| dbpprop:abstract
|
- The Hawaiian language is a Polynesian language that takes its name from Hawaiʻi, the largest island in the tropical North Pacific archipelago where it developed. Hawaiian, along with English, is an official language of the state of Hawaii. King Kamehameha III established the first Hawaiian-language constitution in 1839 and 1840. For various reasons, the number of native speakers of Hawaiian gradually decreased during the period from the 1830s to the 1950s. Hawaiian was essentially displaced by English on six of the seven inhabited islands. As of 2000, native speakers of Hawaiian amount to under 0.1% of the statewide population. Linguists are worried about the fate of this and other endangered languages. Nevertheless, from about 1949 to the present, there has been a gradual increase in attention to, and promotion of, the language. Public Hawaiian-language immersion pre-schools called Pūnana Leo were started in 1984; other immersion schools followed soon after. The first students to start in immersion pre-school have now graduated from college and many are fluent Hawaiian speakers. A type of "local english" spoken in Hawaiʻi is technically called "Hawaiian Creole English", abbreviated "HCE". It developed from pidgin English and is often called simply "pidgin" (or Hawaiian Pidgin). It should not be mistaken for the Hawaiian language. The ISO language code for Hawaiian is haw.
- Die hawaiische Sprache ist die Sprache der polynesischen Ureinwohner der Hawaii-Inseln. Hawaiisch und Englisch sind die offiziellen Sprachen des US-Bundesstaats Hawaiʻi. Hawaiisch weist mit 13 Phonemen sehr wenige Laute auf; nur wenige Sprachen haben noch weniger. Das Hawaiische gehört zusammen mit den anderen polynesischen Sprachen, wie z. B. Samoanisch, Māori und Fidschianisch, zur austronesischen Sprachfamilie. Es wird in die Untergruppe der marquesischen Sprachen eingeordnet. Adelbert von Chamisso veröffentlichte in seinem Bericht „Über die Hawaiische Sprache“ vor der Königlichen Akademie der Wissenschaften zu Berlin am 12. Januar 1837 die erste Grammatik des Hawaiischen. Die hawaiische Sprache ist vom Aussterben bedroht. Auf den meisten der Hawaii-Inseln wurde sie vom Englischen verdrängt und wird nicht mehr als Alltags- und Kommunikationssprache verwendet. Eine Ausnahme stellt die Insel Niʻihau dar, da sie sich in Privatbesitz befindet und deren Besuch streng reglementiert wird.
- El hawaià (o ʻōlelo Hawaiʻi) és una llengua austronèsia parlada a les Illes Hawaiʻi. Forma part del grup polinesi oriental i és una llengua que pertany al subgrup marquèsic, el nucli del qual es troba a les illes Marqueses. El hawaià prové d'aquest nucli marquesà, per tal com al 400 les migracions polinèsies procedents d'aquest arxipèlag colonitzaren les illes Hawaiʻi i hi portaren el protomarquèsic. Després, amb l'aïllament de les illes del nucli marquesà, aquesta llengua seguí la seva evolució i transformacions separada de la resta, de la mateixa manera que totes les llengües polinèsies, que evolucionaven isoladament les unes de les altres. La major proximitat lingüística del hawaià és amb el marquesà del nord i el marquesà del sud. Igualment, comparteix una gran part del vocabulari amb la resta de llengües polinèsies. Així, el 76% del vocabulari del hawaià té similituds i és idèntic al del tahitià o el maori.
- Havajština (havajsky ‘Ōlelo Hawai‘i) je austronéský jazyk pojmenovaný podle místa jeho užívání - Havaje (Hawai'i), kde je také úředním jazykem. Jazyk je v dnešní době velmi ohrožený, protože jím mluví pouze kolem 1500 lidí a více než polovině z nich je přes 70 let. Do jazykové rodiny, ve které je havajština, patří ještě např. fidžijština, indonéština či maorština.
- El hawaiano (‘Ōlelo Hawai‘i) es una lengua del grupo malayo-polinesio hablada en Hawái por los indígenas. Junto con el inglés, es la lengua oficial del Estado de Hawai. Es el lenguaje que dio origen a la palabra Wiki de la Wikipedia, que significa "rápido". El hawaiano pertenece al grupo de las lenguas polinesias, junto con idiomas como el tahitiano, el samoano, el maorí, y el rapanui, y se relaciona de manera mucho más distante con el indonesio, el malgache, el tagalo y las lenguas indígenas de Taiwán.
- Havaiji on Havaijin saariryhmän alkuperäisväestön alkuperäinen kieli. Lähetyssaarnaajien saavuttua 1820 sen asema alkoi tasaisesti heikentyä, kunnes englanti oli lähes täysin sen syrjäyttänyt. Viime aikoina havaijin kieli on kuitenkin noussut uudestaan käyttöön alueilla, joilla sitä ei käytetty vielä 1970-luvun vaihteessa.
- La langue hawaiienne est la langue ancestrale des peuples indigènes des îles Hawaï, appelés Hawaïens. Cette langue est, avec l'anglais, la langue officielle de l'État d'Hawaii. Son code ISO est haw. La langue hawaïenne fait partie des langues austronésiennes, c'est-à-dire qu'elle se rapproche des autres langues polynésiennes telles le marquisien, le tahitien, le samoan, le māori ou le rapanui. Il est aussi proche du fidjien, et de façon moins claire de l'indonésien, du malgache et des différentes langues formosanes de Taïwan et des Philippines. C'est une langue qui risque de disparaître : sur six des sept îles habitées, la langue hawaïenne n'est plus utilisée quotidiennement depuis la colonisation anglaise. Notons toutefois que le Ni'ihau est un dialecte qui fait exception : il n'a jamais été altéré ou affaibli, et ses locuteurs l'utilisent encore aujourd'hui tous les jours. Le Hawaiian Pidgin (aussi appelé Créole hawaïen) est une langue locale, qui prend ses racines dans l'anglais, mais également dans les langues asiatiques, notamment le japonais et le cantonais, introduits par les immigrants qui travaillèrent dans les champs de canne à sucre ou dans les plantations d'ananas. On peut également noter l'influence des langues des Philippines, du français et du portugais.
- La lingua hawaiiana è originaria delle isole Hawaiiane. In hawaiiano le vocali si pronunciano approssimativamente come in italiano, e la H e la W si pronunciano come in inglese: aspirazione forte per l'acca, e un suono di U consonantica (semivocale), come in uovo, per la W. La W ogni tanto varia in V, come in Ewa, pronunciato Eva, e Haleiwa, pronunciato Haleiva. Waimea, d'altronde, si pronuncia Uaimea. L'hawaiiano moderno ha anche vocali lunghe (come le vocali accentate in italiano, scritte con un macro o linea sulla vocale – per esempio, Waikīkī si pronuncia con le ultime due sillabe allungate). Inoltre, c'è una consonante chiamata Okina che si pronuncia come un'interruzione (simile al suono che si può avvertire fra la parola "verrà" e "Antonio" in "verrà Antonio") e si scrive come un apostrofo (Hawai'i, o anche a'a che è uno dei due tipi principali di lava che si trovano alle Hawaii – l'altro è pahoehoe). Le vocali che seguono altre vocali (ma l'okina è una consonante) vanno pronunciate più in fretta delle vocali che seguono consonanti, in conseguenza rendendole lievemente meno distinte. Per esempio la prima sillaba di Waimea rima con la parola italiana "mai". Wai, fra l'altro, significa "acqua" ed è spesso parte dei nomi hawaiiani. L'hawaiiano è una lingua polinesiana. Alcune delle differenze da altre lingue polinesiane sono dovute all'adattamento, avvenuto nel XIX secolo, all'alfabeto latino. Per esempio, la "L" in hawaiiano spesso corrisponde alla "R" delle lingue polinesiane, l'Okina corrisponde alla "K", e la K dell'hawaiiano corrisponde alla "T", e la W alla "V". Per esempio Tahiti in hawaiiano si scrive Kahiki, il taro si scrive Kalo, e il nome stesso delle Hawai'i corrisponde a quello dell'isola di Havaiki nell'arcipelago delle Società.
- ハワイ語（ʻŌlelo Hawaiʻi）は、オーストロネシア語族に属し、ハワイ諸島先住民のポリネシア人であるハワイ人の先祖代々の言語である。英語とともにハワイ州の公用語に指定されている。特徴として、例えばWIKIPEDIAがWIKIPEKIAとなる等、本来「t」と「k」を区別しない点などが揚げられる。近縁のポリネシア語と同様に、用いられる音素が非常に少ないことである（後述する#ハワイ語のアルファベットの章を参照のこと）。この音素の「t」の発音はハワイ諸島のカウアイ島側の地域で一般的であり、「k」の発音はハワイ島(Big island)側の地域で用いられる。 ハワイ語は、サモア語、マオリ語などのポリネシア語とごく近い関係にあり、一部のアジア南部やマダガスカルの言語ともやや遠いが、「親類関係」にあたる。 ハワイアン・クレオールとも呼ばれるハワイの混成語は英語を元にした地域言語であり、ハワイ語や、製糖・パイナップル栽培等の為に雇われた日本人や中国人を主とする移住民が持ち込んだ、アジアの言語からも一部の語彙を借用している。 ハワイ語のISO言語コードは haw である。
- Het Hawaïaans is een taal uit de Polynesische tak van de austronesische taalfamilie. De taal wordt nog maar weinig gesproken omdat de huidige bewoners van Hawaï grotendeels van elders stammen en Engels spreken. Toch is de taal niet bedreigd doordat veel kinderen de taal leren. De taal is een extreem voorbeeld van een klinkertaal; hij kent slechts acht medeklinkers, de glottisslag inbegrepen. Het Hawaïaans heeft ongeveer 200 moedertaalsprekers, en ongeveer 30.000 mensen spreken het als tweede taal. Het Hawaïaanse alfabet telt maar twaalf letters: a,e,h,i,k,l,m,n,o,p,u,w De glottisslag wordt (soms) als een okina geschreven. De okina lijkt wel een apostrof, bijvoorbeeld: Hawaiʻi ('ha - wai - ie') Molokaʻi ('mo - lo - ka - ie')
- Hawaiisk er et polynesisk språk som er offisielt på Hawaii. Språket tales kun av rundt 1 000 brukere, noe som er under 0,1 % av delstatens befolkning, men er likevel offisielt. Språket er imidlertid ikke utrydningstrua, fordi det har et fristed på øya Niʻihau, som har vært privateid i over hundre år, og bebos kun av hawaiisktalende personer. I de siste tiårene har det vært økende oppmerksomhet rundt språket, og det finnes nå skoler hvor barn kan gå for å lære språket som morsmål også utenfor Niʻihau.
- Język hawajski jest językiem Hawajczyków, rdzennych mieszkańców Hawajów. Należy do grupy polinezyjskiej rodziny języków austronezyjskich. Jest blisko spokrewniony z językami: rarotonga, tuamotu, maoryskim i tahitańskim, bardzie odległe pokrewieństwo łączy go z samoańskim, fidżi i innymi językami używanymi w Polinezji. Wykazuje słabsze pokrewieństwo z językami malajo-polinezyjskimi Azji Południowo-Wschodniej oraz z obszaru Oceanu Indyjskiego. Język hawajski jest językiem wymierającym. Od 1900 roku liczba użytkowników hawajskiego, dla których jest on językiem rodzimym spadła z 37000 do 1000, z czego połowa użytkowników jest już w wieku co najmniej 70 lat. Na większości hawajskich wysp został zastąpiony językiem angielskim i nie jest szeroko używany jako język codziennego użytku. Wyjątkiem jest, ze względu na jej izolację (zamierzoną) od wpływów cywilizacyjnych, wyspa Ni'ihau. Język hawajski charakteryzuje się bardzo małą liczbą fonemów – podobnie jak jego polinezyjscy krewni. Posiada tylko 8 spółgłosek i 5 samogłosek. Szczególnie interesujący jest brak fonemu /t/ – zaledwie kilka języków wykazuje taki brak. Zbiór fonemów hawajskiego tworzą spółgłoski: /p/, /k/, /?/ (zwarcie krtaniowe, po hawajsku ‘okina, zapisywany jako pojedynczy otwierający apostrof ‘), /m/, /n/, /w/, /v/, /l/, /b/ oraz samogłoski: /a/, /e/, /i/, /o/, /u/. Fonemy /v/ i /w/ zapisywane są za pomocą tej samej litery 'w'. Wymawiana jest ona jako /w/ jedynie na początku słowa. Po każdej spółgłosce zawsze występuje samogłoska tworząc razem dwuliterową sylabę. Samogłoski w akcentowanych sylabach wymawiane są dłużej, a w piśmie oznaczane makronem. Samogłoski mogą występować parami lub nawet w trójkach (np. luau – tradycyjna uroczystość hawajska). Kategorie gramatyczne są wyrażane przede wszystkim przedrostkami i słowami posiłkowymi. Czasownik odróżnia tylko czas przeszły i nieprzeszły. Hawajski jest też jednym z języków, które w 1 osobie l. mn. i liczby podwójnej rozróżniają zaimki osobowe według tego, czy "my" obejmuję rozmówcę, czy też nie, tj. kaakou – 'my wraz z tobą', maakou – 'my, ale bez ciebie'. Z Hawajami i językiem hawajskim kojarzy się, nie bez podstaw, słowo aloha, najpopularniejsze powitanie wśród mieszkańców wysp (używane jest także jako pożegnanie). Dalsze jego znaczenia to romantyczna miłość, afekt lub po prostu najlepsze życzenia. Drugim co do użyteczności w codziennych kontaktach słowem jest mahalo czyli dziękuję. Słowo Hawaje w języku hawajskim (w zapisie Hawai‘i) wymawiane jest /havaiʔi/, jednakże Amerykanie, przenosząc zwyczaj z angielskiego, wymawiają /hawaiʔi/ . Uwaga: wiki w języku hawajskim znaczy szybko, w pośpiechu, a więc wiki wiki będzie oznaczać bardzo szybko, tak jak np. w nazwie firmy 'Wiki Wiki Messenger Service' (bardzo szybkie usługi kurierskie)
- O havaiano é a língua ancestral do povo indígena das ilhas do Havai, os havaianos, um povo polinésio. O M havaiano, junto com o inglês, é uma língua oficial no estado do Havai. É digna de nota por possuir um pequeno inventário de fonemas (ver o alfabeto havaiano, abaixo), como muitas das suas primas polinésias. Digno de especial nota é o facto de que originalmente não distinguia entre /t/ e /k/; há poucas línguas desprovidas dessa distinção. Uma pronúncia /t/ desse fonema era comum na extremidade Kauai da cadeia de ilhas, e uma pronúncia /k/ na extremidade oposta. Depois de Kamehameha, o Grande, natural da ilha de Havai, ter conquistado todas as ilhas, a pronúncia /k/ venceu a pronúncia /t/, embora esta se mantenha em Niihau.
- Гавайский язык (‘Ōlelo Hawai'i) — язык гавайцев, один из полинезийских языков, распространённый на Гавайских островах. В гавайском алфавите всего 12 букв. До начала интенсивных контактов с европейцами и североамериканцами на нём говорило всё население Гавайских островов. Гавайский язык имел богатую устную литературную традицию, которая после обращения населения в христианство начала постепенно исчезать, однако миссионеры многое успели записать. В 1-й половине XIX века для гавайского языка был приспособлен латинский алфавит; с 1834 на гавайском языке выходили газеты. После аннексии Гавайских островов США гавайский язык продолжает употребляться этнической группой гавайцев, состоящей из потомков прежнего полинезийского населения островов, в преобладающем большинстве метисов (всего около 960 тыс. чел. , 2005, оценка). Пользуются гавайским языком преимущественно в быту, но многие современные гавайцы говорят на английском языке. Самая большая община гавайцев, для которых гавайский является первым и основным в общении языком, проживает на острове Ниихау.
- Hawaiiska (‘Ōlelo Hawai'i) är officiellt språk på Hawaii (tillsammans med engelska). Det är ett polynesiskt språk. Språket är mycket utrotningshotat. På de flesta av öarna har språket ersatts av engelska och används inte längre i det dagliga umgänget. Ett undantag är Ni'ihau där hawaiiska fortfarande används dagligen eftersom ön är privatägd och besök kontrolleras. Av flera anledningar minskade antalet personer med hawaiiska som förstaspråk med början år 1900 från cirka 37 000 personer till i dag omkring ett tusental personer; hälften av dessa är nu väldigt gamla. På senare tid har det satsats mycket på språkbevarande åtgärder i ett försök att rädda språket från utrotning.
- Гавайська мова, ‘Ōlelo Hawai'i — офіційна мова у штаті Гаваї разом із мовою англійською. Витоки цієї полінезійської мови з сім’ї австронезійських мов зі своїм своєрідним гавайським забарвленням — південь Тихого океану; сама гавайська мова розвивалася на Гавайських островах. Закон 1896 року Республіки Гаваїв визначав англійську мову як основну мову викладання для державних і приватних шкіл, але дозволяв використання інших мов. Починаючи із 1949 року гавайській мові стали приділяти більше уваги в житті штату. Тут з 1987 року з'являються перші державні гавайськомовні школи. У 2000 році тільки приблизно 0,1% населення штату Гаваї, у якому англійська була іноземною, вважало гавайську мову рідною. На острові Ніїгау, наприклад, лише 200 осіб володіли гавайською мовою. ISO код мови - ISO 639 - Гавайська haw.
- 夏威夷语，是南岛语系的一种，用拉丁文字书写。因主要通行于夏威夷岛而得名，另外在夏威夷群岛和美国本土亦有少数人使用。和英语同为夏威夷州的官方語言。
|
| rdfs:comment
|
- The Hawaiian language is a Polynesian language that takes its name from Hawaiʻi, the largest island in the tropical North Pacific archipelago where it developed. Hawaiian, along with English, is an official language of the state of Hawaii. King Kamehameha III established the first Hawaiian-language constitution in 1839 and 1840. For various reasons, the number of native speakers of Hawaiian gradually decreased during the period from the 1830s to the 1950s.
- Die hawaiische Sprache ist die Sprache der polynesischen Ureinwohner der Hawaii-Inseln. Hawaiisch und Englisch sind die offiziellen Sprachen des US-Bundesstaats Hawaiʻi. Hawaiisch weist mit 13 Phonemen sehr wenige Laute auf; nur wenige Sprachen haben noch weniger. Das Hawaiische gehört zusammen mit den anderen polynesischen Sprachen, wie z. B. Samoanisch, Māori und Fidschianisch, zur austronesischen Sprachfamilie. Es wird in die Untergruppe der marquesischen Sprachen eingeordnet.
- El hawaià (o ʻōlelo Hawaiʻi) és una llengua austronèsia parlada a les Illes Hawaiʻi. Forma part del grup polinesi oriental i és una llengua que pertany al subgrup marquèsic, el nucli del qual es troba a les illes Marqueses. El hawaià prové d'aquest nucli marquesà, per tal com al 400 les migracions polinèsies procedents d'aquest arxipèlag colonitzaren les illes Hawaiʻi i hi portaren el protomarquèsic.
- Havajština (havajsky ‘Ōlelo Hawai‘i) je austronéský jazyk pojmenovaný podle místa jeho užívání - Havaje (Hawai'i), kde je také úředním jazykem. Jazyk je v dnešní době velmi ohrožený, protože jím mluví pouze kolem 1500 lidí a více než polovině z nich je přes 70 let. Do jazykové rodiny, ve které je havajština, patří ještě např. fidžijština, indonéština či maorština.
- El hawaiano (‘Ōlelo Hawai‘i) es una lengua del grupo malayo-polinesio hablada en Hawái por los indígenas. Junto con el inglés, es la lengua oficial del Estado de Hawai. Es el lenguaje que dio origen a la palabra Wiki de la Wikipedia, que significa "rápido".
- Havaiji on Havaijin saariryhmän alkuperäisväestön alkuperäinen kieli. Lähetyssaarnaajien saavuttua 1820 sen asema alkoi tasaisesti heikentyä, kunnes englanti oli lähes täysin sen syrjäyttänyt. Viime aikoina havaijin kieli on kuitenkin noussut uudestaan käyttöön alueilla, joilla sitä ei käytetty vielä 1970-luvun vaihteessa.
- La langue hawaiienne est la langue ancestrale des peuples indigènes des îles Hawaï, appelés Hawaïens. Cette langue est, avec l'anglais, la langue officielle de l'État d'Hawaii. Son code ISO est haw. La langue hawaïenne fait partie des langues austronésiennes, c'est-à-dire qu'elle se rapproche des autres langues polynésiennes telles le marquisien, le tahitien, le samoan, le māori ou le rapanui.
- La lingua hawaiiana è originaria delle isole Hawaiiane. In hawaiiano le vocali si pronunciano approssimativamente come in italiano, e la H e la W si pronunciano come in inglese: aspirazione forte per l'acca, e un suono di U consonantica (semivocale), come in uovo, per la W. La W ogni tanto varia in V, come in Ewa, pronunciato Eva, e Haleiwa, pronunciato Haleiva. Waimea, d'altronde, si pronuncia Uaimea.
- Het Hawaïaans is een taal uit de Polynesische tak van de austronesische taalfamilie. De taal wordt nog maar weinig gesproken omdat de huidige bewoners van Hawaï grotendeels van elders stammen en Engels spreken. Toch is de taal niet bedreigd doordat veel kinderen de taal leren. De taal is een extreem voorbeeld van een klinkertaal; hij kent slechts acht medeklinkers, de glottisslag inbegrepen.
- Hawaiisk er et polynesisk språk som er offisielt på Hawaii. Språket tales kun av rundt 1 000 brukere, noe som er under 0,1 % av delstatens befolkning, men er likevel offisielt. Språket er imidlertid ikke utrydningstrua, fordi det har et fristed på øya Niʻihau, som har vært privateid i over hundre år, og bebos kun av hawaiisktalende personer.
- Język hawajski jest językiem Hawajczyków, rdzennych mieszkańców Hawajów. Należy do grupy polinezyjskiej rodziny języków austronezyjskich. Jest blisko spokrewniony z językami: rarotonga, tuamotu, maoryskim i tahitańskim, bardzie odległe pokrewieństwo łączy go z samoańskim, fidżi i innymi językami używanymi w Polinezji. Wykazuje słabsze pokrewieństwo z językami malajo-polinezyjskimi Azji Południowo-Wschodniej oraz z obszaru Oceanu Indyjskiego.
- O havaiano é a língua ancestral do povo indígena das ilhas do Havai, os havaianos, um povo polinésio. O M havaiano, junto com o inglês, é uma língua oficial no estado do Havai. É digna de nota por possuir um pequeno inventário de fonemas (ver o alfabeto havaiano, abaixo), como muitas das suas primas polinésias. Digno de especial nota é o facto de que originalmente não distinguia entre /t/ e /k/; há poucas línguas desprovidas dessa distinção.
- Гавайский язык (‘Ōlelo Hawai'i) — язык гавайцев, один из полинезийских языков, распространённый на Гавайских островах. В гавайском алфавите всего 12 букв. До начала интенсивных контактов с европейцами и североамериканцами на нём говорило всё население Гавайских островов.
- Hawaiiska (‘Ōlelo Hawai'i) är officiellt språk på Hawaii (tillsammans med engelska). Det är ett polynesiskt språk. Språket är mycket utrotningshotat. På de flesta av öarna har språket ersatts av engelska och används inte längre i det dagliga umgänget. Ett undantag är Ni'ihau där hawaiiska fortfarande används dagligen eftersom ön är privatägd och besök kontrolleras.
- Гавайська мова, ‘Ōlelo Hawai'i — офіційна мова у штаті Гаваї разом із мовою англійською.
- 夏威夷语，是南岛语系的一种，用拉丁文字书写。因主要通行于夏威夷岛而得名，另外在夏威夷群岛和美国本土亦有少数人使用。和英语同为夏威夷州的官方語言。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
