| dbpprop:abstract
|
- Masurian was a dialect of the Polish language, spoken by Masurians in East Prussia, today Poland, which were descendants of Masovians. Since the 14th century, some settlers from Masovia started to settle in southern Prussia, which had been devastated by the crusades of the Teutonic Knights against the native Old Prussians. According to other sources, people from Masovia did not move to southern Prussia until the time of the Protestant Reformation, Prussia having become Lutheran in 1525. The Masurians were mostly of the Protestant faith, in contrast to the neighboring Roman Catholic people of the Duchy of Masovia, which was incorporated into the Polish kingdom in 1526. A new dialect developed in Prussia, isolated from the remaining Polish language area. The Masurian dialect has many German and Old Prussian words mixed in with Polish-language endings. Beginning in the 1870s, Imperial German officials restricted the usage of languages other than German in Prussia's eastern provinces. While in 1880 Masurians were still treated as Poles by German Empire, at the turn of century the German authorities undertook several measures to Germanise and separate them from the Polish nation by creating a separate identity. After World War I the East Prussian plebiscite was held on July 11, 1920 according to the Treaty of Versailles, in which the Masurians had to decide whether they wanted to be part of the Second Polish Republic or remain in German East Prussia; about 98% voted for Germany. By the early 20th century, most Masurians were at least bilingual and could speak German; in some areas about half of them still spoke Masurian, at least at home. In 1925, only 40,869 people gave Masurian as their native tongue, many considering German their first language, considering Masurian merely as their domestic dialect. The replacement of Masurian in favor of German was not completed by the time the Soviet Red Army conquered Masurian East Prussia in January, 1945 during World War II. The territory was transferred to Poland according to the postwar Potsdam Conference. During the wartime fighting and post-war deportations in the subsequent decades, most Masurian-speakers left Masuria for western Germany, especially to post-war West Germany, where they were quickly assimilated into the German mainstream. As a result the Masurian dialect virtually died out.
- Masurisch ist eine polnische Mundart, die in der südostpreußischen Landschaft Masuren verbreitet war. Sie entwickelte sich seit dem 15. Jahrhundert aus dem masowischen Polnisch (Mazur = Masowier). Ihre Geschichte begann mit polnischen Siedlern, die vom deutschen Ordensstaat ins Land geholt wurden, das ursprünglich von baltischsprachigen Pruzzen besiedelt, doch durch Kriegsereignisse entvölkert war. (Nach anderer Meinung sollen erst nach 1525 reformierte Polen in das bereits säkularisierte Ostpreußen geflohen sein. ) Das im ländlichen Raum gebrauchte Pruzzische und vor allem das Ostpreußisch-Deutsche haben zum Masurischen viele Lehnwörter beigesteuert, die oft mit polnischer Endung versehen wurden. Die Lutherische Reformation des Ordenslandes trug zu einer weiteren Abkopplung von der sprachlichen Entwicklung im katholischen Königreich Polen bei. Doch blieb Masurisch eine „Dorfsprache“, da die Amts- und Schriftsprache stets Deutsch war. Nach der Volkszählung von 1900 wurde masurisch von dem folgenden Bevölkerungsanteil in den angegebenen ostpreußischen Landkreisen gesprochen: 49,4 % im Landkreis Johannisburg, 43,4 % im Landkreis Ortelsburg, 35,1 % im Landkreis Lyck, 31,7 % im Landkreis Neidenburg, 30,3 % im Landkreis Sensburg, 19,0 % im Landkreis Oletzko (später Treuburg), 10,9 % im Landkreis Osterode in Ostpreußen. Nach 1900 ging der Anteil der Sprecher des Masurischen Dialektes an der Gesamtbevölkerung langsam zurück. Die meisten Einwohner gehörten der evangelisch-lutherischen Kirche an. Nach dem Ersten Weltkrieg stimmten bei der Volksabstimmung im Abstimmungsgebiet Allenstein die Masuren zu über 97% für den Verbleib bei Deutschland. Nach 1933 wurde die Benutzung des masurischen Dialektes von den nationalsozialistischen deutschen Behörden weitgehend verboten. Vor allem 1938 wurden viele masurischsprachige Orts- und Personennamen geändert. Ab 1939 war es verboten, Gottesdienste in masurisch zu halten. 1945 flohen viele Masuren vor der herannahenden Roten Armee oder wurden vertrieben. In Masuren wurden andere Menschen angesiedelt, die zumeist aus den für Polen verlorengegangenen Gebieten im Osten stammten. Von der ursprünglichen Bevölkerung erhielten etwa 160.000 Personen, darunter viele, die Masurisch sprachen, ein Bleiberecht unter der Bedingung, dass sie die polnische Staatsbürgerschaft annahmen. Die meisten von ihnen siedelten jedoch in den 1950er, 1970er und 1980er Jahren als sog. Spätaussiedler nach Westdeutschland über. Heute ist die masurische Sprache weitestgehend ausgestorben.
- Gwara mazurska używana przez Mazurów na północnym obszarze zasięgu dialektu mazowieckiego języka polskiego. Gwara mazurska, używana na terenie Mazur przez polskich osadników głównie z terenu północnego Mazowsza (którzy zasiedlili ten teren od XIV w. ), aż do końca XVIII w. kształtowała się pod wpływem literackiego języka polskiego, który był praktycznie jedynym językiem oświaty i literatury religijnej aż do lat 30. XIX w. W gwarze mazurskiej tego okresu istniały nieliczne zapożyczenia z języka pruskiego i języka niemieckiego. Wraz z nasileniem germanizacji od początku XIX w. nastapiło wypieranie gwary mazurskiej przez język niemiecki i jednoczesne przyswajanie przez tę gwarę licznych germanizmów. Wg źródeł niemieckich gwara mazurska ("język mazurski") już w 1900 była w zaniku i w żadnym z powiatów mazurskich nie była używana przez większość ludności (najwięcej, bo 49,4% użytkowników gwary mieszkało w powiecie jańsborskim). Trudno ocenić obecnie wiarygodność danych niemieckich z tamtego okresu. Ówczesne statystyki pruskie uznawały bowiem za Mazurów jedynie osoby znające tylko i wyłącznie gwarę. Osoby znające język niemiecki odnotowywane były w spisach jako Niemcy nawet wtedy, gdy się nim na co dzień nie posługiwały. Rezultatem było znaczne zaniżenie liczby ludności mazurskiej. Po 1944 nastąpił zanik gwary mazurskiej w związku z wyjazdami Mazurów do Niemiec. Na terenie Mazur gwara praktycznie zanikła w latach 70. i 80. XX w. w związku z wyjazdem około 160 000 Mazurów do RFN. Ocenia się, że obecnie może ją znać 10 000 do 15 000 osób. Gwara mazurska jest niekiedy w jęz. niem. określana jako Masurische Sprache ("język mazurski"). Jest to nieprawidłowe określenie, wprowadzone w XIX w. przez część językoznawców niemieckich dla podkreślenia różnicy między grupą etniczną Mazurów i Polakami. Językoznawcy ci wskazywali rzekome "istotne różnice" (w rzeczywistości nieistniejące) między językiem polskim i tzw. "językiem mazurskim", określając jego pokrewieństwo z językiem polskim jako "odległe". Ta wersja do dziś jest obecna w części źródeł niemieckich, jednak współcześni językoznawcy niemieccy wyraźnie określają tzw. "język mazurski" jako część dialektu mazowieckiego języka polskiego. Gwarę zalicza się czasem do dialektów warmińsko-mazurskich. Wiele przykładów gwary mazurskiej zawiera reportażowa powieść Na tropach Smętka.
|
| rdfs:comment
|
- Masurian was a dialect of the Polish language, spoken by Masurians in East Prussia, today Poland, which were descendants of Masovians. Since the 14th century, some settlers from Masovia started to settle in southern Prussia, which had been devastated by the crusades of the Teutonic Knights against the native Old Prussians. According to other sources, people from Masovia did not move to southern Prussia until the time of the Protestant Reformation, Prussia having become Lutheran in 1525.
- Masurisch ist eine polnische Mundart, die in der südostpreußischen Landschaft Masuren verbreitet war. Sie entwickelte sich seit dem 15. Jahrhundert aus dem masowischen Polnisch (Mazur = Masowier). Ihre Geschichte begann mit polnischen Siedlern, die vom deutschen Ordensstaat ins Land geholt wurden, das ursprünglich von baltischsprachigen Pruzzen besiedelt, doch durch Kriegsereignisse entvölkert war.
- Gwara mazurska używana przez Mazurów na północnym obszarze zasięgu dialektu mazowieckiego języka polskiego. Gwara mazurska, używana na terenie Mazur przez polskich osadników głównie z terenu północnego Mazowsza (którzy zasiedlili ten teren od XIV w. ), aż do końca XVIII w. kształtowała się pod wpływem literackiego języka polskiego, który był praktycznie jedynym językiem oświaty i literatury religijnej aż do lat 30. XIX w.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
