| dbpedia-owl:abstract
|
- Pachacútec Yupanqui, nach peruanischer Quechua-Schreibung Pachakutiq Yupanki, ursprünglich Cusi Yupanqui bzw. Kusi Yupanki war von 1438 bis 1471 der neunte Herrscher über das Inkareich. Die Regierungszeit von Kusi Yupanki begann mit seinem Sieg als Heerführer über die Chankas. Die Chanka, selbst ein expandierendes Reich, stellten für die Inkas eine ernsthafte Bedrohung dar und belagerten 1438 unter ihrem Führer Anku Walluq mit angeblich 40.000 Mann die Hauptstadt Qusqu. Kusi Yupankis greiser Vater, Huiracocha Inca (Wiraqucha Inka), zog sich mit seinem als Thronfolger vorgesehenen Sohn Urco (Urqu) und anderen Getreuen in die Festung Calca zurück. Daraufhin übernahm Kusi Yupanki die Leitung des Inka-Heeres, entsetzte Qusqu mit Hilfe seiner Verbündeten, der K'ana (Cana) und Qanchi (Canchi), und vernichtete in der Schlacht von Yawarpampa ("Blutebene") die Chanka-Streitmacht; das Territorium der Chanka wurde dem Inka-Reich einverleibt. Dieses Ereignis stellt in der Inka-Tradition eine Zeitenwende dar. Der siegreiche Heerführer wurde König der Inkas und trug seitdem den Namen "Weltenveränderer", Pachakutiq Yupanki. 1460 gelang seinem Bruder Cápac Yupanqui (Qhapaq Yupanki) nach heftigen Kämpfen die Unterwerfung der Wanka in Junín. Nach einem misslungenen Feldzug in Huánuco, bei dem zahlreiche Chanka-Söldner aus der Inka-Armee desertierten, ließ Pachakutiq seinen Bruder in Cusco hinrichten. Unter Pachakutiq wurde das Inkareich vom Titicacasee in den Zentralanden bis nach Junín erweitert. Vor allem ließ er die Infrastruktur in seinem Reich bedeutend ausbauen und veranlasste, dass durch neue Technologien die Wirtschaft angekurbelt wurde. Seit seiner Regierungszeit gibt es genaue historische Aufzeichnungen, das heißt zum Beispiel die Geburts- und Sterbedaten von Inkas wurden seither aufgeschrieben. Über die Umstände seines persönlichen Lebens ist wenig bekannt. Nachfolger war sein Sohn Túpac Yupanqui.
- Pachacútec fue el noveno gobernante del estado Inca y quien lo convirtió de un simple curacazgo a un gran imperio: el Tahuantinsuyo. Aunque no había sido designado como sucesor por su padre Huiracocha Inca, dirigió una defensa militar ante el belicoso ejército Chanca mientras que éste y su hijo Inca Urco habían huido del señorío. La victoria sobre los chancas hizo que Huiracocha Inca lo reconociera como su sucesor alrededor de 1438. Como parte de su visión de estadista y caudillo guerrero conquistó muchas etnias y estados, destacando su conquista del Collao que acrecentó el prestigio de los incas y particularmente de Pachacútec, quien por la notable expansión de sus dominios fue considerado un excepcional líder, dando vida a historias épicas e himnos gloriosos en tributo a sus hazañas. Numerosos curacas no dudaban en reconocer sus destrezas e identificarlo como "hijo del Sol". Mientras aún vivía, su hijo y sucesor Túpac Yupanqui derrotó al señorío Chimú y continuó con la expansión del Tahuantinsuyo. Además de conquistador, guerrero y emperador, diversas crónicas afirman que fue también un gran administrador, planificador, filósofo, observador de la psicología humana y carismático general. Pachacútec es el primer inca del cual se encuentran referencias históricas que corroboran su existencia, por cual es reconocido como el "primer inca histórico", sin embargo, la relevancia de su figura y legado, así como el de su denominación, lleva a pensar a varios estudiosos que tiene una importancia mucho mayor que la de solo un personaje, llegando a representar el inicio de toda una época de transición y reestructuración para la sociedad inca, etapa de cambios que continuaría posterior a su muerte en 1471, por su hijo Túpac Yupanqui y su nieto Huayna Cápac.
- Pachacútec eli Pachacuti oli inkojen yhdeksäs hallitsija eli Sapa Inca 1438-1471/1472. Hänen koko nimensä oli Pachacuti Inca Yupanqui, "Hän joka tekee maailman uudelleen". Pachacútec oli neljäs Hanan-dynastiasta, ja hänen syntymänimensä oli Cusi Yupanqui. Hän laajensi inkavaltiota huomattavasti, ja muutti silloisen Cuzcon kuningaskunnan suurvallaksi nimeltä Tawantinsuyu. Pachacútec niitti mainetta ja kunniaa jo edellisen hallitsijan aikana. Silloin chankat hyökkäsivät Cuzcoon. Pachacútec hyökkäsi vahvan armeijan johdossa chankoja vastaan samaan aikaan kuin hänen isänsä ja veljensä pakenivat. Pachacútecin armeija oli voittoisa. Valtaan päästyään Pachacútec aloitti valloitussodat ilmeisesti vallanhimonsa takia. Pachacútec olikin taitava sotilas ja hallitsija, ja kykeni toteuttamaan haaveensa valtakunnan laajentamisesta. Hän määräsi veljensä Capac Yupanquin sotaretkelle pohjoiseen. Tämä eteni suunniteltua pidemmälle pohjoiseen ja valtasi muun muassa cajamarcan. Pachacútec pelkäsi veljensä uhkaavan menestyksekkäitten valloitusten takia kuningasasemaansa ja mestautti veljensä liikojen valloitusten takia. Pachacútecin poika oli seuraava inkahallitsija Túpac Inca Yupanqui, joka laajensi valtakuntaa alussa laajalle Perun Andeilla yhdessä isänsä kanssa, ja myöhemmin yksin. Pachacútec järjesti valtakunnan hallinnon uudelleen ja käynnisti monia rakennushankkeita. Hänen aikanaan Cuzcoa lähellä olevassa Ollantaytambossa alkoi esiintyä arkkitehtuuria josta inkat tunnetaan.
- ファイル:Hp inka9. jpg インディオのグァマン・ポマ(Guamán Poma)が『新しい記録と良き統治(Nueva crónica y buen gobierno)』の中に描いたパチャクテク パチャクテク（Template:Lang-en-short、Template:Lang-qu＝世界を震撼させる者、世界を造り変える者、？-1471年、在位1438年-1471年）は、クスコ王国の9代サパ・インカ（皇帝）（上王朝4代目）である。クスコ王国を「四つの邦（スウユ）」（タワンティンスウユ、インカ帝国の正式名称）に再編した。彼の在世中、クスコ王国は小さな村から、チムー王国と競い最終的に取って代わる帝国へと発展した。彼は、クスコの谷から南米の文明的な範囲のほぼ全体にインカの統治を広げることとなった3代続く征服の時代を始めた。
- Pachacuti Inca Yupanqui (Pachakutiq Yupanki in Quechua) (of Pachacutec) was een zoon van Viracocha Inca en werd de negende Inca-heerser van het Koninkrijk Cuzco. Hij heeft dit koninkrijk omgevormd tot het bekende Incarijk. Hij heeft dit Incarijk uitgebreid van de vallei van Cuzco tot een groot deel van Peru en een stuk van Ecuador. Hij regeerde van 1438 tot zijn dood in 1471/1472. Pachacuti reorganiseerde zijn nieuwe rijk, de Tawantinsuyu ("de vier verenigde provincies"). In deze bestuursvorm waren er vier heersers, de apo, die elk een van de vier provincies (suyu) onder beheer had. Onder deze bestuurders stonden de t'oqrikoq, de lokale leiders die een stad of vallei bestuurden. Elke apo had ongeveer 15 t'oqrikoq onder zich.
- Pachacuti Inca var regent i Inkariket. Han etterfulgte sin far Viracocha Inka og ble etterfulgt av sin sønn Topa Inka. Det ser ut til at erobringene for alvor tok til i hans regjeringstid. Han bygde også Machu Picchu.
- Pachacutec, Pachacuti, Pachakutiq (kecz. Ten który zmienia świat, zm. w 1471 r. ) - dziewiąty król Inków od 1438 do 1471 roku, jeden z największych i najbardziej zasłużonych władców inkaskiego państwa, uznawany za twórcę jego imperialnej potęgi. Urodzony jako Cusi Yupanqui, do władzy doszedł ponoć, gdy jego ojciec Viracocha i jego prawowity następca opuścili Cuzco zaatakowane przez wrogie plemię Chanca. Po obronieniu stolicy i przejęciu władzy, już jako władca królestwa i głównodowodzący inkaską armią rozpoczął erę podboju obszarów między Limą i Jeziorem Titicaca, która w ciągu trzech pokoleń rozszerzyła państwo Inków z obszaru doliny Cuzco na znaczną część Andów, od dzisiejszego Ekwadoru po środkowe Chile. Jego żołnierze używali proc wykonanych z kamieni połączonych sznurkami, drewnianych dzid, mieczy i buzdyganów. W 1450 roku odbił krainę wokół jeziora Titicaca, a w 1463 roku rozpoczął wojnę przeciw tamtejszym plemionom Lupaca i Colla z grupy Ajmarów. W tymże roku przekazał dowodzenie wojskiem swemu synowi Topie (Tupac Yupanqui). Za jego czasów państwo Inków zaczęło rywalizować z królestwem Chimu, by ostatecznie podporządkować je sobie. Zreformował stworzone przez siebie imperium Tahuantinsuyo (lub Tawantinsuyu, czyli "Cztery zjednoczone prowincje"), powołując czterech gubernatorów (apo) zarządzających poszczególnymi prowincjami (suyu). Dla zrównoważenia władzy oddzielił też dowództwo armii od kasty kapłanów. Przebudował znaczna część Cuzco, tworząc z miasta prawdziwą stolicę imperium, z dzielnicami dla szlachty i imigrantów z poszczególnych prowincji otaczającymi położone centralnie pałace władcy i jego świty. Na czasy jego panowania datuje się powstanie miasta Machu Picchu. Prawdopodobnie dziewiąty władca królestwa Inków, przekazał władzę swojemu synowi o imieniu Tupac Yupanqui.
- Pachacuti, (em espanhol Pachacútec, do quíchua Pacha Kutiq "O que muda a Terra", ou "Reformador da Terra", Cusco, ¿1400? - 1471) foi o nono governante do Império inca e seu primeiro imperador, entre os anos 1438 e 1471.
- Pachacuti Inca Yupanqui (or Pachacutec) was the ninth Sapa Inca (1438-1471/1472) of the Kingdom of Cusco, which he transformed into the empire Tawantinsuyu, or the Inca Empire. Most archaeologists now believe that the famous Inca site of Machu Picchu was built as an estate for Pachacuti. In Quechua, Pachakutiq means "He who shakes the Earth", and Yupanqui means "With honor". During his reign, Cuzco grew from a hamlet into an empire that could compete with, and eventually overtake, the Chimú. He began an era of conquest that, within three generations, expanded the Inca dominion from the valley of Cuzco to nearly the whole of civilized South America.
- Fil:Pachacutec-small. png Pachakutiq målad av Guaman Poma. Texten lyder: "El Noveno Inca Pachacuti Inca Yupanqui. Reinó hasta Chile y toda su cordillera" Pachakutiq (han som vänder världen upp och ned eller jordbävningen) var inkan som lät bygga Machu Picchu omkring 1440. Han hette Kusi Yupanki, innan han utropade sig som härskare. Många menar att Pachacutec var en betydelsefull ledare i krig, som erövrade nya områden expanderade riket. Han förändrade också den militära organisationen så att den blev mer effektiv.
- 帕查庫特克（克丘亞語：Pachakutiq，西班牙語：Pachacútec；意為「翻轉／擾亂／改變世界的人」）印加帝國君主（薩帕·印卡），約於1438年至1471年在位。帕查庫特克統治時期，對內對外均甚有作為，對印加帝國發展起到了重大的影響力。
- Пачакутек Юпанки или Пачакути — девятый правитель Империи Инков, правивший между 1438 и 1471 годами. Правление Пачакутека Юпанки началось с победы над народом чанка. Чанка, которые в то время сами были экспансивной державой, представляли для инков серьёзную угрозу и в 1438 году с войском численностью в 40 тысяч человек даже осадили столицу инков Куско. Престарелый отец Пачакутека Юпанки Виракоча Инка вместе с наследником Урко укрылся в крепости Калка. Пачакутек Юпанки перенял руководство войском инков, освободил с помощью союзников Куско от осады и уничтожил основные силы Чанка. Это событие в традиции инка стало началом новой эпохи, так называемым «изменением мира» (пачакути). Победоносный полководец, звавшийся до этого времени Куси Юпанки, стал главным правителем империи и обрёл своё прозвище, означающее «изменивший мир». В 1460 году его брат Капак Юпанки после долгих боёв смог подчинить народ ванка в области Хунин. Однако после неудачного похода в Уануко, при котором из армии инков дезертировали многие воины чанка, Пачакутек распорядился казнить своего брата в Куско. Пачакутек расширил Империю Инков от озера Титикака в центральных Андах до Хунина. Прежде всего он способствовал развитию инфраструктуры и укрепил экономику введением новых техник в сельском хозяйстве. Со времени его правления существуют точные исторические хроники, например чёткие даты рождения и смерти всех последовавших правителей. Об обстоятельствах его личной жизни известно мало. Наследником Пачакутека Юпанки стал его сын Тупак Юпанки. Предшественник:Виракоча Инка Сапа Инка1438—1471 Преемник:Тупак Юпанки
- Fichier:Pachacutec-small. png L'Inca Pachacutec maniant la fronde (waraq'a en quechua) sur le manuscrit de Guaman Poma Pachacuti Yupanqui (Pachacutec), empereur inca, nommé Cusi Yupanqui de sa naissance à sa prise de pouvoir. Il était fils de Viracocha Inca et de Mama Runtu Qoya.
|
| rdfs:comment
|
- ファイル:Hp inka9. jpg インディオのグァマン・ポマ(Guamán Poma)が『新しい記録と良き統治(Nueva crónica y buen gobierno)』の中に描いたパチャクテク パチャクテク（Template:Lang-en-short、Template:Lang-qu＝世界を震撼させる者、世界を造り変える者、？-1471年、在位1438年-1471年）は、クスコ王国の9代サパ・インカ（皇帝）（上王朝4代目）である。クスコ王国を「四つの邦（スウユ）」（タワンティンスウユ、インカ帝国の正式名称）に再編した。彼の在世中、クスコ王国は小さな村から、チムー王国と競い最終的に取って代わる帝国へと発展した。彼は、クスコの谷から南米の文明的な範囲のほぼ全体にインカの統治を広げることとなった3代続く征服の時代を始めた。
- Pachacuti Inca var regent i Inkariket. Han etterfulgte sin far Viracocha Inka og ble etterfulgt av sin sønn Topa Inka. Det ser ut til at erobringene for alvor tok til i hans regjeringstid. Han bygde også Machu Picchu.
- Pachacuti, (em espanhol Pachacútec, do quíchua Pacha Kutiq "O que muda a Terra", ou "Reformador da Terra", Cusco, ¿1400? - 1471) foi o nono governante do Império inca e seu primeiro imperador, entre os anos 1438 e 1471.
- 帕查庫特克（克丘亞語：Pachakutiq，西班牙語：Pachacútec；意為「翻轉／擾亂／改變世界的人」）印加帝國君主（薩帕·印卡），約於1438年至1471年在位。帕查庫特克統治時期，對內對外均甚有作為，對印加帝國發展起到了重大的影響力。
- Pachacútec Yupanqui, nach peruanischer Quechua-Schreibung Pachakutiq Yupanki, ursprünglich Cusi Yupanqui bzw. Kusi Yupanki war von 1438 bis 1471 der neunte Herrscher über das Inkareich. Die Regierungszeit von Kusi Yupanki begann mit seinem Sieg als Heerführer über die Chankas. Die Chanka, selbst ein expandierendes Reich, stellten für die Inkas eine ernsthafte Bedrohung dar und belagerten 1438 unter ihrem Führer Anku Walluq mit angeblich 40.000 Mann die Hauptstadt Qusqu.
- Pachacútec fue el noveno gobernante del estado Inca y quien lo convirtió de un simple curacazgo a un gran imperio: el Tahuantinsuyo. Aunque no había sido designado como sucesor por su padre Huiracocha Inca, dirigió una defensa militar ante el belicoso ejército Chanca mientras que éste y su hijo Inca Urco habían huido del señorío. La victoria sobre los chancas hizo que Huiracocha Inca lo reconociera como su sucesor alrededor de 1438.
- Pachacútec eli Pachacuti oli inkojen yhdeksäs hallitsija eli Sapa Inca 1438-1471/1472. Hänen koko nimensä oli Pachacuti Inca Yupanqui, "Hän joka tekee maailman uudelleen". Pachacútec oli neljäs Hanan-dynastiasta, ja hänen syntymänimensä oli Cusi Yupanqui. Hän laajensi inkavaltiota huomattavasti, ja muutti silloisen Cuzcon kuningaskunnan suurvallaksi nimeltä Tawantinsuyu. Pachacútec niitti mainetta ja kunniaa jo edellisen hallitsijan aikana. Silloin chankat hyökkäsivät Cuzcoon.
- Pachacuti Inca Yupanqui (Pachakutiq Yupanki in Quechua) (of Pachacutec) was een zoon van Viracocha Inca en werd de negende Inca-heerser van het Koninkrijk Cuzco. Hij heeft dit koninkrijk omgevormd tot het bekende Incarijk. Hij heeft dit Incarijk uitgebreid van de vallei van Cuzco tot een groot deel van Peru en een stuk van Ecuador. Hij regeerde van 1438 tot zijn dood in 1471/1472. Pachacuti reorganiseerde zijn nieuwe rijk, de Tawantinsuyu ("de vier verenigde provincies").
- Pachacutec, Pachacuti, Pachakutiq (kecz. Ten który zmienia świat, zm. w 1471 r. ) - dziewiąty król Inków od 1438 do 1471 roku, jeden z największych i najbardziej zasłużonych władców inkaskiego państwa, uznawany za twórcę jego imperialnej potęgi. Urodzony jako Cusi Yupanqui, do władzy doszedł ponoć, gdy jego ojciec Viracocha i jego prawowity następca opuścili Cuzco zaatakowane przez wrogie plemię Chanca.
- Fil:Pachacutec-small. png Pachakutiq målad av Guaman Poma. Texten lyder: "El Noveno Inca Pachacuti Inca Yupanqui. Reinó hasta Chile y toda su cordillera" Pachakutiq (han som vänder världen upp och ned eller jordbävningen) var inkan som lät bygga Machu Picchu omkring 1440. Han hette Kusi Yupanki, innan han utropade sig som härskare. Många menar att Pachacutec var en betydelsefull ledare i krig, som erövrade nya områden expanderade riket.
- Пачакутек Юпанки или Пачакути — девятый правитель Империи Инков, правивший между 1438 и 1471 годами. Правление Пачакутека Юпанки началось с победы над народом чанка. Чанка, которые в то время сами были экспансивной державой, представляли для инков серьёзную угрозу и в 1438 году с войском численностью в 40 тысяч человек даже осадили столицу инков Куско. Престарелый отец Пачакутека Юпанки Виракоча Инка вместе с наследником Урко укрылся в крепости Калка.
- Pachacuti Inca Yupanqui (or Pachacutec) was the ninth Sapa Inca (1438-1471/1472) of the Kingdom of Cusco, which he transformed into the empire Tawantinsuyu, or the Inca Empire. Most archaeologists now believe that the famous Inca site of Machu Picchu was built as an estate for Pachacuti. In Quechua, Pachakutiq means "He who shakes the Earth", and Yupanqui means "With honor". During his reign, Cuzco grew from a hamlet into an empire that could compete with, and eventually overtake, the Chimú.
- Fichier:Pachacutec-small. png L'Inca Pachacutec maniant la fronde (waraq'a en quechua) sur le manuscrit de Guaman Poma Pachacuti Yupanqui (Pachacutec), empereur inca, nommé Cusi Yupanqui de sa naissance à sa prise de pouvoir. Il était fils de Viracocha Inca et de Mama Runtu Qoya.
|
