| dbpprop:abstract
|
- The Polish Socialist Party – Revolutionary Faction, also known as the Old Faction was one of two factions into which the Polish Socialist Party split in 1906. The Revolutionary Faction's primary goal was to restore an independent Poland, which was envisioned as a representative democracy. Its opposition was the Polish Socialist Party – the Left (also known as PPS–L or the Young Faction), which believed that Poland should be a socialist country, established through proletarian revolution, and likely a part of some larger international communist country. With the failure of revolution in the Kingdom of Poland (1905-1907) PPS–L lost popularity, and PPS–FR regained dominance. In 1909 PPS–FR renamed itself back to Polska Partia Socjalistyczna (Polish Socialist Party); the increasingly marginal PPS–L merged with Social Democracy of the Kingdom of Poland and Lithuania in 1918 to form the Communist Party of Poland. PPS in the meantime supported militarist pro-independence activities of Combat Organization of the Polish Socialist Party and Związek Walki Czynnej. Activists of PPS–FR: Józef Piłsudski, Kazimierz Pużak, Tomasz Arciszewski, Rajmund Jaworowski, Leon Wasilewski, Mieczysław Niedziałkowski, Walery Sławek, Norbert Barlicki, Jędrzej Moraczewski.
- Polska Partia Socjalistyczna (Frakcja Rewolucyjna) - partia socjalistów polskich utworzona w 1906 w wyniku rozłamu w PPS podczas IX Zjazdu PPS w Wiedniu 19 września 1906 r. Od sierpnia 1909 r. ponownie pod nazwą Polska Partia Socjalistyczna. W czasie Zjazdu doszło do otwartego sporu dotyczącego strategii i taktyki partii. - powstały wówczas dwie frakcje: PPS (Frakcja Rewolucyjna) ("Starzy") i PPS (Lewica) ("Młodzi"). ""Młodzi" dostosować chcieli cele walki proletariatu polskiego do potrzeb rosyjskiego ruchu rewolucyjnego. Uważając osiągnięcie niepodległości w ówczesnych warunkach za niemożliwe odsuwali je w daleką przyszłość i poprzestawali na postulacie usamodzielnienia Królestwa Polskiego w ramach republikańskiego i demokratycznego państwa rosyjskiego. Natomiast "starzy" w dalszym ciągu jako cel walki klasy robotniczej stawiali niepodległą polską republikę demokratyczną, w taktyce zaś rewolucyjnej zachowywali samodzielność polskiego ruchu socjalistycznego, chociaż bynajmniej nie wykluczali koordynacji sił w walce ze wspólnym wrogiem - caratem". Formalną przyczyną sporu stał się stosunek do Organizacji Bojowej PPS nie realizującej zaleceń i polityki Centralnego Komitetu Robotniczego. Spośród czterech delegatów OB PPS unieważniono dwa mandaty (w tym Józefa Piłsudskiego. Delegaci Organizacji Bojowej wraz z delegatami OB PPS wybranymi w okręgach opuścili Zjazd. Delegaci, którzy opuścili Zjazd zwołali 23 listopada 1906 r. konferencję w Krakowie. Na wniosek Feliksa Perla przyjęto nazwę "PPS Frakcja Rewolucyjna" wybierając tymczasowy Centralny Komitet Robotniczy oraz postanowiono kontynuować wydawanie "Robotnika". Według danych na Zjazd po stronie Frakcji Rewolucyjnej opowiedziało się ok 19,5 tys. członków PPS . Najsilniejsze okręgi pozostające we Frakcji to Łódź, Zagłębie, Częstochowa i częściowo Warszawa. Doszło również do podziałów w Komitecie Zagranicznym PPS. Za Frakcją Rewolucyjną opowiedziały się sekcje w Galicji oraz Lozannie i Fryburgu, pozostałe zaś za PPS . Pomimo propozycji federacyjnego zjazdu PPS w styczniu 1907 r. odmówiła domagając się rozwiązania Frakcji Rewolucyjnej. Na X Zjeździe PPS odbytym w dniach 3-11 marca 1907 r. w Wiedniu uchwalono Program przygotowany przez Feliksa Perla na podstawie koncepcji zmarłego Kazimierza Kelles-Krauza. Program określił podstawowy cel, stwierdzając, że:"Polska Partia Socjalistyczna dąży do wyzwolenia całego ludu z więzów niewoli ekonomicznej, politycznej i narodowej. W imię tego wyzwolenia Polska Partia Socjalistyczna stawia sobie za cel: zasadnicze przekształcenie ustroju społecznego, oparcie społeczeństwa na nowych socjalistycznych zasadach. W dziedzinie ekonomicznej cel ten oznacza: przejście środków wytwarzania i komunikacji na własność wspólną, społeczną; celową i świadomą kontrolę ogółu pracujących nad całym życiem gospodarczym dal powszechnego dobra; * zniesienie pracy najemnej i wszelkiego wyzysku. W dziedzinie politycznej: zaprowadzenie niepodległej republiki polskiej, całkowicie i wszechstronnie demokratycznej; przekształcenie państwa z narzędzia ucisku w rzeczywisty organ woli zbiorowej; zdobycie przez klasę robotniczą władzy w państwie. Wreszcie w dziedzinie narodowej: zniesienie wszelkiego ucisku narodowego; zjednoczenie Polski" W tym okresie partia prowadziła bardzo aktywną działalność bojową. Według informacji partyjnych w 1907 r. w czasie zamachów Organizacji Bojowej PPS zabito po stronie rządowej 181 osób, w tym 45 policjantów, oraz dokonano 92 zamach celem zdobycia środków finansowych. Organizacja ponosi jednak olbrzymie straty: aresztowano i skazano na karę śmierci m. in. Józefa Montwiłł-Mireckiego, Henryka Barona, Jana Kwapińskiego . Liczne aresztowania i odpływ fali rewolucyjnej spowodowały zmniejszenie się liczby członków partii do ok. 3000 członków. Poważnym ciosem było wykrycie drukarni "Robotnika" w Warszawie we wrześniu 1908 r. Do ostatnich akcji na większą skalę należały: Akcja pod Bezdanami na pociąg rządowy, we wrześniu 1908 r. z udziałem Józefa Piłsudskiego, Walerego Sławka, Aleksandra Prystora, Tomasza Arciszewskiego, oraz egzekucja prowokatora Edmunda Taranowicza wykonana w 1909 r. przez Kazimierza Pużaka wraz z Henrykiem Minkiewiczem. Na XI Zjeździe PPS który odbył się w dnia 25-28 sierpnia 1909 r. w Wiedniu, partia ponownie powróciła do nazwy Polska Partia Socjalistyczna. Nowo wybrane kierownictwo partii rozpoczęło działania na rzecz budowy szersze współpracy organizacji niepodległościowych koncentrując się na działaniach w Galicji. Rozwinięto aktywną działalność w środowiskach młodzieżowych m. in. doprowadzono do wyodrębnienia we wrześniu 1910 r. Związku Młodzieży Postępowo-Niepodległościowej. Z inicjatywy części działaczy PPS doprowadzono do powołania Związku Walki Czynnej co spowodowało spór z członkami Wydziału Bojowego. Spory wobec dalszej działalności partyjnej spowodowały wyodrębnienie się grupy opozycyjnej PPS Opozycja. W sierpniu 1914 r. wybuch I wojny światowej doprowadził do zakończenia sporów. Cześć działaczy z Józefem Piłsudskim podjęła działania czysto wojskowe, zaś część podjęli dalsze działania na rzecz PPS. Działalność po stronie galicyjskiej podjęli; Feliks Perl, Tomasz Arciszewski i Marian Malinowski, zaś w Warszawie Tymczasowy Komitet Robotniczy tworzyli: Artur Śliwiński i Konstancja Jaworowska. Proces odbudowy PPS po rozpoczęciu wojny został zakończony na XII Zjeździe PPS w Piotrkowie Trybunalskim w styczniu 1916 r.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
