| dbpprop:abstract
|
- Prussian is an extinct Baltic language, once spoken by the inhabitants of Prussia in an area (see map and article by Marija Gimbutas below) of what later became East Prussia and eastern parts of Pomerelia (some parts of the region East of the Vistula river). It was also spoken much further east and south in what became Polesia and part of Podlasia with the conquests by Rus and Poles starting in the 10th century and by the German colonisation of the area which began in the 12th century. In Old Prussian itself, the language was called “Prūsiskan” (Prussian) or “Prūsiskai Bilā”. According to Gimbutas, the entire area has thousands of river names that can be traced back to an original Baltic language, even though they have undergone slavicization. A few experimental communities involved in reviving a reconstructed form of the language now exist in Lithuania, Poland, and other countries. The Æsti, mentioned by Tacitus in his Germania, may have been a people who spoke Old Prussian. Tacitus describes them as being just like the Suebi (a group of Germanic peoples) but with a more Britannic-like language. Old Prussian was closely related to the other extinct Western Baltic languages, Curonian, Galindian and Sudovian. It is more distantly related to the surviving Eastern Baltic languages, Lithuanian and Latvian. Compare the Prussian word seme (zemē), the Latvian zeme, the Lithuanian žemė. In addition to the German colonists, groups of people from Poland, Lithuania, France, Scotland, England and Austria found refuge in Prussia during the Protestant Reformation and thereafter. Such immigration caused a slow decline in the use of Old Prussian, as the Prussians adopted the languages of the others, particularly German, the language of the German government of Prussia. Baltic Old Prussian probably ceased to be spoken around the beginning of the 18th century due to many of its remaining speakers dying in the famines and bubonic plague epidemics harming the East Prussian countryside and towns from 1709 until 1711. The regional dialect of Low German spoken in Prussia, Low Prussian, preserved a number of Baltic Prussian words, such as kurp, from the Old Prussian kurpi, for shoe (in contrast to the standard German Schuh). The language is called “Old Prussian” to avoid confusion with the German dialects Low Prussian and High Prussian, and the adjective “Prussian”, which also relates to the later German state. The Old Prussian name for the nation, not being Latinized, was Prūsa. This too may be used to delineate the language and the Baltic state from the later German state. Old Prussian began to be written down in the Latin alphabet in about the 13th century. A small amount of literature in the language survives. Until the 1930s, when the Nazi government began a program of Germanization, and in 1945, when the Soviets annexed Prussia and made Old Prussian place-names illegal, one could find Old Prussian river and place names in East Prussia, like Tawe, Tawelle, and Tawelninken.
- Die altpreußische Sprache war eine westbaltische Sprache innerhalb der indogermanischen Sprachfamilie. Sie heißt auf Altpreußisch Prūsiska Bila („prußische Sprache“) oder Prūsiskan („Prußisch“).
- Pruština byla západobaltský jazyk kterým hovořili Prusové sídlících na jihovýchodním Pobaltí mezi ústími Visly a Němenu. Pruština definitivně vymřela na sklonku 17. století.
- El prusiano antiguo es una lengua báltica extinta, hablada por los habitantes de la zona que posteriormente se llamó Prusia Oriental antes de las colonizaciones alemana y polaca del siglo XIII. Después de esta colonización, se empezó a hablar un dialecto del Bajo Alemán Oriental llamado también pruso por lo que es conveniente no confundirlos. En la región lituana de Klaipėda existe un grupo de personas que intenta revivir una versión reconstruida de este idioma báltico. El prusiano antiguo está estrechamente emparentado con las otras lenguas bálticas extintas, el galindiano (hablado antiguamente en el territorio del sur) y el sudoviano (al este). Su relación es más lejana con las lenguas bálticas orientales, aún vivas, el lituano y más aún con el letón. Los Aesti, mencionados por Tácito en su Germania, podrían haber sido un pueblo hablante de prusiano antiguo. Según los describe Tácito, eran un pueblo como los demás suevos (un grupo de pueblos germánicos) pero con un idioma más "británico". Durante la Reforma y después de ella, grupos de personas de Polonia, Lituania, Francia y Austria encontraron refugio en Prusia. Estos nuevos inmigrantes provocaron un lento declive en el uso del antiguo prusiano, dado que los prusianos comenzaron a adoptar los idiomas de los recién llegados. El prusiano antiguo probablemente dejó de ser hablado alrededor del final del siglo XVII con la gran plaga. Se le da el nombre de "prusiano antiguo" para evitar la confusión con el adjetivo "prusiano", que se relaciona con el posterior estado alemán. El nombre del país en prusiano antiguo, sin ser latinizado, fue Prusa; esto puede usarse para reconstruir el idioma desde el estado posterior. El prusiano antiguo empezó a escribirse en el siglo XIV, y de él sobrevive muy poca literatura.
- Muinaispreussin kieli (tai vain preussin kieli) on 1600-luvulla kuollut balttilainen kieli, jota puhuivat Itämeren kaakkoisrannikolla eläneet muinaispreussilaiset. Sen lähimpiä sukukieliä ovat nykyisin latvia ja liettua. Uskonpuhdistuksen aikoihin muinaispreussinkielisille alueille turvaan hakeutuneiden pakolaisten vaikutuksen sekä saksan kielen leviämisen myötä muinaispreussia puhuneet omaksuivat vähitellen muita kieliä, ja 1600-luvun loppuun mennessä muinaispreussin kieli kuoli. Vanhin painettu muinaispreussinkielinen kirja on Martti Lutherin pienemmän katekismuksen käännös vuodelta 1545. Preussi on säilynyt aluenimenä käytössä kielen katoamisen jälkeenkin.
- Le vieux-prussien ou borusse est une langue appartenant au groupe balte des langues indo-européennes, pratiquement éteinte suite à la conquête des chevaliers teutoniques, aux massacres et aux assimilations successives. Néanmoins, avant 1945, il restait dans le dialecte régional de la Prusse-Orientale des mots issus du vieux-prussien.
- L'antico prussiano (wârs Prusiskan), o semplicemente prussiano, era una lingua baltica occidentale parlata nella Prussia Orientale. Ora è una lingua estinta. Si estinse alla fine del '600.
- プロシア語（―ご）またはプルーセン語（―ご）とは、かつて東プロイセン（現在のポーランド北東部とロシアカリーニングラード州）の先住民族プロシア人（プルーセン人）が話していた言語で、バルト語派に属する死語である。13世紀に始まるドイツ人の植民以降に勢力を失い、18世紀初めには使われなくなった。 古プロシア語自体では "Prūsiskan" と呼んだ（民族名は "Prūsas" で、"プロイセン"自体は "Prūsa" と呼んだ）。文献は少ないが、現在リトアニアやポーランドで一部の人々が、再建された古プロシア語を復活させようと試みている。 古くはタキトゥスが『ゲルマニア』で触れている「アエスティ族（Æsti）」が古プロシア語を話す人々だった可能性がある。ただしタキトゥスは彼らを「スエビ族（ゲルマン人の一部族）に似ているがブリタニア風の言語（つまりケルト語）を使う」と書いている。 古プロシア語は同じ西バルト語群に属する古クロニア語とスドヴィア語（いずれも死語）に近い。またさらにかけ離れてはいるが現在も用いられている東バルト語のリトアニア語、さらにはラトビア語やスラヴ語派にも関係がある。 例えば、古プロシア語における "zeme" は、ラトビア語の "zeme" 、リトアニア語の "žemė" 、ロシア語の "земля(zemljá)" 、ポーランド語の "ziemia" （いずれも「土」または「土地」の意味）などと関係がある。 宗教改革以降の時代にはドイツのみならずポーランド、リトアニア、イギリスなどからの移民も多く、プルーセン人は次第に少数派となって、支配階級の話すドイツ語を使うようになり、彼らに同化していった。古プロシア語は18世紀初めには話されなくなったと思われる。 しかし、低地ドイツ語のプロイセン方言である低地プロイセン語には、古プロシア語に由来する単語がいくつかある。例えば "kurp" （靴、標準ドイツ語ではSchuh）は古プロシア語の "kurpi" に由来する。 古プロシア語は13世紀頃からラテン文字で記録されるようになったが、残っている文献はわずかで、そのほかドイツ語文献の中に書かれた単語が残っている。 地名には古プロシア語によるものが多く残った。しかしナチスの時代には地名のドイツ語化が進められた。さらにソ連に併合されると旧地名が廃止され、これによって消えた地名もある。
- Het Oudpruisisch is een uitgestorven Baltische taal die tot 1700 werd gesproken door de Oude Pruisen in het gebied tussen de Wisła (Vistula, Wijssel) en de Memel. Dit gebied werd later Oost-Pruisen, onder de Duitse kolonisatie in het begin van de 13de eeuw. Deze taal was verwant aan het Lets en het Litouws. Ze is bekend door een woordenlijst uit ca. 1400 en drie uit het Duits vertaalde catechismussen uit de 16de eeuw. In het Oudpruisisch zelf werd de taal "Prūsiskan" (Pruisisch) genoemd of "Prūsiskai Bilā" (de Pruisische taal). Momenteel zijn er enkele gemeenschappen in Litouwen en Polen die trachten om deze taal nieuw leven in te blazen.
- Gammelprøyssisk (også kalt prøyssisk) er et forlengst utdødt baltisk språk. Det ble talt av gammelprøysserne, et baltisk folk som assimilerte seg seg med de omliggende folkene, særlig litauerne og tyskerne. Gammelprøyssisk er nært beslektet med de andre utdødde vestbaltiske språkene galindisk (tidligere talt sørfor gammelprøysserne) og sudovisk eller jotvingisk (tidligere talt østfor gammelprøysserne). Det er mer fjernt beslektet med de overlevende østbaltiske språkene, litauisk og enda større grad med latvisk Gammelprøysserne bodde i samme område som tidligere Øst-Preussen, omkring dagens Kaliningrad og nordøstre del av Polen. Språket tok til å ble nedskrevet på 1300-tallet. Man antar at språket opphørte å bli talt på slutten av 1600-tallet, og den siste bruker av gammelprøyssisk døde på 1700-tallet. Det kalles gammelprøyssisk for å skille det fra adjektivet «prøyssisk», som relaterer seg til den senere tyske staten Preussen.
- Język pruski, Wârs Prūsiskan - wymarły język bałtyckich Prusów.
- Prussiano é um língua báltica extinta, falado no passado pelos habitantes da área que mais tarde se tornaria a Prússia Oriental antes da colonização alemã da área que iniciou no século XIII. Em prussiano antigo a língua chamava-se “Prūsiskan” (prussiano) ou “Prūsiskai Bilā” (a lingua prussiana). Algumas comunidades experimentais envolvidas em reviver uma forma reconstruída da língua agora existe na Lituânia, Polônia e outros países. Os Æsti, mencionados por Tacitus no seu Germania, pode ter sido um povo que falava prussiano antigo. Entretanto, Tacitus os descreve como sendo como os Suevos (um grupo de povos germânicos) mas com uma língua mais britânica. O prussiano antigo era muito próximo das outras linguas bálticas ocidentais extintas, o curônio e o sudóvio. É um parente mais distante das linguas bálticas orientais que sobrevivem ainda hoje, o lituano e o letão. Compare a palavra prussiana zemē, o letão zeme e o lituano žemė. Em adição aos colonos alemães, grupos da Polônia, Lituânia, França, Escócia, Inglaterra e Áustria encontraram refúgio na Prússia durante e depois da Reforma Protestante. Tal imigração causou um declínio lento no uso do prussiano antigo, já que os Prussianos adotaram as línguas dos outros, particularmente o alemão, a língua do governo da Prússia. O prussiano antigo provavelmente cessou de ser falado por volta do início do século XVIII devido à morte de vários de seus últimos falantes devido à falta de comida e à epidemia de peste bubônica de 1709-1711 . O dialeto regional de baixo alemão falado na Prússia, baixo prussiano, preservou várias palavras do prussiano antigo, tais como kurp, do prussiano antigo kurpi, para sapato (em contraste com o alemão padrão Schuh). A língua é denominada “prussiano antigo” para evitar confusão com os dialetos alemães baixo prussiano e alto prussiano, e o adjetivo “prussiano”, que também está relacionado com o futuro estado alemão. O nome em prussiano antigo para a nação, sem ser latinizado, era Prūsa. Este nome também pode ser usado para diferenciar a língua e o estado báltico do futuro estado alemão. O prussiano antigo começou a ser escrito no alfabeto latino aproximadamente no século XIII. Uma pequena quantidade de textos nesta língua sobreviveu até os dias de hoje. Até a década de 1930, quando o governo nazista começou um programa de germanização, e 1945, quando os soviéticos anexaram a Prússia e tornaram ilegais os nomes de lugares em prussiano antigo, podia-se encontrar nomes de rio e de lugares em prussiano antigo na Prússia Oriental, como Tawe, Tawelle e Tawelninken.
- Limba prusacă (sau prusiană) veche este o limbă indo-europeană din ramura baltică, care astăzi este moartă. A fost vorbită de locuitorii regiunii care ulterior s-a numit Prusia Răsăriteană, și în părțile de est ale Pomeraliei, în Polesia, Voievodatul Podlasia. Limba prusacă veche a fost îndeaproape legată de celelalte limbi slavice de vest moarte, anume lb. curoniană și lb. jatviană (suduviană). Ceva mai îndepărtat este înrudită și cu limbile baltice de est, lituaniana și letona. Numărul mare de coloniști germani, și refugiați religioși din alte țări în timpul reformei protestante au contribuit la decăderea limbii, prusacii adoptând tot mai mult limbile noilor veniți, în special limba germană. Mulți vorbitori se pare că au murit în foametele și în epidemiile de ciumă bubonică care au răvăgit ținuturile rurale ale Prusiei Răsăritene între 1709-1711. Dialectul regional al limbii germane de jos vorbite în Prusia, anume limba prusacă de jos, a prezervat unele cuvinte din prusaca veche, precum kurp (de la prusaca veche kurpi) pentru pantof (contrastând cu Schuh, în limba germană). Prusaca veche a început să fie scrisă cu alfabetul latin cam din sec. 13.
- Пру́сский язы́к — вымерший язык пруссов, один из балтийских языков (западно-балтийская группа). Иногда также называется древнепрусским для отличия от прусских говоров немецкого языка.
- Prusiska (även kallat preussiska, fornpreussiska och ostpreussiska) är ett utdött baltiskt språk på den baltoslaviska språkgrenen av de indoeuropeiska språken. Numera görs insatser för att rekonstruera och återuppliva språket.
- Пруська мова — одна з мертвих балтійських мов (західної групи). Пруською мовою говорили у південно-східній Прибалтиці, на схід від р. Вісла. З початком другого тисячоліття територія поширення пруської мови почала зменшуватися. На початок XVII століття пруська мова зникла, а нащадки прусів перейшли на німецьку мову спілкування. До пам'яток мови належать: Ельбінгський німецько-пруський словник (що містить близько 800 слів) — датується приблизно 1400 роком; прусько-німецький словник Симона Ґрунау (близько 100 слів) — датується початком XVI століття; три катехізиса, перекладені з німецької, що датуються 1545—1561 роками; а також вірш у два рядки з середини XIV століття. Відомості щодо пруської мови також отримують за допомогою топонімії та антропонімії, з деяких пруських слів, що збереглися у говірках німецької, польської та литовської мов. Усі пам'ятки відбивають німецький, а раніше й польський вплив, тому сама пруська мова виступає у певною мірою спотвореному вигляді. Фонетиці властиві протиставлення голосних за довжиною та короткістю, досить проста система приголосних, вільний наголос. Граматиці властиві категорії роду, числа, відмінку іменників, числа, часу, особи та стану дієслів. Синтаксис пруської мови не можливо адекватно дослідити через перекладний характер збережених пам'яток, що здебільшого відбивають синтаксис мови-оригіналу. Лексика має велику кількість польських та німецьких запозичень. За деякими характеристиками пруська мова має особливу близькість до слов'янських мов.
|
| rdfs:comment
|
- Prussian is an extinct Baltic language, once spoken by the inhabitants of Prussia in an area (see map and article by Marija Gimbutas below) of what later became East Prussia and eastern parts of Pomerelia (some parts of the region East of the Vistula river). It was also spoken much further east and south in what became Polesia and part of Podlasia with the conquests by Rus and Poles starting in the 10th century and by the German colonisation of the area which began in the 12th century.
- Die altpreußische Sprache war eine westbaltische Sprache innerhalb der indogermanischen Sprachfamilie. Sie heißt auf Altpreußisch Prūsiska Bila („prußische Sprache“) oder Prūsiskan („Prußisch“).
- Pruština byla západobaltský jazyk kterým hovořili Prusové sídlících na jihovýchodním Pobaltí mezi ústími Visly a Němenu. Pruština definitivně vymřela na sklonku 17. století.
- El prusiano antiguo es una lengua báltica extinta, hablada por los habitantes de la zona que posteriormente se llamó Prusia Oriental antes de las colonizaciones alemana y polaca del siglo XIII. Después de esta colonización, se empezó a hablar un dialecto del Bajo Alemán Oriental llamado también pruso por lo que es conveniente no confundirlos. En la región lituana de Klaipėda existe un grupo de personas que intenta revivir una versión reconstruida de este idioma báltico.
- Muinaispreussin kieli (tai vain preussin kieli) on 1600-luvulla kuollut balttilainen kieli, jota puhuivat Itämeren kaakkoisrannikolla eläneet muinaispreussilaiset. Sen lähimpiä sukukieliä ovat nykyisin latvia ja liettua. Uskonpuhdistuksen aikoihin muinaispreussinkielisille alueille turvaan hakeutuneiden pakolaisten vaikutuksen sekä saksan kielen leviämisen myötä muinaispreussia puhuneet omaksuivat vähitellen muita kieliä, ja 1600-luvun loppuun mennessä muinaispreussin kieli kuoli.
- Le vieux-prussien ou borusse est une langue appartenant au groupe balte des langues indo-européennes, pratiquement éteinte suite à la conquête des chevaliers teutoniques, aux massacres et aux assimilations successives. Néanmoins, avant 1945, il restait dans le dialecte régional de la Prusse-Orientale des mots issus du vieux-prussien.
- L'antico prussiano (wârs Prusiskan), o semplicemente prussiano, era una lingua baltica occidentale parlata nella Prussia Orientale. Ora è una lingua estinta. Si estinse alla fine del '600.
- Het Oudpruisisch is een uitgestorven Baltische taal die tot 1700 werd gesproken door de Oude Pruisen in het gebied tussen de Wisła (Vistula, Wijssel) en de Memel. Dit gebied werd later Oost-Pruisen, onder de Duitse kolonisatie in het begin van de 13de eeuw. Deze taal was verwant aan het Lets en het Litouws. Ze is bekend door een woordenlijst uit ca. 1400 en drie uit het Duits vertaalde catechismussen uit de 16de eeuw.
- Gammelprøyssisk (også kalt prøyssisk) er et forlengst utdødt baltisk språk. Det ble talt av gammelprøysserne, et baltisk folk som assimilerte seg seg med de omliggende folkene, særlig litauerne og tyskerne. Gammelprøyssisk er nært beslektet med de andre utdødde vestbaltiske språkene galindisk (tidligere talt sørfor gammelprøysserne) og sudovisk eller jotvingisk (tidligere talt østfor gammelprøysserne).
- Język pruski, Wârs Prūsiskan - wymarły język bałtyckich Prusów.
- Prussiano é um língua báltica extinta, falado no passado pelos habitantes da área que mais tarde se tornaria a Prússia Oriental antes da colonização alemã da área que iniciou no século XIII. Em prussiano antigo a língua chamava-se “Prūsiskan” (prussiano) ou “Prūsiskai Bilā” (a lingua prussiana). Algumas comunidades experimentais envolvidas em reviver uma forma reconstruída da língua agora existe na Lituânia, Polônia e outros países.
- Limba prusacă (sau prusiană) veche este o limbă indo-europeană din ramura baltică, care astăzi este moartă. A fost vorbită de locuitorii regiunii care ulterior s-a numit Prusia Răsăriteană, și în părțile de est ale Pomeraliei, în Polesia, Voievodatul Podlasia. Limba prusacă veche a fost îndeaproape legată de celelalte limbi slavice de vest moarte, anume lb. curoniană și lb. jatviană (suduviană).
- Пру́сский язы́к — вымерший язык пруссов, один из балтийских языков (западно-балтийская группа). Иногда также называется древнепрусским для отличия от прусских говоров немецкого языка.
- Prusiska (även kallat preussiska, fornpreussiska och ostpreussiska) är ett utdött baltiskt språk på den baltoslaviska språkgrenen av de indoeuropeiska språken. Numera görs insatser för att rekonstruera och återuppliva språket.
- Пруська мова — одна з мертвих балтійських мов (західної групи). Пруською мовою говорили у південно-східній Прибалтиці, на схід від р. Вісла. З початком другого тисячоліття територія поширення пруської мови почала зменшуватися.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
