Monad (from Greek μονάς monas, "unit" in turn from μόνος monos, "alone"), refers in cosmogony (creation theories) to the first being, divinity, or the totality of all beings. The concept was reportedly conceived by the Pythagoreans and may refer variously to a single source acting alone and/or an indivisible origin. The concept was later adopted by other philosophers, such as Leibniz, who referred to the monad as an elementary particle. It had a geometric counterpart, which was debated and discussed contemporaneously by the same groups of people.

Property Value
dbo:abstract
  • الجوهر الفرد اصطلاحا: يُعرِّف الجرجانى الجوهر بأنه ماهيّة إذا وجدت في الأعيان كانت في الموضوع، وهو منحصر في خمسة: هيولى و صورة وجسم ونفس وعقل، لأنه إما أن يكون مجردا أو غير مجرد. وقيل الجوهر الفرد: عبارة عن جوهر لا يقبل التجزى لا بالفعل ولا بالقوة. ولم يكن لفكرة الجوهر في الفلسفة الشرقية ما كان لها من الشأن في الفلسفة الغربية، والجوهر عند المفكرين المسلمين بحسب النظرية اليونانية، هو ما يقوم بذاته وما ليس مفتقرا إلى غيره في وجوده، ولو من الناحية المنطقية على الأقل، فهو مختلف عن الغرض الذي يوجد دائما في شىء آخر غيره، وعلى هذا يكون الجسم سابقا على اللون من الناحية المنطقية، فهو من حيث علاقته به يعد جوهرا، كما أن اللون من حيث علاقته بالجسم يعد عرضا على أن قيمة فكرة الجوهر ليست منطقية فحسب، وإنما هي ميتافيزيقية أيضا. فليس الأمر مقصورا على معرفة النظام الذي يعتمد فيه بعض العناصر المكونة للموجودات بعضها الآخر، ولا معرفة أى هذه الموجودات مفتقر إلى غيره فحسب، بل لابد كذلك من أن يفتش ويبحث في قرار كل شىء عما هو ثابت دائم، أى عن الجوهر بمعناه الميتافزيقى. ويجب أن يلاحظ أن المفكرين المسلمين قد اشتغلوا في حدود هذا المعنى الأخير بالبحث في الجوهر البسيط، وهو ما ليس له أجزاء، ولا يقبل الفساد بالتالى، وعلى هذا فإن ابن سينا عندما أراد أن يُبرهن على خلود النفس برهن أولا على أنها جوهر بسيط، يعنى أن قيمة النظرية تستند إلى فكرة الجوهر أقل مما تستند إلى فكرة البساطة. وللمتكلمين نظرية أخرى يستعملون فيها فكرة الجوهر البسيط استعمالا طريفا، وأكثر هؤلاء هم من أصحاب مذهب الجوهر الفرد، فالجوهر البسيط ليس عندهم غير الجوهر الفرد، وكذلك النفس التي هي جوهر بسيط يتمثلونها نوعا من الجوهر الفرد كأنها ذرّة روحية (Monade) حقيقية والعلم قائم في الجوهر الفرد. ولم يشارك الإمامان فخر الدين الرازي والغزالي، في قضية مذهب الجوهر الفرد، إلا أن النسفى مؤلف العقائد، وشارحه سعد الدين التفتازانى كانا من أصحاب هذا المذهب، فقد قال النسفى: "إن العالم بكل أجزائه مخلوق، وهو مركب من جواهر وأعرض، والجواهر ما يوجد منطقيا بذاته، وهى إما مركبة كالجسم وإما بسيطة كالجوهر أى الجزء الذي لا يتجزأ (الجوهر الفرد) ". ولا يَطلق علم التوحيد الإسلامي اسم "الجوهر" على الله، ولا فعل ذلك المتكلمون من القائلين بمذهب الجوهر الفرد، إذ إن هذه اللفظة تدل عندهم على الجوهر الفرد بصفة خاصة، وهو الجوهر الذي يوجد في المكان، والذي هو قسم من الأجسام، وإذا تحدث الفلاسفة الخلّص عما لا يوجد في شىء آخر سابق في بادئ النظر، أو عما يقوم بذاته منطقيا، فإنما يعنون بذلك "ماهية" شىء حادث معين؛ أما إذا نظر إلى هذا الشىء الحادث بصرف النظر عن وجوده، كان معنى هذا أنه يوجد ولا يوجد، وبعبارة أخرى يقال إن جواهر الأشياء ماهيّات حادثة، ولا كذلك الله الذي وجوده عين ذاته. ويرى الأشعري أن الله يخلق جواهر الأشياء التي يدوم وجودها بذاتها خلقا متجددا في كل لحظة؛ وإذا لم يجر الله العادة عليها لحظة واحدة زالت هي وأعراضها. (ar)
  • Der Terminus Monas (von griechisch μονάς monás „Einheit“, „Einfachheit“) oder Monade hat in der Geschichte der Philosophie unterschiedliche Bedeutungen, deren Grundaspekte aber erstaunlich konstant bleiben.Sie beginnen bei den Pythagoreern und entfalten sich insbesondere im Neuplatonismus, in der christlichen Mystik, der jüdischen Kabbala sowie in der hermetischen Tradition.Später bündeln sich dann fast alle in Leibniz' Monadologie, bevor sie im 19. Jahrhundert in Spezialbedeutungen auseinanderbrechen. (de)
  • Le mot « monade », qui relève de la métaphysique, signifie, étymologiquement, « unité » (μονάς monas). C'est l'Unité parfaite qui est le principe absolu. C'est l'unité suprême (l'Un, Dieu, le Principe des nombres), mais ce peut être aussi, à l'autre bout, l'unité minimale, l'élément spirituel minimal. Plus subtilement, la notion de monade évoque un jeu de miroirs entre l'Un, la Monade comme unité maximale, et les monades, les éléments des choses ou les choses en tant qu'unités minimales, reflets, de l'Un ; une chose une est comme un microcosme, un reflet, un point de vue de l'Unité ; une âme dit partiellement ce qu'est l'Âme, celle du monde, ou l'Esprit. Le monadisme, vitaliste, s'oppose à l'atomisme, qui est mécaniste. La science des monades s'appelle « monadologie » ; ce néologisme vient, non de Leibniz, mais de Erdmann, l'éditeur de Leibniz en 1840. Quant aux mots, on peut dire que, parfois, le Grec appelle les nombres arithmétiques un, deux, trois, quatre, cinq, dix..., tandis qu'il appelle les nombres idéaux monade, dyade, triade, tétrade. D'autre part, par convention, le mot « Monade » (avec majuscule) désigne le principe un, l'Un, l'Unité, tandis que « monade », avec minuscule, désigne une unité, une substance simple. Quant aux concepts, on peut distinguer ou confondre Un et Monade. Les pythagoriciens semblent les identifier, les platoniciens les distinguer : dans son enseignement oral, Platon pose deux principes contraires, au sommet l'Un, en bas la Dyade, ce ne sont pas des nombres, mais les sources des nombres : « C'est à partir de cet Un que le nombre idéal est engendré », « la Dyade indéfinie est génératrice de la quantité », et l'Un engendre les nombres idéaux de la Décade (monade, dyade, triade, tétrade). (fr)
  • Mónada (del griego μονάς monas, "unidad" de μόνος monos, "uno", "solo", "único"), la fuente, o el Uno, de acuerdo con los pitagóricos, fue un término para Dios o el primer ser o la unidad originaria, o para la totalidad de todos los seres, con el significado de «sin división». Para los pitagóricos, la generación de la serie de los números se relaciona con objetos de la geometría, así como con la cosmogonía. Según Diógenes Laercio, de la mónada se evoluciona a la díada, de ella a los números, de los números a los puntos, luego las líneas, las entidades de dos dimensiones, las entidades de tres dimensiones, los cuerpos y, culminando, los cuatro elementos, tierra, agua, fuego y aire, a partir de los cuales se construye el resto de nuestro mundo. (es)
  • La parola monade deriva dal greco μονάς monas (a sua volta derivante da μόνος monas che significa "monas- " "uno", "singolo", "unico") e ha assunto differenti significati a seconda dei contesti in cui è stata utilizzata. (it)
  • モナド(Monad)は、ライプニッツ が案出した空間を説明するための概念である。ギリシア語 μονάς monas モナス(個、単一)、μόνος monosモノス(単一の) に由来する。単子と翻訳される場合もある。 (ja)
  • Het woord monade komt van het Griekse woord μονάς ('eenheid') afgeleid van μόνος, dat één, alleen, uniek betekent. Het woord heeft verscheidene betekenissen in filosofische, muzikale en (informatie-) wetenschappelijke contexten. Bij de Pythagoreërs (volgelingen van Pythagoras) was de monade het eerste ding dat 'was'. De monade bracht de dyade voort, die de getallen baarde. De nummers kregen punten, die de lijnen voortbrachten. Uit lijnen kwamen tweedimensionale entiteiten voort, die lichamen vormden. Uit de lichamen ontstonden de vier elementen aarde, water, vuur en lucht waaruit de rest van de wereld is opgebouwd. De monade was dus een centraal concept in de Pythagorese kosmologie, die ervan uitging dat de wereld - letterlijk - opgebouwd was uit getallen. Dit wordt gesteld in het werk van Diogenes Laertius: Over het leven van vooraanstaande filosofen. Ook Leibniz hing een vorm van monadisme aan in diens werk de Monadologie. (nl)
  • Monada w pewnych systemach filozoficznych jest substancją prostą, podstawową jednostką.Monady – byty duchowe; nie mają charakteru czasowego (nie mogą powstawać w sposób naturalny drogą złożenia ani rozkładać się, ale mogą być w jednej chwili w całości unicestwione lub stworzone) ani przestrzennego. "Tam zaś, gdzie nie ma części, nie jest możliwa ani rozciągłość, ani kształt, ani podzielność. Monady te są tedy właściwymi atomami natury i jednym słowem pierwiastkami rzeczy." (G. W. Leibniz, Monadologia, , teza nr 3.) Jest ich niepoliczalnie wiele, a każda z nich jest autonomiczna (Monady są bezokienne – nie maja kontaktu między sobą). Każda monada jest indywidualnością i odzwierciedleniem Kosmosu. Każda monada posiada świadomość w jej najbardziej podstawowym sensie - jako perspektywę, jako dążenia i postrzeżenia. Leibniz opisuje to w następujący sposób: „Podobnie jak miasto z różnych stron oglądane wydaje się coraz to inne i stanowi jakby zwielokrotniony perspektywicznie widok, tak dzięki nieskończonej mnogości substancji prostych tyle samo jest jakby rozmaitych wszechświatów, które są wszelako widokami tego samego wszechświata odpowiadającymi rozmaitym punktom widzenia każdej monady” (Cyt. za: A. Renaut, Era jednostki – przyczynek do historii podmiotowości, tłum. D. Leszczyński, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 2001, s. 44) Pojęcie monada zostało stworzone przez Pitagorejczyków, a rozpowszechnione zostało w nowożytności przez Gottfrieda Wilhelma Leibniza na potrzeby jego filozofii budowy świata. Monada może cały czas zmieniać się w obrębie siebie. Jednak obiektywnie zmiany te nie mają charakteru następstw czasowych, choć z perspektywy monady rozgrywają się w czasie. Zmiany stanów monad są z góry ustalone, właściwe dla poszczególnych monad. Stany monad można porównać do punktów funkcji matematycznej. Funkcja (monada) jest już gotowa. W tym sensie monada pozostaje niezmienna.Monady są ustawione hierarchicznie (tzw. hierarchia monad), a kryterium rozwoju jest doskonałość odzwierciedlenia Kosmosu (czyli innych monad). Monady w różny sposób odzwierciedlają świat (stany innych monad): niektóre (mniej rozwinięte) mają bardziej zniekształconą perspektywę niż inne (bardziej rozwinięte). "Jedno zaś stworzenie jest doskonalsze od drugiego, o ile znajduje się w nim to, co służy do zdania sprawy a priori z tego, co się dzieje w drugim" (G. W. Leibniz, Monadologia..., teza nr 50.) Monady są ze sobą skorelowane (jak funkcje w sensie matematycznym). Pojedyncza monada zawiera informację o stanach wszystkich innych monad. Można - używając metafory - porównać monady do luster, które odbijają się nawzajem. Są to jednak bardziej lub mniej krzywe zwierciadła. "Ten zaś związek, czyli to przystosowanie wszystkich rzeczy do każdej i każdej do wszystkich sprawia, że każda substancja prosta ma stosunki, wyrażające wszystkie inne, i że jest przeto żywym i wiecznym zwierciadłem wszechświata." (G. W. Leibniz, Monadologia..., teza nr 56.) W terminologii Leibniza termin "dusza" oznacza monadę, która posiada nie tylko percepcje, ale też pamięć. Do tej kategorii należą nie tylko ludzie, ale też zwierzęta. Spośród dusz wyodrębnia "duchy", które posiadają nie tylko percepcje i pamięć, ale również obraz Bóstwa. Są "zdolne poznać system wszechświata i coś z niego przez architektoniczne próbki naśladować, tak że każdy duch jest jakby małym bóstwem w swoim zakresie". (G. W. Leibniz, Monadologia..., teza nr 83.)Zgodnie z zasadą racji dostatecznej (principium rationis sufficientis) oraz z założeniem doskonałej hierarchii i koordynacji monad, Leibniz wnioskuje dowód na istnienie Boga. Istnienie Boga jest w tym sensie warunkiem koniecznym zaistnienia bytów o charakterze niekoniecznym, czyli świata w ogóle. Skoro monady są tak świetnie ze sobą skoordynowane, to nie może być to przypadkowe. Bóg też jest monadą, ale monadą szczególną - będącą przyczyną i ostatecznym celem istnienia wszystkich monad. Monada-Bóg znajduje się na szczycie hierarchii monad, ponieważ w sposób doskonały "odzwierciedla" stany innych monad. Można porównać ją do idealnie odbijającego rzeczywistość lustra. W ten sposób Bóg jako monada, która "zna prawdę" staje się gwarantem obiektywności. O monadzie wspomina się też w kontekście arché Pitagorasa. (pl)
  • Mónade, termo normalmente vertido por mónada ou mônada, é um conceito-chave na filosofia de Leibniz. No sistema filosófico deste autor, significa substância simples - do grego μονάς, μόνος, que se traduz por "único", "simples". Como tal, faz parte dos compostos, sendo ela própria sem partes e portanto, indissolúvel e indestrutível. (pt)
  • Monad (from Greek μονάς monas, "unit" in turn from μόνος monos, "alone"), refers in cosmogony (creation theories) to the first being, divinity, or the totality of all beings. The concept was reportedly conceived by the Pythagoreans and may refer variously to a single source acting alone and/or an indivisible origin. The concept was later adopted by other philosophers, such as Leibniz, who referred to the monad as an elementary particle. It had a geometric counterpart, which was debated and discussed contemporaneously by the same groups of people. (en)
  • Мона́да (греч. μονάδα от др.-греч. μονάς, μονάδος — «единица», «простая сущность»; μόνος — «один»), согласно пифагорейцам, обозначала божество, или первое существо, единицу или единое, как неделимое. Позднее — многозначный термин в различных философских системах Нового времени и современности, в психологии и эзотерике. Греческое определение монады синонимично санскритскому определению Атмана. (ru)
dbo:thumbnail
dbo:wikiPageID
  • 9273782 (xsd:integer)
dbo:wikiPageRevisionID
  • 728058154 (xsd:integer)
dct:subject
rdf:type
rdfs:comment
  • Der Terminus Monas (von griechisch μονάς monás „Einheit“, „Einfachheit“) oder Monade hat in der Geschichte der Philosophie unterschiedliche Bedeutungen, deren Grundaspekte aber erstaunlich konstant bleiben.Sie beginnen bei den Pythagoreern und entfalten sich insbesondere im Neuplatonismus, in der christlichen Mystik, der jüdischen Kabbala sowie in der hermetischen Tradition.Später bündeln sich dann fast alle in Leibniz' Monadologie, bevor sie im 19. Jahrhundert in Spezialbedeutungen auseinanderbrechen. (de)
  • La parola monade deriva dal greco μονάς monas (a sua volta derivante da μόνος monas che significa "monas- " "uno", "singolo", "unico") e ha assunto differenti significati a seconda dei contesti in cui è stata utilizzata. (it)
  • モナド(Monad)は、ライプニッツ が案出した空間を説明するための概念である。ギリシア語 μονάς monas モナス(個、単一)、μόνος monosモノス(単一の) に由来する。単子と翻訳される場合もある。 (ja)
  • Mónade, termo normalmente vertido por mónada ou mônada, é um conceito-chave na filosofia de Leibniz. No sistema filosófico deste autor, significa substância simples - do grego μονάς, μόνος, que se traduz por "único", "simples". Como tal, faz parte dos compostos, sendo ela própria sem partes e portanto, indissolúvel e indestrutível. (pt)
  • Monad (from Greek μονάς monas, "unit" in turn from μόνος monos, "alone"), refers in cosmogony (creation theories) to the first being, divinity, or the totality of all beings. The concept was reportedly conceived by the Pythagoreans and may refer variously to a single source acting alone and/or an indivisible origin. The concept was later adopted by other philosophers, such as Leibniz, who referred to the monad as an elementary particle. It had a geometric counterpart, which was debated and discussed contemporaneously by the same groups of people. (en)
  • Мона́да (греч. μονάδα от др.-греч. μονάς, μονάδος — «единица», «простая сущность»; μόνος — «один»), согласно пифагорейцам, обозначала божество, или первое существо, единицу или единое, как неделимое. Позднее — многозначный термин в различных философских системах Нового времени и современности, в психологии и эзотерике. Греческое определение монады синонимично санскритскому определению Атмана. (ru)
  • الجوهر الفرد اصطلاحا: يُعرِّف الجرجانى الجوهر بأنه ماهيّة إذا وجدت في الأعيان كانت في الموضوع، وهو منحصر في خمسة: هيولى و صورة وجسم ونفس وعقل، لأنه إما أن يكون مجردا أو غير مجرد. وقيل الجوهر الفرد: عبارة عن جوهر لا يقبل التجزى لا بالفعل ولا بالقوة. فليس الأمر مقصورا على معرفة النظام الذي يعتمد فيه بعض العناصر المكونة للموجودات بعضها الآخر، ولا معرفة أى هذه الموجودات مفتقر إلى غيره فحسب، بل لابد كذلك من أن يفتش ويبحث في قرار كل شىء عما هو ثابت دائم، أى عن الجوهر بمعناه الميتافزيقى. (ar)
  • Mónada (del griego μονάς monas, "unidad" de μόνος monos, "uno", "solo", "único"), la fuente, o el Uno, de acuerdo con los pitagóricos, fue un término para Dios o el primer ser o la unidad originaria, o para la totalidad de todos los seres, con el significado de «sin división». (es)
  • Le mot « monade », qui relève de la métaphysique, signifie, étymologiquement, « unité » (μονάς monas). C'est l'Unité parfaite qui est le principe absolu. C'est l'unité suprême (l'Un, Dieu, le Principe des nombres), mais ce peut être aussi, à l'autre bout, l'unité minimale, l'élément spirituel minimal. Plus subtilement, la notion de monade évoque un jeu de miroirs entre l'Un, la Monade comme unité maximale, et les monades, les éléments des choses ou les choses en tant qu'unités minimales, reflets, de l'Un ; une chose une est comme un microcosme, un reflet, un point de vue de l'Unité ; une âme dit partiellement ce qu'est l'Âme, celle du monde, ou l'Esprit. (fr)
  • Het woord monade komt van het Griekse woord μονάς ('eenheid') afgeleid van μόνος, dat één, alleen, uniek betekent. Het woord heeft verscheidene betekenissen in filosofische, muzikale en (informatie-) wetenschappelijke contexten. Ook Leibniz hing een vorm van monadisme aan in diens werk de Monadologie. (nl)
  • Monada w pewnych systemach filozoficznych jest substancją prostą, podstawową jednostką.Monady – byty duchowe; nie mają charakteru czasowego (nie mogą powstawać w sposób naturalny drogą złożenia ani rozkładać się, ale mogą być w jednej chwili w całości unicestwione lub stworzone) ani przestrzennego. "Tam zaś, gdzie nie ma części, nie jest możliwa ani rozciągłość, ani kształt, ani podzielność. Monady te są tedy właściwymi atomami natury i jednym słowem pierwiastkami rzeczy." (G. W. Leibniz, Monadologia, , teza nr 3.) O monadzie wspomina się też w kontekście arché Pitagorasa. (pl)
rdfs:label
  • الجوهر الفرد (ar)
  • Monade (Philosophie) (de)
  • Mónada (filosofía griega) (es)
  • Monade (philosophie) (fr)
  • Monade (it)
  • Monad (philosophy) (en)
  • モナド (哲学) (ja)
  • Monade (nl)
  • Monada (filozofia) (pl)
  • Mónade (filosofia) (pt)
  • Монада (ru)
owl:differentFrom
owl:sameAs
prov:wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:isPrimaryTopicOf
is dbo:wikiPageDisambiguates of
is dbo:wikiPageRedirects of
is foaf:primaryTopic of