| dbpprop:abstract
|
- Ndyuká (in English), also called Aukan, Ndyuká tongo, Aukaans, or Okanisi, is a creole language of Suriname. Most of the 25 to 30 thousand speakers live in the interior of the country, which is a part of the country covered with tropical rainforests. Ethnologue lists two related languages under the name Ndyuka. Ndyuka is based on English vocabulary, with influence from African languages in its grammar and sounds. For example, the difference between na "is" and ná "isn't" is tone; words can start with consonants such as mb and ng, and some speakers use the consonants kp and gb. (For other Ndyuka speakers, these are pronounced kw and gw. For example, the word "to leave" is gwé or gbé, from English "go away". ) There are also influences from Portuguese and other languages. Modern orthography differs from an older Dutch-based orthography in substituting u for oe and y for j. The digraphs ty and dy are pronounced more or less like English ch and j. Tone is infrequently written, though it is required for words such as ná "isn't". The syllabic Afaka script was devised for Ndyuka in 1908. The Ndyuka language has three dialects, Ndyuka proper or Aukan, Aluku, and Paramaccan, which are ethnically distinct. Kwinti is distinct enough linguistically to be considered a separate language, though it too is sometimes included under the name Ndyuka. The Ndyuka and related people are of African descent and identify themselves as Maroons. They were shipped as slaves to Suriname about 300 years ago to work on English colonial plantations. Those who escaped fled deep into the rain forests where they established communities along rivers in eastern Suriname and parts of neighboring French Guiana and where their culture adopted elements of Native American cultures. In the last decades of the 20th century a large number of the Ndyuka people have moved from their ancestral villages to the coast, especially in and around Paramaribo, the country's capital.
- Aukaans (Okanisi) ist eine von den Ndyukas oder Aukanern in Suriname gesprochene, stark dem Saramaccaans, jedoch weniger dem Sranan Tongo ähnliche Kreolsprache, die auf dem Englischen basiert. Sie hat über 22.000 Sprecher, davon über 15.500 in Suriname.
- Le ndjuka (appelé aussi ndyuka, aucan ou aukan) est un créole basé sur l'anglais parlé au Suriname et dans l'ouest de la Guyane française. C'est la langue de la communauté Ndjuka (ou n'Djuga) vivant le long du fleuve Maroni, dans les régions frontalières entre le Suriname et la Guyane française. Le terme taki-taki est utilisé pour désigner de façon indifférenciée un mélange des diverses langues parlées dans l'ouest de la Guyane française par les descendants Businenge des Noirs marrons, dont font partie les Ndjukas, les Alukus, les Paramakas et les Saramakas (mais ces derniers ont une langue plutôt basée sur le portugais), et les Amérindiens dont les langues risquent de disparaître. C'est devenu la langue de communication et d'échange dans l'Ouest guyanais, que presque tout le monde utilise sauf les métropolitains nouvellement arrivés. Le ndjuka appartient aux langues businenge, créoles nés du contact entre les langues des colons et les langues africaines des esclaves. Ces langues présentent des originalités marquées par rapport à la plupart des créoles, notamment leur système tonal et leur indépendance lexicale vis-à-vis de la langue de base.
- De Ndyuka, ook Okanisi of Aukaners genoemd, zijn een groep Marrons en zijn afstammelingen van Afrikaanse mensen die in Suriname zichzelf bevrijdden van de slavernij. Ze zijn gevestigd in het oosten van Suriname. Naar de geografische verspreiding van de Ndyuka langs de rivieren in de binnenlanden van Suriname worden ze wel verdeeld in opu,(benedenstrooms), Cottica, Commewijne) en Saramaka, en bilo (lett. : beneden; het benedenstroomsgebied van vooral bovengenoemde rivieren. Adyáko Benti Basiton, ook bekend als Boston Bendt en afkomstig uit Jamaica, speelde een belangrijke rol in de vrijheidsstrijd van de Ndyuka tegen de Nederlanders. In 1760, honderd en drie jaar voor de algehele afschaffing van de slavernij, sloten de Ndyuka een vredesverdrag met het Nederlandse bewind en daarmee werden ze vrij en onafhankelijk. Dit verdrag van 10 oktober 1760 tussen het koloniaal bestuur en de Marrons werd getekend in het Marrondorp, Bongodoti aan de Mama Ndyukakreek. Deze kon bereikt worden via o.a. de plantage Auka aan de Boven-Suriname vanwaar een pad liep naar de Ndyukakreek. Ook hier hadden zich Marrons gevestigd. Vandaar de namen voor deze clan: Okanisi of Aukaners . De naam Ndyuka ontleenden zij aan de kreek, Mama Ndyuka, waar ze zich voor het eerst als groep vestigden. Bij aankomst daar troffen zij een zwerm vogels aan, 'Ndyuka' waardoor zij in koor riepen: 'U doo a mama fu Ndyuka', dit is de broedplaats van de vogel Ndyuka. De Ndyuka zijn onderverdeeld in veertien lo, maar spreken over twaalf lo omdat er twaalf lo waren die zich formeerden tot de Ndyuka. Later kwamen er nog twee lo bij. Een lo is een bundeling van groepen mensen met eenzelfde of verschillende matrilinie. Hun taal heet eveneens Ndyuka, zie Ndyuka .
- Ндюка (ндьюка, нджука, джука, аукан, оканиси) — креольский язык на английской основе, распространенный в Суринаме. На ндюка говорит 25—30 тысяч человек, многие из которых проживают в глубине страны, в районе влажных тропических лесов. По данным сайта Ethnologue, ндюка состоит из двух языков-наречий — аукана и квинти. На языке ндюка говорят маруны — потомки беглых рабов, вывезенных в Суринам около 300 лет назад для работы на плантациях. Маруны основывали общины в глухих лесных районах Суринама и частично — Французской Гвианы. В последние десятилетия многие носители языка переселились из мест традиционного проживания в прибрежные районы Суринама, в особенности, в район столицы страны Парамарибо, в результате чего некоторые переселенцы перешли на голландский или сранан-тонго. Большинство марунов в той или иной степени двуязычны, от 30 % до 50 % знают три языка. Ндюка сложился на основе на английского и африканских языков, и развивался под сильным влиянием португальского. Он тесно связан с другими языками марунов, в частности, с языком парамаккан. В 1908 году для языка ндюка была создана собственная оригинальная письменность — афака, которая, однако, не получила официального статуса. Уровень грамотности носителей низок и составляет менее 10 %. Преподавание ведется на голландском языке, на ндюка проводятся религиозные службы. Осуществляется радиовещание, созданы словарь и грамматика.
|
| rdfs:comment
|
- Ndyuká (in English), also called Aukan, Ndyuká tongo, Aukaans, or Okanisi, is a creole language of Suriname. Most of the 25 to 30 thousand speakers live in the interior of the country, which is a part of the country covered with tropical rainforests. Ethnologue lists two related languages under the name Ndyuka. Ndyuka is based on English vocabulary, with influence from African languages in its grammar and sounds.
- Aukaans (Okanisi) ist eine von den Ndyukas oder Aukanern in Suriname gesprochene, stark dem Saramaccaans, jedoch weniger dem Sranan Tongo ähnliche Kreolsprache, die auf dem Englischen basiert. Sie hat über 22.000 Sprecher, davon über 15.500 in Suriname.
- Le ndjuka (appelé aussi ndyuka, aucan ou aukan) est un créole basé sur l'anglais parlé au Suriname et dans l'ouest de la Guyane française. C'est la langue de la communauté Ndjuka (ou n'Djuga) vivant le long du fleuve Maroni, dans les régions frontalières entre le Suriname et la Guyane française.
- De Ndyuka, ook Okanisi of Aukaners genoemd, zijn een groep Marrons en zijn afstammelingen van Afrikaanse mensen die in Suriname zichzelf bevrijdden van de slavernij. Ze zijn gevestigd in het oosten van Suriname. Naar de geografische verspreiding van de Ndyuka langs de rivieren in de binnenlanden van Suriname worden ze wel verdeeld in opu,(benedenstrooms), Cottica, Commewijne) en Saramaka, en bilo (lett. : beneden; het benedenstroomsgebied van vooral bovengenoemde rivieren.
- Ндюка (ндьюка, нджука, джука, аукан, оканиси) — креольский язык на английской основе, распространенный в Суринаме. На ндюка говорит 25—30 тысяч человек, многие из которых проживают в глубине страны, в районе влажных тропических лесов.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
