| dbpprop:abstract
|
- Marcus Valerius Martialis (known in English as Martial) (March 1, between 38 and 41 AD - between 102 and 104 AD), was a Latin poet from Hispania best known for his twelve books of Epigrams, published in Rome between AD 86 and 103, during the reigns of the emperors Domitian, Nerva and Trajan. In these short, witty poems he cheerfully satirises city life and the scandalous activities of his acquaintances, and romanticises his provincial upbringing. He wrote a total of 1,561, of which 1,235 are in elegiac couplets. He is considered the creator of the modern epigram.
- Marcus Valerius Martialis, kurz Martial (* 1. März 40 n. Chr. in Bilbilis; † zwischen 102 n. Chr. und 104 n. Chr. , ebenda) war ein römischer Dichter, der vor allem für seine Epigramme bekannt ist.
- Marc Valeri Marcial, en llatí Marcus Valerius Martialis, sovint anomenat simplement Marcial, fou un poeta llatí, d'origen hispà, cèlebre pels seus llibres d'epigrames.
- Marcus Valerius Martialis, byl římský epigramik. Narodil se v Bilbilis, kde získal vzdělání v rétorice a gramatice. Roku 64 odešel do Říma dokončit své právnické vzdělání. Svými básněmi si získal oblibu (často i mocných, kteří ho podporovali). V r. 98 se vrátil do svého rodiště a zdá se, že ne zcela dobrovolně. Za Traiana mu totiž bylo vyčítáno jeho lichocení předchozímu vládci Domitianovi, který nebyl zrovna nejlepší vládce Říma. Martialis mj. již lichotil Titovi. Když opouštěl Řím neměl ani na cestu, ale v Bilbile znovu nabyl jmění.
- Para otros usos de este término, véase Marcial (desambiguación). Marco Valerio Marcial, Marcus Valerius Martialis en latín, fue un poeta latino.
- Marcus Valerius Martialis oli roomalainen runoilija. Hänen tuotantonsa koostuu satiirisista epigrammeista, joissa hän kuvaa ensimmäisen vuosisadan roomalaisten arkielämää huveineen, ongelmineen ja paheineen.
- Martial (en latin Marcus Valerius Martialis) est un poète latin du I siècle après J. -C. , originaire d'Hispanie, réputé pour ses Épigrammes, où il attaque, entre autres, les débauchés et les femmes âgées, grosses ou maigres.
- Martialis, Marcus Valerius, római költő. Martialis szatíráinak 1698-as ponyvakiadásának címlapja, a velencei Pezzana nyomda terméke Hispánia provincia szülötte volt. Születésének napját egyik verséből pontosan ismerjük, a pontos dátum azonban vitatott, mivel a szöveghely csak „folyó év március elsejéről" szól. Szülővárosát 23-24 éves korában hagyta el, hogy Rómában próbáljon szerencsét. Rómában tartózkodva műveiben többször is visszaidézte szülővárosát, és amikor 98-ban, 34 év római tartózkodás után hazatért, szomorúan tapasztalta, hogy alkotókedve megcsappant, ezért ismét Róma után sóvárgott. A grammatikában és retorikában egyaránt jártas ifjút nyilván költői tervei csalogatták Nero városába. Gazdag és tekintélyes honfitársai, Seneca és Lucanus pártfogásával minden reménye megvolt a fényes jövőre. A 65-ös Piso-féle összeesküvést követően azonban a császár Senecát és Lucanust öngyilkosságra kényszerítette, s ez feltehetőleg intő jel volt Martialis számára is. Mindenesetre hallgatott ugyanúgy, mint Otho, Vitellius és Galba hatalmi harcai idején, s csak 80-ban, Titus uralkodásának második évében lépett a nyilvánosság elé első kötetével, a „Liber spectaculorum"-mal, amelyben a 80-ban megnyitott Colosseum látványosságait ünnepli. Titus halála után Domitianus uralkodásának első évei alatt ismét három év hallgatás következik, majd 84 – 85-ben kiadja „Xenia" (Ajándékok) és az „Apophoreta" (Nyeremények) című könyvét. Ez időtől kezdve, 85-től 97-ig évente publikál egy-egy könyvet, a befejező XII. könyvet 4-5 évi hallgatás után küldi Hispániából Rómába 102-ben. Magánéletére mindössze epigrammáinak elszórt megjegyzéseiből következtethetünk. Apja neve Valerius Fronto, anyjáé Flacilla volt. Általában úgy tartják, hogy nem volt felesége, ez azonban nem bizonyítható. Feltehetőleg egy leány apja volt. Anyagi helyzetére vonatkozólag műveiből meglehetősen ellentmondásos kép tárul elénk: egyes epigrammáiból úgy tűnik, mintha a szegény és megalázott cliensek nyomorult életét élné, aki akkor tud csak felvenni egy rendes tógát, ha valamelyik patronusától kap egyet. Más verseiből azonban nyilvánvaló, hogy római lovag volt, ami annyit jelent, hogy legalább évi 400 000 sestertius jövedelemmel kellett rendelkeznie. Megalapozott anyagi helyzetére következtethetünk azon epigrammáiból, amelyekben nagy összegű kölcsönöket kér: kölcsönt ugyanis csak megbízható anyagi fedezetre lehetett kapni, szegénységének hangsúlyozása tehát feltehetően mindössze költői póz. Költeményeiben sokat merített Catullus, Ovidius, Petronius, Seneca, Domitius Marsus és Cornelius Lentulus Gaetulicus műveiből. Bár görög mintaképeiről hallgat, epigrammáiból nyilvánvaló, hogy sokat tanult a Kr. e. I. század és a Kr. u. I. század hellenisztikus görög epigrammaköltőitől, így Thesszalonikéi Antipatrosztól és Lukilliosztól. Gondolatai, versei az utókor több költőjénél felbukkannak, Ausoniustól egészen Janus Pannoniusig. Egy sikamlós epigrammája: Rég megszűnt harcálló lenni a férfiuságod, Ámde, Lupercus, azért csak lovalod magadat. Nem használ szikrányit sem a bors, sem a mustár, Izmos férfi-erőt benned a hagyma se kelt. Jó pénzért szűz ajkak rontására sietsz hát - S csak nem támad fel így sem a lanyha Venus. Nagy csoda lenne, bizony, de nem is tudom, elhihető-e: Föltámasztja-e pénz azt, mi sok éve halott?…
- マルクス・ウァレリウス・マルティアリス（マルティアーリス、Marcus Valerius Martialis, 英語：Martial, 40年頃 - 102年頃）はヒスパニア（イベリア半島）のアウグスタ・ビルビリス（現カラタユー）出身のラテン語詩人。古代ローマ皇帝ドミティアヌス、ネルウァ、トラヤヌスの統治期間にあたる西暦86年から103年の間に発表された12巻のエピグラム（エピグラムマタ、警句）の本で知られている。これら短くウィットに満ちた詩の中で、マルティアリスは町の生活や知人たちのスキャンダラスな行動を明るく風刺し、地方の教育をロマンティックに描いた。マルティアリスは全部で1561篇の詩を書き、そのうち1235篇はエレゲイオンの形式を使っている。マルティアリスは今日のエピグラムの始祖と見なされている。
- Marcus Valerius Martialis was een Romeins schrijver. Hij werd omstreeks 40 (na Chr. ) geboren, naar eigen zeggen op de Iden van Maart (vandaar ook het cognomen Martialis). Hij overleed waarschijnlijk in 103. De periode waarin Martialis leefde staat wat betreft materiële welvaart bekend als de bloeiperiode van het Romeinse Rijk. Wat over Martialis bekend is, is voornamelijk van hemzelf afkomstig. Hierdoor bestaat het gevaar van subjectiviteit. Degenen die zijn werk met zoveel mogelijk objectiviteit hebben bestudeerd schetsen het volgende beeld: Hij bracht zijn jeugd door in Bilbilis, de huidige heuvel Bambola in Calatayud, in de provincie Zaragoza in noord Spanje. Zijn welgestelde ouders gaven hem een goede opleiding. Hoewel Martialis zich in hart en nieren Spanjaard voelt gaat hij naar Rome om daar carrière te kunnen maken. Hij arriveerde omstreeks 64 in Rome waar hij dankzij de invloed van landgenoten als Seneca, Lucanus en Quintilianus in contact kwam met de hoogste aristocratische milieus. De rest van zijn leven was hij afhankelijk van deze "patroni". Als de gelegenheid bestond liet hij het niet na om in zijn gedichten zijn patroni te verheerlijken. In het begin had Martialis het moeilijk om in Rome zijn hoofd boven water te houden, maar geleidelijk steeg zijn status van dichter. Hij werd vooral bekend door zijn optredens bij de recitationes (openbare voorlezingen van literair werk). Vanwege zijn toenemende populariteit kon Martialis hoger op de maatschappelijke ladder terecht komen en behoorde hij later tot de "gegoede burgers. " Tijdens zijn leven waren de epigrammen van Martialis al zeer populair. Martialis heeft gezegd dat zijn epigrammen zelfs bij de legioenen in Brittannië werden gelezen. Martialis' eerste werk dat we bezitten -Liber Spectaculorum- zou geschreven zijn ter gelegenheid van de inhuldiging van het Colosseum door keizer Titus. Dit werk was wel in de opdracht van zijn voorganger keizer Vespasianus. In 84 verschijnen twee bundels, te weten Xenia en Apophereta van zijn hand. Daarna publiceert hij nog tien andere boeken. In 98 gaat hij weer naar Spanje. Een fan biedt hem een klein landgoed aan. Toch mist Martialis de wereldstad Rome. Hij klaagt over het Spaanse provincialisme. In zijn geboorteland zal hij uiteindelijk ook overlijden. Zijn naam blijft verbonden met de vele epigrammen die hij schreef. Sommige epigrammen zijn vrij obsceen te noemen, en werden daarom vaak geweerd in bloemlezingen. Hij heeft vele latere bewonderaars/navolgers gehad, onder wie Isidorus van Sevilla, Erasmus, John Dryden, Jonathan Swift en Goethe. Epigrammen schetsen vooral de zelfkant van de maatschappij in concrete situaties en met herkenbare menselijke emoties. Hij schrijft er zelf over: "In mijn werk proef je de mens. " De epigrammen zijn een parade van drinkebroers, hoeren, vrekken, pedofielen, intriganten, armoedzaaiers, hoerenlopers, grijsaards, homo's; allerlei types die hij in het toenmalige Rome zelf opmerkte. Hieronder enkele epigrammen ter illustratie:
- Marcus Valerius Martialis, også kjent som Martial, var en latinsk poet opprinnelig fra Hispania (den iberiske halvøya) best kjent for sine tolv bøker med Epigrammer som ble utgitt i Roma mellom år 86 og 103 e. Kr. under regimet til keiser Domitian, Nerva og Trajan. I disse korte, vittige diktene driver vellystig satire med bylivet og de skandaløse aktivitene til sine bekjentskaper. Han betraktes som skaperen av det moderne epigram og skrev totalt mellom 1561 av dem og hvorav 1235 er i elegiske vers.
- Marcus Valerius Martialis – poeta łaciński, Rzymianin z miasta Augusta Bilbilis na terenie dzisiejszej Hiszpanii. Data urodzin i śmierci niepewna. Poeta na pewno urodził się w latach 38-41 n.e. , zmarł najpóźniej w r. 104 n.e. , gdyż tak datowany jest list Pliniusza Młodszego zawierający wzmiankę o "niedawnej" śmierci Marcjalisa. Rodzice, Valerius Fronto i Flaccilla byli obywatelami rzymskimi, aczkolwiek pewne wzmianki poety każą podejrzewać celtyberyjskie pochodzenie któregoś z nich (najpewniej matki). Marcjalis kształci się początkowo w ojczystej Hiszpanii. W roku 64 n.e. przybywa do Rzymu, gdzie osiada na stałe. Stopniowo zdobywa sławę utalentowanego poety, wchodzi w posiadanie niewielkiego majątku ziemskiego Nomentum pod Rzymem oraz domu w samym Rzymie. Przez cesarza Domicjana zostaje zaliczony do stanu ekwitów, co świadczy o zgromadzeniu sporego majątku. W ciągu całego życia wydaje łącznie 15 ksiąg epigramów (rodzaj fraszek) pisanych głównie dystychem elegijnym, jedenastozgłoskowcem falecejskim, cholijambem i heksametrem daktylicznym. Księga widowisk (Liber spectaculorum) ukazuje się w r. 80 n.e. z okazji otwarcia Amphitheatrum Flavium. Xenia i Apophoreta ukazują się w grudniu r. 84 lub 85 n.e. Dwanaście ksiąg Epigrammata publikuje poeta w latach 85-102 n.e. Zbiór ten stanowi największą zachowaną kolekcję epigramatów starożytnych. Marcjalis wzorował się na epigramacie greckim oraz na swoich rzymskich poprzednikach, np. na Katullusie. Tematyka zabarwionych jadowitym humorem utworów to przede wszystkim życie codzienne stolicy imperium, a zwłaszcza jego patologie. Są wśród nich także wiersze okolicznościowe, tzw. epigramy literackie, wiersze erotyczne oraz opisy co piękniejszych dzieł sztuki. W roku 99 n.e. poeta nagle porzuca Rzym i wraca do Hiszpanii, zapewne w celu objęcia w posiadanie rodzinnego majątku ziemskiego po śmierci któregoś z krewnych, najprawdopodobniej starszego brata. Tam nadal oddaje się twórczości literackiej i tam też umiera pomiędzy 102 a 104 r. n.e.
- Marcial ou Marco Valério Marcial, poeta epigramático latino. Poucas informações são seguras a respeito da sua vida, em virtude de quase não haver testemunhos contemporâneos de sua vida. Excluindo-se informações de carater duvidoso, pode ser tomado como real que, embora nascido na Hispânia, Marcial partiu ainda jovem para Roma, onde viveu a maior parte de sua vida. Nesta cidade, manteve relações com intelectuais de renome, tais como Estela, Sílio Itálico, Juvenal, Quintiliano e Plínio, o Jovem. Algumas tradições querem-no protegido da família de Sêneca no início de sua estada na cidade, mas não há maiores indícios desta informação. Também é notória a sua gravitação ao redor das personagens importantes do governo, em especial o imperador Domiciano, ao qual dedica vários epigramas. Em seus poemas, também procura insinuar que obteve alguns favores das pessoas influentes com que se relacionava tais como o ius trium liberorum, sem ter os 3 filhos que a lei prescrevia, e a própria dignidade eqüestre, ao mesmo tempo em que reclama alguns favores, como a instalação da rede de águas em sua residência. Também estes dados nao podem ser comprovados, tendo validade apenas como construção de uma máscara poética, ou eu-lírico. Marcial publicou 12 livros de epigramas, além de 3 livros especiais que, tradicionalmente, não são incluídos na numeração. Estes são O livro dos espetáculos, escrito por volta do ano 80 em comemoração pela inauguração do Coliseu. Supõe-se que uma parte deste livro tenha sido perdida. Xenia e Apophoreta, publicados entre 84 e 85, duas coleções de dísticos destinados a acompanhar presentes e alimentos oferecidos em dezembro, durante as Saturnais. A partir de 86, até o fim da vida, publica seus livros de epigramas, usualmente um por ano, com algumas interrupções. Algum tempo depois da morte de Domiciano, retorna para a Hispânia. Desta viagem temos a notícia de Plínio, que noticia o óbito do poeta em sua epístola 21 do livro 3. Sua obra, que chegou quase na totalidade aos nossos dias, influenciou diversos autores, dentre os quais podemos destacar, na Espanha, Francisco de Quevedo, em Portugal, Bocage e, no Brasil, Gregório de Matos.
- Marcus Valerius Martialis (cunoscut în limba română ca Marţial) a fost un poet latin. Este cunoscut pentru cărţile sale de epigrame, în care, manvrând cu o mare uşurinţă gluma ironică şi umorul caustic, prezintă instantanee din viaţa variată a Romei din timpul împărăţilor Domiţian, Nerva şi Traian. Marţial este considerat a fi creatorul epigramei moderne.
- Марк Вале́рий Марциа́л — римский поэт-эпиграмматист, в творчестве которого эпиграмма стала тем, что мы сейчас понимаем под этим литературным термином.
- Marcus Valerius Martialis romersk poet, mästare på epigram. Han var född i Spanien och blev tidigt föräldralös. Han flyttade så småningom till Rom, där han levde ett bohemliv. Marcus Valerius Martialis föddes under Caligulas eller Claudius regeringstid och var troligen verksam till Trajanus. Han skrev hyllningsdikter till kejsarna och överklassen, speciellt under Domitianus. Han fick god insyn i de etablerades liv både i Rom och ute i sommarvillorna vid kusten. Denna insikt färgade i hög grad hans satirer.
|
| rdfs:comment
|
- Marcus Valerius Martialis (known in English as Martial) (March 1, between 38 and 41 AD - between 102 and 104 AD), was a Latin poet from Hispania best known for his twelve books of Epigrams, published in Rome between AD 86 and 103, during the reigns of the emperors Domitian, Nerva and Trajan. In these short, witty poems he cheerfully satirises city life and the scandalous activities of his acquaintances, and romanticises his provincial upbringing.
- Marcus Valerius Martialis, kurz Martial (* 1. März 40 n. Chr. in Bilbilis; † zwischen 102 n. Chr. und 104 n. Chr. , ebenda) war ein römischer Dichter, der vor allem für seine Epigramme bekannt ist.
- Marc Valeri Marcial, en llatí Marcus Valerius Martialis, sovint anomenat simplement Marcial, fou un poeta llatí, d'origen hispà, cèlebre pels seus llibres d'epigrames.
- Marcus Valerius Martialis, byl římský epigramik. Narodil se v Bilbilis, kde získal vzdělání v rétorice a gramatice. Roku 64 odešel do Říma dokončit své právnické vzdělání. Svými básněmi si získal oblibu (často i mocných, kteří ho podporovali). V r. 98 se vrátil do svého rodiště a zdá se, že ne zcela dobrovolně. Za Traiana mu totiž bylo vyčítáno jeho lichocení předchozímu vládci Domitianovi, který nebyl zrovna nejlepší vládce Říma. Martialis mj.
- Para otros usos de este término, véase Marcial (desambiguación). Marco Valerio Marcial, Marcus Valerius Martialis en latín, fue un poeta latino.
- Marcus Valerius Martialis oli roomalainen runoilija. Hänen tuotantonsa koostuu satiirisista epigrammeista, joissa hän kuvaa ensimmäisen vuosisadan roomalaisten arkielämää huveineen, ongelmineen ja paheineen.
- Martial (en latin Marcus Valerius Martialis) est un poète latin du I siècle après J. -C. , originaire d'Hispanie, réputé pour ses Épigrammes, où il attaque, entre autres, les débauchés et les femmes âgées, grosses ou maigres.
- Marcus Valerius Martialis was een Romeins schrijver. Hij werd omstreeks 40 (na Chr. ) geboren, naar eigen zeggen op de Iden van Maart (vandaar ook het cognomen Martialis). Hij overleed waarschijnlijk in 103. De periode waarin Martialis leefde staat wat betreft materiële welvaart bekend als de bloeiperiode van het Romeinse Rijk. Wat over Martialis bekend is, is voornamelijk van hemzelf afkomstig. Hierdoor bestaat het gevaar van subjectiviteit.
- Marcus Valerius Martialis, også kjent som Martial, var en latinsk poet opprinnelig fra Hispania (den iberiske halvøya) best kjent for sine tolv bøker med Epigrammer som ble utgitt i Roma mellom år 86 og 103 e. Kr. under regimet til keiser Domitian, Nerva og Trajan. I disse korte, vittige diktene driver vellystig satire med bylivet og de skandaløse aktivitene til sine bekjentskaper.
- Marcus Valerius Martialis – poeta łaciński, Rzymianin z miasta Augusta Bilbilis na terenie dzisiejszej Hiszpanii. Data urodzin i śmierci niepewna. Poeta na pewno urodził się w latach 38-41 n.e. , zmarł najpóźniej w r. 104 n.e. , gdyż tak datowany jest list Pliniusza Młodszego zawierający wzmiankę o "niedawnej" śmierci Marcjalisa.
- Marcial ou Marco Valério Marcial, poeta epigramático latino. Poucas informações são seguras a respeito da sua vida, em virtude de quase não haver testemunhos contemporâneos de sua vida. Excluindo-se informações de carater duvidoso, pode ser tomado como real que, embora nascido na Hispânia, Marcial partiu ainda jovem para Roma, onde viveu a maior parte de sua vida.
- Marcus Valerius Martialis (cunoscut în limba română ca Marţial) a fost un poet latin. Este cunoscut pentru cărţile sale de epigrame, în care, manvrând cu o mare uşurinţă gluma ironică şi umorul caustic, prezintă instantanee din viaţa variată a Romei din timpul împărăţilor Domiţian, Nerva şi Traian. Marţial este considerat a fi creatorul epigramei moderne.
- Марк Вале́рий Марциа́л — римский поэт-эпиграмматист, в творчестве которого эпиграмма стала тем, что мы сейчас понимаем под этим литературным термином.
- Marcus Valerius Martialis romersk poet, mästare på epigram. Han var född i Spanien och blev tidigt föräldralös. Han flyttade så småningom till Rom, där han levde ett bohemliv. Marcus Valerius Martialis föddes under Caligulas eller Claudius regeringstid och var troligen verksam till Trajanus. Han skrev hyllningsdikter till kejsarna och överklassen, speciellt under Domitianus. Han fick god insyn i de etablerades liv både i Rom och ute i sommarvillorna vid kusten.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
