| dbpprop:abstract
|
- Khorloogiin Choibalsan was the Communist leader of the Mongolian People's Republic from the 1930s until his death.
- Chorloogiin Tschoibalsan war der kommunistische Führer der Mongolischen Volksrepublik von 1932 bis zu seinem Tod.
- Horloogiyn Choybalsan fue presidente de Mongolia, del periodo de 24 de enero de 1929 a su fecha de terminación en 27 de abril de 1930. Este presidente fue electo mediante el partido Partido Revolucionario Popular. Este fue el presidente número 4 en ocupar el cargo en el país de Mongolia.
- Marsalkka Horloogijn Tšoibalsan toimi Mongolian kansantasavallan valtionpäämiehenä (presidiumin puhemiehenä) vuosina 1929–1930 ja kansankomissaarien neuvoston johdossa 1939–1952. ”Stalinin mongoliksi” kutsuttu Tšoibalsan nousi Neuvostoliiton tuella maan johtoon Peljidiyn Gendenin jälkeen tämän kutsuttua Neuvostoliiton politiikkaa ”punaimperialismiksi”. Tšoibalsan harjoitti kovaotteista politiikkaa vastarinnan juurimiseksi niin maan kommunistisesta puolueesta kuin yhteiskunnastakin ja loi vahvan henkilökultin. Tšoibalsanin hallinnon pyrkimykset maan nopeaan teollistamiseen ja maatalouden kollektivointiin aiheuttivat mittavia uhreja, ja Neuvostoliiton NKVD:n ja mongoliviranomaisten toteuttamissa puhdistuksissa teloitettiin tuhansia puoluevirkailijoita ja kymmeniätuhansia buddhalaisia munkkeja. Useita kulttuurihistoriallisesti arvokkaita luostareita tuhottiin maan tasalle. Tšoibalsanin henkilökuva Mongoliassa on kiistelty, häntä pidetään edelleen maan uudistajana ja sivistäjänä, toisaalta tämän kuvan sanotaan olevan vain henkilökultin tulosta. Tšoibalsanin oma Mongolian kansanvallankumouksellinen puolue arvosteli häntä virheistä, kuten henkilökultista 1956.
- Horloogiyn Choybalsan fut le leader communiste de la Mongolie des années 1930 jusqu'à sa mort. Choybalsan fut un fidèle de la politique de Staline, sous son règne de nombreuses purges eurent lieu. Notamment en 1936/1937 la destruction systématique des temples bouddhistes et l'élimination des moines. On estime ainsi que plus de 27 000 personnes périrent ou disparurent durant ces années noires, ce qui représentait 3% de la population de l'époque.
- ホルローギーン・チョイバルサン（Хорлоогийн Чойбалсан, 1895年2月8日 - 1952年1月26日）は、モンゴルの革命家、軍人、政治家。
- Chorloin Tsjoibalsan was een politicus uit Buiten-Mongolië (d.i. de soevereine staat Mongolië). Hij volgde een opleiding aan de Russische school in Ulaanbaatar . In 1919 leidde hij een Mongoolse partizaneneenheid die de Chinese generaal Soe uit Mongolië wist te verdrijven. In februari 1921 nam de Baltische baron Roman von Ungern-Sternberg - die zich een reïncarnatie van Boeddha waande - met behulp van zijn Witte Leger de macht over in Mongolië en zette de koetoektoe (priester-koning) Jabzandamba, af. Op 1 maart 1921 stichtten enkele jonge Mongoolse revolutionairen, waaronder Tsjoibalsan de Mongoolse Volkspartij. De Mongoolse Volkspartij keerde zich tegen Ungern-Sternberg en de Witte Legers, maar ook tegen het Westers imperialisme. Het programma van de Mongoolse Volkspartij was nationalistisch en socialistisch gekleurd. Tsjoibalsan, inmiddels een officier van het Mongoolse Revolutionaire Leger geworden, wist met behulp van het Sovjet-Russische Rode Leger Von Ungern-Sternberg en de koetoektoe Jabzandamba te verdrijven. Sindsdien was Tsjoibalsan de leider van de pro-Sovjet groep binnen de Mongoolse Volkspartij. Na het overlijden van de koetoektoe in 1924 werd de Mongoolse Volksrepubliek uitgeroepen en de Mongoolse Volkspartij werd de communistische Mongoolse Revolutionaire Volkspartij (MPRP). In 1924 werd Tsjoibalsan opperbevelhebber van het Mongoolse leger en in 1926 werd hij lid van het Centraal Comité en het Presidium van de MPRP. Van 1929 tot 1930 was Tsjoibalsan staatshoofd (Voorzitter van het Presidium van de Kleine Staats Hural) en van 1939 tot 1952 minister-president (tot 1946 voorzitter van de Raad van Volkscommissarissen). Met Stalins hulp creëerde Tsjoibalsan een machtspositie. In de jaren dertig 'zuiverde' hij de Mongoolse Revolutionaire Volkspartij (MPRP) en gaf hij de sleutelposities in de regering weg aan de stalinisten. In 1935 liet hij oud-premier Gendoen berechten, omdat deze zich negatief uitliet over de Sovjet-economie in Mongolië. Na 1935 voerde Tsjoibalsan een gedwongen collectivisatie door en liet hij kloosters verwoesten en monniken vervolgen. In 1939 werd Tsjoibalsan maarschalk. Tijdens de Tweede Wereldoorlog vocht Mongolië aan de kant van de geallieerden tegen de Asmogendheden. Hij overleed in Moskou in 1952, volgens sommigen onder verdachte omstandigheden. Tot zijn dood bleef hij een machtig dictator. Partijsecretaris Tsedenbal volgde hem op.
- Chorlogijn Czojbalsan (w polskich pracach sprzed ok. 1990 stosowano pisownię nazwiska Czojbałsan, obecnie zarzuconą) - jeden z twórców Mongolskiej Partii Ludowo-Rewolucyjnej (MPL-R) i komunistyczny przywódca Mongolii od lat 30. XX wieku aż do swojej śmierci. Urodzony w rodzinie aratów. Był nieślubnym synem ubogiej kobiety ze wschodniej części kraju. W wieku 8 lat oddany do lamajskiego klasztoru, przez pięć lat mieszkał tam jako uczeń klasztorny, opanowując język tybetański. Następnie w 1908 uciekł z klasztoru. W 1911 przybył do stolicy kraju Urgi, gdzie pracował jako robotnik fizyczny. W związku z ogłoszeniem niepodległości Mongolii rząd potrzebował kadr urzędniczych i założył szkołę tłumaczy, gdzie w 1912 przyjęto Czołbajsana. Dwa lata później skierowano go na naukę do szkoły podstawowej (lub liceum - w pracy Kojły podane są sprzeczne informacje) w Irkucku, gdzie uczęszczał w latach 1914-1917. Poznał wówczas rosyjski. Tam zapoznał się z komunistyczną ideologią oraz ruchami rewolucyjnymi. Po powrocie do Urgi, w 1919 założył niezależne od Suche Batora kółko rewolucyjne w Urdze, które w 1920 połączyło się z kółkiem Suche Batora, tworząc Mongolską Partię Ludowo-Rewolucyjną (oficjalnie jednak jako datę powstania tej partii przyjmuje się moment pierwszego zjazdu, w marcu 1921). W połowie 1920 udał się do Ułan Ude, a potem do Irkucka z delegacją komunistów mongolskich prosić o pomoc rząd sowiecki. Wraz z Suche Batorem przeszli szkolenie polityczno wojskowe w Irkucku. Od listopada 1920 i w roku 1921 r. uczestniczył w walkach z wojskami barona Ungerna i resztkami wojsk chińskich. Uznawany za drugiego (po Suche Batorze) przywódcę inspirowanej przez bolszewików rewolucji komunistycznej. W 1921 został członkiem Komitetu Centralnego tej partii oraz zastępcą głównodowodzącego armią. Dowództwo nad armią objął w 1924 i piastował je przez cztery lata. Od 1928 do 1930 przewodniczący Małego Churału (funkcję parlamentu w tym czasie sprawował Wielki Churał, który jednak zbierał się raz na 3 lata, w czasie zjazdu wybierał on ze swoich delegatów tzw. Mały Churał, będący jego reprezentantem; Mały Churał zbierał się raz na rok i wybierał swe przedstawicielstwo na czele z przewodniczącym, które to przedstawicielstwo jako jedyne z parlamentu sprawowało ciągłą władzę), w 1931 został ministrem gospodarki hodowlanej i rolnictwa, który to urząd piastował do 1935. Potem minister spraw zagranicznych i minister obrony narodowej, a w okresie 1939-1952 premier Mongolii i sekretarz KC MPL-R (w tym okresie nie było funkcji pierwszego sekretarza, KC wybierało kilku równorzędnych sekretarzy, jednak i tak znacznie większą władzę miał premier). W 1936 uzyskał tytuł marszałka. Za jego rządów wymordowano dziesiątki tysięcy ludzi (przede wszystkim mnichów buddyjskich i intelektualistów). Miała też miejsce eksterminacja arystokracji oraz represje wobec przeciwników wewnątrz partii. Czystki doprowadziły aż do zachwiania demograficznego z powodu zgładzenia 1/4 męskiej populacji. Czojbalsan zmarł w 1952 w szpitalu dla VIP-ów w Moskwie. Po śmierci jego zwłoki przewieziono do Ułan Bator i pochowano w mauzoleum na centralnym placu im. Suche Batora w Ułan Bator. Następcą Czojbalsana został Jumdżagijn Cedenbal, który rządził Mongolią do 1984. W 1962 KC MPL-R potępiło pośmiertnie Czojbalsana, za wprowadzenie kultu jednostki oraz nadużycia władzy. Wkrótce potem usunięto ciało marszałka z mauzoleum, pozostawiając tam jedynie Suche Batora. Nazwiskiem Czojbalsana nazwane jest największe miasto wschodniej Mongolii Czojbalsan. Również pierwsza mongolska świecka wyższa uczelnia - uniwersytet w Ułan Bator otwarty w 1942 roku - początkowo nosiła imię Czojbalsana.
- Horloogiin Cioibalsan a fost conducătorul comunist al Mongoliei, din deceniul al patrulea până în momentul morţii sale. Preumele său mai este redat ca "Horloogiyn" sau "Khorloogiyn", iar "Choybalsan" (sau "Choibalsan") este o alternativă frecventă pentru Cioibalsan. A fost, concomitent, şeful statului (Prim-secretar al Micului Hural al Statului, 1929 - 1930) şi al guvernului (Prim-secretar al Sovietului Comisarilor Poporului, 1939 - 1952), dominând universul politic al ţării. Este desemnat, ocazional, cu gradul militar de mareşal. Cioibalsan a fost un discipol al liderului sovietic Iosif Stalin, încercând să întreacă în mai multe privinţe politica acestuia. Cioibalsan a ajuns la putere cu sprijin sovietic, rezultat al nemulţumirii lui Stalin privind acţiunile liderului comunist mongol Peljidiyn Genden. Genden, printre altele, redusese aplicarea economiei planificate, refuzase să-şi dea acordul pentru amplasarea de baze militare sovietice pe teritoriul Mongoliei şi respinsese ordinul lui Stalin pentru "lichidarea" călugărilor budişti. Atunci când Stalin a sporit presiunile exercitate asupra Mongoliei, Genden l-a acuzat de imperialism. În 1936, Genden a fost înlăturat de la conducere, fiind, în scurt timp, arestat şi apoi ucis. Cioibalsan, dispus să urmeze fără discuţii dispoziţiile lui Stalin, a ajuns la putere. Regimul lui Cioibalsan este privit, în general, drept cel mai tiranic din istoria recentă a Mongoliei. Sub Cioibalsan, au avut loc multe epurări ale "duşmanilor poporului". Acestea erau centrate pe personalităţi din domeniul religios, pe fosta aristocraţie, ca şi pe disidenţii politici. Estimările privind numărul oamenilor ucişi variază considerabil, dar sunt, în majoritate, substanţiale. Cioibalsan a fost, de asemenea, centrul unui cult al personalităţii, modelat în forma celui stalinist. În paralel, în cursul exercitării puterii de către Cioibalsan, au avut loc îmbunătăţiri notabile în infrastructura ţării - drumuri şi reţele de comunicaţii au fost realizate cu ajutor sovietic, şi au fost întreprinse măsuri în vederea îmbunătăţirii ratei de alfabetizare. Cioibalsan a ocupat funcţia de premier până la moartea sa, din 26 ianuarie1952. Percepţia imaginii lui în Mongolia de astăzi este neclară; mulţi îl consideră încă un erou al mongolilor, dar, pentru criticii săi, acesta este doar rezultatul propagandei şi al cultului personalităţii. Unii mongoli cred despre Cioibalsan că ar fi fost doar o marionetă a lui Stalin, fără posibilitatea de a acţiona de unul singur. Unii adepţi de-ai lui Cioibalsan pretind că acesta ar fi protestat faţă de anumite elemente ale politicii lui Stalin în privinţa Mongoliei, şi chiar că l-ar fi lovit pe Stalin peste obraz, în timpul unei ceremonii oficiale la Moscova, spărgându-i faimoasa pipă - eveniment pe care îl leagă de moartea lui Cioibalsan în URSS. La rândul său, chiar partidul lui Cioibalsan, Partidul Revoluţionar al Poporului Mongol, a introdus, în 1956, o critică a "erorilor" sale, incluzând impunerea cultului personalităţii. Astăzi, partidul admite că Cioibalsan a fost un tiran, dar pretinde a fi fost victimizat în aceeaşi măsură cu alţi mongoli — mulţi membri, în special dintre partizanii lui Genden, au fost epuraţi pe parcursul conducerii sale.
- иностранные: style="background:transparent" Хорлогийн Чойбалсан — политический лидер Монголии с 1930-х годов до своей смерти. Маршал МНР (1936). При жизни Чойбалсана и некоторое время после его смерти в Монголии существовал культ его личности, подобный культу личности Сталина в СССР. Занимал должности главы государства, главы правительства (Председатель Совета Народных комиссаров и Председатель Совета Министров, 1939—1952). С 1937 года — главнокомандующий Монгольской Народно-Революционной армии. Чойбалсан был последовательным сторонником Сталина. Воспользовавшись тем, что глава Монголии Пелжидийн Гэндэн утратил доверие Сталина (в частности, из-за того, что отказался провести массовые репрессии против буддийских монахов и форсировать введение централизованной экономики), в 1936 году Чойбалсан содействовал его отстранению от власти, вскоре после этого Гэндэн был арестован и казнён. Чойбалсан, бывший в то время министром обороны, ещё несколько лет не занимал формально высшей должности в государстве, однако уже тогда стал лидером и провёл массовые репрессии, уничтожив не только своих противников в партии, но также бывших аристократов, монахов и многие другие «нежелательные категории». Фигура Чойбалсана нынешними историками оценивается неоднозначно. С одной стороны при нём МНР превратилась из аграрной страны в аграрно-индустриальную, с другой — сохранялся высокий уровень бедности, проводились массовые, подчас необоснованные, репрессии. После смерти Чойбалсана, в 1956 году, его личность была подвергнута критике на съезде Монгольской народно-революционной партии, однако, в отличие от осуждения Сталина в СССР, его статуи не были снесены, а административный центр Восточного (Дорнод) аймака Монголии до настоящего времени носит его имя. Возможно, это было связано{{Нет АИ|18|05|2009 с тем, что его преемник Юмжагийн Цэдэнбал и при Чойбалсане занимал высшие государственные должности, в том числе Генерального секретаря ЦК МНРП.
- Хорлогийн Чойбалсан (монг. Хорлоогийн Чойбалсан, де перша частина є ім'ям по батькові, а друга — особистим ім'ям, прізвища в Монголії відсутні; 8 лютого 1895 — 26 січня 1952) — комуністичний лідер Монголії з 1930-х рр. до своєї смерті. За життя Чойбалсана і якийсь час після його смерті в Монголії існував культ його особи, подібний до культу особи Сталіна. Посідав посади голови держави (Голова Президії Державного Малого Хуралу, 1929—1930), глави уряду (Голови Ради Народних комісарів і Голови Ради Міністрів, 1939—1952), проте незалежно від формальних посад, він був диктатором Монголії. Мав звання Маршала Монголії. Чойбалсан був послідовним прихильником Сталіна. Скориставшись тим, що глава Монголії Пелжидійн Генден втратив довіру Сталіна (зокрема, через те, що відмовився провести масові репресії проти буддійських ченців і форсувати введення централізованої економіки), в 1936 р. Чойбалсан сприяв його усуненню від влади, незабаром після чого Генден був арештований і страчений. Чойбалсан, що був у той час міністром оборони, ще декілька років не посідав формально вищої посади в державі, проте вже тоді став лідером і провів масові репресії, знищивши не тільки своїх супротивників в партії, але також колишніх аристократів, ченців і багато інших «небажаних категорій». На думку сучасних монгольських істориків, Чойбалсан був чи не найдеспотичнішим лідером Монголії за останнє сторіччя. В той же час, завдяки його діям в Монголії була досягнута масова письменність (Чойбалсан скасував досить складний старовинний монгольський алфавіт і ввів кирилицю), країна з аграрної перетворилася на аграрний-індустріальну. Після смерті Чойбалсана, в 1956 р. , його особа була піддана критиці на з'їзді Монгольської народно-революційної партії, проте, на відміну від засудження Сталіна в СРСР, його статуї не були знесені, а адміністративний центр Східного (Дорнод) аймака Монголії до сьогодення носить його ім'я. Можливо, це було пов'язано з тим, що його наступник Юмжагийн Цеденбал і при Чойбалсанф посідав вищі державні посади, зокрема Генерального секретаря ЦК МНРП.
- 霍尔洛·喬巴山（Хорлоогийн Чойбалсан，1895年2月8日－1952年1月26日），蒙古人民革命黨創始人之一，蒙古獨立的領導人之一。1936年被授予蒙古人民共和国元帅称号，1937年任人民军总司令和国防部长。1937年起任部长会议主席。 喬巴山出生於1895年2月8日，生長在車臣汗部的貧苦牧民家庭，幼年時當過牧童，13歲時被送進喇嘛廟。後還俗並在库伦（今烏蘭巴托）的俄羅斯領事馆打雜，1914年由哲布尊丹巴的蒙古自治政府送往俄羅斯為留學生，並且目睹紅軍的崛起與十月革命及蘇聯的建政。1917年喬巴山與苏赫-巴托尔等成立蒙古人民黨，進行共產革命。 1921年蘇聯紅軍進入蒙古並且成立蒙古人民政府後，喬巴山出任人民政府委員與人民軍政治委員；1923年苏赫-巴托尔因不明原因死亡後，喬巴山成為蒙古人民政府的實際首腦。1924年蒙古人民共和國成立之後，喬巴山一方面鞏固與蘇聯的關係，另一方面對於蒙古人民革命黨內部進行整肅與清洗以鞏固權力地位，並且推行計劃經濟。而且在喬巴山允許之下，蘇聯與蒙古訂立軍事同盟，蘇聯軍隊可駐紮於蒙古境內。 1939年日本與滿洲國的軍隊進攻蒙古，在諾門罕被蘇聯與蒙古的聯軍擊退。1945年8月10日，喬巴山宣佈蒙古對日宣戰，1945年蒙古進行公民投票，並且確立了蒙古獨立。中華民國政府於1946年1月承認蒙古的獨立。 喬巴山於1952年1月26日因癌症過世。在蒙古民主化之後，喬巴山因為大搞個人崇拜、極權統治與附庸蘇聯以及計劃經濟的失敗而遭到嚴厲的批判。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
