| dbpprop:abstract
|
- The Inca Empire (or Inka Empire) was the largest empire in pre-Columbian America. The administrative, political and military center of the empire was located in Cusco in modern-day Peru. The Inca Empire arose from the highlands of Peru sometime in early 13th century. From 1438 to 1533, the Incas used a variety of methods, from conquest to peaceful assimilation, to incorporate a large portion of western South America, centered on the Andean mountain ranges, including large parts of modern Ecuador, Peru, western and south central Bolivia, northwest Argentina, north and north-central Chile, and southern Colombia. The official language of the empire was Quechua, although hundreds of local languages and dialects of Quechua were spoken. The Quechua name for the empire was Tawantinsuyu which can be translated as The Four Regions or The Four United Regions. Before the Quechua spelling reform it was written in Spanish as Tahuantinsuyo. Tawantin is a group of four things (tawa "four" with the suffix -ntin which names a group); suyu means "region" or "province". The empire was divided into four Suyus, whose corners met at the capital, Cusco (Qosqo). There were many local forms of worship, most of them concerning local sacred "Huacas", but the Inca leadership encouraged the worship of Inti—the sun god—and imposed its sovereignty above other cults such as that of Pachamama. The Incas identified their king as "child of the sun."
- Als Inka wird heute eine indigene urbane Kultur in Südamerika bezeichnet. Oft werden als Inka auch nur die jeweiligen herrschenden Personen dieser Kultur bezeichnet. Sie herrschten zwischen dem 13. und 16. Jahrhundert über ein weit umspannendes Reich von über 200 ethnischen Gruppen, das einen hohen Organisationsgrad aufwies. Zur Zeit der größten Ausdehnung (ca. 950.000 km²) erstreckte sich sein Einfluss vom heutigen Ecuador bis nach Chile und Argentinien; ein Gebiet, dessen Ausdehnung größer ist als die Entfernung zwischen dem Nordkap und Sizilien. Entwicklungsgeschichtlich sind die Inka mit den bronzezeitlichen Kulturen Eurasiens vergleichbar. Das rituelle, administrative und kulturelle Zentrum war die Hauptstadt Qusqu im Hochgebirge des heutigen Peru. Inka war ursprünglich die Bezeichnung eines Stammes, der nach eigener Auffassung dem Sonnengott Inti entstammte und die Umgebung Cuscos besiedelte und zivilisierte. Seine herrschende Sippe fungierte später als Adel des gleichnamigen theokratischen Reiches. Aus ihr rekrutierten sich auch der Klerus und die Offiziere der Inka-Armee. Sapa Inka („einziger Inka“) war der Titel des Inka-Herrschers des Tawantinsuyu („Land der vier Teile, Reich der vier Weltgegenden“ – so die Selbstbezeichnung des Reiches).
- | Lema | Ama llulla, ama suwa, ama qilla (no robis, no menteixis, no siguis mandrós) | Capital | Cusco | Creació | 1197 Regnat de Manco Cápac I | Dissolució | 1572 Execució de Túpac Amaru I | Llengua oficial | Quítxua, aimara L'Imperi inca (Tahuantinsuyo o Tawantin suyu, en ortografía quítxua clàssica o moderna) fou una entitat política creada per la civilització inca, una de les tres grans civilitzacions d'Amèrica. A partir d'uns origens petits al segle XIII, al voltant de la vall de l'Urubamba i l'Apurímac, es formà al llarg del segle XV un poderós imperi que dominà tota la regió andina. La seva caiguda es produí al segle XVI amb l'arribada dels espanyols. En el moment de màxima expansió, cap al 1530, l'imperi controlava les zones andines i les costes pacífiques dels actuals Perú, Equador, Bolívia i la meitat nord de Xile, així com extensos territoris a l'Argentina i una petita zona de Colòmbia.
- Incká říše byl státní útvar v Jižní Americe na území dnešních států Kolumbie, Ekvádoru, Peru, Bolívie, Chile a Argentiny. Zanikl pod náporem španělských dobyvatelů, vedených conquistadorem Franciskem Pizarrem. Pojmenování „incká říše“ není v zásadě správné. Inka byl oficiální titul pro panovníka a jeho příbuzné, kteří představovali elitu říše. Inckou kulturou se proto rozumí kultura dominantní složky tohoto mnohonárodnostního státního útvaru. Inkové přijali za svou kečujskou kulturní tradici a jazyk a pomocí vojenské a ekonomické expanze pak tuto tradici vnutili podrobeným etnikům. Některá etnika žila s Inky v míru, ovšem s některými byli Inkové v rozepři. To pomohlo později v dobývání říše Francisku Pizzarovi.
- El Imperio inca (quechua Tawantinsuyu, a veces castellanizado Tahuantinsuyo) fue la etapa en que la civilización Inca logró su máximo nivel organizativo y se consolidó como el estado prehispánico de mayor extensión en América. Abarcó los territorios andinos y circundantes desde San Juan de Pasto, al norte, hasta el río Maule, al sur; actualmente territorios del sur de Colombia, pasando por Ecuador, Perú, Bolivia, hasta el centro de Chile y el noroeste de Argentina. El Tawantinsuyu (nombre original que tuvo el imperio) significa en quechua: "las cuatro regiones" y proviene de la división en suyos que tuvo: 'Chinchay Suyu o Chinchasuyo al norte, Qulla Suyu o Collasuyo al sur, Antisuyu o Antisuyo al este y Contisuyu o Contisuyo al oeste. La capital del Imperio fue la ciudad de Cuzco (conocida como el "ombligo del mundo"), por ser el centro de desarrollo de la etnia Inca desde sus inicios y su fundación -según la tradición- por Manco Cápac. El imperio comenzó a formarse a partir de la victoria de Pachacútec frente a la confederación de estados chancas en el año 1438. Luego de la victoria el curacazgo Inca fue reorganizado en el Tahuantinsuyo por Pachacútec; a partir de entonces el Imperio Inca iniciaría una etapa de continúa expansión de el aparato del noveno inca y su hermano Cápac Yupanqui, luego por parte del décimo inca Túpac Yupanqui, y finalmente del undécimo inca Huayna Cápac quien consolidaría los territorios; en esta etapa la civilización Inca logró el máximo desarrollo de su cultura, tecnología y ciencia, desarrollando los conocimientos propios y los de la región andina, así como asimilando los de otros estados conquistados. Luego de este periodo de apogeo el imperio entraría en declive por diversos problemas, siendo el principal la confrontación por el trono entre los hijos de Huayna Cápac: los hermanos Huáscar y Atahualpa, que derivó incluso en una guerra civil. Finalmente Atahualpa vencería en 1532, sin embargo su ascenso al poder coincidiría con el arribo de las tropas españolas al mando de Francisco Pizarro; estas capturarían al Inca y luego lo ejecutarían. Con la muerte de Atahualpa en 1533 culmina el Imperio Inca, sin embargo, varios incas rebeldes, conocidos como los "Incas de Vilcabamba", continuarían la lucha contra los españoles hasta 1572 cuando fue capturado y decapitado el último de ellos: Túpac Amaru I.
- Inkat olivat Etelä-Amerikassa asunut intiaanikansa, joka loi sadassa vuodessa Andien vuoristoon suuren valtakunnan, jonka pääosa oli nykyisten Perun ja Bolivian vuoristoalueilla. Valtakunnan pääkaupunki oli nykyinen Cuzco. Inkat puhuivat ketšuan kieltä. He viljelivät maissia, perunaa ja muita viljelykasveja, ja pitivät laamaa ja alpakkaa karjana ja kulkuvälineinä. Kauppa ulottui laajalle, muun muassa Amazonin sademetsiin. Pääosan taloudesta hoiti valtio, yksityiskauppaa esiintyi vähemmän. Inkoilla ei ollut rahayksikköä. Inkavaltakuntaa hallitsi perinnöllinen ylimystö virkamiehien avulla. Kuninkuus säilyi kuninkaallisessa suvussa. Väestön enemmistö oli maanviljelijöitä. Käsityöläiset tuottivat sekä ylellisyys- että välttämättömyystarvikkeita. Inkojen uskonto oli monijumalainen, pääjumalana oli auringon jumala Inti. Kuningasta palvottiin auringonjumalan poikana. Uskonto palveli valtiota, joka käytti tarvittaessa myös väkivaltaa ja pakkokeinoja valtansa säilyttämiseksi todellisia ja kuviteltuja kapinayrityksiä vastaan. Väestöä siirreltiin valtakunnan alueelta toiselle, jottei kapinointi olisi niin helppoa. Toisaalta inkat olivat melko suvaitsevia alistamiaan kansoja kohtaan, ja antoivat näiden pitää omat jumalansa, vaikka toivat oman uskontonsa valtaamilleen alueille. Inkojen armeijat olivat tuhansien, jopa satojen tuhansien miesten vahvuisia. Inkat ehtivät rakentaa alueella laajoja ja mahtavia kaupunkeja ja tieverkoston, joka kulki laaksojen yli köysistä rakennetuin riippusilloin. Sitä kautta kulkivat lähetit ja armeijat. Inkojen hallitsema alue oli noin 4 000 km pitkä. Arviot inkojen määrästä vaihtelevat kovasti. Erään arvion mukaan inkavaltion alueella asui espanjalaisten tullessa noin 20 miljoonaa ihmistä. Inkoilla ei ollut varsinaista kirjoitusta vaan lähinnä kirjanpidossa käytetty Quipu, solmukirjoitus. Kirjoituksen puuttumisesta huolimatta inkayhteiskunta oli niin monimutkainen, että sitä pidetään yleensä sivilisaationa. Cuzcoon lienee perustettu pieni inkojen kuningaskunta jo 1200-luvulla. Perustajaksi väitetään Manco Capacia. Silloin Andeilla oli lukuisia pieniä keskenään taistelevia heimoja. Inkavaltion nopea laajeneminen tapahtui Pachacutecin ja Tupac Incan aikana noin 1438–1493. Näihin aikoihin syntyi tyypillinen inkojen rakennustyyli. Inkavaltio luhistui, kun espanjalainen konkistadori Francisco Pizarro valtasi sen 1437–1532 julmin ottein. Monia inkoja kuoli espanjalaisten surmaamina ja varsinkin heidän mukanaan tuomiin sairauksiin, joihin intiaaneilla ei ollut vastustuskykyä. Inkat kapinoivat espanjalaisvaltaa vastaan 1570-luvulle asti käyden vuoristossa sissisotaa espanjalaisia vastaan. Inkakapinoita nousi tämän jälkeenkin, joista viimeisin oli Tupac Amaru II:n johtama, 1780-luvulla espanjalaisten kukistama. Kuuluisin inkakaupunki on Machu Picchu, joka säilyi konkistadorien tuholta vaikeapääsyisyytensä ansiosta. Hiram Bingham löysi koskemattomana säilyneen Machu Picchun vasta vuonna 1911.
- Le mot inca désigne tout ce qui se rapporte à l'histoire et à la civilisation des peuples d'Amérique précolombienne du Sud sur lesquels régna une dynastie de treize empereurs, de son fondateur semi-légendaire, l'Inca Manco Capac, à Atahualpa, vaincu en 1532 par le conquistador espagnol Francisco Pizarro. Le Sapa Inca était le chef suprême de cette civilisation. C'est un des trois grands empires de l'Amérique précolombienne. Constitué en un peu moins d'un siècle, l'empire inca, étendit son pouvoir sur une vaste région de l'Amérique andine. À son apogée il s'étendait de l'actuelle Colombie jusqu'à l'Argentine et au Chili, par delà l'Équateur, le Pérou, la Bolivie - c’est-à-dire la partie occidentale de l'Amérique du Sud, longeant l'océan Pacifique et la cordillère des Andes. Cela représentait un territoire long de 4 000 km et couvrant une superficie de plus de 3 millions de km². La capitale était Cuzco, ville de l'actuel Pérou. L'une des grandes singularités de cet empire fut d'avoir intégré, dans une organisation étatique originale, la multiplicité socioculturelle des populations hétérogènes qui le composaient. Ainsi l'empire inca regroupait de nombreux peuples différents et jusqu'à plus de 700 langues différentes furent parlées sur son territoire; les Incas imposèrent cependant le quechua comme langue officielle.
- Az Inka Birodalom az európai ember hódításai előtt létező ősi indián civilizáció Dél-Amerikában. Közigazgatási, politikai és katonai központja Cuzco volt. Legnagyobb kiterjedésekor magába foglalta a mai Ecuador, Peru, Kolumbia, Bolívia, Argentína és Chile több részét. Az inkák királyukat a "nap gyermekének" nevezték. Az inkák egy történelmi fejlődés utolsó szakaszának voltak főszereplői. Az Inka Birodalom egyike volt a világ legnagyobb és legrejtélyesebb kultúráinak. A kecsua néphez tartozó inka törzs tagjai hozták létre, akik az 13. században a Cuzco-völgyben, a Titicaca-tó melletti Collasuyo területről, más törzsekkel törzsszövetséget alkotva, a szomszédos törzseket és államalakulásokat leigázva, az Inka Birodalom uralkodó osztályává váltak.
- L'Impero inca (Tawantinsuyu in lingua aymara e quechua moderne, o Tahuantinsuyo in antica lingua quechua) è stato il più vasto impero precolombiano del continente americano. La sua esistenza va dal XIII secolo fino al XVI secolo e la sua capitale fu Cuzco, nell'attuale Perù. È stato la culla della civiltà inca, uno dei maggiori popoli nativi americani. Unificò, conquistando o annettendo pacificamente, la maggior parte dei territori occidentali dell'America del Sud. Ad ogni popolo conquistato venivano imposti l'idioma e la religione dell'Impero. A loro volta, gli inca si arricchivano della cultura dei popoli annessi.
- インカ帝国（インカていこく、スペイン語：Imperio Inca、正式名称「タワンティン・スウユ（Tawantin Suyu / Tahuantinsuyo）」） は、南アメリカのペルー、ボリビア（チチカカ湖周辺）、エクアドルを中心にケチュア族が作った国。前身となるクスコ王国は13世紀に成立し、1438年のパチャクテク即位による国家としての再編を経て、1533年にスペイン人のコンキスタドールに滅ぼされるまで続いた。最盛期には、80の民族と1,600万人の人口をかかえ、現在のチリ北部から中部、アルゼンチン北西部、コロンビア南部にまで広がっていた。首都はクスコ。 インカ帝国は、メキシコ・グアテマラのアステカ文明、マヤ文明と対比する南米の原アメリカの文明として、インカ文明と呼ばれることもある。その場合は、巨大な石の建築と精密な石の加工などの技術、土器や織物などの遺物、生業、インカ道を含めたすぐれた統治システムなどの面を評価しての呼称である。なお、インカ帝国の版図に含まれる地域にはインカ以前にも文明は存在し、プレ・インカと呼ばれている。 インカ帝国は、被征服民族については比較的自由に自治を認めていたため、一種の連邦国家のような体をなしていた。
- De Inca's waren een indianenvolk dat leefde in het westelijk deel van Zuid-Amerika, meer bepaald in de Andes, op het kruispunt van het huidige Ecuador, Peru, Bolivia, Argentinië en Chili. De glorietijd van de Incabeschaving duurde ruwweg van 1438 tot 1532, dus slechts een eeuw. Het gehele rijk werd verwoest door de Spanjaarden onder leiding van Francisco Pizarro. Het Incarijk besloeg ruwweg het gebied van de huidige landen Peru en Bolivia en de noordkant van Argentinië. Vele hedendaagse gebouwen in de Peruaanse stad Cuzco zijn gebouwd op resten van oude Incagebouwen, want Cuzco was de hoofdstad van het rijk.
- Inkariket (På quechua, Tawantin Suyu, «de fire hjørners rike»). var et indiansk samfunn som eksisterte mellom 1100-1533. Inkafolket bygde opp et imperium med en strengt organisert og klasseinndelt samfunnsordning, som samtidig hadde sosialistiske innslag (det fantes ingen privat eiendomsrett). På grunn av det har de blitt betegnet som «det gamle Amerikas romere». De reiste imponerende byer som Machu Picchu, som ble gjenoppdaget i 1911 – veier, broer, festninger og terrasser, der de dyrket jordbruksprodukter. Solen ble tilbedt som en guddom. Da spanierne kom i 1532, omfattet inkariket det nåværende Peru og Ecuador, høylandsområdene i Bolivia og de nordligste delene av Argentina og Chile.
- Imperium Inków, Królestwo Inków, Państwo Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części - patrz mapa podziału administracyjnego) - historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny. Państwo Inków, założone w XII wieku, rozbudowane zostało w rozległe imperium w ciągu niespełna 200 lat przed odkryciem Ameryki przez Europejczyków. Na początku XVI w. obejmowało prawie całe wybrzeże Pacyfiku wzdłuż Andów i tereny Peru i Boliwii w głębi kontynentu, a zamieszkane było przez ok. 12 milionów mieszkańców. Zajmowali się oni głównie rolnictwem, uprawiając kukurydzę, ziemniaki, trzcinę cukrową, bawełnę i kokę, oraz hodowlą lam i alpak. Część pól nawadniano przy pomocy sztucznych kanałów irygacyjnych. Domy mieszkalne budowano z cegły adobe lub kamieni łączonych zaprawą glinianą. Rozwinięta była ceramika, zdobiona inkrustacjami i malowidłami.
- O Império Inca foi o maior império da América pré-colombiana. A Administração, Política e Centro de Forças Armadas do Império eram todos localizados em Cusco (em quíchua, "Umbigo do Mundo"), no atual Peru. O Império surgiu nas terras altas do Peru em algum momento do século XIII. De 1438 até 1533, os Incas utilizaram vários métodos, da conquista militar a assimilação pacifica, para incorporar uma grande porção do oeste da América do Sul, centrado na Cordilheira dos Andes, incluindo grande parte do atual Equador e Peru, sul e oeste da Bolívia, noroeste da Argentina, norte do Chile e sul da Colômbia. A língua oficial do império era o quíchua,embora dezenas se não centenas de línguas e dialetos locais de quechua eram faladas. O nome quéchua para o império era Tawantinsuyu, que pode ser traduzido como as quatro regiões ou as quatro Regiões Unidas. Antes da reforma ortográfica era escrita em espanhol como Tahuantinsuyo. Tawantin é um grupo de quatro coisas (tawa significa "quatro", com o sufixo -ntin que nomeia um grupo); Suyu significa "região" ou "província". O império foi dividido em quatro Suyus, cujos cantos faziam fronteira com a capital, Cusco (Qosqo). Havia muitas formas locais de culto, a maioria delas relativas ao local sagrado "Huacas", mas a liderança Inca incentivou o culto a Apu Inti - o deus do sol - e impôs a sua soberania acima dos outros cultos, como o da Pachamama. Os Incas identificavam o seu rei como "filho do sol".
- Imperiul Inca a fost cel mai mare imperiu din America precolumbiană. S-a ridicat pe înalţimile din Peru în jurul anului 1200; între 1438 şi 1533 Inca a reuşit prin cuceriri şi asimilări să încorporeze o mare parte din vestul Americii de Sud, având centrul în jurul Anzilor şi a inclus mare parte din teritoriul ocupat azi de Ecuador, Peru, Bolivia, Argentina şi Chile. În 1533, Atahualpa, ultimul împărat incaş (numit Sapa Inca) a fost omorât la ordinul conchistadorului Francisco Pizarro, marcându-se astfel începutul dominaţiei spaniole. Numele, în limba Quechua, era Tawantin Suyu care poate fi tradus ca Cele patru regiuni sau Uniunea celor patru regiuni. Înainte de reforma Quechua era scris în Spaniolă ca Tahuantinsuyo. Tawantin este un grup de patru elemente (tawa "patru" cu sufixul -ntin care denumeşte un grup); suyu înseamnă "regiune" sau "provincie". Imperiu era împărţit în patru suyu, ale căror colţuri se întâlneau în capitala Cuzco (Qosqo), în actualul Peru. Centrul administrativ, politic şi militar al Imperiului incaş era în Cazco. Tahuantinsuyo şi-a atins apogeul la începutul secolului XVI când domina un vast teritoriu ce includea de la nord la sud, actualul teritoriu al Ecuadorului şi o parte din Columbia până în centrul Chile şi nord-vestul Argentinei, iar de la vest la est din Bolivia pâna la pădurile tropicale ale Amazonului. Tahuantinsuyo era organizat în “señoríos” (dominioane) cu o societate stratificată în care conducătorul era Inca, iar economic se baza pe proprietatea comună a pământului. De fapt Imperiul Inca a fost creat cu scopul de a răspândii civilizaţia, o civilizaţie bazată pe credinţe mitice în care armonia relaţiilor dintre oameni, natură şi zei era esenţială. Limba oficială a imperiului era Quechua, deşi erau vorbite peste şapte sute de limbi locale. Se întâlneau mai multe forme locale de venerare însă liderii Inca încurajau venerarea propriilor zei, cel mai important dintra aceştia fiind Inti, Zeul Soare.
- Импе́рия И́нков (кечуа Tawantin Suyu или Тауантинсу́йю, или Тавантинсу́йю, Tawantinsuyu) — индейское раннеклассовое государство в Южной Америке в XI—XVI вв. Занимало территорию от нынешнего Пасто в Колумбии до реки Мауле в Чили. Археологические исследования показывают, что большое количество достижений было унаследовано инками от предшествующих цивилизаций, а также от подчинённых ими соседних народов. К моменту появления на исторической арене инков в Южной Америке существовал ряд цивилизаций: Моче (или Мочика, известные своей цветной керамикой и ирригационными системами), Уари (или Вари, их государство явилось прообразом Империи инков, хотя население говорило, по-видимому, на ином языке — аймара), Чиму (центр — город Чан-Чан, характерная керамика и архитектура), Наска (известные тем, что создали так называемые линии Наска, а также своими системами подземных водопроводов, керамикой), Тиауанако (цивилизация города Тиауанако с населением около 40 тысяч человек, находившаяся на восточном берегу озера Титикака), Чачапояс («Воины Туч», известные своей грозной крепостью Куэлап, которую ещё называют «Мачу-Пикчу севера»).
- Inkariket var en statsbildning i västra Sydamerika under förcolumbiansk tid. Under Inkarikets höjdpunkt sträckte det sig från Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia till Chile och Argentina, det vill säga det var mer än 4 000 km långt och täckte ett territorium på mer än 3 miljoner kvadratkilometer. Med inkan Pachacutis styre börjar Inkarikets eller Tawantinsuyus egentliga historia. Under Pachacuti, som man brukar räkna som Inkarikets förste historiske härskare inte bara erövrades och inkorporerades en rad områden och samhällen, utan framförallt organiserades landet på ett sådant sätt, inte minst militärt, att det möjliggjorde Inkarikets expansion och starka ställning under de kommande åren fram tills de spanska erövrarna – conquistadorerna – anlände 1532. Pachacutis regeringstid började i början av 1400-talet, ibland kallad "den störste man som sprungit ur Amerikas infödda folk". Inkaindianernas eget namn på imperiet var Tawantinsuyu (quechua, tawa = fyra, suyu = område eller rike), dvs De fyra rikena. Tawantinsuyu var uppdelat i de fyra regionerna: Chinchaysuyu, området norr om Cusco Quntisuyu, området väster om Cusco Antisuyu, området öster om Cusco Qullasuyu, området söder om Cusco. Imperiets administrativa språk var quechua, men över 700 olika språk talades. Mittpunkten i Inkariket var soltemplet Inti-Huasi på tempelområdet Coricancha i Cusco, som var världens navel. Därifrån strålade gränslinjerna för de fyra områdena ut, inte exakt enligt väderstrecken men på ett ungefär.
- İnka İmparatorluğu, Colomb öncesi Amerika'daki en büyük imparatorluktu. İnka terimi, yarı efsanevi kurucu Manco Capac’tan 1532’de İspanyollar’a yenik düşmüş Atahualpa’ya dek toplam 13 imparatordan oluşan bir hanedanın hükmettiği Kolomb öncesi Güney Amerika halklarının tarihi ve uygarlığına ilişkin her şeyi kapsayan bir terimdir. Bu uygarlıkta başta bulunan ulu öndere « İnka’nın tek efendisi » anlamına gelen "Sapa İnka" ünvanı verilirdi. İnka İmparatorluğu Kolomb öncesi Amerika’nın üç büyük imparatorluğundan biridir. Bir yüzyıldan az bir zamanda kurulan İnka İmparatorluğu (Quechua dilinde “dört eyalet”i ifade etmek üzere «dört çeyrek» anlamına gelen Tawantinsuyu ya da Tahuantinsuyu) And Dağları boyunca geniş bir bölgeye yayıldı. En parlak döneminde bir yandan bugünkü Kolombiya’dan Arjantin ve Şili’ye, diğer yandan Ekvador, Peru ve Bolivya’ya uzanıyordu; yani And Dağları ve Büyük Okyanus kıyıları boyunca Güney Amerika’nın batı kısmında uzanıyordu. Bu yaklaşık 4000 km. uzunluğunda ve 3 milyon km². ’den fazla bir bölge demekti. Başkenti bugünkü Peru’nun Cuzco kentiydi. Bu imparatorluğun benzerine az rastlanır bir özelliği, özgün bir devletçi örgütlenmeyle, kendisini oluşturan halkların sosyokültürel çeşitliliğini tek bir çatı altında birleştirebilmiş olmasıydı. İnka İmparatorluğu böylece toprakları üzerinde sayıları 700’ü aşan farklı dillerde konuşan birçok farklı halkı ya da etnik topluluğu bir araya getirebilmişti. Bununla birlikte İnkalar resmî dil olarak Quechua dilini benimsetmişlerdi. İmparatorluğun idari, siyasi ve askerî merkezi, yarı efsanevi bir kişilik olan Manco Capac liderliğinde kurdukları, günümüzde Peru'da bulunan Cuzco (Quechua dilinde "Qosqo", Türkçe'de "Kusko" okunur) kentidir. İlk kez Peru'nun dağlık arazilerinde bir oymak olarak ortaya çıkan İnkalar zamanla önce krallık, daha sonra (14.-15 yy. 'da) imparatorluk haline geldiler. Politeizm, animizm ve şamanizmin bir karışımı olarak ifade edilebilecek İnka dininde İnka hanedanınca desteklenen ve ibadet edilen tanrı, İnti'dir (Güneş Tanrısı). İnkalar bu tanrının bedenlenmiş temsilcisi olarak gördükleri imparatorlarını "Güneşin Oğlu" diye tanımlardı.
- Інки — правлячий клан народу кечуа, що мешкав на території сучасного Перу і створив велику централізовану імперію зі столицею у місті Куско у Андах. Історично інками називали лише чоловічу частину клану правителів (жінок з клану називали пальями чи н'юстами, а правлячу палью - койя). Однак зараз в побуті словом інки називають усіх підданих синів Сонця. Імперія інків існувала досить короткий час - з 1438 року до 1533. У 1533 році останній правитель інків Атауальпа був задушений іспанцями. Археологічні дослідження показують, велика кількість цивілізаційних здобутків була успадкована інками від попередніх цивілізацій, а також від підкорених ними сусідніх народів. До появи на історичній арені інків у Південній Америці існував ряд цивілізацій: Моче (або культура Мочіка, відомі своєю кольоровою керамікою та ірригаційними системами), Уарі (або Варі, їх держава була прообразом імперії інків), Чан-Чан (центр - місто Чімор, характерна кераміка та архітектура), Наска (відомі тим, що створили так звані лінії Наска, а також своїми системами підземних водопроводів, керамікою), Тіауанако (цивілізація міста Тіауанако з населенням близько 40 000, що знаходилось на східному березі озера Тітікака), Чачапойяс (Воїни Хмар, відомі своєю грізною фортецею Келап, яку ще називають "Мачу-Пікчу півночі"). Імперія інків простягалась довгою смугою у Південній Америці з півночі на південь і включала частини територій сучасних Колумбії, Чилі, Перу, Болівії, Еквадору, Аргентини. Самоназва імперії інків - Тауантінсую (чотири сторони світу об'єднані разом). З Куско у чотири сторони виходили чотири дороги і кожна з них називалась за назвою тої частини імперії в яку вона вела.
- 印加帝國（克丘亞語：Tawantin Suyu 或 Tahuantinsuyo）是11世紀至16世紀時位於美洲的古老帝國，其版圖大約是今日南美洲的秘魯、厄瓜多爾、哥倫比亞、玻利維亞、智利、阿根廷一帶。首都設於庫斯科。帝國的重心區域分布在南美洲的安地斯山脈上。
|
| rdfs:comment
|
- The Inca Empire (or Inka Empire) was the largest empire in pre-Columbian America. The administrative, political and military center of the empire was located in Cusco in modern-day Peru. The Inca Empire arose from the highlands of Peru sometime in early 13th century.
- Als Inka wird heute eine indigene urbane Kultur in Südamerika bezeichnet. Oft werden als Inka auch nur die jeweiligen herrschenden Personen dieser Kultur bezeichnet. Sie herrschten zwischen dem 13. und 16. Jahrhundert über ein weit umspannendes Reich von über 200 ethnischen Gruppen, das einen hohen Organisationsgrad aufwies. Zur Zeit der größten Ausdehnung (ca.
- | Lema | Ama llulla, ama suwa, ama qilla (no robis, no menteixis, no siguis mandrós) | Capital | Cusco | Creació | 1197 Regnat de Manco Cápac I | Dissolució | 1572 Execució de Túpac Amaru I | Llengua oficial | Quítxua, aimara L'Imperi inca (Tahuantinsuyo o Tawantin suyu, en ortografía quítxua clàssica o moderna) fou una entitat política creada per la civilització inca, una de les tres grans civilitzacions d'Amèrica.
- Incká říše byl státní útvar v Jižní Americe na území dnešních států Kolumbie, Ekvádoru, Peru, Bolívie, Chile a Argentiny. Zanikl pod náporem španělských dobyvatelů, vedených conquistadorem Franciskem Pizarrem. Pojmenování „incká říše“ není v zásadě správné. Inka byl oficiální titul pro panovníka a jeho příbuzné, kteří představovali elitu říše.
- El Imperio inca (quechua Tawantinsuyu, a veces castellanizado Tahuantinsuyo) fue la etapa en que la civilización Inca logró su máximo nivel organizativo y se consolidó como el estado prehispánico de mayor extensión en América. Abarcó los territorios andinos y circundantes desde San Juan de Pasto, al norte, hasta el río Maule, al sur; actualmente territorios del sur de Colombia, pasando por Ecuador, Perú, Bolivia, hasta el centro de Chile y el noroeste de Argentina.
- Inkat olivat Etelä-Amerikassa asunut intiaanikansa, joka loi sadassa vuodessa Andien vuoristoon suuren valtakunnan, jonka pääosa oli nykyisten Perun ja Bolivian vuoristoalueilla. Valtakunnan pääkaupunki oli nykyinen Cuzco. Inkat puhuivat ketšuan kieltä. He viljelivät maissia, perunaa ja muita viljelykasveja, ja pitivät laamaa ja alpakkaa karjana ja kulkuvälineinä. Kauppa ulottui laajalle, muun muassa Amazonin sademetsiin.
- Le mot inca désigne tout ce qui se rapporte à l'histoire et à la civilisation des peuples d'Amérique précolombienne du Sud sur lesquels régna une dynastie de treize empereurs, de son fondateur semi-légendaire, l'Inca Manco Capac, à Atahualpa, vaincu en 1532 par le conquistador espagnol Francisco Pizarro. Le Sapa Inca était le chef suprême de cette civilisation. C'est un des trois grands empires de l'Amérique précolombienne.
- Az Inka Birodalom az európai ember hódításai előtt létező ősi indián civilizáció Dél-Amerikában. Közigazgatási, politikai és katonai központja Cuzco volt. Legnagyobb kiterjedésekor magába foglalta a mai Ecuador, Peru, Kolumbia, Bolívia, Argentína és Chile több részét. Az inkák királyukat a "nap gyermekének" nevezték. Az inkák egy történelmi fejlődés utolsó szakaszának voltak főszereplői.
- L'Impero inca (Tawantinsuyu in lingua aymara e quechua moderne, o Tahuantinsuyo in antica lingua quechua) è stato il più vasto impero precolombiano del continente americano. La sua esistenza va dal XIII secolo fino al XVI secolo e la sua capitale fu Cuzco, nell'attuale Perù. È stato la culla della civiltà inca, uno dei maggiori popoli nativi americani. Unificò, conquistando o annettendo pacificamente, la maggior parte dei territori occidentali dell'America del Sud.
- De Inca's waren een indianenvolk dat leefde in het westelijk deel van Zuid-Amerika, meer bepaald in de Andes, op het kruispunt van het huidige Ecuador, Peru, Bolivia, Argentinië en Chili. De glorietijd van de Incabeschaving duurde ruwweg van 1438 tot 1532, dus slechts een eeuw. Het gehele rijk werd verwoest door de Spanjaarden onder leiding van Francisco Pizarro. Het Incarijk besloeg ruwweg het gebied van de huidige landen Peru en Bolivia en de noordkant van Argentinië.
- Inkariket (På quechua, Tawantin Suyu, «de fire hjørners rike»). var et indiansk samfunn som eksisterte mellom 1100-1533. Inkafolket bygde opp et imperium med en strengt organisert og klasseinndelt samfunnsordning, som samtidig hadde sosialistiske innslag (det fantes ingen privat eiendomsrett). På grunn av det har de blitt betegnet som «det gamle Amerikas romere».
- Imperium Inków, Królestwo Inków, Państwo Inków (kecz. Tahuantinsuyu, Imperium Czterech Części, Zjednoczone Cztery Części - patrz mapa podziału administracyjnego) - historyczne państwo w zachodniej części Ameryki Południowej, w okresie swego największego rozkwitu obejmujące tereny dzisiejszego Peru, Ekwadoru oraz częściowo Boliwii, Chile, Kolumbii i Argentyny.
- O Império Inca foi o maior império da América pré-colombiana. A Administração, Política e Centro de Forças Armadas do Império eram todos localizados em Cusco (em quíchua, "Umbigo do Mundo"), no atual Peru. O Império surgiu nas terras altas do Peru em algum momento do século XIII.
- Imperiul Inca a fost cel mai mare imperiu din America precolumbiană. S-a ridicat pe înalţimile din Peru în jurul anului 1200; între 1438 şi 1533 Inca a reuşit prin cuceriri şi asimilări să încorporeze o mare parte din vestul Americii de Sud, având centrul în jurul Anzilor şi a inclus mare parte din teritoriul ocupat azi de Ecuador, Peru, Bolivia, Argentina şi Chile.
- Импе́рия И́нков (кечуа Tawantin Suyu или Тауантинсу́йю, или Тавантинсу́йю, Tawantinsuyu) — индейское раннеклассовое государство в Южной Америке в XI—XVI вв. Занимало территорию от нынешнего Пасто в Колумбии до реки Мауле в Чили.
- Inkariket var en statsbildning i västra Sydamerika under förcolumbiansk tid. Under Inkarikets höjdpunkt sträckte det sig från Colombia, Ecuador, Peru, Bolivia till Chile och Argentina, det vill säga det var mer än 4 000 km långt och täckte ett territorium på mer än 3 miljoner kvadratkilometer. Med inkan Pachacutis styre börjar Inkarikets eller Tawantinsuyus egentliga historia.
- İnka İmparatorluğu, Colomb öncesi Amerika'daki en büyük imparatorluktu. İnka terimi, yarı efsanevi kurucu Manco Capac’tan 1532’de İspanyollar’a yenik düşmüş Atahualpa’ya dek toplam 13 imparatordan oluşan bir hanedanın hükmettiği Kolomb öncesi Güney Amerika halklarının tarihi ve uygarlığına ilişkin her şeyi kapsayan bir terimdir. Bu uygarlıkta başta bulunan ulu öndere « İnka’nın tek efendisi » anlamına gelen "Sapa İnka" ünvanı verilirdi.
- Інки — правлячий клан народу кечуа, що мешкав на території сучасного Перу і створив велику централізовану імперію зі столицею у місті Куско у Андах.
- 印加帝國（克丘亞語：Tawantin Suyu 或 Tahuantinsuyo）是11世紀至16世紀時位於美洲的古老帝國，其版圖大約是今日南美洲的秘魯、厄瓜多爾、哥倫比亞、玻利維亞、智利、阿根廷一帶。首都設於庫斯科。帝國的重心區域分布在南美洲的安地斯山脈上。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
