| dbpprop:abstract
|
- In linguistics, productivity is the degree to which native speakers use a particular grammatical process, especially in word formation. Since use to produce novel (new, non-established) structures is the clearest proof of usage of a grammatical process, the evidence most often appealed to as establishing productivity is the appearance of novel forms of the type the process leads one to expect, and many people would limit the definition offered above to exclude use of a grammatical process that does not result in a novel structure. Thus in practice, and, for many, in theory, productivity is the degree to which native speakers use a particular grammatical process for the formation of novel structures. A productive grammatical process defines an open class, one which admits new words or forms. Non-productive grammatical processes may be seen as operative within closed classes, but only previously formed and learned structures show the results of those processes. In standard English, the formation of preterite and past participle forms of verbs by means of ablaut (for example, sing–sang–sung) is no longer considered productive. Newly coined verbs in English overwhelmingly use the ending -ed for the past tense and past participle. There are more recent ablaut forms, however—e.g. snuck as the preterite and participial form of sneak, or dove as the preterite of dive. Such cases are standardly said to have been created by analogy instead of by productive application of ablaut rules, though this may to some extent be begging the question. Similarly, the only clearly productive plural ending is -(e)s; it is found on the vast majority of English count nouns and is the almost exclusive means used to form the plurals of neologisms, such as FAQs and Muggles. The ending -en, on the other hand, is (at least relatively speaking) no longer productive, being found only in oxen, children, and the now-rare brethren. In the hacker sociolect, however, the plural -en became at least ephemerally productive for words ending with /-ks/, as illustrated by the plurals VAXen, unixen and emacsen, for example. Productivity is, as stated above and implied in the examples already discussed, a matter of degree, and there are a number of areas in which that may be shown to be true. As the example of -en becoming productive shows, what has apparently been non-productive for many decades or even centuries may suddenly come to some degree of productive life, and it may do so in certain dialects or sociolects while not in others, or in certain parts of the vocabulary but not others. Some patterns are only very rarely productive, others may be used by a typical native speaker several times a year or month, whereas others may be used productively dozens or hundreds of times in a typical day. It is not untypical for more than one pattern with similar functions to be comparably productive, to the point that a speaker can be in a quandary as to which form to use —e.g. , would it be better to say that a taste or color like that of raisins is raisinish, raisiny, raisinlike, or even raisinly? (All four can be found on the Internet. ) It can also be very difficult to assess when a given usage is productive or when a person is using a form that has already been learned as a whole. Suppose a reader comes across an unknown word such as despisement meaning 'an attitude of despising'. The reader may apply the Verb+ment noun-formational process to understand the word perfectly well, and this would be a kind of productive use. This would be essentially independent of whether or not the writer had also used the same process productively in coining the term, or whether he or she had learned the form from previous usage (as most English speakers have learned government, for instance), and no longer needed to apply the process productively in order to use the word. Similarly a speaker or writer's use of words like raisinish or raisiny may or may not involve productive application of the Noun+ish and Noun+y rules, and the same is true of a hearer or reader's understanding of them. But it will not necessarily be at all clear to an outside observer, or even to the speaker and hearer themselves, whether the form was already learnt and whether the rules were applied or not.
- Met productiviteit wordt in de taalkunde de mate bedoeld waarin taalgebruikers - in het bijzonder moedertaalsprekers van de betreffende taal - een bepaalde grammaticale regel toepassen bij woordvormingen. Productiviteit speelt vooral een rol in de synchrone taalkunde, betreft vaker inhoudswoorden dan functiewoorden en heeft altijd betrekking op minstens één open woordklasse. Over het algemeen gaat het niet echt om het creëren van nieuwe grammaticale structuren, maar veeleer om neologismen en / of nieuwe zinsdelen waarvan de vorming op grond van de geldende taalregels voorspelbaar is. In de West-Germaanse talen is tegenwoordig vrijwel uitsluitend het suffix dat gebruikt wordt om de verleden tijd van zwakke werkwoorden te vormen nog productief. Voor de synchrone taalkunde van bijvoorbeeld het Nederlands is deze productiviteit van groot belang, aangezien er nog geregeld nieuwe werkwoorden bij komen, zoals recentelijk fuiven, e-mailen en googlen. Het eerste werkwoord wordt een enkele keer ook wel vervoegd als een sterk werkwoord (foof, gefoven), maar deze vormen worden zelden of nooit als serieus taalgebruik ervaren, net als bijvoorbeeld de vorm gesnopen (< snappen). De sterke vervoeging is dus in het Nederlands in principe niet productief meer. Met name affixen hebben de neiging om productief te zijn. Soms verdwijnt de oorspronkelijke betekenis daarbij geheel naar de achtergrond, zoals het geval is in het Nederlands met het aan het Engels ontleende suffix -gate, dat tegenwoordig gebruikt wordt voor van alles en nog wat dat een grove mislukking genoemd mag worden. De oorspronkelijke betekenis van gate is "poort", en deze betekenis is volledig vervaagd (de huidige betekenis "mislukking" is door middel van beeldspraak afgeleid van het Watergateschandaal, dat weer vernoemd was naar het Watergatecomplex waar het schandaal zich afspeelde). Iets soortgelijks heeft zich voorgedaan bij de vorming van digi-beet. Vaak ook worden meerdere achtervoegsels met vergelijkbare betekenissen binnen hetzelfde paradigma productief toegepast: lawaai-ig, lawaai-erig, lawaai-achtig.
- En produktiv ordklass, avledning eller grammatisk kategori betecknar något där nybildning är möjlig. Exempel på produktiva ordklasser i svenskan är verb och substantiv, där ord som stekare och baxa (i betydelsen "stjäla") tillkommit under de senare åren, till skillnad från improduktiva ordklasser där inga nya ord har bildats på mycket länge, till exempel pronomen och konjunktioner. Inom de produktiva ordklasserna finns en skillnad mellan produktiva och improduktiva kategorier, där exempelvis adjektiv endast är produktiva i första deklinationen: nybildade adjektiv kompareras -are, -ast (slick, slickare, slickast) men inte med ändelserna -re, -st (som hög, högre, högst). På samma sätt används inte längre avledningen -else när nya substantiv skapas av verb (t. ex. varelse av vara), utan hellre -ning (som i sminkning av sminka). Nya substantiv böjs inte heller längre lika ofta i plural enligt första deklinationen med -or (åra/åror) utan vanligare enligt andra deklinationens -ar (tagg/taggar, disk/diskar).
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
