| dbpprop:abstract
|
- Pachacuti Inca Yupanqui (or Pachacutec) was the ninth Sapa Inca (1438-1471/1472) of the Kingdom of Cusco, which he transformed into the empire Tawantinsuyu. In Quechua, Pachakutiq means "He who remakes the world". During his reign, Cuzco grew from a hamlet into an empire that could compete with, and eventually overtake, the Chimu. He began an era of conquest that, within three generations, expanded the Inca dominion from the valley of Cuzco to nearly the whole of civilized South America.
- Pachacútec Yupanqui, nach peruanischer Quechua-Schreibung Pachakutiq Yupanki, ursprünglich Cusi Yupanqui bzw. Kusi Yupanki war von 1438 bis 1471 der neunte Herrscher über das Inkareich. Die Regierungszeit von Kusi Yupanki begann mit seinem Sieg als Heerführer über die Chankas. Die Chanka, selbst ein expandierendes Reich, stellten für die Inkas eine ernsthafte Bedrohung dar und belagerten 1438 unter ihrem Führer Anku Walluq mit angeblich 40000 Mann die Hauptstadt Qusqu. Kusi Yupankis greiser Vater, Huiracocha Inca (Wiraqucha Inka), zog sich mit seinem als Thronfolger vorgesehenen Sohn Urco (Urqu) und anderen Getreuen in die Festung Calca zurück. Daraufhin übernahm Kusi Yupanki die Leitung des Inka-Heeres, entsetzte Qusqu mit Hilfe seiner Verbündeten, der K'ana (Cana) und Qanchi (Canchi), und vernichtete in der Schlacht von Yawarpampa ("Blutebene") die Chanka-Streitmacht; das Territorium der Chanka wurde dem Inka-Reich einverleibt. Dieses Ereignis stellt in der Inka-Tradition eine Zeitenwende dar. Der siegreiche Heerführer wurde König der Inkas und trug seitdem den Namen "Weltenveränderer", Pachakutiq Yupanki. 1460 gelang seinem Bruder Cápac Yupanqui (Qhapaq Yupanki) nach heftigen Kämpfen die Unterwerfung der Wanka in Junín. Nach einem misslungenen Feldzug in Huánuco, bei dem zahlreiche Chanka-Söldner aus der Inka-Armee desertierten, ließ Pachakutiq seinen Bruder in Cusco hinrichten. Pachakutiq erweiterte das Inkareich vom Titicacasee in den Zentralanden bis nach Junín. Vor allem baute er die Infrastruktur in seinem Reich bedeutend aus und kurbelte durch neue Technologien die Wirtschaft an. Seit seiner Regierungszeit gibt es genaue historische Aufzeichnungen, das heißt zum Beispiel die Geburts- und Sterbedaten von Inkas wurden seither aufgeschrieben. Über die Umstände seines persönlichen Lebens ist wenig bekannt. Nachfolger war sein Sohn Túpac Yupanqui.
- Pachacútec fou el novè inca del regne del Cusco. Governà al segle XV.
- Pachacútec Yupanqui, též Pachacuti Yupanqui, podle legend devátý vládce jihoamerické incké říše, byl první historicky doložený panovník této říše, který vládl v letech 1438–1471. Položil základy k její územní expanzi, v níž pokračoval jeho syn Túpac Yupanqui. Uskutečnil správní reformy, zavedl kečuánštinu jako jediný úřední jazyk říše. Do jeho doby spadá rozsáhlá přestavba hlavního města Cuzca (např. přestavba ústředního slunečního chrámu Coricancha). Vystavěl též pevnost Sacsayhuamán a patrně též i královský velkostatek a kultovní centrum Machu Picchu. Pozvedl kult Boha-stvořitele Viracochy. Jeho reformátorskou činnost odráží i jeho jméno Pachakutiq, jež znamená Reformátor světa. Život na dvoře Pachacutiho přibližuje nejznámější incké drama Apu Ollantay.
- Pachacútec fue el noveno gobernante del estado Inca y quien lo convirtió de un simple curacazgo a un gran imperio: el Tahuantinsuyo. Aunque no había sido designado como sucesor por su padre Viracocha Inca, dirigió una defensa militar ante el belicoso ejército Chanca mientras que éste y su hermano Inca Urco habían huido del señorío. La victoria sobre los chancas hizo que Viracocha Inca lo reconociera como su sucesor alrededor de 1438. Como parte de su visión de estadista y caudillo guerrero conquistó muchas etnias y estados, destacando su conquista del Collao que acrecentó el prestigio de los incas y particularmente de Pachacútec, quien por la notable expansión de sus dominios fue considerado un excepcional líder, dando vida a historias épicas e himnos gloriosos en tributo a sus hazañas. Numerosos curacas no dudaban en reconocer sus destrezas e identificarlo como "hijo del Sol". Mientras aún vivía, su hijo y sucesor Túpac Yupanqui derrotó al señorío Chimú y continuó con la expansión del Tahuantinsuyo. Además de conquistador, guerrero y emperador, diversas crónicas afirman que fue también un gran administrador, planificador, filósofo, observador de la psicología humana y carismático general. Pachacútec es el primer inca del cual se encuentran referencias históricas que corroboran su existencia, por cual es llamado reconocido como el "primer inca histórico", sin embargo, la relevancia de su figura y legado, así como el de su denominación, lleva a pensar a varios estudiosos que tiene una importancia mucho mayor que la de solo un personaje, llegando a representar el inicio de toda una época de transición y reestructuración para la sociedad inca, etapa de cambios que continuaría posterior a su muerte alrededor de 1471, por su hijo Túpac Yupanqui y su nieto Huayna Cápac.
- Pachacútec eli Pachacuti 1438-1471/1472 oli se inkahallitsija, joka alkoi tosissaan laajentaa inkavaltiota. Yhdeksännen Sapa Inca-hallitsijan koko nimi oli Pachacuti Inca Yupanqui, "Hän joka tekee maailman uudelleen". Hän oli neljäs Hanan-dynastiasta, ja hänen syntymänimensä oli Cusi Yupanqui. Pachacútec muutti silloisen Cuzcon kuningaskunnan suurvallaksi nimeltä Tawantinsuyu. Pachacútec niitti meinetta ja kunniaa jo edellisen hallitsijan aikana. Silloin chankat hyökkäsivät Cuzcoon. Pachacútec hyökkäsi vahvan armeijan johdossa chankoja vastaan samaan aikaan kuin hänen isänsä ja veljensä pakenivat. Pachacútecin armeija oli voittoisa. Valtaan päästyään Pachacútec aloitti valloitussodat ilmeisesti vallanhimonsa takia. Pachacútec olikin taitava sotilas ja hallitsija, ja kykeni toteuttamaan haaveensa valtakunnan laajentamisesta. Hän määräsi veljensä Capac Yupanquin sotaretkelle pohjoiseen. Tämä eteni suunniteltua pidemmälle pohjoiseen ja valtasi muun muassa cajamarcan. Pachacútec pelkäsi veljensä uhkaavan menestyksekkäitten valloitusten takia kuningasasemaansa ja mestautti veljensä liikojen valloitusten takia. Pachacútecin poika oli seuraava inkahallitsija Túpac Inca Yupanqui, joka laajensi valtakuntaa alussa laajalle Perun Andeilla yhdessä isänsä kanssa, ja myöhemmin yksin. Pachacútec järjesti valtakuna hallinnon uudelleen ja käynnisti monia rakennushankkeita. Hänen aikanaan Cuzcoa lähellä olevassa Ollantaytambossa alkoi esiintyä arkkitehtuuria josta inkat tunnetaan.
- Pachacuti Yupanqui (Pachacutec), empereur inca, nommé Cusi Yupanqui de sa naissance à sa prise de pouvoir. Il était fils de Viracocha Inca et de Mama Runtu Qoya.
- パチャクテク（英: Pachacuti、ケチュア: Pachakutiq＝世界を震撼させる者、世界を造り変える者、？-1471年、在位1438年-1471年）は、クスコ王国の9代サパ・インカ（皇帝）（上王朝4代目）である。クスコ王国を「四つの邦（スウユ）」（タワンティンスウユ、インカ帝国の正式名称）に再編した。彼の在世中、クスコ王国は小さな村から、チムー王国と競い最終的に取って代わる帝国へと発展した。彼は、クスコの谷から南米の文明的な範囲のほぼ全体にインカの統治を広げることとなった3代続く征服の時代を始めた。
- Pachacuti Inca Yupanqui (Pachakutiq Yupanki in Quechua) (of Pachacutec) was een zoon van Viracocha Inca en werd de negende Inca-heerser van het Koninkrijk Cuzco. Hij heeft dit koninkrijk omgevormd tot het bekende Incarijk. Hij heeft dit Incarijk uitgebreid van de vallei van Cuzco tot een groot deel van Peru en een stuk van Ecuador. Hij regeerde van 1438 tot zijn dood in 1471/1472.
- Pachacutec, Pachacuti, Pachakutiq (kecz. Ten który zmienia świat, zm. w 1471 r. ) - dziewiąty król Inków od 1438 do 1471 roku, jeden z największych i najbardziej zasłużonych władców inkaskiego państwa, uznawany za twórcę jego imperialnej potęgi. Urodzony jako Cusi Yupanqui, do władzy doszedł ponoć, gdy jego ojciec Viracocha i jego prawowity następca opuścili Cuzco zaatakowane przez wrogie plemię Chanca. Po obronieniu stolicy i przejęciu władzy, już jako władca królestwa i głównodowodzący inkaską armią rozpoczął erę podboju obszarów między Limą i Jeziorem Titicaca, która w ciągu trzech pokoleń rozszerzyła państwo Inków z obszaru doliny Cuzco na znaczną część Andów, od dzisiejszego Ekwadoru po środkowe Chile. Jego żołnierze używali proc wykonanych z kamieni połączonych sznurkami, drewnianych dzid, mieczy i buzdyganów. W 1450 roku odbił krainę wokół jeziora Titicaca, a w 1463 roku rozpoczął wojnę przeciw tamtejszym plemionom Lupaca i Colla z grupy Ajmarów. W tymże roku przekazał dowodzenie wojskiem swemu synowi Topie (Tupac Yupanqui). Za jego czasów państwo Inków zaczęło rywalizować z królestwem Chimu, by ostatecznie podporządkować je sobie. Zreformował stworzone przez siebie imperium Tahuantinsuyo (lub Tawantinsuyu, czyli "Cztery zjednoczone prowincje"), powołując czterech gubernatorów (apo) zarządzających poszczególnymi prowincjami (suyu). Dla zrównoważenia władzy oddzielił też dowództwo armii od kasty kapłanów. Przebudował znaczna część Cuzco, tworząc z miasta prawdziwą stolicę imperium, z dzielnicami dla szlachty i imigrantów z poszczególnych prowincji otaczającymi położone centralnie pałace władcy i jego świty. Na czasy jego panowania datuje się powstanie miasta Machu Picchu. Prawdopodobnie dziewiąty władca królestwa Inków, przekazał władzę swojemu synowi o imieniu Tupac Yupanqui.
- Pachacuti, (em espanhol Pachacútec, do quíchua Pacha Kutiq "O que muda a Terra", ou "Reformador da Terra", Cusco, ¿1400? - 1471) foi o nono governante do Império inca e seu primeiro imperador, entre os anos 1438 e 1471.
- Файл:Pachacutec-small. png Пачакутек Юпанки Пачакутек Юпанки или Пачакути — девятый правитель Империи Инков, правивший между 1438 и 1471 годами. Файл:Genealogia-de-los-incas-33. jpg Сарьменто де Гамбоа, Генеалогия Инков. Инка Рокка, Титу Куси Вальпа, Виракоча, Пачакути Файл:Genealogia-de-los-incas-44. jpg Сарьменто де Гамбоа, Генеалогия Инков. Пачакути, Тупак Инка Юпанки, Вайна Капак, Васкар, Атавальпа Правление Пачакутека Юпанки началось с победы над народом чанка. Чанка, которые в то время сами были экспансивной державой, представляли для инков серьёзную угрозу и в 1438 году с войском численностью в 40 тысяч человек даже осадили столицу инков Куско. Престарелый отец Пачакутека Юпанки Виракоча Инка вместе с наследником Урко укрылся в крепости Калка. Пачакутек Юпанки перенял руководство войском инков, освободил с помощью союзников Куско от осады и уничтожил основные силы Чанка. Это событие в традиции инка стало началом новой эпохи, так называемым «изменением мира» (пачакути). Победоносный полководец, звавшийся до этого времени Куси Юпанки, стал главным правителем империи и обрёл своё прозвище, означающее «изменивший мир». Файл:Aguas Calientes. JPG Памятник Пачакутеку Юпанки в Перу В 1460 году его брат Капак Юпанки после долгих боёв смог подчинить народ ванка в области Хунин. Однако после неудачного похода в Уануко, при котором из армии инков дезертировали многие воины чанка, Пачакутек распорядился казнить своего брата в Куско. Пачакутек расширил Империю Инков от озера Титикака в центральных Андах до Хунина. Прежде всего он способствовал развитию инфраструктуры и укрепил экономику введением новых техник в сельском хозяйстве. Со времени его правления существуют точные исторические хроники, например чёткие даты рождения и смерти всех последовавших правителей. Об обстоятельствах его личной жизни известно мало. Наследником Пачакутека Юпанки стал его сын Тупак Юпанки.
- Pachakutiq (han som vänder världen upp och ned eller jordbävningen), inkan som lät bygga Machu Picchu omkring 1440, hette innan han utropade sig som härskare Kusi Yupanki. Vissa ser honom som inkarikets räddare, medan andra ser en arrogat och olydig yngling som stal kronan från sin företrädare. Många menar att Pachacutec var en betydelsefull ledare i krig, och att erövra nya områden för att expandera riket. Han förändrade den militära organisationen så den blev mer organiserad. Företrädare: Hatun Topa Period: 1438-1471 Efterträdare: Túpac Inca Yupanqui
- Pachacutec Inka Yupanqui (D. ?-Ö.1471), 1438'den 1471'e kadar Cusco Krallığının dokuzuncu Sapa Inca’sıdır. Krallığı İnka (Tahuantinsuyu) imparatorluğuna dönüştürmüştür. Merkezi hükümet ve güçlü liderli, dört yerel hükümet şeklinde federal sistem oluşturmuş, fetih çağını başlatmıştır. Zamanında krallığını Titicaca Gölü'nden And Dağları'nın orta kesimine kadar genişletmiştir. En önemlisi, İnkalar'ın altyapısını kurmuş ve yeni teknolojilerle ekonumiyi geliştirmiştir. Bununla birlikte iktidarıyla, tarihi olaylar not edilmiş mesela doğum ve ölüm gibi durumlar kayda geçirilmiştir. Kendi kişisel yaşamına dair pek bir bilgi mevcut değildir. Kendinden sonra tahta geçen, oğlu Tupac Yupanqui'dir.
- 帕查庫特克（克丘亞語：Pachakutiq，西班牙語：Pachacútec；意為「翻轉／擾亂／改變世界的人」）印加帝國君主（薩帕·印卡），約於1438年至1471年在位。帕查庫特克統治時期，對內對外均甚有作為，對印加帝國發展起到了重大的影響力。
|
| rdfs:comment
|
- Pachacuti Inca Yupanqui (or Pachacutec) was the ninth Sapa Inca (1438-1471/1472) of the Kingdom of Cusco, which he transformed into the empire Tawantinsuyu. In Quechua, Pachakutiq means "He who remakes the world". During his reign, Cuzco grew from a hamlet into an empire that could compete with, and eventually overtake, the Chimu. He began an era of conquest that, within three generations, expanded the Inca dominion from the valley of Cuzco to nearly the whole of civilized South America.
- Pachacútec Yupanqui, nach peruanischer Quechua-Schreibung Pachakutiq Yupanki, ursprünglich Cusi Yupanqui bzw. Kusi Yupanki war von 1438 bis 1471 der neunte Herrscher über das Inkareich. Die Regierungszeit von Kusi Yupanki begann mit seinem Sieg als Heerführer über die Chankas. Die Chanka, selbst ein expandierendes Reich, stellten für die Inkas eine ernsthafte Bedrohung dar und belagerten 1438 unter ihrem Führer Anku Walluq mit angeblich 40000 Mann die Hauptstadt Qusqu.
- Pachacútec fou el novè inca del regne del Cusco. Governà al segle XV.
- Pachacútec Yupanqui, též Pachacuti Yupanqui, podle legend devátý vládce jihoamerické incké říše, byl první historicky doložený panovník této říše, který vládl v letech 1438–1471. Položil základy k její územní expanzi, v níž pokračoval jeho syn Túpac Yupanqui. Uskutečnil správní reformy, zavedl kečuánštinu jako jediný úřední jazyk říše. Do jeho doby spadá rozsáhlá přestavba hlavního města Cuzca (např.
- Pachacútec fue el noveno gobernante del estado Inca y quien lo convirtió de un simple curacazgo a un gran imperio: el Tahuantinsuyo. Aunque no había sido designado como sucesor por su padre Viracocha Inca, dirigió una defensa militar ante el belicoso ejército Chanca mientras que éste y su hermano Inca Urco habían huido del señorío. La victoria sobre los chancas hizo que Viracocha Inca lo reconociera como su sucesor alrededor de 1438.
- Pachacútec eli Pachacuti 1438-1471/1472 oli se inkahallitsija, joka alkoi tosissaan laajentaa inkavaltiota. Yhdeksännen Sapa Inca-hallitsijan koko nimi oli Pachacuti Inca Yupanqui, "Hän joka tekee maailman uudelleen". Hän oli neljäs Hanan-dynastiasta, ja hänen syntymänimensä oli Cusi Yupanqui. Pachacútec muutti silloisen Cuzcon kuningaskunnan suurvallaksi nimeltä Tawantinsuyu. Pachacútec niitti meinetta ja kunniaa jo edellisen hallitsijan aikana.
- Pachacuti Yupanqui (Pachacutec), empereur inca, nommé Cusi Yupanqui de sa naissance à sa prise de pouvoir. Il était fils de Viracocha Inca et de Mama Runtu Qoya.
- Pachacuti Inca Yupanqui (Pachakutiq Yupanki in Quechua) (of Pachacutec) was een zoon van Viracocha Inca en werd de negende Inca-heerser van het Koninkrijk Cuzco. Hij heeft dit koninkrijk omgevormd tot het bekende Incarijk. Hij heeft dit Incarijk uitgebreid van de vallei van Cuzco tot een groot deel van Peru en een stuk van Ecuador. Hij regeerde van 1438 tot zijn dood in 1471/1472.
- Pachacutec, Pachacuti, Pachakutiq (kecz. Ten który zmienia świat, zm. w 1471 r. ) - dziewiąty król Inków od 1438 do 1471 roku, jeden z największych i najbardziej zasłużonych władców inkaskiego państwa, uznawany za twórcę jego imperialnej potęgi. Urodzony jako Cusi Yupanqui, do władzy doszedł ponoć, gdy jego ojciec Viracocha i jego prawowity następca opuścili Cuzco zaatakowane przez wrogie plemię Chanca.
- Pachacuti, (em espanhol Pachacútec, do quíchua Pacha Kutiq "O que muda a Terra", ou "Reformador da Terra", Cusco, ¿1400? - 1471) foi o nono governante do Império inca e seu primeiro imperador, entre os anos 1438 e 1471.
- Файл:Pachacutec-small. png Пачакутек Юпанки Пачакутек Юпанки или Пачакути — девятый правитель Империи Инков, правивший между 1438 и 1471 годами. Файл:Genealogia-de-los-incas-33. jpg Сарьменто де Гамбоа, Генеалогия Инков. Инка Рокка, Титу Куси Вальпа, Виракоча, Пачакути Файл:Genealogia-de-los-incas-44.
- Pachakutiq (han som vänder världen upp och ned eller jordbävningen), inkan som lät bygga Machu Picchu omkring 1440, hette innan han utropade sig som härskare Kusi Yupanki. Vissa ser honom som inkarikets räddare, medan andra ser en arrogat och olydig yngling som stal kronan från sin företrädare. Många menar att Pachacutec var en betydelsefull ledare i krig, och att erövra nya områden för att expandera riket. Han förändrade den militära organisationen så den blev mer organiserad.
- Pachacutec Inka Yupanqui (D. ?-Ö.1471), 1438'den 1471'e kadar Cusco Krallığının dokuzuncu Sapa Inca’sıdır. Krallığı İnka (Tahuantinsuyu) imparatorluğuna dönüştürmüştür. Merkezi hükümet ve güçlü liderli, dört yerel hükümet şeklinde federal sistem oluşturmuş, fetih çağını başlatmıştır. Zamanında krallığını Titicaca Gölü'nden And Dağları'nın orta kesimine kadar genişletmiştir.
- 帕查庫特克（克丘亞語：Pachakutiq，西班牙語：Pachacútec；意為「翻轉／擾亂／改變世界的人」）印加帝國君主（薩帕·印卡），約於1438年至1471年在位。帕查庫特克統治時期，對內對外均甚有作為，對印加帝國發展起到了重大的影響力。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
