| dbpprop:abstract
|
- Parchment is a thin material made from calfskin, sheepskin or goatskin, often split. Its most common use was as a material for writing on, for documents, notes, or the pages of a book, codex or manuscript. It is distinct from leather in that parchment is limed but not tanned, therefore it is very reactive with changes in relative humidity and is not waterproof. The finer qualities of parchment are called vellum.
- Pergament ist eine leicht bearbeitete Tierhaut, die seit dem Altertum als Beschreibstoff verwendet worden ist. Es ist damit ein Vorläufer des Papiers.
- El pergamí es un material fet a partir de la pell de vaca, ovella, cabra o altres animals, fabricat especialment per a poder escriure-hi a sobre. La pell segueix un procés d'eliminació del pèl, adobat i estirament per tal d'aconseguir les làmines amb les que s'elaboraven els llibres o els rotlles a l'Antiguitat. L'origen del seu nom és la ciutat de Pèrgam, on hi havia una gran producció de qualitat d'aquest material, però realment la seva existència es remunta a 1500 anys abans de Crist, es a dir, molt abans que existís la ciutat de Pèrgam.
- Pergamen je nevydělaná při napětí sušená a hlazená oslí, vepřová, kozí, ovčí nebo telecí kůže. Je to materiál bílkovinné povahy.
- Pergamino es un material hecho a partir de la piel de una res u otros animales, especialmente fabricado para poder escribir sobre él. La piel sigue un proceso de eliminación del vellón, adobado y estiramiento al final del cual se consiguen las láminas con las que se elabora un libro, una filacteria o los rollos que se conocían de la Antigüedad. El origen de su nombre es la ciudad de Pérgamo, donde existía una gran productividad de gran calidad de este material, pero realmente su existencia se remonta a 1500 años antes de Cristo, es decir, mucho antes de que la ciudad de Pérgamo existiera.
- Pergamentti on käsiteltyä nahkaa, jolle aikoinaan kirjoitettiin käsin kirjoja ja muistiinpanoja. Sen nimi juontuu Pergamonin kaupungista, jossa pergamentti keksittiin. Pergamentti korvasi 300-luvulla papyruksen käytön käsikirjoituksissa. Kuninkaalliset alkoivat suosia sitä, ja luostareissa kirjurit kopioivat Raamatun sille. Arvokkaimmat pergamentit olivat purppurapergamentteja: purppuralla värjätyille sivuille teksti kirjoitettiin kullalla ja hopealla.
- Le parchemin désigne une peau de couleur claire apprêtée par un artisan parcheminier. Il sert comme support à l'écriture; le papyrus, utilisé en Occident jusqu'au VII siècle, laisse place ainsi à un matériau issu du monde animal. Il sert aussi en musique, dans la facture instrumentale de bien des instruments du monde. Le parchemin peut être utilisé en gainerie d'ameublement. Anciennement, le terme parchemin s'employait également comme synonyme de diplôme.
- Fájl:Parchment from goatskin. jpg Kecskebőrből készült pergamen A pergamen az ókor óta az írás rögzítésére használt cserzetlen, szőrtelenített állati bőrből készült fehérített, vékonyított, kétoldalas írásra alkalmas lap. Az elnevezés valószínűleg az ókori görög város, Pergamon nevéből származik. A hagyomány szerint itt készítettek először pergament a Kr. e 2. században.
- La pergamena (detta anche cartapecora o carta pecudina) è un supporto di pelle di animale non conciata e composta di collagene; con essa gli uomini hanno comunicato fino al XIV secolo.
- 羊皮紙 (ようひし) または皮紙 (ひし) は動物の皮を加工して筆写の材料としたもの。なお紙と付くものの、定義上紙ではない。紙の普及以前にパピルスと同時に使われ、パピルスの入手困難な土地ではパピルスの代わりに羊皮紙やその他の材料を使った。
- Perkament is een dun papierachtig materiaal, gemaakt van huid van kalveren, koeien, geiten, schapen, konijnen of ezels. Perkament is genoemd naar de stad Pergamum in Klein-Azië. Daar is het echter niet uitgevonden, maar wel verbeterd. Perkament is met name bekend als schrijfmateriaal voor handschriften. Het oudste perkament dateert van 2700 jaar voor Christus, en is gevonden in Egypte. Perkament bleek beter en sterker te zijn dan papyrus, maar het was ook (veel) duurder. In de Middeleeuwen werd perkament in Europa veel gebruikt om op te schrijven, omdat het gebruikelijke papyrus vochtgevoelig is en niet lang houdbaar in het natte Europa. Het minder gevoelige papier bestaat al vanaf de 14e eeuw, maar werd aanvankelijk als minderwaardig schrijfmateriaal beschouwd. Perkament van kalfshuid had de beste kwaliteit. Vaak werd het purperrood geverfd en beschreven met zilver- of goudkleurige inkt; het was daardoor duurder dan andere perkamentsoorten. Deze soort wordt ook wel vellum (velijn) genoemd. Perkament heeft gemiddeld een dikte van ongeveer 0,6 mm, maar er zijn variëteiten die aanmerkelijk dunner of dikker zijn, afhankelijk van de gebruikte soort huid. Het is in elk geval belangrijk dikker dan het huidige schrijfpapier (ca. 0,1 mm).
- Pergament er et materiale som ble brukt til bøker og diplomer. Det ble laget av fint kalve-, geite- eller saueskinn. Vellum refererer spesifikt til kalveskinnspergament, som er den beste typen. Materialet ble ifølge Plinius den eldre først brukt i Pergamon under Eumenes I eller Eumenes II (197–160 f. Kr. , og har sitt navn derfra. Skinnet ble skrapt slik at det ble tynt nok til å kunne bindes inn i en bok. Pergament er et holdbart materiale, men det er sårbart for mugg og andre bakterier, samt for skadedyr. Riktig oppbevaring er derfor av stor betydning. Svært mange gamle bøker har således blitt ødelagt i biblioteker som har hatt fuktig luft eller ikke god nok kontroll med gnagere. Selv om pergament ble tatt i bruk i antikken, var det i middelalderen materialet hadde sin gullalder. Det ble etterhvert erstattet av papir, som ble produsert i Europa fra det 11. århundre etter at maurerne hadde introdusert det i Andalusia. Det skulle enda gå en del tid før det gikk ut av bruk, spesielt til produksjon av praktverker. Med boktrykkerkunsten forsvant pergament nesten helt ut av bruk. Siden slutten av det 20. århundre tid har materialet igjen blitt tatt i bruk av en del kunstnere. En spesiell type pergament er palimpsest, som er brukt pergament hvor skriften er skrapt bort slik at den kan brukes igjen. Ved hjelp av moderne hjelpemidler, som røntgen og infrarødt lys, har man kunnet lese den opprinnelige skriften, noe som har ført til at verker man trodde var tapt har blitt gjenfunnet.
- Pergamin – materiał pisarski (podłoże, na którym można pisać) wyrabiany ze skór zwierzęcych. Pergamin wyparł rozpowszechniony wcześniej papirus stosowany w starożytności i był głównym materiałem pisarskim w Europie i na Bliskim Wschodzie przez cały okres średniowiecza, po czym został skutecznie wyparty przez papier. Używano go również jako materiału pokryciowego do opraw książek. Pergamin wyrabiano ze skór wielu różnych, ale najczęściej młodych zwierząt. Głównie wykorzystywano skóry cielęce oraz owcze i kozie. Była to skóra wyprawiona (pozbawiona sierści, oskrobana i dokładnie wypłukana) ale nie garbowana (czyli tzw. golizna), która mogła być następnie (choć nie zawsze) poddana szeregowi innych operacji, jak np. : powtórne namaczanie, nasączanie substancjami roślinnymi, szlifowanie, wcieranie różnych substancji czy nawet farbowanie. W efekcie otrzymywano płaty wyrobu stosunkowo elastycznego i miękkiego oraz dość jasnego. Pergamin jest jakościowo lepszy od papirusu. Jego największe zalety to, w odróżnieniu od papirusu, możliwość pokrywania pismem obu powierzchni oraz wytrzymałość, która umożliwiła zastąpienie zwoju współczesną postacią książki czyli kodeksem. Dopiero pergamin umożliwił stosowanie daleko bardziej zaawansowanych zdobień, a w szczególności rozbudowanych iluminacji i malowania prawdziwych, pełnych szczegółów miniatur, gdyż farba czy tusz nie rozlewały się tak bardzo jak na papirusie. Ważną zaletą pergaminu była również możliwość jego produkcji w dowolnym kraju z miejscowych surowców. Najstarsze zachowane zabytki piśmiennicze na skórze zwierzęcej to już XX wiek p.n.e. , jednak najstarsze znane dziś wyroby o cechach pergaminu datowane są na III-II wiek p.n.e. Rozwój materiałów pisarskich został najprawdopodobniej wymuszony rywalizacją pomiędzy dwiema ówczesnymi największymi bibliotekami – aleksandryjską i pergamońską. Za Pliniuszem Starszym podaje się, że nazwa pergamin pochodzi od miasta Pergamon w Azji Mniejszej, którego król Eumenes II został zmuszony do szukania nowego materiału po zakazie wywozu papirusu z Egiptu wydanym przez Ptolemeusza. Najprawdopodobniej właśnie w Pergamonie udoskonalono wtedy znacznie metody produkcji pergaminu, przez co stał się on jego ważnym ośrodkiem produkcji. Informacje Pliniusza nie są jednak potwierdzone, a Pergamon był wtedy najważniejszym ośrodkiem kultury helleńskiej, stąd może rozpowszechnienie przez Pergamon tego nowego podłoża. Rozpowszechniony wcześniej papirus został skutecznie wyparty przez pergamin dopiero w V wieku n.e. , chociaż oba materiały były jeszcze dość długo używane równolegle (np. kancelaria kurii papieskiej używała papirusu jeszcze w X wieku). Również wypieranie pergaminu przez papier było rozciągnięte w czasie. Papier, wynaleziony ok. 2000 lat temu w Chinach, produkowany był na Bliskim Wschodzie od VIII w. W Europie był stosowany od XI wieku, jednak pierwsza europejska papiernia (jeszcze arabska) powstała dopiero na początku XII wieku. Pergamin bardzo wolno tracił na znaczeniu, a jednym z tego powodów był fakt, iż do Europy papier trafił właśnie od Arabów i stąd uważany był za wynalazek pogański. Zasadnicze wyparcie pergaminu przez papier miało miejsce w ciągu wieku XIV. Pergamin był jednak stosowany nadal w szeregu zastosowań – do XVI w. utrzymał się w rękopisach i drukach iluminowanych, a do XVII używano go także do sporządzania ważnych dokumentów. W początkach ery druku w Europie, w XV i XVI wieku, oba podłoża drukowe były stosowane równolegle. Pergamin (znacznie droższy od papieru) był stosowany do wydawnictw o lepszej jakości lub z zamiarem dłuższego lub częstszego ich użytkowania, oraz w wyrobach o charakterze luksusowym. Np. 42-wierszowa Biblia Gutenberga została odbita na pergaminie w 35 egzemplarzach, a na papierze w 165 egz. Nierzadko wytwarzano również wydawnictwa o mieszanym składzie – papierowe z pergaminowymi wkładkami (co przypomina dzisiejsze wyroby z papieru offsetowego z wkładkami z papieru kredowego). W Polsce produkcję pergaminu zaczęto późno, bo dopiero w XIV wieku, jednak najstarszy polski druk pergaminowy pochodzi już z 1509 r. (Missale Vratislaviense wydrukowany z Krakowie u J. Hallera). Produkcję pergaminu w Europie dzieli się na dwa obszary. Wcześniej produkowany był w krajach południowych (Włochy, Hiszpania, płd. Francja). Był on cienki, ale dokładnie wyprawiony tylko z jednej strony – odwrotnej niż sierść, i tylko z jednej strony pozwalał na zapisywanie go, co było nawykiem przejętym z możliwości pokrywania papirusu. Umownie nazywa się go "pergaminem włoskim". Późniejszy jest tzw. "pergamin niemiecki" (znany m. in. także z płn. Francji, Węgier, a także Polski), grubszy, za to przygotowany do zapisywania jednakowo na obu powierzchniach. Ponadto szczególną postacią pergaminu był welin – bardzo cienki i miękki, wyrabiany ze skór płodów jagnięcych lub świeżo urodzonych jagniąt. Stosowano go do niewielkich, za to wielokartkowych wyrobów, szczególnie tych przeznaczonych do używania w czasie podróży, jak modlitewniki czy Biblie niewielkich rozmiarów (na jego podobieństwo wynaleziono później papier welinowy). Pergamin to również potoczna nazwa papieru pergaminowego. Wytwarzanie pergaminu zwano pergaminnictwem.
- Pergaminho (do grego pergaméne e do latim pergamina ou pergamena), é o nome dado a uma pele de animal, geralmente de cabra, carneiro, cordeiro ou ovelha, preparada para nela se escrever. Designa ainda o documento escrito nesse meio. O seu nome lembra o da cidade grega de Pérgamo, na Ásia Menor, onde se acredita possa ter se originado ou distribuído. Quando feitos de peles delicadas de bezerros ou cordeiros, eram chamados de velino . Estas peles davam um material de escrita fino, macio e claro, usado para documentos e obras importantes. Esse importante suporte da escrita também foi largamente utilizado na antiguidade ocidental, em especial na Idade Média, até à descoberta e consequente difusão do papel uma invenção dos chineses. Nos mosteiros cristãos eram mantidas bibliotecas de pergaminhos, onde monges letrados no período, se dedicavam à cópia de manuscritos antigos, devendo-se a essa atividade monástica a sobrevivência e divulgação dos textos clássicos da cultura grega e latina no Ocidente, principalmente à época do Império Bizantino. Na atualidade o pergaminho é utilizado para a confecção de diplomas universitários, títulos e letras do Tesouro Nacional por ser considerado um material difícil de ser falsificado, graças às nuances naturais e à sua grande durabilidade. Se antigamente essa matéria-prima era distribuída apenas por algumas empresas da Europa, hoje na Região Nordeste do Brasil converteu-se em expressiva fonte de renda, auxiliando a economia local.
- Pergamentul este o piele de animal (oaie, viţel, capră) prelucrată special în trecut pentru a se putea scrie pe ea. A fost folosită odinioară în loc de hârtie.
- Перга́мент (в работах по истории и источниковедению обычно пергамен) — материал для письма из недублёной кожи животных. Также древняя рукопись на таком материале.
- Pergament är skrivmaterial framställt av djurskinn. Pergamentet framställs genom att hår och köttrester avlägsnas från skinnet som därefter slipas och skrapas till dess önskad tjocklek erhållits. Namnet kommer av staden Pergamon i dagens Turkiet där enligt traditionen tillverkningen av pergament uppfanns. Pergamon hade ett stort bibliotek och behövde mycket papyrus, men under en period vägrade egyptierna att sälja papyrus till dem (konkurrens mellan biblioteken?) och man tvingades att söka alternativ. De tunnaste kvaliteterna kallas veläng (velin) efter franskans vélin av äldre franskans veel = kalv, här syftande på att man ofta använde kalvskinn. Även skinn av lamm har använts. Velängpapper är en modern efterlikning gjort av träfibrer på en så finmaskig vira att inga streckmärken syns i pappret Vegetabiliskt pergament är en sorts papper som gjorts vattentätt genom behandling med zinkklorid eller svavelsyra. Pergament används inom bokbinderi, fr.a. som klädning för rygg och pärmar.
- Parşömen, üzerine yazı yazmak veya resim yapmak için kullanılan özel hazırlanmış hayvan derisidir. Parşömen ismi Bergama'dan gelmektedir ve Bergama Kağıdı anlamında Latince Charta Pergamena'dan türemiş ve bütün dillere de buradan geçmiştir.
- Перга́мент (також Пергамен; нім. Pergament, від грец. Πέργαμον — Пергам, місто в Малій Азії, де в ІІ столітті до н. е. широко застосовувався пергамент) — матеріал для листа з недубленої шкіри тварин. Також древній рукопис на такому матеріалі.
- 羊皮紙是製作書本或提供書寫的一種材料。事實上並不僅由小羊皮做成，有時也用小牛皮來做。公元前170年左右，帕加馬國王歐邁尼斯二世率先使用羊皮紙。以羊皮經石灰處理，剪去羊毛，再用浮石軟化，便成了這種新的書寫材料。羊皮紙的英文名稱Parchment就是由這個城市的名字而来的。把這些羊皮訂成小冊子，稱為手抄本，再合訂成冊，使成為留傳後世的羊皮典籍。此後，手稿一直使用羊皮紙。 羊皮紙之所以會逐漸取代莎草紙的原因在於，它兩面都能書寫，而且能夠讓鵝毛筆的書寫呈現飽滿的色彩，拿來摺成書本也沒有問題。唯一問題是它相當昂貴，製作也比較耗時耗工。 最好的羊皮紙稱做犢皮紙vellum，往往被拿來用在最重要的書籍抄寫上。
|
| rdfs:comment
|
- Parchment is a thin material made from calfskin, sheepskin or goatskin, often split. Its most common use was as a material for writing on, for documents, notes, or the pages of a book, codex or manuscript. It is distinct from leather in that parchment is limed but not tanned, therefore it is very reactive with changes in relative humidity and is not waterproof. The finer qualities of parchment are called vellum.
- Pergament ist eine leicht bearbeitete Tierhaut, die seit dem Altertum als Beschreibstoff verwendet worden ist. Es ist damit ein Vorläufer des Papiers.
- El pergamí es un material fet a partir de la pell de vaca, ovella, cabra o altres animals, fabricat especialment per a poder escriure-hi a sobre. La pell segueix un procés d'eliminació del pèl, adobat i estirament per tal d'aconseguir les làmines amb les que s'elaboraven els llibres o els rotlles a l'Antiguitat.
- Pergamen je nevydělaná při napětí sušená a hlazená oslí, vepřová, kozí, ovčí nebo telecí kůže. Je to materiál bílkovinné povahy.
- Pergamino es un material hecho a partir de la piel de una res u otros animales, especialmente fabricado para poder escribir sobre él. La piel sigue un proceso de eliminación del vellón, adobado y estiramiento al final del cual se consiguen las láminas con las que se elabora un libro, una filacteria o los rollos que se conocían de la Antigüedad.
- Pergamentti on käsiteltyä nahkaa, jolle aikoinaan kirjoitettiin käsin kirjoja ja muistiinpanoja. Sen nimi juontuu Pergamonin kaupungista, jossa pergamentti keksittiin. Pergamentti korvasi 300-luvulla papyruksen käytön käsikirjoituksissa. Kuninkaalliset alkoivat suosia sitä, ja luostareissa kirjurit kopioivat Raamatun sille. Arvokkaimmat pergamentit olivat purppurapergamentteja: purppuralla värjätyille sivuille teksti kirjoitettiin kullalla ja hopealla.
- Le parchemin désigne une peau de couleur claire apprêtée par un artisan parcheminier. Il sert comme support à l'écriture; le papyrus, utilisé en Occident jusqu'au VII siècle, laisse place ainsi à un matériau issu du monde animal. Il sert aussi en musique, dans la facture instrumentale de bien des instruments du monde. Le parchemin peut être utilisé en gainerie d'ameublement. Anciennement, le terme parchemin s'employait également comme synonyme de diplôme.
- Fájl:Parchment from goatskin. jpg Kecskebőrből készült pergamen A pergamen az ókor óta az írás rögzítésére használt cserzetlen, szőrtelenített állati bőrből készült fehérített, vékonyított, kétoldalas írásra alkalmas lap. Az elnevezés valószínűleg az ókori görög város, Pergamon nevéből származik. A hagyomány szerint itt készítettek először pergament a Kr. e 2. században.
- La pergamena (detta anche cartapecora o carta pecudina) è un supporto di pelle di animale non conciata e composta di collagene; con essa gli uomini hanno comunicato fino al XIV secolo.
- 羊皮紙 (ようひし) または皮紙 (ひし) は動物の皮を加工して筆写の材料としたもの。なお紙と付くものの、定義上紙ではない。紙の普及以前にパピルスと同時に使われ、パピルスの入手困難な土地ではパピルスの代わりに羊皮紙やその他の材料を使った。
- Perkament is een dun papierachtig materiaal, gemaakt van huid van kalveren, koeien, geiten, schapen, konijnen of ezels. Perkament is genoemd naar de stad Pergamum in Klein-Azië. Daar is het echter niet uitgevonden, maar wel verbeterd. Perkament is met name bekend als schrijfmateriaal voor handschriften. Het oudste perkament dateert van 2700 jaar voor Christus, en is gevonden in Egypte. Perkament bleek beter en sterker te zijn dan papyrus, maar het was ook (veel) duurder.
- Pergament er et materiale som ble brukt til bøker og diplomer. Det ble laget av fint kalve-, geite- eller saueskinn. Vellum refererer spesifikt til kalveskinnspergament, som er den beste typen. Materialet ble ifølge Plinius den eldre først brukt i Pergamon under Eumenes I eller Eumenes II (197–160 f. Kr. , og har sitt navn derfra. Skinnet ble skrapt slik at det ble tynt nok til å kunne bindes inn i en bok.
- Pergamin – materiał pisarski (podłoże, na którym można pisać) wyrabiany ze skór zwierzęcych. Pergamin wyparł rozpowszechniony wcześniej papirus stosowany w starożytności i był głównym materiałem pisarskim w Europie i na Bliskim Wschodzie przez cały okres średniowiecza, po czym został skutecznie wyparty przez papier. Używano go również jako materiału pokryciowego do opraw książek. Pergamin wyrabiano ze skór wielu różnych, ale najczęściej młodych zwierząt.
- Pergaminho (do grego pergaméne e do latim pergamina ou pergamena), é o nome dado a uma pele de animal, geralmente de cabra, carneiro, cordeiro ou ovelha, preparada para nela se escrever. Designa ainda o documento escrito nesse meio. O seu nome lembra o da cidade grega de Pérgamo, na Ásia Menor, onde se acredita possa ter se originado ou distribuído. Quando feitos de peles delicadas de bezerros ou cordeiros, eram chamados de velino .
- Pergamentul este o piele de animal (oaie, viţel, capră) prelucrată special în trecut pentru a se putea scrie pe ea. A fost folosită odinioară în loc de hârtie.
- Перга́мент (в работах по истории и источниковедению обычно пергамен) — материал для письма из недублёной кожи животных. Также древняя рукопись на таком материале.
- Pergament är skrivmaterial framställt av djurskinn. Pergamentet framställs genom att hår och köttrester avlägsnas från skinnet som därefter slipas och skrapas till dess önskad tjocklek erhållits. Namnet kommer av staden Pergamon i dagens Turkiet där enligt traditionen tillverkningen av pergament uppfanns.
- Parşömen, üzerine yazı yazmak veya resim yapmak için kullanılan özel hazırlanmış hayvan derisidir. Parşömen ismi Bergama'dan gelmektedir ve Bergama Kağıdı anlamında Latince Charta Pergamena'dan türemiş ve bütün dillere de buradan geçmiştir.
- Перга́мент (також Пергамен; нім. Pergament, від грец. Πέργαμον — Пергам, місто в Малій Азії, де в ІІ столітті до н. е. широко застосовувався пергамент) — матеріал для листа з недубленої шкіри тварин. Також древній рукопис на такому матеріалі.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
