| dbpedia-owl:abstract
|
- Filosofian historia tutkii filosofisten ajatusten ja käsitteiden kehittymistä historian saatossa. Filosofian historiaa tutkittaessa voidaan esittää muun muassa seuraavia kysymyksiä: Kuinka ajattelussa tapahtuneita muutoksia voidaan selittää historiallisesti? Mikä ohjaa ajattelun kehittymistä sen historiallisessa asiayhteydessä? Missä määrin edeltäneiden aikakausien filosofisia kirjoituksia voidaan ymmärtää nykyaikana?
- 哲学史（てつがくし、英語：theory of knowledge]）は、哲学の歴史、およびその研究のこと。
- Історія філософії — розділ філософії, що вивчає історичні типи філософії. В його рамки включені, як філософські системи окремих філософів, так і розвиток їхніх поглядів в рамках філософських шкіл. Термін історія філософії також застосовується, як позначаючий процес розвитку філософської думки в цілому, згідно з визначеними часовими періодами та існуючими в них філософськими тенденціями.
- The history of philosophy is the study of philosophical ideas and concepts through time. Issues specifically related to history of philosophy might include (but are not limited to): How can changes in philosophy be accounted for historically? What drives the development of thought in its historical context? To what degree can philosophical texts from prior historical eras even be understood today? All cultures — be they prehistoric, medieval, or modern; Eastern, Western, religious or secular — have had their own unique schools of philosophy, arrived at through both inheritance and through independent discovery. Such theories have grown from different premises and approaches, examples of which include (but are not limited to) rationalism (theories arrived at through logic), empiricism (theories arrived at through observation), and even through leaps of faith, hope and inheritance. History of philosophy seeks to catalogue and classify such development. The goal is to understand the development of philosophical ideas through time.
- L’histoire de la philosophie est l'histoire des théories et des doctrines qui ont été formulées par les philosophes à travers les époques. Les premières traces historiques de ce qu'on appelle la philosophie apparaissent, en Occident, dans l'Antiquité grecque, avec les penseurs présocratiques, puis avec Socrate, qu'on considère comme le véritable père de cette discipline, et ceux qui ont suivi son sillage. La discipline poursuit son développement à l'époque hellénistique, en particulier avec le stoïcisme, l'épicurisme, le cynisme et le scepticisme, sagesses qui se prolongent dans l'Antiquité romaine. Dès l'Antiquité tardive et le haut Moyen Âge, le néoplatonisme et la philosophie chrétienne établissent un pont entre la philosophie et la religion, et c'est en lien étroit avec la théologie et la philosophie gréco-arabe que se développe la philosophie médiévale, comme en témoigne l'importance de la scolastique à cette époque. À l'époque moderne, l'humanisme de la Renaissance et la redécouverte des Anciens signent le début de l'ère moderne, où les philosophes tiennent compte du développement de la science moderne pour proposer une nouvelle approche des problèmes épistémologiques et politiques en particulier. De nombreuses branches traditionnelles de la philosophie prennent à cette époque leur autonomie pour devenir des sciences à part entière. Le siècle des Lumières, où les philosophes contribuent à faire reculer l'obscurantisme et la tyrannie, marque la fin de la période moderne. Du XIX siècle à nos jours, période que l'on considère en France comme l'époque contemporaine, des courants de pensée très critiques à l'égard de la tradition, et axés sur une approche économique et sociale des problèmes humains, font leur apparition. Le XX siècle se partage entre deux grandes approches des questions philosophiques : la philosophie continentale et la philosophie analytique.
- Kiváltképpen a filozófusnak a szokása, hogy csodálkozzék. Nincs ugyanis más kezdete a filozófiának, mint ez. A filozófia akkor született, amikor az egyre inkább fejlődő természettudományok tükrében a mitikus szemlélet már nem tudott kielégítő választ adni a világ keletkezésére és felépítésére. A filozófia akkor kezdődött, amikor „az orákulum helyébe minden gondolkodó ember saját öntudata lépett”. Nem meglepő, hogy mindazok, akik filozófiával foglalkoztak, egyben természettudósok is voltak, akik megpróbálták megfigyeléseikkel, felfedezéseikkel összhangba hozni a mitikus világfelfogást, racionális magyarázatokat adni. Ekkortájt e két tudomány – a természettudomány és filozófia – még nem vált két külön ágra.
- De geschiedenis van de filosofie is de geschiedenis van theorieën en doctrines die door de eeuwen heen door filosofen werden geformuleerd. Volgens Oxford Dictionary of Philosophy begint de wetenschap van de filosofie met de Indo-Iraniërs vanaf 1500 voor Christus. In het Westen verschijnen vanaf de 6e eeuw v. Chr. de eerste sporen van wat filosofie genoemd wordt met de Oudgriekse presocratische denkers, gevolgd door Socrates, die wordt beschouwd als de echte vader van deze discipline, en zij die in zijn voetsporen treden: Plato, Aristoteles, de socratische scholen. De filosofie als discipline blijft groeien tijdens de Hellenistische periode, in het bijzonder het stoïcisme, het epicurisme, het cynisme en de sceptische school, die ook in de Romeinse tijd gecontinueerd worden. Vanaf de late oudheid en de middeleeuwen slaan het neoplatonisme en de christelijke filosofie een brug tussen filosofie en religie, en het is in nauwe relatie met de theologie en de Grieks-Arabische filosofie dat de middeleeuwse filosofie zich ontwikkelt, wat blijkt uit het belang van de scholastiek in deze periode. Problemen die specifiek betrekking hebben op de geschiedenis van de filosofie omvatten onder meer: "Hoe kunnen veranderingen in de filosofie historisch worden verantwoord?" "Hoe is de ontwikkeling van het denken eventueel historisch te verklaren?" "In welke mate kunnen filosofische teksten uit voorafgaande historische tijdperken vandaag nog begrepen worden?" Alle culturen - of ze nu prehistorisch, middeleeuws of modern, oosters, westers, religieus of seculier zijn - hebben hun eigen unieke scholen van de filosofie, voortbouwend op eerdere stromingen of startend vanuit een nieuw beginsel. Deze theorieën zijn gegroeid uit verschillende vooronderstellingen en benaderingen, bijvoorbeeld vanuit het rationalisme (theorieën voortgekomen uit logica), het empirisme (theorieën voortgekomen uit observatie), of zelfs vanuit een geloofsbasis waarvoor dan filosofische rechtvaardiging wordt gezocht. Een geschiedenis van de filosofie probeert dergelijke ontwikkelingen te catalogiseren en classificeren met als doel de ontwikkeling van de filosofische ideeën te begrijpen doorheen de tijd.
- La història de la filosofia és el conjunt de problemes i pensadors que han dominat el pensament al llarg dels segles, amb influències constants entre períodes i relectures de les afirmacions de filòsofs anteriors. És difícil parlar d'una sola història de la filosofia, però, ja que al marge de la divisió entre filosofia oriental i occidental, cada disciplina de la filosofia té la seva pròpia evolució i sovint els avenços es deuen a altres ciències afins. Això no obstant, es poden establir grans períodes, marcats per una manera de fer i un conjunt de temes com a preocupacions centrals: Filosofia antiga: nascuda a Grècia per l'intent de racionalitzar la mitologia. Senta les bases de totes les disciplines, el centre de recerca és l'home i la seva relació amb el cosmos (de manera que sorgeixen les preguntes claus de què vol dir ésser i com ha d'actuar l'home civilitzat). Hi ha un transvassament total entre filosofia i la ciència incipient. Filosofia medieval: preocupada bàsicament per la relació entre pensament racional i religió, està dividida en diverses branques segons les creences dels pensadors i mostra una gran depèndencia de la filosofia antiga. Filosofia moderna: impulsada per l'auge de la ciència, el centre d'interès es desplaça cap al coneixement i els seus límits, incloent l'ètica com a camp de coneixement moral. Comencen les divisions en escoles segons nacionalitats. Filosofia contemporània: neix amb l'anomenat gir lingüístic, que qüestiona l'ús de la llengua ordinària. La majoria de problemes filosòfics tradicionals es redueixen a una qüestió semàntica. S'impulsa per aquest motiu la lògica (en relació amb l'avenç de les matemàtiques i la computació). Sorgeixen noves subdisciplines, el pensament s'especialitza i rep influències ben diverses.
- A história da filosofia é um ramo da história e da filosofia. Ela é uma disciplina filosófica à parte, e ocupa bastante espaço no ensino secundário e universitário de filosofia no Brasil. Enquanto ramo da história, ela se ocupa de documentar e preservar os debates filosóficos. Enquanto ramo da filosofia, ela se ocupa em discutir filosoficamente, com os conceitos atuais da filosofia, tendo em vista o problema do anacronismo e os conceitos filosóficos do passado. A história da filosofia é a disciplina que se encarrega de estudar o pensamento filosófico em seu desenvolvimento diacrônico, ou seja, a sucessão temporal das idéias filosóficas e de suas relações. Ela é uma parte da ciência positiva da História, exigindo o mesmo rigor nos métodos, a fim de reconstituir a seqüência da filosofia. Como as idéias influenciam os acontecimentos e vice-versa, é comum que a história da filosofia precise recorrer a conhecimentos da história geral, para esclarecer seus conteúdos, assim como é costumeiro que esta recorra àquela, para contribuir na explicação dos determinantes de certos fatos. Dentro da história da filosofia, é possível fazer delimitações materiais e formais. No primeiro caso, assim como a História da Filosofia é subdivisão da História, pode haver a história da lógica, do empirismo ou do aristotelismo. No segundo caso, o das delimitações formais, a divisão que se faz diz respeito ao tempo, caso em que se equipara à organização empreendida pela História Geral. Assim, costuma-se estudar a história da filosofia com a seguinte disposição: filosofia antiga, filosofia medieval, filosofia moderna e filosofia contemporânea. A história da filosofia rastreia as várias teorias que buscaram ou buscam algum tipo de compreensão, conhecimento ou sabedoria sobre questões fundamentais, como por exemplo a realidade, o conhecimento, o significado, o valor, o ser e a verdade. O fazer filosófico, como toda construção do conhecimento, requer acúmulo das contribuições dos pensadores do passado. Sempre que um pensador se debruça seriamente sobre uma questão filosófica, está, mais ou menos conscientemente, rendendo tributo a seus antecessores, seja para contrapor-se a eles, seja para ratificar suas idéias, esclarecê-las e melhorá-las.
- Filosofiens historie er studiet av filosofiske idéer og konsepter over tid. Emner særlig knyttet til filosofiens historie kan være (men ikke begrenset til): Hvilke endringer i filosofi bli redegjort for historisk? Hva er drivkreftene i utviklingen i tenkningen i dens historiske sammenheng? I hvilken grad kan filosofiske tekster fra tidligere epoker bli forstått i dag? Alle kulturer — det være forhistoriske, middelalderske, eller moderne; østlig, vestlig, religiøs eller verdslig — har hatt deres egen unike filosofiske retninger som har oppstått fra både tradisjon og gjennom uavhengige oppdagelser og iakttagelser. Slike teorier har vokst fra ulike premisser og metoder, eksempelvis (men ikke begrenset til) rasjonalisme og deduksjon (teorier som har kommet fram via logikk), empirisme (teorier som har kommet via observasjon), og selv via hopp i tro, håp og tradisjon. Filosofiens historie forsøker å katalogisere og klassifisere slike utviklinger. Målet er å forstå utviklingen av ideer over tid. Denne artikkelen konsentrerer seg om filosofien i den vestlige kulturkrets i grove trekk hvor enkelte hovedtendenser trekkes fram. Se enkeltartikler for utdypende informasjon.
- Die Geschichte der Philosophie hat die Entwicklung des theoretischen Nachdenkens über die Welt und die in ihr herrschenden Prinzipien vom Beginn der europäischen Philosophie im Griechenland des 6. Jahrhunderts v. Chr. bis zur Gegenwart zum Gegenstand. Als philosophische Disziplin nimmt die Philosophiegeschichtsschreibung interpretierend zu den historischen Entwürfen Stellung, versucht diese in ihrem jeweiligen Zusammenhang zu verstehen und untersucht, ob und inwiefern sich hieraus Lehren für die Gegenwart ziehen lassen. Die Theorie der Philosophiegeschichte untersucht Methoden, Kategorien und Bedeutsamkeit des historischen Zugangs zur Philosophie. Es gehört zu den Eigentümlichkeiten der Philosophie, dass sie im Lauf ihrer Geschichte immer wieder grundsätzlich neue Erklärungsmodelle zu den ihr eigenen immerwährenden Fragen nach dem Erkennbaren, nach dem richtigen Handeln oder nach dem Sinn des Lebens hervorgebracht hat. Dabei müssen Philosophen sich jeweils mit ihren Antworten an die Erkenntnisse der Sachwissenschaften anpassen und deren aktuellen Wissensstand zur Erklärung der Welt heranziehen. Die Geschichte der Antworten fließt somit stets in die aktuellen Erklärungen mit ein. Aus diesem systematischen Unterschied zu den Wissenschaften erklärt sich das besondere Interesse der Philosophie an der eigenen Ideengeschichte. Es können unterschiedliche Aspekte als „Typen des Geschichtsbezugs“ zur Klärung des historischen Selbstverständnisses betrachtet werden, die unterschiedliche Funktionen erfüllen: Das Zusammentragen der Lebensdaten, Werke und Auffassungen der Philosophen der Vergangenheit ermöglicht eine Übersicht über das schon vorhandene Denken und die Entstehung der heutigen Positionen. (Ideengeschichte als historische Realität - res gestae, Informationsfunktion) Durch Ordnen und Erkennen von systematischen Zusammenhängen werden Begriffe und Grundgedanken geklärt. (Begriffsgeschichte, Fundus bestehender Argumente) Man findet die im Laufe der Philosophiegeschichte immer wieder gestellten Fragen und die darauf gegebenen unterschiedlichen Antworten. (Problemgeschichte, Relativierung einzelner Positionen) Man kann versuchen festzustellen, ob es in der Philosophiegeschichte einen Fortschritt gibt, so etwas wie eine zielgerichtete Entwicklung. (Philosophiegeschichtsphilosophie, Wahrheits- und Geltungsfrage) In einer Selbstbetrachtung werden Methoden und Formen der Philosophiegeschichtsschreibung in ihrer historischen Entwicklung untersucht. (Geschichte der Philosophiegeschichte als „Erinnerungsreflexion - historia rerum gestarum“) Philosophiegeschichte kann man personenorientiert, werkorientiert oder problemorientiert angehen. Ein weiterer Ansatz besteht in der Einteilung nach großen Epochen, wobei die wesentlichen Personen mit ihren wesentlichen Werken und ihre Antworten zu den wesentlichen Fragen herausgearbeitet werden. Soweit die jeweiligen Philosophiehistoriker die eigene Interpretation mitliefern, ist es erforderlich, alternative Darstellungen und insbesondere auch die Originalschriften heranzuziehen, um eine eigene Beurteilung vornehmen zu können. Die Auseinandersetzung mit der Philosophiegeschichte kann, je nach der intendierten Funktion, in verschiedenen Formen erfolgen, etwa dokumentarisch, polemisch, topisch, narrativ, argumentativ oder etwa hermeneutisch.
- История философии — раздел философии, изучающий исторические типы философии. В его рамки включены как философские системы отдельных философов, так и развитие их взглядов в рамках философских школ. Термин история философии применяется также как обозначающий процесс развития философской мысли в целом, в соответствии с определёнными временными периодами и существующими в них философскими тенденциями. От истории философии как процесса возникновения и развития философского знания следует отличать возникшую еще в древности область философского знания, реконструирующую этот процесс, описывающую его и теоретически его осмысливающую, то есть историю философии как науку. Иногда говорят о философии истории философии. Одним из первых историков философии в этом смысле является Аристотель, давший в первой книге «Метафизики» своего рода историко-философский экскурс. В Китае такой одной из первых историко-философских работ является тридцать третья глава сочинения «Чжуан-цзы», а также трактат «Лунь лю цзя чжи яо чжи» («Основные указания о шести школах») историографа Сыма Таня, отца историка Сыма Цяня. В Индии к произведениям, носящим историко-философский характер можно отнести сочинение джайниста Харибхадры «Шад-даршана-самуччая» («Собрание шести философий»), а также сочинение Мадхавачарьи «Сарва-даршана-самграха» («Собрание всех философий»). В Средние века в Западной Европе первым (и очень популярным, если судить по количеству сохранившихся манускриптов) средневековым произведением, посвященным истории философии стало сочинение «Книга о жизни и нравах философов» («Liber de vita et moribus philosophorum») английского философа Вальтера Бурлея (или Уолтера Бёрли, ок. 1275 — ок. 1345). Основными источниками для этого произведения послужили близкие по теме сочинения Цецилия Бальба (Caecilius Balbus, нач. II века) и Диогена Лаэртского. В XVII—XVIII веках в Западной Европе появляются профессиональные историки философии и начинается ее систематическое изучение. В Англии автором первой работы по истории философии на английском языке был поэт и ученый Томас Стэнли (1625—1678). В Германии одно из первых сочинений по истории философии («Historia critica philosophiae…» t. 1-5, 1742—1744) было создано Иоганном Якобом Бруккером (1696—1770). Считается, что первую немецкую историю философии ("Compendium historiae philosophicae, 1731) написал его учитель Иоганн Франц Буддеус (1667—1729). В России сочинение И. Я. Бруккера было издано в 1785 году («Сокращенная история философии от начала мира до нынешних времен» М. , 1785). Это был сокращенный перевод с французского языка. Первоначально историко-философские работы в России представляли собой обработку сочинений западноевропейских авторов. Например, работа А. И. Галича так и называлась «История философических систем по иностранным руководствам составленная…» (Кн.1-2. СПб. , 1818—1819). Тем не менее, этот труд Галича считается во многом оригинальным. Можно также указать на вышедшую в 1837 году работу «Очерк истории философии по Рейнгольду» Ф. Надежина, который в основном следовал истории философии, написанной Э. Рейнгольдом (1793—1855) сыном знаменитого популяризатора философии Канта К. Л. Рейнгольда (1758—1923). В 1839—1840 годах в Казани архимандрит Гавриил (Воскресенский) выпустил в свет шеститомную «Историю философии», шестой том которой был посвящен истории русской философии. В своей работе Гавриил в качестве источников привлек памятники древнерусской письменности и попытался дать систематическое изложение истории русской философии. Так как в изложениях истории философии, опирающихся на переводные издания, истории русской философии не было, то работа архимандрита Гавриила считается первым трудом по истории русской философии. Часть его работы была посвящена рассмотрению восточной философии (в том числе индийской и китайской). В настоящее время в России выходят такие специализированные издания, посвященные истории философии как «Историко-философский ежегодник» (с 1986 года) и ежегодник «История философии» (с 1997 года).
- Filosofins historia förklarar både hur olika problem och frågeställningar i filosofin uppstått och hur de besvarats genom historien. Genom denna kunskapsbank av frågor och svar är en filosof bättre rustad för att hantera både tidlösa och nya frågeställningar. Historia är därför betydligt viktigare i filosofi än de flesta andra ämnen. Genom filosofins historia har argument ställts mot argument och därigenom givit en skatt av uppslag för att lösa filosofiska problem. Genom att filosofin har varit en avancerad vetenskap sedan antiken, finns det ofta mer att hämta i filosofins historia än i flera moderna discipliner. Även för ett nytt ämne som exempelvis bioetik kan det vara meningsfullt att se vad filosofer genom historien tänkt i liknande frågor. Vilken betydelse har till exempel Jeremy Benthams skrifter för en given fråga i etik, eller kan konfucianism eller någon gestalt i indisk filosofi ge ett bidrag till frågan? Filosofins historia kan även studeras som en del av idéhistoria. Vetenskapshistoria och de politiska idéernas historia är näraliggande ämnen.
|
