| dbpprop:abstract
|
- Krio is the lingua franca language spoken throughout the West African nation of Sierra Leone. Krio is spoken by 98% of Sierra Leone's population and unites all the different ethnic groups in the country, especially in their trade and social interaction with each other. The language is native to the Sierra Leone Creole people or Krios, (a community of about 300,000 descendants of freed slaves from the West Indies, United States and Britain), but it is spoken as a second language by millions of other Sierra Leoneans belonging to the country's indigenous tribes. English is Sierra Leone's official language while Krio, despite its common use throughout the country, has no official status. The Krio language is an offshoot of the language brought by the Nova Scotians from North America and the numerous liberated Yoruba slaves who settled in Sierra Leone. The vocabulary of Krio is derived primarily from English, while its sound system, grammar and sentence structure are heavily influenced by African languages (at least 12 African languages), including aspects from the Yoruba language of Nigeria and Twi of Ghana. Krio's standard greeting kushe, for instance, is derived from the Yoruba greeting è kú işé ("greetings on your work"), while the krio word "pan" meaning (on top of/doing something) descends directly from the Jamaican patois word "pon" meaning the same thing, the krio expression "chaka-chaka" meaning (messy/untidy) also descends from Jamaican patois. This is due to the fact that some of the freed slaves were from the West Indies, and in particular Jamaica. All sets of freed slaves the Jamaican Maroons, African Americans, Nova Scotian settlers, Sierra Leone Liberated Africans influenced Krio, but it was the Jamaican Maroons, Nova Scotian Settlers and Yoruba Liberated Africans who were the most influential. The basic English structure of Krio is an offshoot of the English spoken by the Nova Scotians, while some of the African words in Krio come from the Yoruba language spoken by liberated Yorubas. Krio is distinct from Pidgin English as it is an English-based creole language but more of a language in its own right, with fixed grammatical structures and rules. Krio also draws extensively from other European languages, namely Portuguese and French; e.g. , "tan", which means to behave in a way/behaviour, although debated is thought to have been derived from Spanish, and "plasas," the Krio word for sauce, is also thought to have been derived from the Portuguese word "palavra(s)".
- Das Krio ist eine in Sierra Leone verbreitete, auf dem Englischen basierende Kreolsprache. Krio ist dort Muttersprache für ca. 10% der Bevölkerung, 472.600 im Jahr 1993, und dient als Verkehrssprache in Politik und Handel. Krio ist eine Tonsprache, d.h. die relative Tonhöhe der Silben ist distinktiv, also bedeutungsunterscheidend. Es gibt drei Toneme: steigend, fallend und steigend-fallend. Ca. 4.000.000, die Mehrheit der restlichen Bevölkerung, nutzt Krio als Pidgin oder Zweitsprache. Einige Sprecher gibt es auch in Gambia, Guinea und Senegal. collective language code nach ISO 639-2 ist cpe.
- Krio es un idioma criollo nativo en la comunidad sierraleoneses en la capital de Freetown del 100.000 decendentes de esclavos liberados estadounidenses. También es la lingua franca de unos 4 millones de sierraleoneses u otros grupos étnicos y los miles de decendentes Krios viviendo en otras partes de África Occidental. Se habla de 500.000 nativamente.
- Krion kieli on Sierra Leonessa, Gambiassa, Päiväntasaajan Guineassa ja eräillä muilla alueilla puhuttu kreolikieli. Äidinkielenään sitä puhuu yli 40 000 krioa. Kieltä käytetään laajasti myös eri kansojen välisen kanssakäymisen välineenä. Vuonna 1983 puhujien kokonaismääräksi arvioitiin noin 500 000 henkeä. Krio jakautuu useisiin paikallismurteisiin ja ainakin kahteen sosiaaliseen murteeseen: pääkaupungin ja maaseudun kieleen. Kieli on syntynyt 1800-luvulla Afrikan länsirannikolla englantiin perustuvien varhaisempien kreolien ja joruban vuorovaikutuksen tuloksena. Kriolla on rikas suullinen perinne ja myös kaunokirjallisuutta. Kirjoitusjärjestelmät perustuvat latinalaiseen kirjaimistoon.
- Il krio è una lingua creola diffusa presso l'omonimo popolo dei krio, una comunità di circa 250.000 individui che discendono da schiavi liberati e insediatisi a Freetown, la capitale della Sierra Leone. Il krio è inoltre utilizzato come lingua franca da altri 4 milioni di abitanti della Sierra Leone (appartenenti a diversi gruppi etnici) e da migliaia di krio che vivono in altri paesi dell'Africa occidentale. Il lessico del krio deriva principalmente dall'inglese, mentre il sistema fonetico, la grammatica e la struttura della frase sono fortemente influenzati dalle lingue africane, in particolare dalla lingua yoruba della Nigeria.
- Krio (ook wel Creo of Creole) is een op het Engels gebaseerde Creoolse taal in Sierra Leone en fungeert naast moedertaal van de Krio ook als lingua franca. Krio wordt gesproken in de hoofdstad Freetown, het schiereiland waarop Freetown ligt, op de Banana Islands, York Island, in Bonthe, en door Sierra Leoners die hun stamtaal niet spreken en voor wie het de moedertaal is. Het wordt ook gesproken in de provincies, maar dan meer in provinciale steden dan in dorpen. Krio is gebaseerd op het Engels, met veel invloed van Afrikaanse talen en enige invloeden uit het Portugees en Frans. Op het gebied van intonatie, grammatica en woordenschat zijn er overeenkomsten met Caribische Creooltalen zoals het Jamaicaanse Patois, het Bajan en het Sranantongo. Ook zijn er sterke overeenkomsten met het Nigeriaanse en Kameroense Pidgin English. Het Aku en het Krio Fernando Po zijn dialecten van het Krio. Enkele voorbeelden van woorden die te herleiden zijn uit het Engels:
- Język krio - język kreolski, oparty w znacznej mierze na języku angielskim i lokalnych językach Afryki Zachodniej, używany przez społeczność Krio - potomków wyzwolonych niewolników ze Sierra Leone. Jako językiem ojczystym posługuje się nim około 100 tys. osób, głównie w stolicy kraju Freetown. Stanowią oni tylko niecałe 2% populacji Sierra Leone. Jednak ich język służy także jako środek komunikacji ponadetnicznej około 4 milionom Sierraleończyków, a także potomkom Krio w innych częściach Afryki Zachodniej. W wielu częściach Sierra Leone dzieci dorastają ucząc się dwóch języków - swojego własnego i języka krio. W latach 90. sierraleońskie Ministerstwo Edukacji wprowadziło język krio jako język nauczania w niektórych szkołach podstawowych we Freetown. W języku tym nadaje też kilka stacji radiowych.
- Кри́о (Krio) — креольский язык, национальный язык Сьерра-Леоне. Используется повсеместно в качестве лингва-франка. В той или иной степени им владеют 97% населения страны. Является родным языком для примерно 300 000 креолов - потомков освобождённых рабов, переселённых из Вест-Индии, США и Великобритании. Лексика крио заимствована, главным образом, из английского языка, в то время как фонетика, грамматика и синтаксис испытали сильное влияние со стороны как минимум 12 африканских языков, в том числе йоруба и тви.
|
| rdfs:comment
|
- Krio is the lingua franca language spoken throughout the West African nation of Sierra Leone. Krio is spoken by 98% of Sierra Leone's population and unites all the different ethnic groups in the country, especially in their trade and social interaction with each other.
- Das Krio ist eine in Sierra Leone verbreitete, auf dem Englischen basierende Kreolsprache. Krio ist dort Muttersprache für ca. 10% der Bevölkerung, 472.600 im Jahr 1993, und dient als Verkehrssprache in Politik und Handel. Krio ist eine Tonsprache, d.h. die relative Tonhöhe der Silben ist distinktiv, also bedeutungsunterscheidend. Es gibt drei Toneme: steigend, fallend und steigend-fallend. Ca. 4.000.000, die Mehrheit der restlichen Bevölkerung, nutzt Krio als Pidgin oder Zweitsprache.
- Krio es un idioma criollo nativo en la comunidad sierraleoneses en la capital de Freetown del 100.000 decendentes de esclavos liberados estadounidenses. También es la lingua franca de unos 4 millones de sierraleoneses u otros grupos étnicos y los miles de decendentes Krios viviendo en otras partes de África Occidental. Se habla de 500.000 nativamente.
- Krion kieli on Sierra Leonessa, Gambiassa, Päiväntasaajan Guineassa ja eräillä muilla alueilla puhuttu kreolikieli. Äidinkielenään sitä puhuu yli 40 000 krioa. Kieltä käytetään laajasti myös eri kansojen välisen kanssakäymisen välineenä. Vuonna 1983 puhujien kokonaismääräksi arvioitiin noin 500 000 henkeä. Krio jakautuu useisiin paikallismurteisiin ja ainakin kahteen sosiaaliseen murteeseen: pääkaupungin ja maaseudun kieleen.
- Il krio è una lingua creola diffusa presso l'omonimo popolo dei krio, una comunità di circa 250.000 individui che discendono da schiavi liberati e insediatisi a Freetown, la capitale della Sierra Leone. Il krio è inoltre utilizzato come lingua franca da altri 4 milioni di abitanti della Sierra Leone (appartenenti a diversi gruppi etnici) e da migliaia di krio che vivono in altri paesi dell'Africa occidentale.
- Krio (ook wel Creo of Creole) is een op het Engels gebaseerde Creoolse taal in Sierra Leone en fungeert naast moedertaal van de Krio ook als lingua franca. Krio wordt gesproken in de hoofdstad Freetown, het schiereiland waarop Freetown ligt, op de Banana Islands, York Island, in Bonthe, en door Sierra Leoners die hun stamtaal niet spreken en voor wie het de moedertaal is. Het wordt ook gesproken in de provincies, maar dan meer in provinciale steden dan in dorpen.
- Język krio - język kreolski, oparty w znacznej mierze na języku angielskim i lokalnych językach Afryki Zachodniej, używany przez społeczność Krio - potomków wyzwolonych niewolników ze Sierra Leone. Jako językiem ojczystym posługuje się nim około 100 tys. osób, głównie w stolicy kraju Freetown. Stanowią oni tylko niecałe 2% populacji Sierra Leone.
- Кри́о (Krio) — креольский язык, национальный язык Сьерра-Леоне. Используется повсеместно в качестве лингва-франка. В той или иной степени им владеют 97% населения страны.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
