| dbpprop:abstract
|
- A keep is a strong central tower which is used as a dungeon or a fortress. Often, the keep is the most defended area of a castle, and as such may form the main habitation area, or contain important stores such as the armoury, food, and the main water well, which would ensure survival during a siege. An earlier word for a keep, still used for some medieval monuments, especially in France, is donjon; a derivative word is dungeon. In Germany, this type of structure commonly is referred to as Bergfried, and in Spanish as torre del homenaje.
- Ein Donjon [dɔ̃ˈʒɔ̃] ist ein Wohnturm und Wehrturm einer mittelalterlichen Burg. Das Wort geht zurück auf lat. dominus, was Herr bedeutet, denn der Donjon wurde vornehmlich vom Burgherrn bewohnt. Der englische Begriff Dungeon geht auf die französische Bezeichnung zurück, allerdings verschob sich hier die Bedeutung später auf „Kerker“, wohingegen der dem Donjon entsprechende Turm als Keep bezeichnet wird. Der Donjon bildet entweder als Hauptturm den Kern der Burg oder tritt als besonders starker Mauerturm auf. Vom Bergfried, dem unbewohnten Hauptturm vieler Burgen im deutschsprachigen Raum, unterscheidet sich der Donjon durch seine grundsätzliche Eigenschaft als Wohnturm, weshalb auch vergleichsweise größere Grundflächen üblich sind. Der Donjon ist neben der Motte eine der Keimzellen der hochmittelalterlichen westeuropäischen Adelsburg. Vor allem in Frankreich und England (dort als Keep bezeichnet) sind schon im 11. Jahrhundert große Donjons errichtet worden. Auf die britische Insel gelangte dieser Bautyp im Zuge der normannischen Invasion des angelsächsischen Englands. Häufig entstand ein steinerner Donjon auf dem Hügelplateau einer Motte an der Stelle älterer Holzbauten, um den gewachsenen fortifikatorischen Bedürfnissen des Hochmittelalters zu entsprechen. Auch bei den Burgen in Spanien sind vergleichbare repräsentative Haupttürme weit verbreitet, hier werden sie als torre del homenaje bezeichnet. Die Grundrissform spielt als Merkmal eine sekundäre Rolle. Es gibt sowohl rechteckige als auch runde Donjons. Nicht alle Donjons waren für die ständige Wohnnutzung konzipiert, und manche unterscheiden sich in Größe und Aussehen nur wenig von den mitteleuropäischen Bergfrieden. Im deutschen Sprachraum wird in der Regel der allgemeinere Begriff „Wohnturm“ gebraucht, da die Proportionen der großen französischen Donjons selten erreicht werden. In der Form mit vier kleinen Ecktürmen ist die Nothberger Burg in Deutschland einmalig und somit als ein Kulturerbe von besonderer Bedeutung anzusehen. Sie weist in ihrer Konzeption auf Vorbilder in Frankreich hin. Ein weiteres Beispiel für einen der wenigen erhaltenen deutschen Donjons steht in Heimsheim und gehört zum dortigen Schleglerschloss. Der fortifikatorische Wert der Keeps und Donjons wird heute von einigen Burgenkundlern als zweitrangig eingestuft, sie stellen den Wohn- und Repräsentationscharakter der großen Türme in den Vordergrund. Allerdings muss man sich vergegenwärtigen, dass schon die Steinarchitektur der frühen Donjons in einer überwiegend „hölzernen“ Umwelt große wehrtechnische Vorteile brachte. Auch die enormen Mauerstärken einiger Donjons sind Hinweise dafür, dass man diese Höhepunkte der mittelalterlichen Profanarchitektur als multifunktionale Bauwerke deuten sollte. Manche westeuropäische Burgen sind eigentlich nur große Donjons, auf befestigte Außenwerke und aufwändige Nebengebäude wurde hier oft verzichtet.
- El donjon és un element arquitectònic que pertany bàsicament al feudalisme; no és el castellum romà, no és tampoc el refugi, la darrera defensa de la ciutadella de la primera època de l'edat mitjana. El donjon presideix les defenses del castell, tal com ho fa la torre mestra, però també les exteriors, i és independent del recinte de la fortalesa de l'edat mitjana, pel fet que sempre té una eixida pròpia al camp. Això és el que caracteritza essencialment el donjon i que el distingeix d'una torre. No hi ha pas castell feudal sense donjon, així com no hi havia, d'altra banda, vila fortificada sense castell, i com, a l'època moderna, no hi ha plaça forta sense ciutadella. Tota bona ciutadella ha de governar la ciutat i alhora ser independent de les seves defenses.
- Donjon je věž převážně čtvercového nebo obdélníkového půdorysu. Výjimečně se může objevit i donjon půdorysu kruhového, jako například na Křivoklátě. Šlo většinou o věže obytné, v případě potřeby mohly sloužit i jako věže útočištné. Donjony se na našem území objevovaly od počátku hradního stavitelství. Mohly se vyskytnout i jako součást tvrzí. Typickými ukázkami hradů donjonové dispozice jsou v našem prostředí Kost nebo Karlštejn.
- La torre del homenaje o torreón es la estructura central del castillo medieval. Es una torre destacada, más alta que la muralla, y por lo general se podía aislar del resto de la fortaleza. Es la torre principal, la que sirve de residencia del señor y cumple con las funciones más destacadas del castillo, albergando las estancias más importantes y, en ocasiones, los almacenes de víveres. Se encuentra en la posición más abrigada en relación con un posible ataque exterior, de forma que si sucumbiese el resto de las defensas, esta torre proporcionaría un último refugio.
- Le donjon est la tour la plus haute d'un château fort, destinée à servir à la fois de point d'observation, de poste de tir et de dernier refuge si le reste de la fortification vient à être prise par un ennemi. Cette tour, ou ce bâtiment fortifié, sert aussi en général de résidence au seigneur du château.
- Az öregtorony vagy őrtorony a középkori várak jellegzetes épülete, tulajdonképpen a vár legbelső magva, olyan lakótorony, amelyet úgy építettek, hogy még akkor is védhető legyen, amikor a vár többi részét már elfoglalta az ellenség. Rendszerint négyzetes, később kerek alaprajzú, több emeletes, vastag falú torony volt, a vár többi épületénél magasabb. Általában a felsőbb szintjein volt a vár urának lakóhelye, az alsóbbakban raktárak, éléstárak. A tető alatt a védelem könnyebb szervezésére egy széles szabad tér volt, csorbázatos körítőfalakkal, lőrésekkel. Az emeletsorok eleinte erős fafödémmel, később boltozattal voltak egymástól elválasztva, a fegyvereket, élelmet stb. a torony közepén csigával húzták fel. Az öregtorony ajtaja ritkán nyílt a várudvarra, akkor is csak lépcsőzetes feljárón (amely vész esetén könnyen lerombolható volt) lehetett megközelíteni; az ajtó vagy ajtók rendszerint a bástyafalakra nyíltak, amelyektől felvonóhidak segítségével elkülöníthetők voltak. A falazatban alul szűk szellőzőlyukak voltak, csak az esetleg lakásul használható felsőbb emeletsoroknak voltak szélesebb ablakaik. Az öregtornyokat a francia 11-13. századbeli hadi építészet fejlesztette tökélyre; a Chateau Gaillard-i, coucyi, pierrefondsi várak öregtornyai a legjobb példái. E két utóbbi várban az öregtorony nem a vár legbelsőbb részében van, hanem közvetlenül a bejárat mellett. A német várak öregtornyai (Bergfried) elhelyezésüknél fogva már nem a védelmet segítették, mint a francia várakéi, inkább csak végső menedékül szolgáltak. A magyar várak közül példaként említhetőek többek közt a következőek: * A kőszegi vár öregtornya (Zwinger-bástya), a 11. században épült, mai formáját az Anjou-korban nyerte el A Salgó-vár szépen helyreállított, négyzet alaprajzú öregtornya A simontornyai vár öregtornya A Bácsi vár öregtornya
- Viene raramente indicata come dongione, calco dal francese Donjon, a sua volta proveniente dal latino tardo dominionus la torre più alta di un castello, progettata per servire sia come punto di osservazione che da ultimo rifugio, nel caso in cui il resto della fortificazione dovesse essere occupata dal nemico. Questa torre serviva anche come alloggio del castellano. In Italiano la parola non ebbe successo e per la struttura venne utilizzato per lo più il termine Maschio o Mastio, originariamente usato per indicare un edificio con caratteristiche simili ma che non era propriamente destinato a residenza stabile, anche se poteva essere abitato, o col termine Cassero, di area toscana.
- ファイル:Bothwell castle 1997 d. jpg グレートホールから望むダンジョン（ボスウェル城） ファイル:BlarneyCastle5. jpg グレートホールから望むダンジョン（ブラーニー城） ダンジョン（dungeon、donjon）とは、地下牢を意味し、城などの地下に造られた監獄や地下室を指す。
- Een donjon is een middeleeuwse, zware, verdedigbare woontoren, al dan niet gebouwd op een motte. De eerste donjons waren van hout; later, na de (her)uitvinding van de baksteen, werden ze van steen gebouwd. De naam is van Latijns-Germaanse oorsprong. Inwendig bevat de toren drie tot vijf kamers boven elkaar, die oorspronkelijk steeds een hele verdieping beslaan. Over het algemeen had minstens één kamer een stookplaats. De oudste woontorens hebben een ingang boven de begane grond, zodat de meestal van een tongewelf voorziene kelder alleen van binnenuit toegankelijk was. De jongere woontorens hebben hun ingang op de begane grond. Een donjon was aanvankelijk een zelfstandig bouwwerk. In veel gevallen werden rond de donjon in de loop der tijd andere gebouwen opgetrokken, of werd de donjon opgenomen in een ommuurde vesting. Zo ontwikkelde zich het kasteel, waarbij de donjon diende als laatste toevluchtsoord. Dit eenvoudige type kasteel werd veel gebouwd door de niet-kapitaalkrachtige adel, de niet-edele vrijen en degenen die tot de ridderklasse behoorden. De hoogste donjon van Europa maakt deel uit van het kasteel van Vincennes te Vincennes.
- Stołp (także wieża ostatecznej obrony lub bergfried, bergfrit) – wolno stojąca wieża stawiana w średniowiecznych twierdzach. Stanowiła najsilniejszy a zarazem ostateczny punkt obrony (w nowożytnej sztuce fortyfikacyjnej rolę tę przejął tzw. śródszaniec), stąd takie obiekty uzyskiwały często bardzo dużą wysokość oraz dużą grubości murów w przyziemiu (do 5 metrów). Wieże tego rodzaju są często mylone z donżonami – wcześniejszymi typologicznie wieżami łączącymi w sobie główne funkcje mieszkalne i obronne zamku. Stołpy wywodzą się z donżonów, lecz nie są z nimi tożsame. W II poł. XII w. na obszarze Francji doszło do przekształcenia programu architektonicznego dotychczasowych twierdz. Z jednej rozległej budowli wieżowo-pałacowej, donżonu, który służył za mieszkanie feudała zarówno na co dzień, jak i w trakcie zagrożenia, a także był trzonem całej warowni, powstały dwa oddzielne obiekty: reprezentacyjny oraz mieszkalny pałac – dom zamkowy o wygodnych oraz okazałych wnętrzach, stanowiący miejsce życia dworskiego wieża obronna będąca filarem obrony zamku oraz ostatnim miejscem ucieczki feudała; nie była stworzona do codziennego, wygodnego bytowania właściciela zamku Istnieje także sporo form pośrednich między donżonami a typowymi stołpami, przy czym zazwyczaj dominują cechy jednego z tych obiektów. Początkowo stołpy budowano na ogół w obrębie dziedzińca, przy murze obwodowym, często w pobliżu najsłabszego punktu murów obronnych (np. przy bramie lub od strony najłatwiejszego dostępu do zamku) dla jego wzmocnienia. W XIV w. stołpy zaczęto "przemieszczać" z dziedzińca ku murom, by zyskać możliwość prowadzenia z ich pomocą aktywnej obrony. W późnym średniowieczu stołpy zaczęto wysuwać poza lico murów obronnych, tak by móc kierować z nich ogień flankowy wzdłuż kurtyn. Pierwsze stołpy najczęściej były czworoboczne, zbliżone do kwadratu. Rzadziej zdarzały się formy wieloboczne. W późniejszym okresie największą popularność zdobyły stołpy okrągłe. Wieża o okrągłym rzucie była bardzo wytrzymała konstrukcyjnie i sztywna (struktura była taka sama w dowolnym przekroju, nie było słabszych i silniejszych punktów jak w wypadku czworoboku czy wieloboku), kolista forma likwidowała martwe pola w prowadzeniu obserwacji oraz w obronie (we wszystkich kierunkach widok był tak samo dogodny), a do tego powierzchnia murów pozbawiona była kantów, narożników, które łatwo byłoby trafić z artylerii bezprochowej i nadwyrężyć (pociski często ześlizgiwały się po obłej płaszczyźnie nie czyniąc szkody budowli). Charakterystyczną cechą zarówno mieszkalno-obronnych donżonów, jak i ściśle obronnych stołpów było położenie wejścia do wnętrza na znacznej wysokości, nieraz dochodzącej do kilkunastu metrów ponad poziomem dziedzińca. Do niewielkich przeważnie otworów drzwiowych prowadziły schody z nietrwałego budulca, drewna, które w razie potrzeby można było usunąć bądź spalić – wówczas wieża była uniezależniona od innych elementów warowni, co dawało szansę na stawianie dalszego oporu, nawet po zajęciu reszty obiektów przez wroga. Przykłady stołpów lub donżonów w Polsce znajdują się w Będzinie, Kazimierzu Dolnym, Czchowie, Rytrze, Olsztynie koło Częstochowy, Smoleniu, Lublinie, Iłży i Wleniu.
- A torre de menagem, em arquitectura militar, é a estrutura central de um castelo medieval, definida como o seu principal ponto de poder e último reduto de defesa, podendo em alguns casos servir de recinto habitacional do castelo. A torre de menagem, como é conhecida em Portugal, foi uma estrutura comum nos castelos da Europa medieval, sendo equivalente à torre del homenaje em Castela, o maschio em Itália e o Bergfried na Alemanha, e aproximadamente equivalente ao donjon na França e o keep na Inglaterra. O donjon e o keep, porém, se distinguem por serem de superfície muito grande e serem sempre destinados à habitação da autoridade do castelo.
- Донжо́н — главная башня в европейских феодальных замках. В отличие от башен на стенах замка, донжон находится внутри крепостных стен (обычно в самом недоступном и защищённом месте) и обычно не связан с ними — это как бы крепость внутри крепости. Наряду с оборонительной функцией, донжоны обычно являлись непосредственным жилищем феодалов. Также в нём часто располагались различные важные помещения замка — оружейные, главный колодец, пищевые склады. Кроме того, хотя обычно замки представляли собой некую территорию, обнесённую стенами с башнями и донжоном внутри, многие из них в сущности состояли лишь из самих «центральных» башен (без крепостных стен) - примером может послужить замок Вао XIV века в Эстонии. Формы донжонов весьма разнообразны: в Великобритании были популярны четырёхугольные башни, но также встречались круглые, восьмиугольные, правильные и неправильные многоугольные донжоны, а также комбинации из нескольких перечисленных форм. Изменение формы донжонов связано с развитием архитектуры и осадной техники. Круглая или многоугольная в плане башня лучше противостоит воздействию снарядов. Иногда при постройке донжона строители следовали рельефу местности, например, размещая башню на скале неправильной формы.
- Kärntorn centralt försvars- och bostadstorn i medeltida borg. Ursprunget till den medeltida borgens kärntorn var ett kraftigt försvarstorn, en s k kastal, utan någon omkringbyggd borg. Den fransk-normandiska urtypen kallas donjon, den engelska ibland med ett mer sentida uttryck för keep. En välbevarad donjon är den i Houdan, några mil väster om Paris, som stod färdig 1137. Det bäst kända exemplet på en keep är Towern i London. I Sverige har ofta begreppet barfred använts. Ett exempel på ett sådant är Kärnan i Helsingborg som byggts om ett par gånger och som i princip fick sitt nuvarande utseende omkring 1320 (bortsett från en senare restaurering, då tornet återställdes). Jämför också artiklarna Slottet Tre Kronor och Kalmar slott.
- Донжон — головна житлова і найкраще укріплена башта феодального замку в середньовічній Європі, яка виступала в якості рятівного пункту оборони. Якщо ворог захоплював замок, то донжон лишалась останнім «володінням», звідсіля й назва. Вважалась символом неприступності замка, бурга. Являв собою масивну циліндричну або призматичну споруду з товстелезними міцними стінами, прорізаними бійницями й амбразурами. Донжон знаходився всередині фортечних мур і часто розміщався на підвищеному і важкодоступному місці, відкритому з усіх боків. Крім господарських приміщень, житлових кімнат і рицарського залу тут містилися зброярня, головний колодязь, харчові склади, а у підземеллі — тюрма. Крім того, хоча зазвичай замки були якоюсь територією, обнесеною стінами з баштами і донжоном усередині, багато хто з них по суті складався лише з самих «центральних» башт (без фортечних мур) — прикладом може послужити замок Вао 14 століття в Естонії. Форми донжонів вельми різноманітні: у Великобританії були популярні чотирикутні башти, але також зустрічалися круглі, восьмикутні, правильні і неправильні багатокутні донжони, а також комбінації з декількох перерахованих форм.
|
| rdfs:comment
|
- A keep is a strong central tower which is used as a dungeon or a fortress. Often, the keep is the most defended area of a castle, and as such may form the main habitation area, or contain important stores such as the armoury, food, and the main water well, which would ensure survival during a siege. An earlier word for a keep, still used for some medieval monuments, especially in France, is donjon; a derivative word is dungeon.
- Ein Donjon [dɔ̃ˈʒɔ̃] ist ein Wohnturm und Wehrturm einer mittelalterlichen Burg. Das Wort geht zurück auf lat. dominus, was Herr bedeutet, denn der Donjon wurde vornehmlich vom Burgherrn bewohnt. Der englische Begriff Dungeon geht auf die französische Bezeichnung zurück, allerdings verschob sich hier die Bedeutung später auf „Kerker“, wohingegen der dem Donjon entsprechende Turm als Keep bezeichnet wird.
- El donjon és un element arquitectònic que pertany bàsicament al feudalisme; no és el castellum romà, no és tampoc el refugi, la darrera defensa de la ciutadella de la primera època de l'edat mitjana. El donjon presideix les defenses del castell, tal com ho fa la torre mestra, però també les exteriors, i és independent del recinte de la fortalesa de l'edat mitjana, pel fet que sempre té una eixida pròpia al camp.
- Donjon je věž převážně čtvercového nebo obdélníkového půdorysu. Výjimečně se může objevit i donjon půdorysu kruhového, jako například na Křivoklátě. Šlo většinou o věže obytné, v případě potřeby mohly sloužit i jako věže útočištné. Donjony se na našem území objevovaly od počátku hradního stavitelství. Mohly se vyskytnout i jako součást tvrzí. Typickými ukázkami hradů donjonové dispozice jsou v našem prostředí Kost nebo Karlštejn.
- La torre del homenaje o torreón es la estructura central del castillo medieval. Es una torre destacada, más alta que la muralla, y por lo general se podía aislar del resto de la fortaleza. Es la torre principal, la que sirve de residencia del señor y cumple con las funciones más destacadas del castillo, albergando las estancias más importantes y, en ocasiones, los almacenes de víveres.
- Le donjon est la tour la plus haute d'un château fort, destinée à servir à la fois de point d'observation, de poste de tir et de dernier refuge si le reste de la fortification vient à être prise par un ennemi. Cette tour, ou ce bâtiment fortifié, sert aussi en général de résidence au seigneur du château.
- Az öregtorony vagy őrtorony a középkori várak jellegzetes épülete, tulajdonképpen a vár legbelső magva, olyan lakótorony, amelyet úgy építettek, hogy még akkor is védhető legyen, amikor a vár többi részét már elfoglalta az ellenség. Rendszerint négyzetes, később kerek alaprajzú, több emeletes, vastag falú torony volt, a vár többi épületénél magasabb. Általában a felsőbb szintjein volt a vár urának lakóhelye, az alsóbbakban raktárak, éléstárak.
- Viene raramente indicata come dongione, calco dal francese Donjon, a sua volta proveniente dal latino tardo dominionus la torre più alta di un castello, progettata per servire sia come punto di osservazione che da ultimo rifugio, nel caso in cui il resto della fortificazione dovesse essere occupata dal nemico. Questa torre serviva anche come alloggio del castellano.
- ファイル:Bothwell castle 1997 d. jpg グレートホールから望むダンジョン（ボスウェル城） ファイル:BlarneyCastle5. jpg グレートホールから望むダンジョン（ブラーニー城） ダンジョン（dungeon、donjon）とは、地下牢を意味し、城などの地下に造られた監獄や地下室を指す。
- Een donjon is een middeleeuwse, zware, verdedigbare woontoren, al dan niet gebouwd op een motte. De eerste donjons waren van hout; later, na de (her)uitvinding van de baksteen, werden ze van steen gebouwd. De naam is van Latijns-Germaanse oorsprong. Inwendig bevat de toren drie tot vijf kamers boven elkaar, die oorspronkelijk steeds een hele verdieping beslaan. Over het algemeen had minstens één kamer een stookplaats.
- Stołp (także wieża ostatecznej obrony lub bergfried, bergfrit) – wolno stojąca wieża stawiana w średniowiecznych twierdzach. Stanowiła najsilniejszy a zarazem ostateczny punkt obrony (w nowożytnej sztuce fortyfikacyjnej rolę tę przejął tzw. śródszaniec), stąd takie obiekty uzyskiwały często bardzo dużą wysokość oraz dużą grubości murów w przyziemiu (do 5 metrów).
- A torre de menagem, em arquitectura militar, é a estrutura central de um castelo medieval, definida como o seu principal ponto de poder e último reduto de defesa, podendo em alguns casos servir de recinto habitacional do castelo.
- Донжо́н — главная башня в европейских феодальных замках. В отличие от башен на стенах замка, донжон находится внутри крепостных стен (обычно в самом недоступном и защищённом месте) и обычно не связан с ними — это как бы крепость внутри крепости.
- Kärntorn centralt försvars- och bostadstorn i medeltida borg. Ursprunget till den medeltida borgens kärntorn var ett kraftigt försvarstorn, en s k kastal, utan någon omkringbyggd borg. Den fransk-normandiska urtypen kallas donjon, den engelska ibland med ett mer sentida uttryck för keep. En välbevarad donjon är den i Houdan, några mil väster om Paris, som stod färdig 1137. Det bäst kända exemplet på en keep är Towern i London. I Sverige har ofta begreppet barfred använts.
- Донжон — головна житлова і найкраще укріплена башта феодального замку в середньовічній Європі, яка виступала в якості рятівного пункту оборони. Якщо ворог захоплював замок, то донжон лишалась останнім «володінням», звідсіля й назва.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
