| dbpprop:abstract
|
- Pannonian Rusyn or simply Rusyn is a Slavic language or dialect spoken in north-western Serbia and eastern Croatia. It is similar to West Slavic languages,, but has Eastern Slavic phonetics and vocabulary. It has been influenced by surrounding Southern Slavic languages. Pannonian Rusyn is one of the official languages of the Serbian Autonomous Province of Vojvodina. While it is classified as a microlanguage by the Serbian authors, it is considered a Ukrainian dialect in Ukraine, and simply as a Rusyn (Ruthenian) dialect by Slovaks and northern Ruthenians. Ethnologue classifies Rusyn language as ISO 639-3:rue. Like the northern Rusyn language, it constitutes a mixture of some Eastern Slovak dialects and East Slavic features. This mixture is because these Rusyns emigrated to Bačka from Eastern Slovakia and Western Ukraine around the middle of the 18th century. Like most modern Ruthenians, they are Greek Catholics and therefore have closer ties with Ukraine. The language also has some Southern Slavic features, and it is sometimes called "a Slavic Esperanto". Since the Rusyn language was officially not recognized in Czechoslovakia and Ukraine in the past, the Rusyns in Yugoslavia, where the language was recognized, had to create their own language codification: The language has been codified by Mikola Kočiš (Микола Кочиш) in Правопис руского язика (Pravopis ruskoho yazika; "Orthography of Rusyn", 1971) and Ґраматика руского язика (Gramatika ruskoho yazika; "Grammar of Rusyn", 1974) and is written with Cyrillic letters: Pannonian Rusyns themselves call their language Bačvan'ska ruska bešeda (бачваньска руска бешеда), or Bačvan'ski ruski yazik (бачваньски руски язик) . Their cultural centre is Ruski Kerestur . Although the number of Pannonian Rusyns (Pannonian Ruthenians) is much lower than that of the northern Rusyns (Transcarpathian Ruthenians) — just 23,286 according to the Yugoslav census of 1981 — they were lucky to live in a multinational state that granted them certain minority rights as early as the 1970s, so that there is a Rusyn-medium grade school in Ruski Kerestur (with some 250 schoolbooks printed so far for this school and elementary schools), a professorial chair for Rusyn studies at Novi Sad University. There are regular television and radio programmes in Pannonian Rusyn, including the multilingual radio station Radio Novi Sad, which serves all of Vojvodina. The breakdown of minutes of Novi Sad original broadcasting by language in 2001 was: 23,5% Serbian, 23,5% Hungarian, 5,7% Slovak, 5,7% Romanian, 3,8% Rusyn, 2,2% Romany, and 0,2% Ukrainian.
- Jugoslawo-Russinisch (auch Südrussinisch, Batschka-Russinisch, Vojvodina-Russinisch, Pannonisch-Russinisch, Ruthenisch; russinisch руска бешеда) wird von der Volksgruppe der Russinen in Serbien und Kroatien gesprochen. Jugoslawo-Russinisch (russinisch бачваньска руска бешеда) wird zwar heute nur noch von gut 20.000 Menschen in der serbischen Vojvodina und im kroatischen Slawonien gesprochen, ist jedoch bereits 1923 in der Grammatik von Hawrijil Kostelnik kodifiziert worden. Nach dem Zweiten Weltkrieg wurden die Russinen in Jugoslawien als nationale Minderheit anerkannt. Es gab eine russinische Zeitung, Radio- und Fernsehsendungen und Schulunterricht. Seit 1970 wurde Russinisch auch auf Abiturniveau am Gymnasium von Ruski Kerestur unterrichtet. Es wurden Schulbücher herausgegeben und 1981 ein Lehrstuhl für russinische Philologie an der Universität von Novi Sad eingerichtet. Seit dieser Zeit ist Russinisch auch im Verkehr mit der lokalen Verwaltung einiger Orte der Vojvodina zugelassen. Jugoslawo-Russinisch ist daher heute eine voll ausgebaute Schriftsprache. Es ist zu beachten, dass das Jugoslawo-Russinische außerhalb Serbiens sehr oft zusammen mit dem Karpato-Russinischen als eine einzige Sprache „Russinisch“ betrachtet wird. Außerdem wird vor allem in der Ukraine das Jugoslawo-Russinische, ebenso wie das Karpato-Russinische oft als ukrainischer Dialekt bezeichnet, da in der Ukraine auch die Existenz einer russinischen Nationalität verneint wird. Zusätzlich gibt es auch die Meinung, es sei ein Dialekt des Slowakischen. In der Slowakei selbst überwiegt heute wohl die Ansicht, es handle sich um einen ostslowakisch-westukrainischen Übergangsdialekt . In der Tat enthält das Jugoslawo-Russinische sehr viele ostslowakische Elemente (mehr als das im Osten der Slowakei gesprochene Karpato-Russinische), so dass umstritten ist, ob es noch als ostslawische (wie das Ukrainische) oder schon als westslawische Sprache (wie das Slowakische) zu klassifizieren ist.
- Бачва́нсько-руси́нська мо́ва — літературна мікромова русинів (руснаків) у Сербії та Хорватії. Цією мовою розмовляє близько 25 тис. русинів Сербії та Хорватії, нащадків переселенців з Закарпаття і Східної Словаччини у середині ХVІІІ століття до спустошених сербських сіл з ініціативи австрійської імператриці Марії-Терезії. Класифікація бачвансько-русинської мови залишається предметом обгворення. Більшість філологів, у т. ч. українські вважає, що це перехідна українська говірка із значними східнословацьми впливами і відносять її до східнослов'янських мов . Згідно іншої точки зору, на відміну від діалектів Закарпаття й Лемківщини, які вважаються українськими, бачвансько-русинська мова за своїм складом близька до словацької мови і належить до західнослов'янських мов . Для письма використовується кириличний алфавіт з 31 літери та м'якого знаку (який буквою не вважається): Аа Бб Вв Гг Ґґ Дд Ее Єє Жж Зз Ии Її Йй Кк Лл Мм Нн Оо Пп Рр Сс Тт Уу Фф Хх Цц Чч Шш Щщ Юю Яя ь
|