamerlane). Se hallitsi Keski-Aasian ja Iranin timuridien valtakuntaa, ja myöhemmin Baburin perustamaa suurmogulaattia Intiassa. Timur Lenk valloitti valtavan alueen Keski-Aasiassa 1300-luvun lopussa ja 1400-luvun alussa perustaen seuraajadynastian, jonka aikana valtakunta kuitenkin nopeasti hajaantui hajotakseen lopullisesti 1500-luvun alussa.
- De Timoeriden waren een gemengd Turks, Mongools en Perzisch dynastie gevestigd door Timoer Lenk (Tamerlane) in Centraal-Azië en Iran (Timoeridenrijk), en later door Babur in India.
- Timuridene var et tyrkisk dynasti i Iran som ble etablert av emiren av Kesh, kjent som Timur Lenk. Timur erobret store deler av Transoxiana fra 1363 og fremover med forskjellige allianser, og ble anerkjent som hersker over dem i 1370. Offisielt opptrådte han i navnet til de mongolske chagatai-uluene og underla seg Mongolistan og Khwarazmia i årene som fulgte og begynte en kampanje vestover i 1380.
- Timurydzi – dynastia muzułmańska zapoczątkowana przez Timura (Tamerlana). Panowali w Transoksanii, Chorezmie i Chorasanie. W XVI w. zostali przepędzeni przez koczowniczych Uzbeków, a schronienie znaleźli w Afganistanie. W 1526 r. Babur, jeden z Timurydów, zorganizował najazd na Indie, doprowadzając do zmiany dynastii. Na okres panowania Timurydów datuje się rozkwit Samarkandy.
- Os Timúridas, autodesignados Gurkānī, foram uma dinastia muçulmana sunita da Ásia Central originalmente de ascendência turco-mongol cujo império incluía o conjunto da Ásia Central, Irã, os atuais Afeganistão e Paquistão, assim como grande parte da Mesopotâmia e Cáucaso. Foi fundada pelo lendário conquistador Tamerlão (Timur), no século XIV.
- Файл:Das Reich Timur-i Lenks (1365-1405). GIF Государство Тамерлана Тимуриды — династии потомков Тимура, правившая в Мавераннахре и в Персии.
- Timurider var de i Persien och Centralasien härskande ättlingarna till Timur Lenk.
- Timur İmparatorluğu İran kültürü temellerine dayanan Türk-Moğol kökenli bir hanedan tarafından yönetilen çok usluslu bir imparatorluktur. 1507'de Akkoyunlular'la ve Karakoyunlular'la mücadele neticesinde zayıflamaları ve Özbeklerin istilasına uğraması sonucu yıkılmıştır.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
