| dbpprop:abstract
|
- A theorbo is a plucked string instrument. As a name, theorbo signifies a number of long-necked lutes with second peg-boxes, such as the liuto attiorbato, the French théorbe des pièces, the English theorbo, the archlute, the German baroque lute, the angélique or angelica. The etymology of the name tiorba has not yet been explained. It is hypothesized that its origin might have been in the Slavic or Turkish "torba", meaning "bag" or "turban". Theorboes were developed during the late sixteenth century, inspired by the demand for extended bass range for use in opera developed by the Florentine Camerata and new musical works based on basso continuo, such as Giulio Caccini's two collections, Le nuove musiche (1602 and 1614). Musicians adapted bass lutes (c.80+ cm string length) with a neck extension to accommodate open (i. e. unfretted) bass strings, called diapasons or bourdons. The instrument was called both chitarrone and tiorba. Although theorbo and chitarrone are virtually identical, they have different etymological origins, chitarrone being a descendant of chitarra italiana (hence its name). Similar adaptations to smaller lutes (c.55+ cm string length) produced the liuto attiorbato and the archlute, also similar-looking but differently tuned instruments. The tuning of large theorboes is generally characterized by the octave displacement, or reëntrant tuning, of the uppermost of the two (sometimes one) uppermost strings, thus limiting the upper range of the instrument. The courses, unlike those of a Renaissance lute or archlute, were often single, though double-stringing was used too. Typically, theorboes have 14 courses, though a very few pieces from the early Baroque period require a 19-course theorbo. In the performance of basso continuo, theorboes were often paired with a small pipe organ. The most prominent players and composers of the chitarrone in Italy were Giovanni Girolamo Kapsberger and Alessandro Piccinini. Little solo music for the theorbo survives from England, but William Lawes and others used it in their chamber music, and it also appeared in opera orchestras. In France, theorboes were appreciated and used in orchestral music just as well as in chamber music, until the second half of the 18th century. Court orchestras at Vienna, Bayreuth and Berlin employed theorbo players still after 1750. Solo music for the theorbo is notated in tablature.
- Die Theorbe (auch Teorbe, ital. Tiorba, franz. Théorbe, engl. Theorbo) ist ein Musikinstrument, das als Zupfinstrument zur Familie der Lauteninstrumente gehört. Der Name Theorbe bezeichnet eine Reihe verschiedener Basslauten, später so genannter Erzlauten, deren Gemeinsamkeit in einem zweiten Wirbelkasten zur Besaitung mit Basssaiten besteht: Liuto attiorbato, Arciliuto, Chitarrone, französische Théorbe des pieces, English Theorbo, Archlute, deutsche Barocklaute, Angélique/Angelica. Die Etymologie des Namens ist bisher ungeklärt. Die neue Musik ab 1600 erforderte Instrumente mit einem tiefen Bassregister zur Begleitung. Tiefere Darmsaiten der Laute kann man entweder immer dicker herstellen oder immer länger. Da sehr dicke Darmsaiten schlecht klingen, wich man in die Länge aus und entwickelte den zweiten Wirbelkasten an einem verlängerten Hals. Ein weiteres Kennzeichen der verschiedenen Theorbentypen ist ihre Größe und die damit verbundene lange Griffbrett-Mensur, die zwischen 76 und 98 cm variieren kann. Darmsaiten, die so lang sind und trotzdem einen hohen Ton geben sollen, können nicht hergestellt werden. Deswegen müssen bei manchen Typen der erste oder auch der erste und zweite Chor eine Oktave tiefer gestimmt werden (Chitarrone, Théorbe des pieces), so dass der dritte Chor der höchste ist. Die prominentesten Vertreter des Instrumentes in Italien waren Johann Hieronymus Kapsberger und Alessandro Piccinini. Aus England ist vorläufig keine Solomusik für Theorbe bekannt, aber William Lawes u. a. setzte sie in seiner Kammermusik ein. In Frankreich wurden Theorben bis in das erste Drittel des 18. Jahrhunderts geschätzt und sowohl für kammermusikalische als auch orchestrale Musik eingesetzt. In den Hoforchestern von Wien, Bayreuth und Berlin waren Theorbisten bis weit nach 1750 beschäftigt. Solomusik für Theorbe wurde in Tabulatur notiert.
- La tiorba és un tipus de llaüt barroc de grans dimensions, amb dos clavillers o mànecs i amb huit cordes addicionals per als baixos, sense trastejar. Va gaudir de gran favor durant els segles XVI i XVII. A finals del segle XVIII desaparegué com a instrument de concert i de societat per deixar pas a la guitarra. Segons el diccionari de la Real Academia Española,, és un vocable d'origen incert.
- Theorba (nebo také chitarrone) je v zásadě velká basová loutna rozšířená o dlouhý krk s pražci a basovými strunami připojenými k samostatné hlavici, standardně do celkového počtu čtrnácti. Byla vyvinuta na konci 16. století jakožto ideální doprovodný nástroj pro tehdy komponovanou – především světskou – hudbu v novém stylu skladatelů jako Claudio Monteverdi, Jacopo Peri, Sigismondo d’India či Giulio Caccini. Používána byla až do poloviny 18. století.
- La Tiorba es un instrumento musical semejante al laúd barroco, pero con mayores dimensiones. Está compuesto por dos mástiles o mangos y ocho cuerdas adicionales para los bajos, sin trastear. Según el DRAE, es vocablo de origen incierto, aunque también se cree que proviene del latín tiorba.
- Le théorbe, est un instrument à cordes pincées — une sorte de grand luth — créé en Italie à la fin du XVI siècle. Au XVII siècle, l'évolution du théorbe a suivi deux voies : le théorbe romain, encore appelé chitarrone; le théorbe de Padoue. Les joueurs de théorbe se nomment théorbistes. Le théorbe était utilisé à la fois pour la basse continue et comme instrument soliste. Il servait aussi pour l'accompagnement du chant. Au XVIII siècle, en France, on utilisait surtout le théorbe d'accompagnement, instrument très imposant. Les théorbes ont disparu au cours du XVIII siècle, avant de réapparaître au XX siècle avec le renouveau de l'interprétation de la musique ancienne sur instruments d'époque.
- La tiorba (fr. Théorbe) è uno strumento musicale. Grande liuto basso caratterizzato sia da una paletta rivolta verso l'interno tipicamente liutistica a cui sono fissate le corde tese sulla tastiera, sia da un prolungamento del manico (nella definizione di A. Piccinini tratta) da cui partono un numero variabile di bordoni ben più lunghi delle altre corde (o cori), i quali venivano suonati esclusivamente a vuoto. Nella loro parte terminale tutte le corde sono fissate ad un ponticello. Si distinguono due tipi di tiorba: la tiorba romana, detta principalmente chitarrone, e la tiorba indicata anche come padovana, differenti per numero di cori, in quanto la tiorba padovana ne conta otto sul manico e otto bordoni, e per le dimensioni di cassa armonica, manico e tratta, che nel chitarrone sono più lunghi.
- テオルボ（英: Theorbo、仏: Théorbe、伊: Tiorba）は、リュート族の撥弦楽器。16世紀末に現れ、バロック末期まで通奏低音楽器およびソロ楽器として幅広く使用された。同様の楽器でキタローネ（伊: Chitarrone）と呼称されるものもある。
- De theorbe of theorbo is een snaarinstrument, uit de luitfamilie en is aan het einde van de 16e eeuw ontstaan in Noord-Italië. Oorspronkelijk werd dit instrument chitarone genoemd, misschien als een verwijzing naar de Griekse kitara, die in de Griekse oudheid werd gebruikt om zangers te begeleiden. De lange bassnaren zijn ontstaan om ook lage tonen te kunnen produceren op een luit, die tot die tijd het gangbare instrument was voor zangbegeleiding. De darmsnaren die nodig zijn voor dergelijke lage tonen zouden op een gewone luit onmogelijk dik worden waardoor verlenging noodzakelijk was. Opvallend aan de stemming van een theorbe is dat de hoogste twee snaren een octaaf lager gestemd zijn. De stemming in A van hoog naar laag is over het algemeen: a,e,b,g,d,A,G voor de snaren met vingerzetting en vervolgens de losse, lange snaren met stemming F,E,D,C,B,A,G. In Frankrijk is in de late barok ook een iets kleinere theorbe in gebruik geweest die in D werd gestemd. De Italiaanse componist Johann Hieronymus Kapsberger, die veel solomuziek voor dit instrument heeft geschreven gebruikte een theorbe die nog meer bassnaren bleek te hebben. De term tiorba is iets later in gebruik gekomen voor hetzelfde instrument. Aan het begin van de 17e eeuw werd de theorbe zeer populair voor het begeleiden van vroege opera's van Claudio Monteverdi, Jacopo Peri en Cavalli. In die tijd verspreidt het instrument zich verder over Europa. Met name in Frankrijk wordt het instrument als snel geadopteerd om de Franse airs de cour te begeleiden (tot dan toe op luit). De begeleiding op theorbe wijkt in notitie af van het solorepertoire: voor solomuziek wordt vaak luittabulatuur gebruikt, voor begeleiding becijferde bas. Het voordeel van becijferde bas is dat ook andere instrumenten en combinaties van instrumenten ingezet kunnen worden voor de begeleiding. Kapsberger heeft als uitzondering enige vocale werken uitgegeven met luittabulatuur voor theorbe met zang en baspartij. De theorbe vindt aan het begin van de 18e eeuw een grote opleving in Frankrijk waar met name de Franse hofcomponist Robert de Visee een groot oeuvre nalaat voor het instrument. De latere aartsluit lijkt sprekend op een theorbe en wordt vaak daarmee verward.
- Teorbe (også Theorbe, it. Tiorba, fr. Théorbe, en. Theorbo) er et strengeinstrument av klimpretypen. Navnet Teorbe brukes om en rekke ulike basslutter som har det til felles at de er utstyrt med en ekstra kasse for bass-strengene: Liuto attiorbato, Arciliuto, Chitarrone, fransk Théorbe des pieces, engelsk Theorbo, erkelutt, barokklutt. Etymologien til navnene er ennå ikke avklart. Den nye musikken fra rundt 1600 krevde instrumenter med et dypt bassregister til akkompagnering. Dype tarmstrenger kan man enten gjøre lengre eller tykkere, men svært tykke tarmstrenger har dårlig klang så man forlenget instrumentets hals og satte på en ekstra kasse for strenger og stemmeskruer. Et ytterligere kjennetegn ved de ulike teorbetypene er størrelsen og det lange gripebrettet som kan variere mellom 76 og 98 cm. Man kunne ikke lage så lange tarmstrenger som samtidig skulle gi en høy tone så man stemte det første og delvis også det andre strengeparet (kor) en oktav ned (Chitarrone, Théorbe des pieces) slik at det tredje koret er høyest stemt. De viktigste teorbistene i Italia var Johann Hieronymus Kapsberger og Alessandro Piccinini. Så langt kjenner man ikke solomusikk for teorbe fra England, men William Lawes og andre brukte det i kammermusikk. I Frankrike ble teorben brukt til etter 1750 både i kammermusikk og i orkestermusikk. I hofforkestrene i Wien, Bayreuth og Berlin var det teorbister til langt etter 1750. Solomusikk for teorbe ble notert både i lutt- og gitartabulatur.
- Teorba – szarpany instrument muzyczny z grupy chordofonów szarpanych, podobny nieco do bandury, dość popularny w Europie południowej i południowo-wschodniej w XVI – XVIII wieku. Etym. – fr. t(h)éorbe 'jw. ' z wł. tiorba 'wielka lutnia'
- A teorba é um instrumento de cordas - uma espécie de precedessor do alaúde, ou seja, o grande alaúde, criado na Itália, no fim do século XVI. No século XVII, a evolução da teorba seguiu dois caminhos: a teorba romana, ainda chamada de chitarrone; a teorba de Pádua. Os tocadores de teorba são chamados de teorbistas. Nicolas Hotman foi um teorbista famoso na Corte de França. A teorba era utilizada igualmente como baixo contínuo e como instrumento solista. Ela servia também para o acompanhamento do canto. No século XVIII, na França, era utilizada sobretudo a teorba de acompanhamento, instrumento muito imponente. As teorbas desapareceram no decorrer do século XVIII.
- Teorb (av italienska tiorba) är en luta med lång hals. Den är försedd med 6-8 extra bassträngar, anbringade vid sidan av greppbrädan och stämda via en extra skruvlåda. Teorben användes som generalbasinstrument under 16- och 1700-talet. En större variant av teorben kallades chitarone.
|
| rdfs:comment
|
- A theorbo is a plucked string instrument. As a name, theorbo signifies a number of long-necked lutes with second peg-boxes, such as the liuto attiorbato, the French théorbe des pièces, the English theorbo, the archlute, the German baroque lute, the angélique or angelica. The etymology of the name tiorba has not yet been explained. It is hypothesized that its origin might have been in the Slavic or Turkish "torba", meaning "bag" or "turban".
- Die Theorbe (auch Teorbe, ital. Tiorba, franz. Théorbe, engl. Theorbo) ist ein Musikinstrument, das als Zupfinstrument zur Familie der Lauteninstrumente gehört. Der Name Theorbe bezeichnet eine Reihe verschiedener Basslauten, später so genannter Erzlauten, deren Gemeinsamkeit in einem zweiten Wirbelkasten zur Besaitung mit Basssaiten besteht: Liuto attiorbato, Arciliuto, Chitarrone, französische Théorbe des pieces, English Theorbo, Archlute, deutsche Barocklaute, Angélique/Angelica.
- La tiorba és un tipus de llaüt barroc de grans dimensions, amb dos clavillers o mànecs i amb huit cordes addicionals per als baixos, sense trastejar. Va gaudir de gran favor durant els segles XVI i XVII. A finals del segle XVIII desaparegué com a instrument de concert i de societat per deixar pas a la guitarra. Segons el diccionari de la Real Academia Española,, és un vocable d'origen incert.
- Theorba (nebo také chitarrone) je v zásadě velká basová loutna rozšířená o dlouhý krk s pražci a basovými strunami připojenými k samostatné hlavici, standardně do celkového počtu čtrnácti. Byla vyvinuta na konci 16. století jakožto ideální doprovodný nástroj pro tehdy komponovanou – především světskou – hudbu v novém stylu skladatelů jako Claudio Monteverdi, Jacopo Peri, Sigismondo d’India či Giulio Caccini. Používána byla až do poloviny 18. století.
- La Tiorba es un instrumento musical semejante al laúd barroco, pero con mayores dimensiones. Está compuesto por dos mástiles o mangos y ocho cuerdas adicionales para los bajos, sin trastear. Según el DRAE, es vocablo de origen incierto, aunque también se cree que proviene del latín tiorba.
- Le théorbe, est un instrument à cordes pincées — une sorte de grand luth — créé en Italie à la fin du XVI siècle. Au XVII siècle, l'évolution du théorbe a suivi deux voies : le théorbe romain, encore appelé chitarrone; le théorbe de Padoue. Les joueurs de théorbe se nomment théorbistes. Le théorbe était utilisé à la fois pour la basse continue et comme instrument soliste. Il servait aussi pour l'accompagnement du chant.
- La tiorba (fr. Théorbe) è uno strumento musicale. Grande liuto basso caratterizzato sia da una paletta rivolta verso l'interno tipicamente liutistica a cui sono fissate le corde tese sulla tastiera, sia da un prolungamento del manico (nella definizione di A. Piccinini tratta) da cui partono un numero variabile di bordoni ben più lunghi delle altre corde (o cori), i quali venivano suonati esclusivamente a vuoto. Nella loro parte terminale tutte le corde sono fissate ad un ponticello.
- テオルボ（英: Theorbo、仏: Théorbe、伊: Tiorba）は、リュート族の撥弦楽器。16世紀末に現れ、バロック末期まで通奏低音楽器およびソロ楽器として幅広く使用された。同様の楽器でキタローネ（伊: Chitarrone）と呼称されるものもある。
- De theorbe of theorbo is een snaarinstrument, uit de luitfamilie en is aan het einde van de 16e eeuw ontstaan in Noord-Italië. Oorspronkelijk werd dit instrument chitarone genoemd, misschien als een verwijzing naar de Griekse kitara, die in de Griekse oudheid werd gebruikt om zangers te begeleiden. De lange bassnaren zijn ontstaan om ook lage tonen te kunnen produceren op een luit, die tot die tijd het gangbare instrument was voor zangbegeleiding.
- Teorbe (også Theorbe, it. Tiorba, fr. Théorbe, en. Theorbo) er et strengeinstrument av klimpretypen. Navnet Teorbe brukes om en rekke ulike basslutter som har det til felles at de er utstyrt med en ekstra kasse for bass-strengene: Liuto attiorbato, Arciliuto, Chitarrone, fransk Théorbe des pieces, engelsk Theorbo, erkelutt, barokklutt. Etymologien til navnene er ennå ikke avklart. Den nye musikken fra rundt 1600 krevde instrumenter med et dypt bassregister til akkompagnering.
- Teorba – szarpany instrument muzyczny z grupy chordofonów szarpanych, podobny nieco do bandury, dość popularny w Europie południowej i południowo-wschodniej w XVI – XVIII wieku. Etym. – fr. t(h)éorbe 'jw. ' z wł. tiorba 'wielka lutnia'
- A teorba é um instrumento de cordas - uma espécie de precedessor do alaúde, ou seja, o grande alaúde, criado na Itália, no fim do século XVI. No século XVII, a evolução da teorba seguiu dois caminhos: a teorba romana, ainda chamada de chitarrone; a teorba de Pádua. Os tocadores de teorba são chamados de teorbistas. Nicolas Hotman foi um teorbista famoso na Corte de França. A teorba era utilizada igualmente como baixo contínuo e como instrumento solista.
- Teorb (av italienska tiorba) är en luta med lång hals. Den är försedd med 6-8 extra bassträngar, anbringade vid sidan av greppbrädan och stämda via en extra skruvlåda. Teorben användes som generalbasinstrument under 16- och 1700-talet. En större variant av teorben kallades chitarone.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
