| dbpprop:abstract
|
- Mordechai Chaim Rumkowski (1877 - 1944) was a Polish-Jewish industrialist and Zionist activist and functioned as the German Nazi-nominated head of the Judenrat, or Jewish authorities in the Łódź Ghetto. Before the Nazi German invasion of Poland, Rumkowski was a businessman and director of an orphanage. On October 13, 1939, the Nazi occupation authorities appointed him the Judenälteste ("Elder of the Jews"), or head of the Judenrat, in Łódź. In this position he reported directly to the Nazi ghetto administration headed by Hans Biebow and had direct responsibility for providing heat, work, food, housing, and health and welfare services to the ghetto population. He performed marriages when rabbis had to stop working, his name came to serve in the nickname of the ghetto's money, the Chaimki, and his face appeared in the ghetto postage-stamps. Some remember him for his haunting and tragic speech, Give Me Your Children. Rumkowski and his family were eventually deported to Auschwitz, where they died on August 28 1944.
- Mordechai Chaim Rumkowski, war ein polnischer Jude, der nach dem Einmarsch der deutschen Wehrmacht in Polen und der anschließenden Besetzung seit dem 13. Oktober 1939 als Vorsitzender des Judenrates im Ghetto Łódź/Litzmannstadt fungierte.
- Mordechaj Chaim Rumkowski by židovský sionistický aktivista, známý především jako hlava židovské rady v Łódźském ghettu. Mordechaj Chaim Rumkowski se narodil v oblasti Litvy. Před druhou světovou válkou působil jako nepříliš úspěšný obchodník a ředitel sirotčince. Zlom v jeho životě představoval 13. říjen 1939, kdy jej představitelé Třetí říše jmenovali hlavou Łódźského ghetta. Z pozice své funkce vystupoval velmi autoritativně a na poštovní známky vydávané v ghettu nechal tisknout svůj portét. Hodnocení jeho osoby se dosti liší, pro jedny byl kolaborantem s nacisty, který měl dosti diktátorské sklony a kupříkladu vyzýval k dobrovolnému hlášení se do transportů, pro jiné zase člověkem, který dokázal zajistit ekonomickou výdělečnost ghetta a tím ji jeho zachování až do roku 1944. Po zániku Łódźského ghetta byl jako jeden z posledních i se svou rodinou transportován do koncentračního tábora v Osvětimi, kde i zemřel.
- Mordechai Chaim Rumkowski, industrial judío que desempeñó el cargo de presidente del Judenrat o Consejo Judío de gobierno del gueto de Łódź durante la época del Holocausto nazi. Chaim Rumkowski fue, antes de la invasión alemana de Polonia, un hombre de negocios sin demasiado éxito, militante sionista y director de un orfanato. El 1 de octubre de 1939 fue nombrado por las autoridades de ocupación alemanas presidente del Gueto de Lodz, el mayor de los guetos judíos. En este puesto era el líder y máximo responsable ante los nazis del Judenrat o consejo de gobierno del gueto, organismo que debía ocuparse de la organización interna del mismo: distribución de alimentos, higiene, alojamiento, orden público y las operaciones necesarias para garantizar la eficacia de las deportaciones de habitantes del gueto hacia los campos de exterminio. Rumkowski pareció tomarse su cargo como si de un jefe de Estado se tratara: acuñó moneda (el rumkie) y sellos de correos con su efigie, celebró matrimonios en lugar de los rabinos y se desplazaba en una destartalada carroza rodeado por la policía judía, motivo por el cual se le conocía como el rey Chaim I. Como otros integrantes de los Consejos judíos establecidos por los nazis, probablemente creyó que una diligente colaboración con las labores de exterminio de los judíos europeos serviría para evitar su propia eliminación. Sin embargo, no fue así: murió en las cámaras de gas de Auschwitz como la mayoría de sus súbditos.
- Mordechai Chaim Rumkowski oli puolanjuutalainen sionisti ja Łódźin gheton juutalaisneuvoston johtaja toisen maailmansodan aikana. Ennen toisen maailmansodan syttymistä Rumkowski oli toiminut liikemiehenä ja orpokodin johtajana. 13. lokakuuta 1939 saksalaiset viranomaiset nimittivät hänet juutalaisneuvoston eli Judenratin johtajaksi Łódźin kaupunkiin perustettuun suureen ghettoon. Tässä asemassa Rumkowski oli suoraan vastuussa saksalaiselle miehityshallinnolle ja sen johtajalle Hans Biebowille. Rumkowski vastasi gheton asukkaiden ruoasta, terveydestä, asuinolosuhteista, työstä ja lämmityksestä. Hän johti ghettoa itsevaltaisen hallitsijan tavon: hänen kuvansa oli gheton postimerkissä, ja ghettoraha sai nimen hänen mukaansa. Gheton tyhjennyksissä Rumkowski joutui kuljetusten uhriksi viimeisten joukossa. Hänet vietiin perheineen Auschwitzin keskitysleiriin, jossa hän kuoli.
- Chaim Mordechaj Rumkowski, przemysłowiec, działacz syjonistyczny, przewodniczący Judenratu w Ghetto Litzmannstadt w Łodzi. Urodził się w 1877, w rodzinie kupieckiej na Wołyniu. Na początku XX wieku prowadził w Łodzi razem z Abem Neimanem zakład produkcji tkanin pluszowych, po I wojnie światowej pracował jako ajent ubezpieczeniowy. Od 1921 był członkiem Gminy Żydowskiej. Pełnił m. in. funkcję kierownika domu dla sierot "Helenówek". 13 października 1939 został mianowany przez okupacyjne władze niemieckie na przewodniczącego Judenratu w getcie łódzkim. Jego działalność na tym stanowisku budziła i wywołuje do dziś wielkie kontrowersje. Krytycy zarzucają mu wręcz współpracę z Niemcami, która miała się wyrażać w zmuszaniu Żydów do wyniszczającej pracy na rzecz Trzeciej Rzeszy i - w odróżnieniu np. od Adama Czerniakowa z warszawskiego getta - milczącej zgodzie na eksterminację osób "nieprzydatnych dla gospodarki" (głównie starców i dzieci). Obrońcy postawy Rumkowskiego podnoszą, że dzięki wzorowej organizacji łódzkiego getta i korzyściom ekonomicznym jakie przynosiło ono Niemcom, Ghetto Litzmannstadt przetrwało aż do sierpnia 1944. Faktem jest, że z żadnego innego getta na ziemiach polskich nie uratowało się tak wielu Żydów. 29 sierpnia 1944 Rumkowski wraz z rodziną przyłączył się do ostatniego transportu z Łodzi do obozu koncentracyjnego w Auschwitz, gdzie zginął.
- Мордехай Хаим Румковский, польск. Mordechai Chaim Rumkowski — польский промышленник еврейского происхождения. В годы Второй мировой войны — глава юденрата Лодзинского гетто. Печально известен своим активным сотрудничеством с нацистами. В сентябре 1942 г. , когда нацисты приказали выдать еврейских детей для отправки их в лагерь смерти, лично произнёс перед жителями гетто агитационную речь с рефреном «Отдайте мне ваших детей!», пытаясь убедить их, что ценой жизни детей можно будет спасти гетто. Депортирован вместе с семьёй в Освенцим, где и погиб.
|
| rdfs:comment
|
- Mordechai Chaim Rumkowski (1877 - 1944) was a Polish-Jewish industrialist and Zionist activist and functioned as the German Nazi-nominated head of the Judenrat, or Jewish authorities in the Łódź Ghetto. Before the Nazi German invasion of Poland, Rumkowski was a businessman and director of an orphanage. On October 13, 1939, the Nazi occupation authorities appointed him the Judenälteste ("Elder of the Jews"), or head of the Judenrat, in Łódź.
- Mordechai Chaim Rumkowski, war ein polnischer Jude, der nach dem Einmarsch der deutschen Wehrmacht in Polen und der anschließenden Besetzung seit dem 13. Oktober 1939 als Vorsitzender des Judenrates im Ghetto Łódź/Litzmannstadt fungierte.
- Mordechaj Chaim Rumkowski by židovský sionistický aktivista, známý především jako hlava židovské rady v Łódźském ghettu. Mordechaj Chaim Rumkowski se narodil v oblasti Litvy. Před druhou světovou válkou působil jako nepříliš úspěšný obchodník a ředitel sirotčince. Zlom v jeho životě představoval 13. říjen 1939, kdy jej představitelé Třetí říše jmenovali hlavou Łódźského ghetta.
- Mordechai Chaim Rumkowski, industrial judío que desempeñó el cargo de presidente del Judenrat o Consejo Judío de gobierno del gueto de Łódź durante la época del Holocausto nazi. Chaim Rumkowski fue, antes de la invasión alemana de Polonia, un hombre de negocios sin demasiado éxito, militante sionista y director de un orfanato. El 1 de octubre de 1939 fue nombrado por las autoridades de ocupación alemanas presidente del Gueto de Lodz, el mayor de los guetos judíos.
- Mordechai Chaim Rumkowski oli puolanjuutalainen sionisti ja Łódźin gheton juutalaisneuvoston johtaja toisen maailmansodan aikana. Ennen toisen maailmansodan syttymistä Rumkowski oli toiminut liikemiehenä ja orpokodin johtajana. 13. lokakuuta 1939 saksalaiset viranomaiset nimittivät hänet juutalaisneuvoston eli Judenratin johtajaksi Łódźin kaupunkiin perustettuun suureen ghettoon.
- Chaim Mordechaj Rumkowski, przemysłowiec, działacz syjonistyczny, przewodniczący Judenratu w Ghetto Litzmannstadt w Łodzi. Urodził się w 1877, w rodzinie kupieckiej na Wołyniu. Na początku XX wieku prowadził w Łodzi razem z Abem Neimanem zakład produkcji tkanin pluszowych, po I wojnie światowej pracował jako ajent ubezpieczeniowy. Od 1921 był członkiem Gminy Żydowskiej. Pełnił m. in. funkcję kierownika domu dla sierot "Helenówek".
- Мордехай Хаим Румковский, польск. Mordechai Chaim Rumkowski — польский промышленник еврейского происхождения. В годы Второй мировой войны — глава юденрата Лодзинского гетто. Печально известен своим активным сотрудничеством с нацистами. В сентябре 1942 г.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
