| dbpprop:abstract
|
- The Nobel Prize in Chemistry is awarded annually by the Royal Swedish Academy of Sciences to scientists in the various fields of chemistry. It is one of the five Nobel Prizes established by the will of Alfred Nobel in 1895, awarded for outstanding contributions in chemistry, physics, literature, peace, and physiology or medicine. This award is administered by the Nobel Foundation and awarded by a Nobel Committee that consists of five members elected by The Royal Swedish Academy of Sciences. The first Nobel Prize in Chemistry was awarded in 1901 to Jacobus Henricus van 't Hoff, of the Netherlands, "for his discovery of the laws of chemical dynamics and osmotic pressure in solutions. " The award is presented in Stockholm at an annual ceremony on December 10, the anniversary of Nobel's death. In 2007 the Nobel Prize in Chemistry was awarded to Gerhard Ertl "for his studies of chemical processes on solid surfaces"; he was awarded the prize amount of 10,000,000 SEK. The 2008 Nobel Prize was awarded to Osamu Shimomura, Roger Tsien and Marty Chalfie for their work on green fluorescent protein.
- Der Nobelpreis für Chemie ist einer der fünf von Alfred Nobel gestifteten Nobelpreise, die „denen zugeteilt werden, die [... ] der Menschheit den größten Nutzen geleistet haben“. Im Auftrag der 1900 gegründeten Nobel-Stiftung wird er alljährlich von der Königlich-Schwedischen Akademie der Wissenschaften vergeben und ist mit derzeit 10 Millionen Schwedischen Kronen dotiert. Nach der Bekanntgabe des Preisträgers Anfang Oktober (traditionell am Tag nach der Bekanntgabe des Physikpreisträgers des Jahres) erfolgt die feierliche Übergabe durch den schwedischen König am 10. Dezember, dem Todestag des Preisstifters.
- El Premi Nobel de Química és un dels Premis Nobel que s'atorguen anualment i és el premi més pretigiós que s'atorga en l'apartat de química. El guanyador el decideix la Reial Acadèmia Sueca de Ciències, és entregat a Estocolm el 10 de desembre de cada any i té una dotació de 10 milions de corones sueques (aproximadament un milió d'euros). A dos guanyadors del Premi Nobel de Química, els alemanys Richard Kuhn i Adolf Butenandt, no se'ls va permetre acceptar el premi per part del seu govern, rebent posteriorment més tard la medalla i el diploma pertinent, però no els diners. Frederick Sanger és l'únic guardonat que ha aconseguit guanyar-lo en dues ocasions, els anys 1958 i 1980. Així mateix Marie Curie fou guardonada amb el Premi Nobel de Química el 1911 havent rebut el Premi Nobel de Física el 1903, i Linus Carl Pauling fou guardonat amb el Premi Nobel de Química el 1954 i amb el Premi Nobel de la Pau el 1962. El premi ha estat declarat desert en vuit ocasions i al llarg de la seva història l'han guanyat tres dones: Marie Curie (1911), Irène Joliot-Curie i Dorothy Crowfoot Hodgkin.
- Nobelova cena za chemii je jednou z pěti Nobelových cen, udělovanou za zásadní vědecký výzkum či vynález v oboru chemie.
- Nobelin kemianpalkinto on yksi viidestä alkuperäisestä Nobel-palkinnosta. Ruotsin kuninkaallinen tiedeakatemia myöntää palkinnon vuosittain ansioituneille kemisteille.
- Le prix Nobel de chimie est décerné une fois l'an, depuis 1901, par l'Académie royale des sciences de Suède à un scientifique dont l'œuvre et les travaux ont rendu de grands services à l'humanité par une contribution exceptionnelle en chimie, ayant permis un progrès remarquable dans la connaissance et l'approche de la discipline. Après la publication du nom du lauréat au début octobre, le prix (une médaille et un diplôme) est officiellement remis par le roi de Suède, le 10 décembre, jour anniversaire de la mort du fondateur du prix. Depuis 2001, il est doté d'un montant de 10 millions de Couronnes suédoises.
- lásd még: Nobel-díj A kémiai Nobel-díjasok listája 1901-től napjainkig.
- Il Premio Nobel per la chimica è stato previsto nel testamento di Alfred Nobel del 1895 ed è stato assegnato per la prima volta nel 1901 (come gli altri premi previsti da Nobel stesso). Il premio è assegnato dalla Accademia Reale Svedese delle Scienze.
- ノーベル化学賞（ノーベルかがくしょう）はノーベル賞6部門のうちの1つ。この賞は「化学の分野内で最も重要な発見あるいは改良を成し遂げた」人に与えられる。
- De Nobelprijs voor de Scheikunde wordt jaarlijks toegekend door een commissie van de Kungliga Vetenskapsakademien (Koninklijke Zweedse Academie voor Wetenschappen). Lijst met winnaars van de Nobelprijs voor de Scheikunde.
- Nobelprisen i kjemi er en av de fem opprinnelige Nobelprisene. Det er Det kongelige svenske vitenskapsakademiet som hvert år i begynnelsen av oktober vedtar hvem som har vunnet årets nobelpris. Prisen har vært utdelt siden 1901.
- Nagrody Nobla w dziedzinie chemii: 2008 - Osamu Shimomura, Martin Chalfie, Roger Y. Tsien za odkrycie i rozwój zielonych białek fluorescencyjnych 2007 - Gerhard Ertl za badania procesów chemicznych zachodzących na powierzchni ciał stałych. 2006 - Roger D. Kornberg za badania molekularnego mechanizmu transkrypcji w komórkach eukariotycznych 2005 – Yves Chauvin, Robert H. Grubbs, Richard R. Schrock za badania mechanizmu reakcji metatezy olefin 2004 – Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin Rose za odkrycie roli ubikwityn w degradacji białek w organizmie 2003 – Peter Agre, Roderick MacKinnon za badania kanałów w błonach komórkowych 2002 – Kurt Wüthrich, John B. Fenn, Koichi Tanaka za badania białek 2001 – William S. Knowles, Ryōji Noyori, K. Barry Sharpless za prace nad katalizą asymetryczną 2000 – Alan J. Heeger, Alan G. MacDiarmid, Hideki Shirakawa za odkrycie i badania nad polimerami przewodzącymi prąd elektryczny 1999 – Ahmed H. Zewail za badania nad przejściowymi stanami reakcji chemicznych przy użyciu spektroskopii femtosekundowej 1998 – Walter Kohn, John A. Pople za rozwój teorii funkcjonału gęstości. 1997 – Paul D. Boyer, John E. Walker, Jens C. Skou Boyer i Walker - za wyjaśnienie mechanizmu enzymatycznego syntezy kwasu adenozynotrifosforowego (ATP) Skou - za odkrycie pierwszego enzymu przenoszącego jony 1996 – Robert F. Curl Jr. , Sir Harold W. Kroto, Richard E. Smalley za odkrycie fulerenów nowej odmiany węgla (obok grafitu i diamentu) w 1985 1995 – Paul J. Crutzen, Mario Molina, F. Sherwood Rowland za badania reakcji zachodzących w atmosferze (m. in. procesy destrukcji warstwy ozonowej) 1994 – George A. Olah za pionierskie badania karbokationów oraz ich roli w reakcjach chemicznych węglowodorów 1993 – Kary B. Mullis, Michael Smith za metody ukierunkowanej mutagenezy i reakcji łańcuchowej polimerazy 1992 – Rudolph A. Marcus za wkład do teorii reakcji przeniesienia elektronu w układach chemicznych 1991 – Richard R. Ernst za wkład w rozwój metodologii wysokorozdzielczej spektroskopii NMR 1990 – Elias James Corey za rozwinięcie teorii metodologii syntezy organicznej 1989 – Sidney Altman, Thomas R. Cech za odkrycie katalitycznych właściwości RNA 1988 – Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel za określenie struktury centrum reakcji sotosyntetycznej bakterii 1987 – Donald J. Cram, Jean-Marie Lehn, Charles J. Pedersen za rozwinięcie i zastosowanie cząsteczek o szczególnie selektywnych oddziaływaniach zależnych od struktury 1986 – Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi za pionierską pracę w zastosowaniu chemiluminescencji podczerwonej do badań dynamiki reakcji chemicznych za wkład związany z dynamiką elementarnych procesów chemicznych 1985 – Herbert A. Hauptman, Jerome Karle za niezwykłe osiągnięcia w rozwoju bezpośrednich metod określania struktury krystalicznej 1984 – Robert Bruce Merrifield za rozwinięcie metodologii związanej z syntezą chemiczną na podłożu stałym 1983 – Henry Taube za prace nad mechanizmem reakcji związanych z przeniesieniem elektronu, szczególnie w kompleksach metali 1982 – Aaron Klug za rozwinięcie krystalograficznej mikroskopii elektronowej oraz za określenie struktury biologicznie ważnych kompleksów białek z kwasami nukleinowymi 1981 – Kenichi Fukui, Roald Hoffmann za teorie, rozwijane niezależnie od siebie, związane z przebiegiem reakcji chemicznych 1980 – Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick Sanger za podstawowe badania biochemii kwasów nukleinowych ze szczególnym uwzględnieniem rekombinacji DNA za wkład związany z określeniem sekwencji zasad w kwasach nukleinowych 1979 – Herbert C. Brown, Georg Wittig 1978 – Peter D. Mitchell 1977 – Ilia Prigogine 1976 – William N. Lipscomb 1975 – John Warcup Cornforth, Vladimir Prelog 1974 – Paul J. Flory 1973 – Ernst Otto Fischer, Geoffrey Wilkinson za badania związków metaloorganicznych 1972 – Christian B. Anfinsen, Stanford Moore, William H. Stein 1971 – Gerhard Herzberg 1970 – Luis Federico Leloir 1969 – Derek H. R. Barton, Odd Hassel 1968 – Lars Onsager 1967 – Manfred Eigen, Ronald George Wreyford Norrish, George Porter 1966 – Robert S. Mulliken 1965 – Robert Burns Woodward 1964 – Dorothy Crowfoot Hodgkin za ustalenie budowy ważnych substancji biochemicznych 1963 – Karl Ziegler, Giulio Natta za badania dotyczące polimerów i zastosowanie związków metaloorganicznych w polimeryzacji 1962 – Max Ferdinand Perutz, John Kendrew 1961 – Melvin Calvin 1960 – Willard Frank Libby za metodę C-14 określania wieku obiektów; 1959 – Jaroslav Heyrovsky 1958 – Frederick Sanger za badania struktury białek, w szczególności insuliny 1957 – Lord Alexander R. Todd 1956 – Sir Cyril Norman Hinshelwood, Nikołaj Siemionow 1955 – Vincent du Vigneaud 1954 – Linus Carl Pauling za prace nad wiązaniami chemicznymi i ich zastosowanie w wyjaśnieniu budowy związków kompleksowych 1953 – Hermann Staudinger za odkrycia w dziedzinie chemii supramolekularnej 1952 – Archer John Martin, Richard Laurence Synge 1951 – Edwin Mattison McMillan, Glenn Theodore Seaborg 1950 – Otto Diels, Kurt Alder 1949 – William Francis Giauque 1948 – Arne Wilhelm Kaurin Tiselius 1947 – Sir Robert Robinson 1946 – James Batcheller Sumner, John Howard Northrop, Wendell Meredith Stanley 1945 – Artturi Ilmari Virtanen 1944 – Otto Hahn za odkrycie zjawiska rozszczepienia jądra atomowego 1943 – George de Hevesy 1939 – Adolf Friedrich Johann Butenandt, Leopold Ružička 1938 – Richard Kuhn 1937 – Walter Norman Haworth, Paul Karrer 1936 – Petrus (Peter) Josephus Wilhelmus Debye 1935 – Frédéric Joliot, Irene Joliot-Curie 1934 – Harold Clayton Urey za odkrycie deuteru 1932 – Irving Langmuir 1931 – Carl Bosch, Friedrich Bergius 1930 – Hans Fischer 1929 – Arthur Harden, Hans Karl August Simon von Euler-Chelpin 1928 – Adolf Otto Reinhold Windaus 1927 – Heinrich Otto Wieland 1926 – Theodor Svedberg 1925 – Richard Adolf Zsigmondy 1923 – Fritz Pregl 1922 – Francis William Aston za odkrycie izotopów wielu pierwiastków niepromieniotwórczych 1921 – Frederick Soddy za wkład do chemii związków radioaktywnych, oraz badania pochodzenia i charakteru izotopów 1920 – Walther Hermann Nernst za prace w zakresie termochemii 1919 - nagrody nie przyznano 1918 – Fritz Haber za syntezę amoniaku z pierwiastków składowych: azotu i wodoru 1917 - nagrody nie przyznano 1916 - nagrody nie przyznano 1915 – Richard Martin Willstätter za badania barwników roślinnych, szczególnie chlorofilu 1914 – Theodore William Richards za dokładne określenie mas atomowych dużej liczby pierwiastków chemicznych 1913 – Alfred Werner za pracę nad wiązaniami atomów w cząsteczkach, które rzuciły nowe światło na wcześniejsze badania i otworzyły nowe pola badań naukowych, szczególnie w chemii nieorganicznej 1912 – Victor Grignard, Paul Sabatier za odkrycie tzw. związku Grignarda, który okazał się wielce pomocny w rozwoju chemii organicznej za metodę hydrogenacji związków organicznych w obecności subtelnie rozdrobnionych metali 1911 – Maria Skłodowska-Curie za wydzielenie czystego radu i uzyskanie radu w postaci krystalicznej 1910 – Otto Wallach za jego wkład do chemii organicznej i chemii przemysłowej przez pionierskie badania na polu związków alicyklicznych 1909 – Wilhelm Ostwald za pracę nad katalizą i warunkami równowagi chemicznej oraz szybkością reakcji chemicznych 1908 – Ernest Rutherford za badania rozpadu promieniotwórczego pierwiastków i właściwości chemicznych substancji promieniotwórczych 1907 – Eduard Buchner za badania biochemiczne i odkrycie układu bezkomórkowego 1906 – Henri Moissan za prace nad wyodrębnieniem fluoru pierwiastkowego oraz jego zaistnienie w służbie nauki dzięki piecowi elektrycznemu, który nosi jego imię 1905 – Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer za badania barwników organicznych oraz związków hydroaromatycznych 1904 – Sir William Ramsay za odkrycie gazów szlachetnych w powietrzu oraz określenie ich miejsca w układzie okresowym pierwiastków 1903 – Svante August Arrhenius za teorię dysocjacji elektrolitycznej 1902 – Hermann Emil Fischer za syntezy związków z grupy cukrów i puryn 1901 – Jacobus Henricus van 't Hoff za odkrycie praw dynamiki chemicznej i ciśnienia osmotycznego
- O Nobel de Química é atribuído anualmente pela Academia Real das Ciências da Suécia à diversos cientistas de diferentes campos da química. É um dos cinco Prémios Nobéis criados a partir de Alfred Nobel em 1895, atribuído pelas notáveis contribuição para a facilitação dos dias de hoje a partir de cincos quesitos: química, física, literatura, paz, fisiologia/medicina e economia (sendo este último sendo atribuído pelo Banco da Suécia desde 1968 em homenagem a Alfred Nobel.). Este prêmio é administrado pela Fundação Nobel, adjudicado por um comité constituído por cinco membros eleitos pelo Academia Real das Ciências da Suécia. O primeiro Nobel de Química foi atribuído em 1901 a Jacobus Henricus van't Hoff, dos Países Baixos, "por sua descoberta das leis da dinâmica da química e pressão osmótica em soluções. " A cerimônia na qual é entregue o prêmio é apresentada em Estocolmo, capital da Suécia, em uma cerimônia anual em 10 de dezembro, o aniversário da morte de Nobel. Em 2007 o Nobel de Química foi atribuído a Gerhard Ertl "pelos seus estudos dos processos químicos sobre superfícies sólidas", sendo premiado com 10.000.000 SEK (pouco mais de 1 milhão de euros, ou 1,4 milhões dólares americanos). O Nobel de Química de 2008 foi atribuído ao japonês Osamu Shimomura e aos ianques Roger Yonchien Tsien e Martin Chalfie pelos seus trabalhos na proteína verde fluorescente. Esta é uma lista cronológica dos laureados com o Nobel de Química'. The Nobel Prize in Chemistry O Prêmio Nobel de Química
- Laureaţii Premiului Nobel pentru Chimie: 2008 Osamu Shimomura Fişier:Flag of the United States. svg Statele Unite, Martin Chalfie Fişier:Flag of the United States. svg Statele Unite, Roger Tsien Fişier:Flag of the United States. svg Statele Unite 2007 Gerhard Ertl Fişier:Flag of Germany. svg Germania 2006 Roger D. Kornberg Fişier:Flag of the United States. svg Statele Unite 2005 Robert Grubbs Fişier:Flag of the United States. svg Statele Unite, Richard Schrock Fişier:Flag of the United States. svg Statele Unite, Yves Chauvin Fişier:Flag of France. svg Franţa 2004 Aaron Ciechanover, Avram Hershko, Irwin Rose 2003 Peter Agre, Roderick MacKinnon 2002 John B. Fenn, Koichi Tanaka, Kurt Wüthrich 2001 William S. Knowles, Ryoji Noyori, K. Barry Sharpless 2000 Alan Heeger, Alan G. MacDiarmid, Hideki Shirakawa 1999 Ahmed Zewail 1998 Walter Kohn, John Pople 1997 Paul D. Boyer, John E. Walker, Jens C. Skou 1996 Robert F. Curl Jr. , Sir Harold Kroto, Richard E. Smalley 1995 Paul J. Crutzen, Mario J. Molina, F. Sherwood Rowland 1994 George A. Olah 1993 Kary B. Mullis, Michael Smith 1992 Rudolph A. Marcus 1991 Richard R. Ernst 1990 Elias James Corey 1989 Sidney Altman, Thomas R. Cech 1988 Johann Deisenhofer, Robert Huber, Hartmut Michel 1987 Donald J. Cram, Jean-Marie Lehn, Charles J. Pedersen 1986 Dudley R. Herschbach, Yuan T. Lee, John C. Polanyi 1985 Herbert A. Hauptman, Jerome Karle 1984 Bruce Merrifield 1983 Henry Taube 1982 Aaron Klug 1981 Kenichi Fukui, Roald Hoffmann 1980 Paul Berg, Walter Gilbert, Frederick Sanger 1979 Herbert C. Brown, Georg Wittig 1978 Peter Mitchell 1977 Ilya Prigogine 1976 William Lipscomb 1975 John Cornforth, Vladimir Prelog 1974 Paul J. Flory 1973 Ernst Otto Fischer, Geoffrey Wilkinson 1972 Christian Anfinsen, Stanford Moore, William H. Stein 1971 Gerhard Herzberg 1970 Luis Leloir 1969 Derek Barton, Odd Hassel 1968 Lars Onsager 1967 Manfred Eigen, Ronald G.W. Norrish, George Porter 1966 Robert S. Mulliken 1965 Robert B. Woodward 1964 Dorothy Crowfoot Hodgkin 1963 Karl Ziegler, Giulio Natta 1962 Max F. Perutz, John C. Kendrew 1961 Melvin Calvin 1960 Willard F. Libby 1959 Jaroslav Heyrovsky 1958 Frederick Sanger 1957 Sir Alexander Todd 1956 Sir Cyril Hinshelwood, Nikolay Semenov 1955 Vincent du Vigneaud 1954 Linus Pauling 1953 Hermann Staudinger 1952 Archer J.P. Martin, Richard L.M. Synge 1951 Edwin M. McMillan, Glenn T. Seaborg 1950 Otto Diels, Kurt Alder 1949 William F. Giauque 1948 Arne Tiselius 1947 Sir Robert Robinson 1946 James B. Sumner, John H. Northrop, Wendell M. Stanley 1945 Artturi Virtanen 1944 Otto Hahn 1943 George de Hevesy 1942 Premiul de bani a fost alocat 1/3 Fundaţiei Principale şi 2/3 Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1941 Premiul de bani a fost alocat 1/3 Fundaţiei Principale şi 2/3 Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1940 Premiul de bani a fost alocat 1/3 Fundaţiei Principale şi 2/3 Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1939 Adolf Butenandt, Leopold Ruzicka 1938 Richard Kuhn 1937 Norman Haworth, Paul Karrer 1936 Peter Debye 1935 Frédéric Joliot, Irène Joliot-Curie 1934 Harold C. Urey 1933 Premiul de bani a fost alocat 1/3 Fundaţiei Principale şi 2/3 Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1932 Irving Langmuir 1931 Carl Bosch, Friedrich Bergius 1930 Hans Fischer 1929 Arthur Harden, Hans von Euler-Chelpin 1928 Adolf Windaus 1927 Heinrich Wieland 1926 The Svedberg 1925 Richard Zsigmondy 1924 Premiul în bani a fost alocat Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1923 Fritz Pregl 1922 Francis W. Aston 1921 Frederick Soddy 1920 Walther Nernst 1919 Premiul în bani a fost alocat Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1918 Fritz Haber 1917 Premiul în bani a fost alocat Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1916 Premiul în bani a fost alocat Fundaţiei Speciale de la secţiunea acestui premiu 1915 Richard Willstätter 1914 Theodore W. Richards 1913 Alfred Werner 1912 Victor Grignard, Paul Sabatier 1911 Marie Curie 1910 Otto Wallach 1909 Wilhelm Ostwald 1908 Ernest Rutherford 1907 Eduard Buchner 1906 Henri Moissan 1905 Adolf von Baeyer 1904 Sir William Ramsay 1903 Svante Arrhenius 1902 Emil Fischer 1901 Jacobus H. van 't Hoff
- Нобелевская премия по химии — наиболее престижная награда за научные достижения в области химии, ежегодно присуждаемая Нобелевским комитетом в Стокгольме.
- Nobelpriset i kemi är ett av de fem Nobelprisen, inrättade genom Alfred Nobels testamente. Alfred Nobel specificerade att ett av prisen skulle gå till den som under det gångna året "har gjort den vigtigaste kemiska upptäckt eller förbättring". Pristagare utses i början av oktober varje år av den svenska Kungliga Vetenskapsakademien, och utdelas 10 december i Stockholms Konserthus då pristagarna får motta priset ur konungens hand. Priset har utdelats sedan 1901.
- Nobel Kimya Ödülü, Nobel Ödülleri'nin bir parçası olarak, her yıl Alfred Nobel'in ölüm yıldönümü olan 10 Aralık'ta ve İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi tarafından verilir.
- Нобелівська премія з хімії - вища нагорода за наукові досягнення в області хімії, щорічно присуджується Нобелівським комітетом в Стокгольмі.
- 诺贝尔化学奖是诺贝尔奖其中一個奖项，由瑞典皇家科学院從1901年开始负责颁发。每年于12月10日，即阿尔弗雷德·诺贝尔逝世周年纪念日颁发。诺贝尔化学奖是为了表彰前一年中在化学领域有最重要的发现或发明的人。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
