| dbpedia-owl:abstract
|
- Orda Khan († nach Abulfeda gegen 1280) war ein sibirischer Mongolenfürst, Sohn Jochis und älterer Bruder des bedeutenden Mongolenkhans Batu. Orda war laut gängiger Darstellung eigentlich als Nachfolger seines Vaters vorgesehen, doch er überließ dem etwas jüngeren Batu diese Würde und teilte sich stattdessen mit einem anderen jüngeren Bruder, Shibani Khan († 1266) die Herrschaft über Sibirien zwischen Ural und Irtysch. In den Erlassen aus Karakorum wurde sein Name trotzdem vor dem Batus genannt. Der Fürst taucht bis zum Beginn der 1240er Jahre mehrfach als Stellvertreter seines Bruders auf, so z. B. laut Aussage von Carpini und Raschid ad-Din bei dem Feldzug in Polen 1241 oder bei der Wahl Gujuk Khans zum Großchan 1246. Der Name bzw. Titel Orda ist abgeleitet von „Heerlager“, vgl. türkisch Ordu und tatarisch Urda. Über seine Ehefrauen und seine Kinder ist wenig bekannt, doch zahlreiche Tatarenherrscher der folgenden Jahrhunderte führten sich auf ihn zurück: vgl. Orda-Horde.
- Orda Ichen (Lord Orda, Орд эзэн) was a Mongol Khan and military strategist who ruled eastern part of the Ulus of Jochi during the 13th century.
- Orda Khan was de oudste zoon van Jochi en de oudste kleinzoon van Dzjengis Khan. Hij was de broer van de bekendere Batu en van Berke en Siban. Zijn erfdeel bij het overlijden van zijn vader en grootvader was de macht over de Witte Horde, onderdeel van de latere Gouden Horde. Het gebied dat hij daarbij kreeg toegewezen was van het Balkasjmeer tot aan de Wolga. Hierover regeerde hij van 1226/1227 tot circa 1280. Met zijn broer Siban deelde hij het gebied tussen de Oeral en de Irtysj. Hij had recht gehad op meer macht, maar liet dit over aan de jongere, assertievere Batu. Orda nam deel aan de veldtochten van zijn broer Batu in Europa tussen 1237 en 1242. Hij was samen met onder meer Güyük, Berke en Möngke een van de bevelhebbers. Waar Batu vooral veel macht ambieerde, bleef Orda meer in de luwte. Van Orda's vrouwen en kinderen is weinig bekend. Menig Mongools heerser voerde echter later zijn stamboom op hem terug. De naam Orda is waarschijnlijk niet zijn echte naam, het zou een verbastering zijn van het Mongoolse woord voor horde: odru. Mogelijkerwijs valt Ordu Khan samen met de legendarische Kazachse leider Alasch Khan.
- Orda Khan (c. 1204-1280) var sønn av Jochi, som var en av sønnene til Djengis Khan. Etter farens og farfarens død arvet Orda østlige deler av riket. Han yngre bror Batu Khan kom imidlertid også til å styre en del av riket. Orda Khan er kjent for å ha organisert den såkalte Blå horde.
- Orda (albo Orda-iczen, Ordu) (zm. po 1252) - pierwszy władca Białej Ordy. Czasami w źródłach jego imię pojawia się wraz z dodatkiem iczen. Mimo że Orda był najstarszym synem Dżocziego (zm. 1227), jego następcą został nie on, ale drugi syn Dżocziego, Batu (zm. 1255). Dżuzdżani (zm. po 1265) twierdzi, że zadecydował o tym jeszcze Czyngis-chan (1206 - 1227), który przeżył Dżocziego o kilka miesięcy. Jednak zgodnie z innymi źródłami następcą Dżocziego ustanowił Batu Ugedej (1229 - 1241), przy czym Raszid ad-Din (zm. 1318) dodaje, iż Orda był zadowolony z tego, że Batu został władcą. Z kolei Utemysz Hadżdżi (XVI w. ) twierdzi, że zarówno Orda jak i Batu rościli sobie prawo do dziedzictwa po ojcu i apelowali o rozstrzygnięcie do Czyngis-chana, który okazał się łaskawy dla Batu. Tych informacji nie trzeba uważać za sprzeczne ze sobą, ponieważ mogło być tak, iż Czyngis-chan zdecydował o postawieniu na czele ułusu Dżocziego Batu, co Ugedej potem potwierdził, zaś Ordzie nie pozostało nic innego jak "być zadowolonym z tego że Batu został władcą". Orda otrzymał połowę żołnierzy przyznanych niegdyś Dżocziemu. Według Wassafa (XIII/XIV w. ) miało to być 10 tys. żołnierzy. Prawdopodobnie oddziały Ordy wzięły udział w kampanii jaką w roku 1229 podjęto w celu oczyszczenia regionu Wołgi i Uralu przed atakiem na Kipczaków i Ruś. Orda był aktywnym uczestnikiem mongolskiego najazdu na zachód. W roku 1236 maszerował razem z Sübeetejem (zm. 1248) na Bułgar i brał udział w podporządkowaniu Burtasów i Bukszi (lub Moksza, odłamu Mordwinów), oraz był obecny podczas upadku Riazania w roku 1237. Następnie brał udział w oblężeniu Kijowa w roku 1240. W roku 1241 dowodził udanym najazdem na Polskę, by potem dołączyć do sił mongolskich operujących na Węgrzech. W związku ze śmiercią Ugedeja w roku 1241 wojska mongolskie wycofały się z Europy Środkowej i powróciły w rejon dolnej Wołgi. Nastąpiło teraz pięcioletnie interregnum, podczas którego potomkowie Dżocziego dokonali ostatecznego podziału terytorium jego ułusu. Terytorium Ordy na zachodzie graniczyło z ułusem przyznanym jego młodszemu bratu Szibanowi, który w lecie obozował w rejonie rzek Ural i Irgiz, a zimą na terenie Kara-kum i wzdłuż Syr-darii aż do rejonu rzek Czu i Sari-su. Z kolei na południowym zachodzie sąsiadami Ordy byli Czagataidzi i Kajdu (zm. 1301). Według Raszida ad-Dina granica pomiędzy Ordą a tym ostatnim miała przebiegać nieco na północ od miast Tałas i Sajram. Na wschodzie, wzdłuż górnego biegu Irtyszu, przebiegała granica pomiędzy terytorium Ordy a ułusem Wielkiego Chana. Na północy prawdopodobnie terytorium Ordy sięgało daleko w głąb syberyjskich lasów i chociaż wydaje się wątpliwe by Mongołowie trwale zajmowali tajgę lub tundrę, to mogli oni sprawować luźną zwierzchność nad różnymi ludami łowieckimi na północ od strefy lasów. Tak długi okres bez nowego Wielkiego Chana był spowodowany przede wszystkim sprzeciwem Batu wobec kandydatury Güjüka (1246 - 1248), najstarszego syna Ugedeja, wobec którego żywił on osobistą animozję. Ostatecznie Batu musiał ustąpić, niemniej nie przybył osobiście na kurułtaj w roku 1246, na którym wyniesiono Güjüka do władzy, lecz wysłał delegację książąt z ułusu Dżocziego pod przewodnictwem Ordy. Orda wraz z Jisü Möngke (1246 - 1251) dokonał usadowienia Güjüka na tronie podczas kulminacji uroczystości intronizacyjnych. Po formalnym objęciu władzy przez Güjüka Czyngisydzi przystąpili do rozstrzygania bieżących spraw imperium, przy czym najbardziej palącą kwestią było osądzenie brata Czyngis-chana Temüge Otczigina (zm. 1246), który próbował zagarnąć urząd Wielkiego Chana dla siebie. Przeprowadzenie dochodzenia w tej sprawie powierzono właśnie Ordzie i Möngkemu (1251 - 1259), którzy dokonali tego z zachowaniem poufności, nie korzystając z niczyjej pomocy. Uznali oni że Temüge jest winny i za ich rekomendacją został on stracony. Bez wątpienia Orda odgrywał prominentną rolę podczas kurułtaju, co mogło się wiązać z zabiegami Güjüka o zjednanie sobie potomków Dżocziego, ale także z faktem, iż po śmierci Czagataja (zm. 1244/1245) był on najstarszym żyjącym potomkiem Czyngis-chana, co wiązało się ze znacznym prestiżem. Po śmierci Güjüka w roku 1248 Orda wraz z innymi potomkami Dżocziego popierał kandydaturę Möngkego. Był on obecny na kurułtaju w roku 1250, na którym jego zwolennicy po raz pierwszy proklamowali go Wielkim Chanem. Jego czwarty syn Kungkiran (ok. 1256 - ok. 1277) wspierał Möngke w ściganiu podejrzanych po tym gdy wykryto spisek potomków Ugedeja chcących obalić jego władzę po jego ostatecznym wyborze w roku 1251. Möngke w swoich jarłykach zawsze umieszczał imię Ordy przed innymi potomkami Dżocziego, włącznie z Batu. W latach 1253 i 1255 trzeci syn Ordy, Kurumszi, prowadził nieudane kampanie przeciwko Krzemieńcowi i księciu halicko-wołyńskiemu Danielowi Halickiemu (1205 - 1264), zanim w roku 1256 z posiłkami dla jego armii nie przybył Burundaj, który ostatecznie przejął dowództwo. Na rozkaz Möngkego każdy członek rodu Czyngis-chana powinien był dostarczyć dwóch spośród dziesięciu swoich żołnierzy na wyprawę na Bliski Wschód jaką miał przedsięwziąć jego brat Hulagu (1256 - 1265). W odpowiedzi Orda wyprawił jeden tümen pod dowództwem swojego drugiego syna, Kuli, który następnie stanowił część lewego skrzydła wojsk mongolskich podczas oblężenia Bagdadu. Jest to ostatnia informacja jaką posiadamy na temat Ordy.
- Orda foi um khan mongol. Foi o neto mais velho Genghis Khan, filho de Jochi e fundador da Horda Branca, a qual governou entre 1226 a 1280. Também era irmão de Batu Khan e Berke, dentre outros. Sabe-se que Orda participou na Invasão Mongol da Rússia e da Europa entre os anos de 1237 a 1242. Com a morte de Genghis Khan, ele recebeu de herança a parte leste das terras de seu pai, o qual abrangia os territórios entre o Lago Balkash e o rio Volga, aonde fundou o estado da Horda Branca. A oeste do rio Volga estavam as terras de seu irmão mais novo Batu, conhecida como a Horda Azul. Em 1241 Orda, junto Baidar e Qaidan, liderou o ataque diversionário contra a Polônia. O próprio liderou uma divisão que atacou o norte da Polônia, em territórios que mais tarde constuiríam a futura Prússia, juntando-se a Baidar e Qadan em Breslau. Ele mais tarde participaria da Batalha de Legnica, e depois se juntaria ao exército principal na Hungria. Provavelmente Orda faleceu antes de consolidar completo seu ülüs. Com uma certa frequência a linhagem dinástica de Orda entrava em intrigas contra os descendentes de Batu. Um de seus descendentes, Tokhtamysh, destronou os Batukhânidas e subiu ao trono da Horda de Ouro em 1378 após unificar as 2 hordas.
- 斡兒答（Template:Bd)朮赤的長子，拔都的兄弟，白帳汗國開國君主。 斡兒答是朮赤長子，但因把管事權交給拔都，因此得到東至巴爾喀什湖，西至伏爾加河的土地，大約在現在的哈薩克一帶。 他最著名的事跡是蒙古第二次西征，與察合台系的不里，拜達，與窩闊台系的合丹入侵波蘭，以二萬人入侵克拉科夫，打敗條頓騎士團。 他的汗國傳了11代，至脫脫迷失時，與金帳汗國合併。他与兄弟乌都,桑库尔,秃花帖木儿指揮欽察汗國左翼軍. 因此有左翼王之稱,拉施德丁說他的名在欽察汗國的詔書中在拔都前。
- Орда-Эджен, Орда, Орду-Ичен (монг. эджен — «хозяин, владыка»; ? — между 1246 и 1251) — монгольский военачальник и государственный деятель; старший сын Джучи, внук Чингис-хана, старший брат Бату, правитель левого крыла Улуса Джучи (традиционно отождествляется с Синей Ордой). Матерью Орды была старшая жена Джучи Сартак из рода кунгират. При жизни отца и позднее Орда пользовался большим уважением. После смерти Джучи его ставка, располагавшаяся в верховьях Иртыша, в районе оз. Алаколь, и называвшаяся Кок-Ордой (Синей Ордой), перешла к Орда-Эджену. Будучи старшим сыном, он, тем не менее, согласился, что наследовать Джучи должен второй сын — Бату. Во время западного похода Орда вместе с другими чингизидами покорял мокшу и буртасов, осаждал Рязань, Киев, воевал в Венгрии. Затем вместе с братьями Удуром, Тука-Тимуром и Шингкумом возглавил левое крыло, то есть восточную часть Улуса Джучи; личный улус Орды располагался, по-видимому, в юго-восточной части левого крыла, восточнее Арала. Орда участвовал в курултае 1246 года, на котором в кааны был возведён Гуюк. Точная дата смерти Орды неизвестна; в 1251 году улусом правил уже его сын Кунг-Кыран. Все три жены Орды происходили из рода кунгират — Джуке-хатун, Тубакана-хатун (имя третьей неизвестно). Сыновья: Сартактай, Кули, Курумиши, Кунг-Кыран, Джурмакай, Кутукуй, Хулагу. Керей и Жанибек, вероятные потомки Орды, основали Казахское ханство.
- Orda, fils de Djötchi et petit-fils de Gengis Khan, premier khan de la Horde Blanche de 1227 à sa mort en 1280, au Kazakhstan. Il fut subordonné à son frère Batu, premier khan de la Horde Bleue ou khanat de Kiptchak, dans les steppes de Russie. En 1241, il fut à la tête de l'armée mongole qui défit la noblesse polonaise à la bataille de Legnica (Liegnitz en Silésie), selon Jean du Plan Carpin et Rachid Al din. Cette bataille eut lieu le 9 avril 1241.
|
| rdfs:comment
|
- Orda Ichen (Lord Orda, Орд эзэн) was a Mongol Khan and military strategist who ruled eastern part of the Ulus of Jochi during the 13th century.
- Orda Khan (c. 1204-1280) var sønn av Jochi, som var en av sønnene til Djengis Khan. Etter farens og farfarens død arvet Orda østlige deler av riket. Han yngre bror Batu Khan kom imidlertid også til å styre en del av riket. Orda Khan er kjent for å ha organisert den såkalte Blå horde.
- 斡兒答（Template:Bd)朮赤的長子，拔都的兄弟，白帳汗國開國君主。 斡兒答是朮赤長子，但因把管事權交給拔都，因此得到東至巴爾喀什湖，西至伏爾加河的土地，大約在現在的哈薩克一帶。 他最著名的事跡是蒙古第二次西征，與察合台系的不里，拜達，與窩闊台系的合丹入侵波蘭，以二萬人入侵克拉科夫，打敗條頓騎士團。 他的汗國傳了11代，至脫脫迷失時，與金帳汗國合併。他与兄弟乌都,桑库尔,秃花帖木儿指揮欽察汗國左翼軍. 因此有左翼王之稱,拉施德丁說他的名在欽察汗國的詔書中在拔都前。
- Orda Khan († nach Abulfeda gegen 1280) war ein sibirischer Mongolenfürst, Sohn Jochis und älterer Bruder des bedeutenden Mongolenkhans Batu. Orda war laut gängiger Darstellung eigentlich als Nachfolger seines Vaters vorgesehen, doch er überließ dem etwas jüngeren Batu diese Würde und teilte sich stattdessen mit einem anderen jüngeren Bruder, Shibani Khan († 1266) die Herrschaft über Sibirien zwischen Ural und Irtysch. In den Erlassen aus Karakorum wurde sein Name trotzdem vor dem Batus genannt.
- Orda Khan was de oudste zoon van Jochi en de oudste kleinzoon van Dzjengis Khan. Hij was de broer van de bekendere Batu en van Berke en Siban. Zijn erfdeel bij het overlijden van zijn vader en grootvader was de macht over de Witte Horde, onderdeel van de latere Gouden Horde. Het gebied dat hij daarbij kreeg toegewezen was van het Balkasjmeer tot aan de Wolga. Hierover regeerde hij van 1226/1227 tot circa 1280. Met zijn broer Siban deelde hij het gebied tussen de Oeral en de Irtysj.
- Orda foi um khan mongol. Foi o neto mais velho Genghis Khan, filho de Jochi e fundador da Horda Branca, a qual governou entre 1226 a 1280. Também era irmão de Batu Khan e Berke, dentre outros. Sabe-se que Orda participou na Invasão Mongol da Rússia e da Europa entre os anos de 1237 a 1242. Com a morte de Genghis Khan, ele recebeu de herança a parte leste das terras de seu pai, o qual abrangia os territórios entre o Lago Balkash e o rio Volga, aonde fundou o estado da Horda Branca.
- Orda (albo Orda-iczen, Ordu) (zm. po 1252) - pierwszy władca Białej Ordy. Czasami w źródłach jego imię pojawia się wraz z dodatkiem iczen. Mimo że Orda był najstarszym synem Dżocziego (zm. 1227), jego następcą został nie on, ale drugi syn Dżocziego, Batu (zm. 1255). Dżuzdżani (zm. po 1265) twierdzi, że zadecydował o tym jeszcze Czyngis-chan (1206 - 1227), który przeżył Dżocziego o kilka miesięcy.
- Орда-Эджен, Орда, Орду-Ичен (монг. эджен — «хозяин, владыка»; ? — между 1246 и 1251) — монгольский военачальник и государственный деятель; старший сын Джучи, внук Чингис-хана, старший брат Бату, правитель левого крыла Улуса Джучи (традиционно отождествляется с Синей Ордой). Матерью Орды была старшая жена Джучи Сартак из рода кунгират. При жизни отца и позднее Орда пользовался большим уважением. После смерти Джучи его ставка, располагавшаяся в верховьях Иртыша, в районе оз.
- Orda, fils de Djötchi et petit-fils de Gengis Khan, premier khan de la Horde Blanche de 1227 à sa mort en 1280, au Kazakhstan. Il fut subordonné à son frère Batu, premier khan de la Horde Bleue ou khanat de Kiptchak, dans les steppes de Russie. En 1241, il fut à la tête de l'armée mongole qui défit la noblesse polonaise à la bataille de Legnica (Liegnitz en Silésie), selon Jean du Plan Carpin et Rachid Al din. Cette bataille eut lieu le 9 avril 1241.
|
