| dbpprop:abstract
|
- György Dózsa (or, in some sources, György Székely; 1470 - 20 July 1514) was a Székely Hungarian man-at-arms (and by some accounts, a nobleman) from Transylvania who led a peasants' revolt against the Hungarian landed nobility. He was eventually caught, tortured, and executed along with his followers, and remembered as both a Christian martyr and a dangerous criminal.
- György Dózsa, deutsch Georg Dózsa, war ein Szekler aus Siebenbürgen. Er hatte sich als Reiterhauptmann in den Türkenkriegen durch außergewöhnlichen Mut hervorgetan und war vom König geadelt worden. Er war der Anführer des Ungarischen Bauernaufstandes. Unter dem schwachen König Vladislav II. hatten die ungarischen Magnaten ihre Macht ständig vergrößert. Die damit einhergehende Unterdrückung der armen Landbevölkerung führte zu großer Unzufriedenheit. Zudem begannen sich in weiten Teilen Europas die Ideen der Reformation zu verbreiten. In dieser angespannten Situation rief der neue Papst Leo X. zu einem weiteren Kreuzzug gegen die Türken auf. 1513 wurde György Dózsa von Tamás Bakócz mit der Aufstellung und Führung eines Kreuzzugheeres beauftragt. Innerhalb kurzer Zeit sammelten sich in mehreren Städten 100.000 so genannte Kuruzen, zum großen Teil Bauern, die ihrem schweren und kargen Leben entfliehen wollten. Das stieß auf den Widerstand der Großgrundbesitzer, die den Verlust ihrer billigen Arbeitskräfte befürchteten. Außerdem sahen sie in der Bewaffnung der Bauern eine große Gefahr. Sie unterdrückten die zurückgebliebene Bevölkerung brutal und weigerten sich, das Kreuzzugsheer mit Lebensmitteln zu versorgen. So kam es zum Aufstand. György Dózsa stellte sich an die Spitze der Rebellion, der sich auch viele Geistliche anschlossen. Der Pfarrer Lörincz Mészáros wurde der geistige Führer des Aufstandes. Sie forderten Gleichheit für alle Untertanen des Königs von Ungarn und die Abschaffung der feudalen Vorrechte des Adels. Vergeblich wurde die Bulle des Papstes widerrufen und die Bauern aufgerufen, in ihre Dörfer zurückzukehren. Bewaffnete Bauernscharen zogen plündernd und mordend durch das Land. „ ... wir werden ... an den Giebeln Eurer Haustore Euch aufhängen, Euch spießen lassen, wir werden Eure Güter verheeren und vergeuden, Eure Weiber und Kinder umbringen". In aller Eile stellte Johann Zápolya, der Woiwode von Siebenbürgen, ein Söldnerheer auf. So konnten viele der schlecht organisierten Bauern besiegt werden. Doch György Dózsa zog mit einem großen Teil des Bauernheeres über die Theiß und fiel in Siebenbürgen ein. Im Sommer 1514 belagerten sie Temeswar. Am 15. Juli 1514 traf Johann Zápolya mit seinem Heer vor Temeswar ein und stellte sich zum Kampf. Zunächst konnten sich die Bauern unter Dózsas Führung gegen die kampferprobten Söldner behaupten. Doch als die Truppen des Comes von Temeswar, István Báthory eingriffen, war die Niederlage der Bauern besiegelt. Die Anführer wurden auf Zápolyas Geheiß grausam gefoltert. György Dózsa wurde, als „Bauernkönig“ verhöhnt, auf einen rot glühend erhitzten Eisenstuhl gesetzt, mit Krone und Szepter, ebenfalls rot glühend. Sein Körper wurde gevierteilt und in Ungarns Städten zur Schau gestellt. Nach der Niederschlagung des Aufstandes erließen die ungarischen Magnaten Gesetze, die die Leibeigenschaft der Bauern für die nächsten Jahrhunderte festschrieben und ihnen faktisch alle Bürgerrechte entzogen.
- György Dózsa oli transilvanialainen palkkasoturi ja Unkarin talonpoikaiskapinan johtaja. Hänet teloitettiin kapinan kukistuttua.
- György Dózsa (Gheorghe Doja) est né vers 1470 à Kovaszna (Covasna en Roumanie actuelle) et il a été exécuté à Timisoara en juillet 1514. Leader d'une révolte paysanne sicule, il est considéré comme héros national autant par les hongrois que par les roumains. Il est célèbre par le caractère atroce de son exécution, lors de laquelle il fut placé sur un trône en fer chauffé à blanc, couronné d'une couronne de fer et avec un sceptre en main chauffés également à blanc; six de ses compagnons affamés volontairement le dévorèrent dit-on.
- Fájl:Dózsa György. jpg Dózsa György Dózsa György „megkoronázása” (kivégzése) Dózsa György az 1514-es, parasztfelkelésbe torkollott keresztes hadjárat katonai vezetője.
- György Dózsa, in romeno Gheorghe Doja, appartenente alla piccola nobiltà della Transilvania, guidò la rivolta dei villici del 1514 che ne porta il nome. Il papa Leone X organizzò una crociata anti-ottomana poi annullata e l'armata a tal fine organizzata si trasformò in una schiera di rivoltosi sul territorio dell'Ungheria e della Transilvania, sotto il comando di György Dózsa. Inizialmente vittorioso a Cenad e Nădlac, dopo il tentativo non riuscito di conquistare Timisoara Dózsa venne catturato per ordine del conte Ioan Zapolya, torturato e condannato a morte.
- György Dózsa także György Székely, rum. Gheorghe Doja – siedmiogrodzki żołnierz, przywódca powstania chłopskiego w Siedmiogrodzie w 1514 r. Wyróżnił się jako żołnierz walczący przeciwko Imperium Osmańskiemu. W 1514 kanclerz Węgier, Tamás Bakócz upoważnił go do rekrutacji i organizowania sił zbrojnych, które miały wyruszyć na krucjatę przeciwko Turkom. W ciągu kilku tygodni udało mu się zebrać ponad 100 tysięcy Kuruców (nazwa pochodzi od słowa Cruciati - krzyżowcy), głównie chłopów, ale także zakonników i księży diecezjalnych. Większość z nich nie miała żadnego doświadczenia wojennego i pierwszym zadaniem, którego podjął się Dozsa było szkolenie wojskowe. Organizatorzy krucjaty nie mieli w planach zaopatrzenia kuruców w żywność i ubranie. Kiedy nastał przednówek właściciele ziemscy zażądali, aby kurucowie wrócili do swoich wsi i do uprawy ziemi. Ci jednak wbrew pierwotnemu celowi, dla którego się zebrali wystąpili przeciwko swoim panom. Na pewien czas Dózsa utracił kontrolę nad swoimi podwładnymi, których nieformalnym przywódcą stał się pochodzący z Cegléd - Lőrinc Mészáros, jednak potem sam stanął na czele powstania. Do kuruców przyłączyli się także mieszkańcy miast, w tym Budy. Na obszarach objętych działaniami powstańczymi spalono setki dworów, a ich właścicieli mordowano niejednokrotnie w sposób wyjątkowo okrutny (wbijając na pal i krzyżując). Ośrodkiem centralnym powstania był obóz Dózsy w Cegléd. Powołując się na bullę papieską, król Władysław II wydał proklamację, w której zwracał się do powstańców, aby powrócili do domów, grożąc im śmiercią, jeśli będą kontynuować swoje działania. W tym czasie powstanie Dózsy osiągnęło swoją kulminację - opanowano ufortyfikowane miasto Csanád, a powstańcy zamordowali miejscowego kasztelana i biskupa. Latem oddziały powstańcze dotarły do Aradu i Világos, uzyskując znaczne wzmocnienie w postaci artylerii i wyszkolonych kanonierów. Działania Dózsy i jego ludzi skłoniły węgierską szlachtę do podjęcia zdecydowanych działań. Wojska, dowodzone przez Jana Zápolyę i Istvána Báthorego otoczyły oddział Dózsy w okolicach Timişoary (Temesvár). Przywódca powstania został wzięty do niewoli. Skazano go na śmierć. Dózsa został upieczony żywcem na rozpalonym do czerwoności tronie, a w ręce trzymał rozpalone żelazo, imitujące berło. Sześciu jego najbliższych współpracownikom uratowano życie tylko pod tym warunkiem, że zgodzili się zjeść fragmenty ciała swojego przywódcy. Dzisiaj w miejscu egzekucji Dózsy stoi figura Maryji Dziewicy, autorstwa rzeźbiarza György Kissa. Pierwsza stanęła w tym miejscu w 1865, obecna pochodzi z 1906. Imieniem Dózsy nazwano plac, ulicę i stację metra w Budapeszcie. Ulice jego imienia znajdują się we wszystkich większych miastach Siedmiogrodu.
- Gheorghe Doja, în maghiară Dózsa György, în slovacă Juraj Dóža, a fost un mic nobil secui din Transilvania care a condus răscoala ţărănească din 1514 care-i poartă numele. Papa Leon al X-lea a organizat o cruciadă antiotomană, ulterior anulată. Oastea organizată pentru cruciadă s-a transformat într-o oaste de răsculaţi pe teritoriul Ungariei şi Transilvaniei, sub conducerea lui Gheorghe Doja. La început victorios la Cenad şi Nădlac, în urma atacului nereuşit al armatei de iobagi asupra Cetăţii Timişoara, la porunca lui Ioan Zapolya Gheorghe Doja a fost prins, torturat şi executat (20 iulie 1514).
- Восстание Дьёрдя Дожи в Венгрии 1514 (Венгерская крестьянская война 1514) — антифеодальное крестьянское восстание в Венгрии, начатое как крестовый поход против турок. Вызвано нарастанием кризисных явлений в феодальном строе стран Центральной Европы, сопровождавшимся усилением эксплуатации бесправных крепостных крестьян при истощении возможностей дальнейшего экстенсивного экономического развития в условиях феодализма. Поводом к единению и сплочению широких крестьянских масс явились ответные меры Венгерского королевства и Папского престола на экспансию Османской империи в Европе.
- György Dózsa (1470 - 1514) Macar savaşçı. Transilvanyalıdır ve Macar topraklı asillere karşı köylü ayaklanmasını yönetmiştir. İsyanın sonunda yakalanmış, işkence görmüş ve dava arkadaşlarıyla beraber idam edilmiştir, hem Hristiyan bir şehit hem de tehlikeli bir kanunsuz olarak bilinir.
- ДО́ЖА Дє́рдь (1472-1514) — дрібнопомісний дворянин із Трансільванії, вождь селянської феодальної війни 1514 р. Дожа обіцяв селянам знищити феодалів, а їх землі розділити рівними частинами між бідними, що сприяло розгортанню селянської антифеодальної боротьби. Війна охопила більшість комітатів Закарпаття, особливо Березький, Угочанський, Ужанський і Марамороський. Селяни різних національностей, українці, словаки, діяли спільно. Вони штурмом взяли Мукачівський, Королівський і Хустський замки і розправились з феодалами. Однак, реалізувати свої плани Дожі не вдалось. Феодали об'єднали свої сили і в битві біля Темешвара 15 липня 1514 р. нанесли поразку селянському війську, керованому Дожею. Сам він, поранений у бою, попав у полон і був підданий нелюдським тортурам: його посадили на розпечений залізний трон, на голову одягли таку ж розпечену залізну корону, а в руки всунули розпечену булаву. Д. мужньо переніс всі муки, що випали на його долю. Разом з ним були страчені і всі його соратники, в т. ч. і брат Гергель. Жоррстоко розправились феодали і з учасниками війни — селянами. Вони знищили близько 50 тис. повсталих, більшість з яких були посаджені на палі або повішені. Населені пункти Закарпаття — Мукачево, Ужгород, Хуст, Вишково, Довге Поле, Тячево, Солотвино за участь у повстанні були оголошені заколотницькими та обкладені великими поборами і контрибуціями. Файл:Dózsa György. jpg
|
| rdfs:comment
|
- György Dózsa (or, in some sources, György Székely; 1470 - 20 July 1514) was a Székely Hungarian man-at-arms (and by some accounts, a nobleman) from Transylvania who led a peasants' revolt against the Hungarian landed nobility. He was eventually caught, tortured, and executed along with his followers, and remembered as both a Christian martyr and a dangerous criminal.
- György Dózsa, deutsch Georg Dózsa, war ein Szekler aus Siebenbürgen. Er hatte sich als Reiterhauptmann in den Türkenkriegen durch außergewöhnlichen Mut hervorgetan und war vom König geadelt worden. Er war der Anführer des Ungarischen Bauernaufstandes. Unter dem schwachen König Vladislav II. hatten die ungarischen Magnaten ihre Macht ständig vergrößert. Die damit einhergehende Unterdrückung der armen Landbevölkerung führte zu großer Unzufriedenheit.
- György Dózsa oli transilvanialainen palkkasoturi ja Unkarin talonpoikaiskapinan johtaja. Hänet teloitettiin kapinan kukistuttua.
- György Dózsa (Gheorghe Doja) est né vers 1470 à Kovaszna (Covasna en Roumanie actuelle) et il a été exécuté à Timisoara en juillet 1514. Leader d'une révolte paysanne sicule, il est considéré comme héros national autant par les hongrois que par les roumains.
- György Dózsa, in romeno Gheorghe Doja, appartenente alla piccola nobiltà della Transilvania, guidò la rivolta dei villici del 1514 che ne porta il nome. Il papa Leone X organizzò una crociata anti-ottomana poi annullata e l'armata a tal fine organizzata si trasformò in una schiera di rivoltosi sul territorio dell'Ungheria e della Transilvania, sotto il comando di György Dózsa.
- György Dózsa także György Székely, rum. Gheorghe Doja – siedmiogrodzki żołnierz, przywódca powstania chłopskiego w Siedmiogrodzie w 1514 r. Wyróżnił się jako żołnierz walczący przeciwko Imperium Osmańskiemu. W 1514 kanclerz Węgier, Tamás Bakócz upoważnił go do rekrutacji i organizowania sił zbrojnych, które miały wyruszyć na krucjatę przeciwko Turkom.
- Gheorghe Doja, în maghiară Dózsa György, în slovacă Juraj Dóža, a fost un mic nobil secui din Transilvania care a condus răscoala ţărănească din 1514 care-i poartă numele. Papa Leon al X-lea a organizat o cruciadă antiotomană, ulterior anulată. Oastea organizată pentru cruciadă s-a transformat într-o oaste de răsculaţi pe teritoriul Ungariei şi Transilvaniei, sub conducerea lui Gheorghe Doja.
- Восстание Дьёрдя Дожи в Венгрии 1514 (Венгерская крестьянская война 1514) — антифеодальное крестьянское восстание в Венгрии, начатое как крестовый поход против турок.
- György Dózsa (1470 - 1514) Macar savaşçı. Transilvanyalıdır ve Macar topraklı asillere karşı köylü ayaklanmasını yönetmiştir. İsyanın sonunda yakalanmış, işkence görmüş ve dava arkadaşlarıyla beraber idam edilmiştir, hem Hristiyan bir şehit hem de tehlikeli bir kanunsuz olarak bilinir.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
