| dbpprop:abstract
|
- Mpande (1798 - 1872) was king of the Zulu nation from 1840 to 1872, making him the longest reigning Zulu king. He was a half-brother of Shaka and Dingane, who both preceded him as kings of the Zulu. He was born in Babanango, Zululand. He was considered a weak man in comparison to his contemporaries, and while other half-brothers were removed he was allowed to live. When Dingane instructed his chief inDuna Ndlela kaSompisi to assassinate him, Ndlela repeatedly delayed, as he realised that Mpande was the only son to have had any children, and Ndlela considered the continuation of the blood line crucial to the stability of the Zulu nation. Ndlela was tortured to death by Dingane for his inaction. In January 1840 Andries Pretorius helped Mpande in his revolt against his half-brother Dingane, who was killed on an expedition north in the Hlatikhulu Forest. Rules of succession in the Zulu monarchy were sketchy at best, but tradition had it that the first son of the Great wife be successor. Unfortunately, the king could pick which of his wives was the Great wife, and even change his mind - which Mpande did. Succession was eventually settled by the Battle of Ndondakusuka between rivals Cetshwayo and Mbulazi, who was supported by John Dunn, on the banks of the Tugela River. Cetshwayo won, and though Mpande did not relinquish power for over a year, Cetshwayo was effectively in control. | colspan=3 align=center | King of the Zulu Nation | align="center" | Preceded by:Dingane | align="center" | Reign1840-1872 | align="center" | Succeeded by:Cetshwayo
- Mpande ka Senzangakhona war von 1840 bis zu seinem Tod König der Zulu.
- Mpande oli zulujen kuningas, joka hallitsi vuosina 1840-1872. Mpande oli häntä edeltäneiden kahden zulukuninkaan, Shakan ja Dinganen, velipuoli. Blood Riverin taistelun jälkeen zuluvaltakunta ajautui sisäpoliittiseen kriisiin ja hajosi. Mpanden velipuoli Dingane, joka hallitsi zuluvaltakuntaa ei luottanut Mpanden ja suunnitteli tämän surmaamista. Mpande pakeni etelään tuhansien seuraajien kanssa. Voortrekkerit halusivat zulujen johtoon heihin Dinganea suopeammin suhtautuvat kuninkaan ja ryhtyivät tukemaan Mpandea sotilaallisesti. Buurien tuella Mpande löi Dinganen joukot Magongon taistelussa 1840 ja nousi zulujen kuninkaaksi. Mpanden poikien Cetshwayon ja Mbuyazin välisessä sisällisodassa hän tuki Mbuyazia, mutta lopulta Cetshwayo voitti sodan 1857. Estääkseen Cetshwayota horjuttamasta hänen asemaansa Mpande haki tukea sekä briteiltä että buureilta. Brittiläisen Theophilus Shepstonen välittämänä Cetshwayo ja Mpande sopivat erimielisyytensä ja Mpande säilyi kuninkaana kuolemaansa asti.
- Era uno dei fratellastri di Shaka e Dingane, che regnarono sugli Zulù prima di lui. Era considerato debole rispetto ai suoi contemporanei, così, mentre gli altri fratellastri furono tutti eliminati, lui fu lasciato in vita. Quando Dingane ordinò al suo capo induna Ndlela kaSompisi di assassinarlo, questi rimandò ripetutamente, essendosi accorto che Mpande era l'unico ad avere avuto dei figli, che Ndlela considerava essenziali per la continuazione della linea di sangue e, conseguentemente, per la stabilità della nazione Zulù. A causa di questa sua inerzia, Ndlela fu torturato a morte da Dingane. Nel gennaio del 1840 Andries Pretorius aiutò Mpande nella sua ribellione contro il fratellastro Dingane, che fu ucciso durante una spedizione a nord nella foresta di Hlatikhulu. Le regole per la successione nella monarchia Zulù sono quantomai imprecise, ma per tradizione diviene re il primo figlio della Grande moglie. Sfortunatamente, il re può decidere in qualunque momento quale sia la Grande moglie e anche cambiare idea - cosa che Mpande fece. La successione fu infine stabilita da una battaglia tra i due contendenti, Cetshwayo e Mbulazi, che si risolse con la vittoria del primo. Tuttavia Mpande mantenne il titolo per un altro anno, sebbene Cetshwayo fosse l'effettivo governante. Tutti i successivi re Zulù possono indicare Mpande come loro predecessore.
- Mpande kaSenzangakhona (* 1798 in Babanango, † 1872) was van 1840 tot zijn dood koning van de Zoeloes. Mpande was een zoon van het clanhoofd Senzangakhona kaJama en halfbroer van Shaka kaSenzangakhona en Dingane kaSenzangakhona. De laatste liet bij zijn machtsovername in 1828 alle concurrenten om de Zoeloetroon, waaronder ook zijn halfbroers, vermoorden. Dinganes raadsman Ndlela kaSompisi, die de moordopdracht moest uitvoeren aarzelde echter bij Mpande, omdat hij als enige lid van de koninklijke familie kinderen had. Voor Ndlela kaSompisi was de voortzetting van de koninklijke dynastie gebaseerd op bloedverwantschap belangrijk voor de stabiliteit in het Zoeloerijk, waaraan Mpande zijn leven dankte. In 1840 ondersteunden de Voortrekkers onder Andries Pretorius, die Dingane in 1838 bij de Slag bij Bloedrivier vernietigend verslagen hadden, een opstand van Mpande tegen zijn halfbroer. Met de hulp van 400 Voortrekkers en hun betere wapens lukte de revolte. Dingane werd met de hulp van de Swazi in de Lebombo-Bergen gegrepen en vermoord. Mpande regeerde 32 jaar, wat hem tot de langstregerende Zoeloeheerser maakte. Alle volgende Zoeloekoningen stammen direct van hem af.
- Mpande (ok. 1800 - 1872) - władca państwa Zulusów. Był trzecim synem zuluskiego władcy Senzangakhona. W początkowym okresie rządów swojego przyrodniego brata Czaki, w latach 1816-1823 brał aktywny udział w podejmowanych przez niego wyprawach wojennych. W 1828 roku Czaka został obalony i zamordowany przez innego swojego przyrodniego brata Dingane, który przejął władzę. W 1838 roku Mpande dowodził siłami zuluskimi w czasie walk z Burami pod Port Natal, odnosząc zwycięstwo i niszcząc osadę. Spowodowało to jednak krwawy odwet Burów, którzy zadali klęskę Zulusom w bitwie nad Krwawą Rzeką. W tej sytuacji Dingane postanowił opuścić dotychczasowe ziemie Zulusów i przenieść się do Suazi. Mpande odmówił opuszczenia ojczystej ziemi, a wraz z nim pozostało około 17 tysięcy ludzi. Równocześnie podjął rokowania z Burami obiecując opuszczenie Natalu w zamian za zbrojne wsparcie i pomoc w obaleniu Dingane. W styczniu 1840 doszło do bitwy pod Magongo, w której siły Mpande wsparte posiłkami burskimi pokonały armię Dingane. Po przejęciu władzy Mpande odstąpił Burom ziemie położone na południe od rzeki Tugela. Był najdłużej panującym władcą Zulusów. Pod koniec jego rządów doszło do zaciętej walki o sukcesję po ojcu pomiędzy jego synami Mbulazi i Cetshwayo. Kiedy Mpande umierał (rok 1872) przewagę osiągnął Cetshwayo, który ostatecznie objął władzę.
|
| rdfs:comment
|
- Mpande (1798 - 1872) was king of the Zulu nation from 1840 to 1872, making him the longest reigning Zulu king. He was a half-brother of Shaka and Dingane, who both preceded him as kings of the Zulu. He was born in Babanango, Zululand. He was considered a weak man in comparison to his contemporaries, and while other half-brothers were removed he was allowed to live.
- Mpande ka Senzangakhona war von 1840 bis zu seinem Tod König der Zulu.
- Mpande oli zulujen kuningas, joka hallitsi vuosina 1840-1872. Mpande oli häntä edeltäneiden kahden zulukuninkaan, Shakan ja Dinganen, velipuoli. Blood Riverin taistelun jälkeen zuluvaltakunta ajautui sisäpoliittiseen kriisiin ja hajosi. Mpanden velipuoli Dingane, joka hallitsi zuluvaltakuntaa ei luottanut Mpanden ja suunnitteli tämän surmaamista. Mpande pakeni etelään tuhansien seuraajien kanssa.
- Era uno dei fratellastri di Shaka e Dingane, che regnarono sugli Zulù prima di lui. Era considerato debole rispetto ai suoi contemporanei, così, mentre gli altri fratellastri furono tutti eliminati, lui fu lasciato in vita.
- Mpande kaSenzangakhona (* 1798 in Babanango, † 1872) was van 1840 tot zijn dood koning van de Zoeloes. Mpande was een zoon van het clanhoofd Senzangakhona kaJama en halfbroer van Shaka kaSenzangakhona en Dingane kaSenzangakhona. De laatste liet bij zijn machtsovername in 1828 alle concurrenten om de Zoeloetroon, waaronder ook zijn halfbroers, vermoorden.
- Mpande (ok. 1800 - 1872) - władca państwa Zulusów. Był trzecim synem zuluskiego władcy Senzangakhona. W początkowym okresie rządów swojego przyrodniego brata Czaki, w latach 1816-1823 brał aktywny udział w podejmowanych przez niego wyprawach wojennych. W 1828 roku Czaka został obalony i zamordowany przez innego swojego przyrodniego brata Dingane, który przejął władzę.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
