| dbpprop:abstract
|
- Ioan Iacob Heraclid or Ioan Iacob Eraclid (also known as Jacob Heraclides; 1511—1563) was a Greek soldier and ruler of Moldavia from November 1561 to November 1563, most notable for being the first officially Protestant monarch in Eastern Europe.
- Ioan Ier Despot-Vodă fut prince de Valachie de 1561 à 1563.
- Fájl:Iacob Eraclid Despot. jpg Iacob Heraclides egy korabeli érmén (1563) Iacob Heraclides, más néven Despot Vodă vagy II. János, magyar forrásokban Heraklides Jakab Moldva fejedelme volt 1561. november 18. – 1563. november 5. között. Eredeti neve Vaszilikosz volt, és Kréta vagy Szamosz szigetén született egy tengerész fiaként. Fiatalon egy görög nemes, Iacob Heraclides szolgálatába állt, aki a Szamosz és Párosz despotája címet viselte. Joannisz Laszkarisz filozófiára és irodalomra tanította. A görög nemes halálos ágyán örökösévé tette. Megkaparintva ura iratait, az örökös elkezdte törvényes fiúnak kiadni magát, így felvette címeit is. A görög zsoldosok élén részt vett V. Károly német-római császár háborújában II. Henrik francia király ellen. Miután Károly vereséget szenvedett Renty mellett, Heraclides Wittenbergbe utazott, ahol jó kapcsolata volt Philipp Melanchthonnal és a reformáció többi vezéregyéniségével és ő maga is a protestáns tanok hívévé vált. 1556-ban megjárta Dániát, Svédországot, Poroszországot és Lengyelországot, majd Moldvába ment Alexandru Lăpuşneanu fejedelem udvarába, ahol azt állította, hogy rokona Ruxandrának, az uralkodó feleségének. Az udvarban terveket szőtt Lăpuşneanu hatalmának megdöntésére, de lelepleződvén Erdélybe szökött. Ott sereget gyűjtött és ismét a moldvai trónra tört, de a próbálkozását a lengyelek meghíúsították. A következő kísérlethez már I. Ferdinánd támogatását is elnyerte, és 1561. november 10-én győzelmet aratott Lăpuşneanu felett. Trónra lépve, Heraclides bebiztosította a helyzetét a török szultánnál azzal, hogy megemelte az éves adót. Hamarosan azonban János Zsigmond erdélyi fejedelem bevádolta a szultánnál azzal, hogy Ferdinánd pártján áll. Másrészt az országban nőtt az elégedetlenség, többek között azért is, mert a fejedelem által előnyben részesített protestantizmus zavarta az ortodox egyház köreit. Az elégedetlenek élére Tomşa hetman állt. Heraclides Szucsáva várába menekült, de három hónap ostrom után rákényszerült a vár megadására és Tomşa megölte. Vasile Alecsandri drámát írt róla Despot Vodă címmel.
- Jan II Jakub Heraklid Despot (rum. Ioan Iacob Heraclid, Despot Vodă; ur. 1511, zm. 1563) – hospodar Mołdawii w latach 1561-1563. Pochodził z Grecji, podawał się za potomka władców wyspy Samos. Był awanturnikiem - najemnikiem, poetą, lekarzem; podczas swych podróży po Europie przeszedł na luteranizm. W latach 50. XVII w. przybył na dwór hospodara Aleksandra Lăpuşneanu, gdzie wziął udział w spisku bojarskim, po którego niepowodzeniu musiał uciekać z Mołdawii. Powrócił tam w 1561 na czele oddziałów, które zawdzięczał pomocy Habsburgów i polskiego magnata Olbrachta Łaskiego, i pokonał Aleksandra w bitwie pod Verbia. Po objęciu tronu mołdawskiego zamierzał wystąpić przeciwko Turkom, jednak kłopoty finansowe spowodowały, że w 1562 zrezygnował z tych planów i uzyskał zatwierdzenie sułtana. Jego panowanie było jednak krótkie – otaczanie się przez Despota (jak oficjalnie się tytułował) cudzoziemcami i protestantami, próby nałożenia nowych podatków, a do tego konflikt z Łaskim spowodowały bunt bojarów, w trakcie którego Heraklid został zamordowany. W okresie swego panowania założył szkołę łacińską w Cotnari, która była odtąd ważnym ośrodkiem kultury zachodniej w Mołdawii. Objąwszy tron mołdawski został pierwszym protestanckim władcą europejskim; był także pierwszym cudzoziemcem na tronie mołdawskim (w późniejszych czasach osadzanie na tronach mołdawskim i wołoskim cudzoziemców, zwłaszcza Greków, było stałą praktyką turecką). Literatura: J. Demel, Historia Rumunii, Wrocław 1970.
- Despot Vodă sau Iacob Eraclide sau Ioan al II-lea (1511-1563), a fost domn al Moldovei în perioada 18 noiembrie 1561 - 5 noiembrie 1563. De origine greacă, s-a născut în anul 1511 pe insula Creta sau Samos, unde tatăl său era marinar.
- Деспот Водэ (молд. Despot Vodă; наст. имя Иоан Якоб Гераклид, Ioan Iacob Heraclid; 1511—1563) — греческий солдат, господарь Молдавского княжества с 18 ноября 1561 по 5 ноября 1563 года. Иоан Якоб Гераклид родился на одном из греческих островов (возможно Крите или Самосе. Много путешествовал по Европе, воевал в качестве наёмника, принял протестантизм. В 1556 году поступил на службу к Александру Лэпушняну, выдавая себя за родственника его жены Роксанды. Из-за связей с заговорщиками был вынужден покинуть страну, но потом при поддержке Габсбургов и бояр, недовольных жёсткой политикой Лэпушняну, собрал войско наёмников и, победив Лэпушняну в битве у Верби, взошёл на молдавский престол. Гераклид пообещал платить повышенную дань Турции, добившись этим от турецкого султана подтверждения своего права на занятие престола. Для уплаты дани и жалования наёмникам он увеличил налоговое обложение, чем вызвал всеобщую народную ненависть и прозвище Деспот Водэ, под которым и остался в истории. Григоре Уреке писал, что он «наложил на страну великие тяготы, обобрал церкви, а серебро из них перелил на деньги и делал такое, чего страна не видела». Деспот Водэ насаждал чуждые жителям Молдавского княжества традиции, покровительствовал протестантам, чем восстановил против себя и духовенство. В 1563 году вспыхнуло массовое крестьянское восстание. Бояре же организовали очередной заговор, неожиданно перебили всех наёмников Деспота Водэ. Господарь укрылся с остатками личной охраны в Сучавской крепости и более трёх месяцев держал оборону, пока не был выдан наёмниками. Глава бояр, гетман Томша лично забил Деспота Водэ до смерти дубинкой и стал господарём, приняв имя Стефан.
|
| rdfs:comment
|
- Ioan Iacob Heraclid or Ioan Iacob Eraclid (also known as Jacob Heraclides; 1511—1563) was a Greek soldier and ruler of Moldavia from November 1561 to November 1563, most notable for being the first officially Protestant monarch in Eastern Europe.
- Ioan Ier Despot-Vodă fut prince de Valachie de 1561 à 1563.
- Fájl:Iacob Eraclid Despot. jpg Iacob Heraclides egy korabeli érmén (1563) Iacob Heraclides, más néven Despot Vodă vagy II. János, magyar forrásokban Heraklides Jakab Moldva fejedelme volt 1561. november 18. – 1563. november 5. között. Eredeti neve Vaszilikosz volt, és Kréta vagy Szamosz szigetén született egy tengerész fiaként. Fiatalon egy görög nemes, Iacob Heraclides szolgálatába állt, aki a Szamosz és Párosz despotája címet viselte.
- Jan II Jakub Heraklid Despot (rum. Ioan Iacob Heraclid, Despot Vodă; ur. 1511, zm. 1563) – hospodar Mołdawii w latach 1561-1563. Pochodził z Grecji, podawał się za potomka władców wyspy Samos. Był awanturnikiem - najemnikiem, poetą, lekarzem; podczas swych podróży po Europie przeszedł na luteranizm. W latach 50. XVII w. przybył na dwór hospodara Aleksandra Lăpuşneanu, gdzie wziął udział w spisku bojarskim, po którego niepowodzeniu musiał uciekać z Mołdawii.
- Despot Vodă sau Iacob Eraclide sau Ioan al II-lea (1511-1563), a fost domn al Moldovei în perioada 18 noiembrie 1561 - 5 noiembrie 1563. De origine greacă, s-a născut în anul 1511 pe insula Creta sau Samos, unde tatăl său era marinar.
- Деспот Водэ (молд. Despot Vodă; наст. имя Иоан Якоб Гераклид, Ioan Iacob Heraclid; 1511—1563) — греческий солдат, господарь Молдавского княжества с 18 ноября 1561 по 5 ноября 1563 года. Иоан Якоб Гераклид родился на одном из греческих островов (возможно Крите или Самосе.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
