The Old Uyghur alphabet was used for writing the Uyghur language. It was descendant of the Sogdian alphabet, used for texts with Buddhist, Manichaean and Christian content for 700–800 years in Uyghurstan. The last known manuscripts are dated to the 18th century. This was the prototype for the Mongolian and Manchu alphabets.

PropertyValue
dbpedia-owl:thumbnail
dbpprop:abstract
  • The Old Uyghur alphabet was used for writing the Uyghur language. It was descendant of the Sogdian alphabet, used for texts with Buddhist, Manichaean and Christian content for 700–800 years in Uyghurstan. The last known manuscripts are dated to the 18th century. This was the prototype for the Mongolian and Manchu alphabets.
  • Uiguurilainen kirjaimisto on ensimmäisen vuosituhannen lopulla syntynyt muinaisuiguurin aakkosellinen kirjoitusjärjestelmä. Se pohjautuu sogdilaiseen kirjaimistoon, joka puolestaan perustuu yhteen syyrilais-aramealaisista kirjaimistoista. Kirjainten järjestys on ylhäältä alas ja rivien vasemmalta oikealle. Jokaisella 22 kirjaimesta on useita variantteja, jotka riippuvat sen asemasta sanan alussa, keskellä tai lopussa. 1000–1100-luvuilla uiguurit alkoivat siirtyä arabialaiseen kirjaimistoon, joka myöhemmin syrjäytti uiguurilaiset aakkoset. Niitä käytettiin kuitenkin arabialaisen kirjaimiston rinnalla aina 1700-luvun alkuun saakka ja keltaisten uiguurien keskuudessa vielä 1800-luvulla. 1200-luvulla mongolit loivat oman uiguurilaiseen kirjaimistoon perustuvan kirjoitusjärjestelmän, jota käytetään edelleen Sisä-Mongoliassa. Siihen perustunutta mantšujen kirjaimistoa käytettiin 1700-luvulle saakka.
  • Pismo ujgurskie, pismo staroujgurskie - abdżad wywodzący się z alfabetu fenickiego poprzez alfabet aramejski, syryjski i kursywne pismo sogdyjskie. Był używany przez kilka wieków do zapisywania języka ujgurskiego. Ostatnie znane manuskrypty pochodzą z XVIII w. Pismo ujgurskie stanowiło podstawę do stworzenia w XII w. pisma mongolskiego a w XVI w. mandżurskiego. Pismo to było zapisywane w pionowych kolumnach, poszczególne litery maja kilka odmian w zależności od tego, czy występują na początku, w środku, czy na końcu słowa.
  • Староуйгурское письмо (уйгурское вертикальное письмо, часто просто «уйгурское письмо», поскольку выделяется оригинальностью и от уйгуров было передано монголам, которые пользуются его формой по сей день) — система письма, использовавшаяся уйгурами для записи древнеуйгурского языка в период с VIII по XVI век н. э. Староуйгурское письмо восходит к согдийскому письму, адаптированному уйгурами для записи тюркской фонетики. В отличие от согдийских, уйгурские тексты писались не справа налево, а сверху вниз, при этом строки записывались слева направо. Возможно, такое направление написания строк связано с тем, что правая часть листа по-прежнему использовалась для горизонтальной записи. Как и в согдийском алфавите, форма большинства букв в староуйгурском письме зависела от позиции в слове (начальная, средняя и конечная формы). С XI—XII веков уйгурами начал активно использоваться модифицированный («чагатайский») вариант арабского алфавита, и к XVI веку староуйгурское письмо было окончательно вытеснено арабицей. Последние документы датируются XVIII веком, а этническая группа желтых уйгуров (серыг-уйгуры) использовала вертикальное письмо вплоть до XIX века. Старомонгольское письмо, созданное на основе уйгурского в конце XII века (а так же происходящее из него маньчжурское письмо) используется до настоящего времени.
  • Uigurisk skrift användes för att skriva det äldre uiguriska språket. Det härstammar från den sogdiska skriften och brukades i buddhistiska, manikeiska och kristna texter under 700–800 år i Uighuristan. De äldsta kända manuskripten har daterats till 1700-talet. Den uiguriska skriften utgjorde grunden för de mongoliska och manchuiska skriftsystemen.
  • Eski Uygur alfabesi, Uygur dilini yazmak için, 700-800 yıllarında Uyguristan'da Budist, Manichæan dini metinlerde ve Suriyeli ve Ayasuluqlu Hristiyanlığı yaymakla görevli kimseler Uygurlara ve diğer göçebe bozkırlarda yaşayan Oğuz boylarına göre uygunlaştırılmış Hırıstiyan dini metinleri yazmak için kullanılmıştır. Eski Uygur alfabesi bir Soğdian alfabesinin devamıdır. 18. yüzyıla kadar el yazmalarında kullanılmıştır. Bu alfabe sonradan oluşan Moğolca ve Mançu alfabelerinin ilk örneğidir. 18 harften oluşur, 4'ü seslidir. Yukarıdan aşağıya doğru yazılır.
  • 回鶻文 (Uighur script) 又稱回紇文或畀兀兒文，是八至十五世紀回鶻人的文字，用以拼寫自己的突厥族語言。回鶻文是拼音文字，由18個輔音及5個元音字母來拼寫字詞。幾個字串聯寫成一個字詞，字詞之間留空白以隔開不同字詞。字母在詞頭、詞中、詞末會有不同形狀。回鶻字由左至右、上至下排列。 自唐代至明代（8～15世纪）主要"流行于今吐鲁番盆地和中亚楚河流域。这种文字的文献，近代发现于哈密、吐鲁番和甘肃地区。11世纪的《突厥语词典》、13世纪的《蒙鞑备录》都曾记述过这种文字。根据《九姓迴鹘可汗碑》等文物推断，回鹘文是在叙利亚字母的基础上形成的。回鹘文从什么年代开始使用，目前尚无定论。10世纪后，今新疆南部回鹘人虽已改用阿拉伯字母，但回鹘文并未完全停止使用。清康熙二十六年(1687)重抄的《金光明经》回鹘文译本，证明这种文字一直到17世纪仍在使用。字母数目各个时期不尽相同，最少为18个，最多达23个。23个字母中有5个字母表示8个元音，18个字母表示22个辅音。在早期文献中有的字母表示两个以上的语音，在后期文献中才在相应字母左方或右方加一个点或两个点予以区别。字母分词首、词中、词末等形式。有句读符号。在摩尼教文献中还在句读符号上加红色圆圈。段落用对称方形的四个点隔开。有印刷体和书写体。书写体又分楷书、草书两种。楷书用于经典，草书用于一般文书。行款起初由右往左横写，后改为从左往右竖写。 现存回鹘文文献甚多,包括宗教（佛教、摩尼教、景教）经典、医学著作、文学作品、 公文、契约(回鹘文卖身契、尤素夫·哈斯·哈吉布用回鹘文写的《福乐智慧》)、碑铭等。明代《高昌馆杂字》传到欧洲后,德国人J. 克拉普罗特(1783～1835)进行研究,于1820年出版《回鹘语言文字考》。1870年,匈牙利人H. 万伯里(1832～1913)发表《回鹘语文献与福乐智慧》。19世纪末,俄国人 B.B. 拉德洛夫(1837～1918)翻译并出版了《福乐智慧》全文。随着20世纪中国西北考古工作的兴起，已出土大量文献,多存于欧洲。中国学者袁复礼(1893～1987)1930年在新疆发现的《回鹘文写本菩萨大唐三藏法师传》(残本),经历史学家冯家升(1904～1970)整理，于1951年影印出版。近年在新疆陆续发现新的文献新疆哈密县出土的回鹘文《弥勒会见记》。
dbpprop:children
dbpprop:fam
dbpprop:imagesize
  • 45px
dbpprop:languages
dbpprop:name
  • Old Uyghur alphabet
dbpprop:reference
dbpprop:sample
  • Uighur native name.svg
dbpprop:time
dbpprop:type
dbpprop:wikiPageUsesTemplate
rdfs:comment
  • The Old Uyghur alphabet was used for writing the Uyghur language. It was descendant of the Sogdian alphabet, used for texts with Buddhist, Manichaean and Christian content for 700–800 years in Uyghurstan. The last known manuscripts are dated to the 18th century. This was the prototype for the Mongolian and Manchu alphabets.
  • Uiguurilainen kirjaimisto on ensimmäisen vuosituhannen lopulla syntynyt muinaisuiguurin aakkosellinen kirjoitusjärjestelmä. Se pohjautuu sogdilaiseen kirjaimistoon, joka puolestaan perustuu yhteen syyrilais-aramealaisista kirjaimistoista. Kirjainten järjestys on ylhäältä alas ja rivien vasemmalta oikealle. Jokaisella 22 kirjaimesta on useita variantteja, jotka riippuvat sen asemasta sanan alussa, keskellä tai lopussa.
  • Pismo ujgurskie, pismo staroujgurskie - abdżad wywodzący się z alfabetu fenickiego poprzez alfabet aramejski, syryjski i kursywne pismo sogdyjskie. Był używany przez kilka wieków do zapisywania języka ujgurskiego. Ostatnie znane manuskrypty pochodzą z XVIII w. Pismo ujgurskie stanowiło podstawę do stworzenia w XII w. pisma mongolskiego a w XVI w. mandżurskiego.
  • Uigurisk skrift användes för att skriva det äldre uiguriska språket. Det härstammar från den sogdiska skriften och brukades i buddhistiska, manikeiska och kristna texter under 700–800 år i Uighuristan. De äldsta kända manuskripten har daterats till 1700-talet. Den uiguriska skriften utgjorde grunden för de mongoliska och manchuiska skriftsystemen.
  • Eski Uygur alfabesi, Uygur dilini yazmak için, 700-800 yıllarında Uyguristan'da Budist, Manichæan dini metinlerde ve Suriyeli ve Ayasuluqlu Hristiyanlığı yaymakla görevli kimseler Uygurlara ve diğer göçebe bozkırlarda yaşayan Oğuz boylarına göre uygunlaştırılmış Hırıstiyan dini metinleri yazmak için kullanılmıştır. Eski Uygur alfabesi bir Soğdian alfabesinin devamıdır. 18. yüzyıla kadar el yazmalarında kullanılmıştır.
rdfs:label
  • Old Uyghur alphabet
  • Uiguurilainen kirjaimisto
  • Pismo ujgurskie
  • Староуйгурское письмо
  • Uigurisk skrift
  • Eski Uygur alfabesi
  • 回鹘文字母
skos:subject
foaf:depiction
foaf:page
is dbpprop:children of
is dbpprop:disambiguates of
is dbpprop:fam of
is dbpprop:redirect of
is dbpprop:script of