Sheikh Said Rebellion is a rebellion of an Zaza clergy Sheikh Said Piran and a group of Kurdish Hamidieh soldiers (Azadî group) in 1925.
| Property | Value |
|---|
| dbpedia-owl:MilitaryConflict/combatant
|
- Republic of Turkey
- Sheikh Said Piran
|
| dbpedia-owl:MilitaryConflict/commander
| |
| dbpedia-owl:MilitaryConflict/result
|
- Mosul province is assigned to British Mandate of Mesopotamia
|
| dbpedia-owl:MilitaryConflict/strength
|
- 15,000 Kurds
- 50,000 Turks
? Air planes
|
| dbpedia-owl:combatant
|
- Republic of Turkey
- Sheikh Said Piran
|
| dbpedia-owl:commander
| |
| dbpedia-owl:result
|
- Mosul province is assigned to British Mandate of Mesopotamia
|
| dbpedia-owl:strength
|
- 15,000 Kurds
- 50,000 Turks
? Air planes
|
| dbpprop:abstract
|
- Sheikh Said Rebellion is a rebellion of an Zaza clergy Sheikh Said Piran and a group of Kurdish Hamidieh soldiers (Azadî group) in 1925.
- Der Scheich-Said-Aufstand war ein Aufstand im Jahre 1925 unter der Führung Scheich Saids, der die Errichtung eines unabhängigen kurdischen Staates zum Ziel hatte.
- A rebelião do Xeque Said foi uma rebelião organizada por membros do clero do povo zaza e um grupo de soldados Hamidieh curdos (o chamado 'grupo Azadî'), em 1925.
- Şeyh Said İsyanı,, Doğu Anadolu'da merkezi yönetime karşı girişilen geniş çaplı ayaklanma. Cumhuriyet'in ilk yıllarında uygulanan politikalar ve özellikle Mart 1924'te Hilafet'in kaldırılması Doğu Anadolu'da çeşitli muhalefet odakları doğurmuştu. Bu muhalefet odaklarından Kürt İstiklal Komitesi'nin çalışmaları açığa çıkarıldıktan sonra, örgütün önde gelen yöneticilerinin çoğu tutuklandı. Örgütle yakın ilişki içinde olan Said-i Kürdi(Nursi) ve aynı doğrultuda çalışmalar yürüten Şeyh Said'e bağlı kişilerin Diyarbakır'ın Eğil nahiyesine bağlı Piran köyünde arama yapan bir jandarma müfrezesiyle girdiği çatışma [Bu cümleyi kuran kişi keşke iyi bir araştırma yaptıktan sonra buraya aktarsaydı! İşte Şeyh Said'e yardım ettiği iddia edilen Said-i Nursi'nin Şeyh Said'e verdiği tarihi cevap: Lütfen iyi okuyunuz. "1925 yılında Şeyh Said Ayaklanması patlak verdi. Halkı islam dini adına ayaklanmaya çağıran Şeyh Said ve ayaklanmaya katılanlar tutuklandı. Şeyh Said ve suçlu bulunan ayaklanmacılar İstiklâl Mahkemesince idama mahkûm edildi. Şeyh Said isyanı ile ilgisi olduğu iddiasıyla Burdur'a sürgün edilen Said Nursi,aşağıdaki sözleriyle kıyamı başlatan Şeyh Said'in baş kaldırısına karşı çıktığını ifade etmiştir. "Yaptığınız mücadele kardeşi kardeşe öldürtmektir ve neticesizdir. Türk milleti İslâmiyete bayraktarlık etmiş, dini uğrunda yüz binlerle, milyonlarla şehid vermiş ve milyonlar veli yetiştirmiştir. Binaenaleyh kahraman ve fedakar İslam müdafiilerinin torunlarına, yani Türk milletine kılınç çekilmez ve ben de çekmem. " Kaynak: http://tr. wikipedia. org/wiki/Said_Nurs%C3%AE (Yeni Said Dönemi), kısa sürede genişleyerek yaygın bir ayaklanmanın kıvılcımını oluşturdu. Genç vilayetinin merkez kazası Darahini'yi basarak valiyi ve öteki görevlileri esir alan Şeyh Said, halkı İslam dini adına ayaklanmaya çağıran bir bildiriyle hareketi tek bir merkez altında toplamaya çalıştı. Bu bildiride 'din uğruna savaşanların lideri' anlamına gelen mührünü kullandı ve herkesi din uğruna savaşa çağırdı. Mistan ve Botan aşiretlerinin desteğini aldıktan sonra Genç ve Çapakçur üzerinden Diyarbakır'a yöneldi. Maden, Siverek ve Ergani'yi ele geçirdi. Şeyh Abdullah'ın yönettiği başka bir ayaklanma kolu da Varto üzerinden Muş'a doğru harekete geçti. Varto'yu ele geçiren isyancılar, Muş'a ilerledilerse de halktan toplanan yardımcı kuvvetlerle Murat Köprüsü civarında mağlup edilip, Varto'ya geri çekilmeleri sağlandı. Gelişmeler üzerine hükümet doğu vilayetlerinde sıkıyönetim ilan etti. Ayaklanmacıların üzerine gönderilen ordu birlikleri Kış Ovası'nda Şeyh Said kuvvetleri karşısında tutunamayarak Diyarbakır'a çekilmek zorunda kaldı. Ertesi gün Elazığ'a giren Gökdereli Şeyh Şerif yönetimindeki başka bir ayaklanma kolu kenti kısa süre de olsa denetim altına aldı. 7 Mart'ta Şeyh Said'in emrindeki 5000 kişilik bir kuvvet Diyarbakır'a saldırdı. Olayın başlangıcında Mustafa Kemal ciddiyeti anlayıp, Heybeliada'da rahatsızlığı nedeniyle dinlenen İsmet İnönü'yü acilen Ankara'ya çağırdı. İnönü ve ailesini bizzat Ankara Gar'ında karşılayan Mustafa Kemal, olayları anlatmak için İsmet Paşa'yı Çankaya'ya götürdü. Çankaya'da, İsmet Paşa'ya "Doğuda din elden gidiyor bahanesiyle İngiliz destekli provokatif ama ciddi bir ayaklanmanın başladığını" söyledi. İsmet Paşa'nın Ankara'ya gelmesi dedikoduların başlamasına neden oldu. Ali Fethi Bey'in görevden ayrılacağı, yeni hükümeti İsmet İnönü'nün kuracağı ve önlemleri onun alacağı konuşulmaya başlanmıştı. Ayrıca Ali Fethi Okyar ile İsmet İnönü'nün arası açıktı. Ali Fethi Bey olayı isyan olarak tanımlamamış ve sıkıyönetimle durdurulacağına inanıyordu. Ancak, olayların hızla tırmanması karşısında Başbakan Ali Fethi Okyar'ın istifasını isteyen Mustafa Kemal Atatürk, İsmet İnönü'yü yeni bir hükümet kurmakla görevlendirdi. Bir gün sonra TBMM hemen Takrir-i Sükun Kanunu'nu kabul ederek hükümete olağanüstü hal yetkileri tanıdı. Ayaklanmayla ilgili yayınlara konan yasak daha sonra başka önlemleri de kapsayacak biçimde genişletildi. Ayrıca Ankara ve Diyarbakır'da İstiklal Mahkemeleri kurulması kararlaştırıldı. Bu sırada Diyarbakır'ı kuşatma altına alan Şeyh Said kuvvetleri, hükümet kuvvetleri tarafından püskürtülerek geri çekilmeye başladı. Geniş çaplı bir sevkıyatın ardından toplu saldırıya geçen ve bir bastırma harekatıyla ayaklananların çoğunu teslime zorlayan askeri birlikler, İran'a geçmeye hazırlanan ayaklanma önderlerini Boğlan'da sıkıştırdı. Şeyh Şerif ve yanındaki bazı aşiret reisleri Palu'da yakalanırken, Şeyh Said de Varto yakınlarında yakın bir akrabasının ihbarıyla Carpuh Köprüsü'nde ele geçirildi. Ayaklanmayı destekleyen eski Şuray-ı devlet reislerinden Kürt Teali Cemiyeti reisi Seyit Abdülkadir ve 12 arkadaşı İstanbul'da tutuklanarak yargılanmak üzere Diyarbakır'a getirildiler. Yargılanma sonucunda Seyit Abdülkadir ve 5 arkadaşı ölüme mahkûm olarak, idam edildiler. Diyarbakır'daki Şark İstiklal Mahkemesi önceden verilen emre itaaten Şeyh Said ve 47 ayaklanma yöneticisi hakkında da ölüm cezası verdi. Cezalar, başta Şeyh Said olmak üzere, ertesi gün infaz edildi. Şeyh Said Ayaklanması'nın bastırılması Cumhuriyet yönetiminin Doğu Anadolu'da denetimi sağlamasında önemli bir dönüm noktası oldu. Öte yandan ayaklanmayla ortaya çıkan gelişmeler, bir süre önce çok partili yaşama geçiş yönünde atılan adımların kesintiye uğramasına yol açtı. Ayaklanmaya karıştığı gerekçesiyle hakkında soruşturma açılan Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası, çok geçmeden hükümet kararnamesiyle kapatıldı.
|
| dbpprop:combatant
| |
| dbpprop:commander
| |
| dbpprop:conflict
| |
| dbpprop:hasPhotoCollection
| |
| dbpprop:place
| |
| dbpprop:quoteProperty
|
- 28 June 1925
- Certain among you have taken as a pretext for revolt the abuse by the governmental administration, some others have invoked the defence of the Caliphate, but you are all united on one point: to create an independent Kurdistan.
- President of the military tribunal that sentenced the rebels
|
| dbpprop:relatedInstance
| |
| dbpprop:result
| |
| dbpprop:strength
|
- 15,000 Kurds
- 50,000 Turks
|
| dbpprop:wikiPageUsesTemplate
| |
| dbpprop:wordnet_type
| |
| rdf:type
| |
| rdfs:comment
|
- Sheikh Said Rebellion is a rebellion of an Zaza clergy Sheikh Said Piran and a group of Kurdish Hamidieh soldiers (Azadî group) in 1925.
- Der Scheich-Said-Aufstand war ein Aufstand im Jahre 1925 unter der Führung Scheich Saids, der die Errichtung eines unabhängigen kurdischen Staates zum Ziel hatte.
- A rebelião do Xeque Said foi uma rebelião organizada por membros do clero do povo zaza e um grupo de soldados Hamidieh curdos (o chamado 'grupo Azadî'), em 1925.
- Şeyh Said İsyanı,, Doğu Anadolu'da merkezi yönetime karşı girişilen geniş çaplı ayaklanma. Cumhuriyet'in ilk yıllarında uygulanan politikalar ve özellikle Mart 1924'te Hilafet'in kaldırılması Doğu Anadolu'da çeşitli muhalefet odakları doğurmuştu. Bu muhalefet odaklarından Kürt İstiklal Komitesi'nin çalışmaları açığa çıkarıldıktan sonra, örgütün önde gelen yöneticilerinin çoğu tutuklandı.
|
| rdfs:label
|
- Sheikh Said rebellion
- Scheich-Said-Aufstand
- Rebelião do Xeque Said
- Şeyh Said İsyanı
|
| owl:sameAs
| |
| skos:subject
| |
| foaf:name
| |
| foaf:page
| |
| is dbpprop:redirect
of | |
| is owl:sameAs
of | |
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
