| dbpprop:abstract
|
- Guaraní is a macrolanguage, or dialect chain, spoken in Paraguay and parts of Bolivia, Argentina, and Brazil. The varieties that Ethnologue 16 assigns to the macrolanguage are: Western Bolivian Guaraní (aka Simba), 7000 speakers Eastern Bolivian Guaraní (aka Chiriguano, Chawuncu, Western Argentine Guaraní), 55,000 speakers dialects: Avá (subdialects Chané, Tapieté aka Ñandeva), Izoceño/Izocenio Paraguayan Guaraní (Guarani proper), 5 million mostly mestizo speakers Chiripá Guaraní (aka Avá, Nhandéva/Ñandeva, Apytare, Tsiripá/Txiripá), 12,000 speakers Mbyá Guaraní (Mbya), 25,000 speakers These share some degree of mutual intelligibility and are close to being dialects; however, Chiripá is reported to be intelligible due to bilingualism, not inherently. Also, there is a degree of intelligibility with Kaiwá–Pai Tavytera, which is not included in the macrolanguage by Ethnologue. Ethnologue considers Tapieté to be a separate language, intermediate between Eastern Bolivian and Paraguayan though not listed as part of the macrolanguage, and has shifted from the name Chiripá to Avá, though the latter is ambiguous. Paraguayan Guaraní is by far the most important variety and is what is often meant by the term 'Guaraní'.
- Guaraní [gwaɾaˈni] ist eine Sprache, die in Paraguay, im nordöstlichen Argentinien, Teilen Boliviens und im südwestlichen Brasilien gesprochen wird. Guaraní gehört zur Sprachfamilie der Tupi-Guaraní-Sprachen. Es gibt etwa 4 bis 5 Millionen Guaraní-Sprecher. Maximalschätzungen gehen von bis zu 7 Millionen aus, wobei auch Personen gezählt werden, die nur geringe Guaraní-Kenntnisse haben, was etwa bei Stadtbewohnern in Paraguay häufig vorkommt. In der deutschen Sprache finden sich einige Wörter, die dem heutigen Wort auf Guaraní entsprechen oder sehr ähnlich sind. Diese Wörter kamen über das Spanische und Portugiesische ins Deutsche, und stammen entweder aus Guaraní-Dialekten, die in Paraguay, Argentinien oder Brasilien gesprochen wurden, oder aus eng verwandten Tupi: Capybara, Jaguar, Jaguarundi, Tapir, Ananas, Maniok, Maracas, Maracuja, Nandu und Piranha.
- El guaraní és una llengua ameríndia de l'Amèrica del Sud que es parla a diverses regions de l'Argentina i Bolívia i a gran part del Paraguai (de fet, el nom d'aquest país és una paraula guaraní que significa "país de molta aigua"). El nom de la llengua en guaraní és avañe'ẽ (sota aquest nom es troba la viquipèdia en guaraní). Guaraní és la paraula amb la que els espanyols van identificar a l'ètnia i l'idioma, al confondre amb guariní (guerra) que era la que repetidament pronunciaven els indígenes. Un total de 6 milions de persones el parlen i recentment s'ha inclòs a l'escola i des de 1967 està declarada com a llengua cooficial al Paraguai on el 94% de la població el sap parlar. A Bolívia i a la província de Corrientes i província d' Entre Ríos a Argentina i a part de l'Amazònia del Brasil també es parlen. La situació sociolingüística de la llengua guaraní al Paraguai reflecteix l'existència de dues llengües en contacte: Els prèstecs de paraules entre castellà i guaraní i el passar de parlar en una llengua a l'altra són molt freqüents. En el cas d'algunes ciutats com la mateixa capital Asunción està molt estès el Jopara (mescla) barreja de castellà i guaraní que està vista com una adulteració de l'idioma pels parlants de guarani amb més conciència lingüística. En el parlament de Paraguai predomina el castellà però es usual també usar el guaraní especialment en situacions especialment emotives. Ha pogut sobreviure al llarg dels segles sobretot perquè els jesuïtes el van elegir com a idioma òptim per predicar el cristianisme als indis, amb la qual cosa es va posar per escrit, i pel tradicional aïllament imposat al Paraguai des de l'època de Rodríguez de Francia. Té 33 fonemes, 12 dels quals són vocàlics (amb forta presència dels sons nasals i guturals). Les paraules acostumen a tenir l'accent a l'última síl·laba i no acaben mai en consonant. Juntament amb els diversos dialectes tupís del Brasil, forma la família lingüística anomenada tupí-guaraní. Del guaraní deriven diverses paraules en moltes llengues entre les que destaca Jaguar i Piranya
- Guaraní, vlastním označením avañe'ẽ, je jihoamerický domorodý jazyk, řadící se do rodiny tupíjských jazyků a v jejím rámci do skupiny tupí-guaraní (tato subrodina je velmi členitá s obtížným rozdělením). Hovoří jím v podobě zvané jopará, více či méně ovlivněné španělskou slovní zásobou, na 6 milionů lidí (94 %) v Paraguayi, kde je spolu se španělštinou úředním jazykem. Další zhruba milion mluvčích představují obyvatelé přilehlých oblastí okolních zemí a paraguayští emigranti v Buenos Aires.
- El guaraní es una lengua de la familia tupí-guaraní, hablada por unos cinco millones de personas (para unos dos millones de las cuales es lengua materna) en Paraguay (donde es lengua oficial) y los países vecinos adquieren el idioma. También se habla en el noreste de Argentina; allí es lengua oficial (junto con el castellano) en la provincia de Corrientes; además, se habla el sur de Brasil y el Chaco boliviano. Es la lengua nativa de los guaraníes, un pueblo autóctono de la zona, pero goza de uso extenso aun fuera de la etnia. En la América precolonial se empleó regularmente por pueblos que vivían al este de la Cordillera de los Andes, desde el mar Caribe hasta el Río de la Plata.
- Guaranín kieli on erityisesti Paraguayssa puhuttava tupi-guaraní -kielten ryhmään kuuluva eteläamerikkalainen intiaanikieli. Suurin osa paraguaylaisista puhuu guaranín kieltä äidinkielenään, mutta koska kaikki käyttävät espanjaa sivistyskielenä, myös yksikielisten guaranínpuhujien käyttämä kieli on Paraguayssa hyvin espanjalaistunutta. Tämä koskee myös maaseudulla puhuttua guaranín kieltä, koska suurin osa paraguaylaisista on mestitsejä, joiden kulttuuri on hyvin eurooppalais- ja argentiinalaisvaikutteista: niinpä esimerkiksi tärkeimpien kotieläinten nimet ja monet muutkin maataloustermit ovat espanjalaista lainasanastoa. Toisaalta sekä paraguaylainen espanja että Brasilian portugali ovat omaksuneet esimerkiksi monien paikallisten kasvien ja hedelmien nimet juuri guaranísta ja sen sukukielistä. Aito alkuasukasguaraní eroaa paraguaylaisesta mestitsiguaranísta varsin paljon, vallankin siksi, että intiaanien guaraní toimii varsin erilaisen kulttuurin ilmaisuvälineenä. Guaranín kielen sijasta olisikin puhuttava useista guaranín kielistä, jolloin erillisiksi kieliksi lienee erotettava ainakin Bolivian ja Brasilian puolella käytetyt guaranín kielen muodot sekä itse Paraguayn intiaaniheimojen puhumat murteet, kuten mbyá- ja aché-heimojen guaraní.
- Le guarani est une langue amérindienne agglutinante de la famille tupi-guarani parlée au Paraguay (où elle a un statut co-officiel avec l'espagnol), dans le nord de l'Argentine, dans l'est de la Bolivie, dans le sud et le nord-est du Brésil. On estime qu'il y a six millions de personnes qui parlent le guarani.
- La lingua guaranì è una lingua nativa americana, propria della popolazione guaranì, nonché lingua ufficiale in Paraguay (dove è parlato dal 94% della popolazione), accanto al castigliano. Nel 2007 è divenuta una delle sessantantrè lingue con cui il Papa pronuncia il suo messaggio natalizio durante la benedizione Urbi et Orbi.
- グアラニー語（グアラニーご、avañe'ẽ）は、パラグアイ、ボリビアの公用語の一つであり、アルゼンチンでもメソポタミア地方のミシオネス州とコリエンテス州では公用語となっている。発音は「グアラニー」よりもむしろ「ワラニー」に近い。 言語学的には、トゥピ・グアラニー（Tupi-Guarani）語族に属する。トゥピ語の方言とされることもある。トゥピ・グアラニー語族は、主にパラグアイ、ラプラタ川流域のアルゼンチン、ウルグアイ、ブラジルのパンタナール（大湿地帯）を北上しつつアマゾン川流域に達し、アマゾン川の河口付近までの南大西洋沿岸の地帯に分布していた。現在でも、地名などで多くの地方に残っていることが多い。 例：イタイプ（ダム名）、イグアス（滝の名）、パラグアイ、ウルグアイ。 その他の地名は、スペイン語版Wikipediaのを参照せよ。
- Guaraní is een taal die wordt gesproken in Argentinië, Bolivia, Paraguay en in het zuidwesten van Brazilië. Alleen in Paraguay is het een officiële taal, en het wordt door ongeveer 94% van de bevolking gesproken. Deze taal behoort tot de Tupi-Guaraní subfamilie van talen en heeft een eigen alfabet: het Guaraní alfabet. Naar schatting zijn er wereldwijd ongeveer 6 miljoen sprekers. Enkele woorden in de Nederlandse taal die afkomstig zijn uit het Guaraní: capibara, tapir. Via het Spaans en Portugees zijn er ook nog andere woorden doorgegeven: ananas, jaguar, petunia, tapioca en toekan.
- Guaraní er et tupiansk språk som tales i Argentina, Bolivia, Brasil og Paraguay i Sør-Amerika. Det tilhører tupí-guaraní-språkene. Det er et offisielt språk i Paraguay, hvor det tales av 94 % av innbyggerne. Det er også et offisielt språk i de argentinske provinsene Corrientes og Misiones. Guaraní er det eneste indianerspråket der majoriteten av brukerne ikke er indianere. Dette er ikke vanlig i Amerika, hvor tendensen ellers er at man heller mot å bruke de mer prestisjetunge, offisielle språkenne (i dette tilfellet spansk). Jesuittpresten Antonio Ruiz de Montoya, som skrev ei bok kalt Tesoro de la lengua guaraní, beskrev guaraní som «så rikt og elegant at det kan måle seg med de mest berømte [språk]».
- Język guarani - polisyntetyczny język z rodziny językowej tupi-guarani, którym posługuje się 6-7 mln osób - południowoamerykańskich Indian z grupy ludów Guarani oraz tamtejszych Metysów. Zamieszkują oni głównie w Paragwaju, a także w Brazylii, Boliwii i Argentynie (w tym liczni emigranci w Buenos Aires). Początkowo jeden z głównych języków ludów pierwotnych, zamieszkujących centralne obszary Ameryki Południowej, od czterech stuleci współistnieje tam z językiem hiszpańskim, co prowadzi do ich wzajemnego przenikania się i uzupełniania. Pierwotnie występował wyłącznie w wersji ustnej, ale w XVIII wieku, początkowo dzięki tekstom religijnym wykorzystywanym przez jezuitów w tzw. redukcjach na terenie Republiki Guaranów, uzyskał także formę literacką. Obecnie, obok hiszpańskiego, jest jednym z dwóch oficjalnych języków Paragwaju. Mimo wyjątkowej w skali kontynentu sytuacji, w której ponad 90% mieszkańców kraju (w większości Metysów) zna indiański pierwotnie język guarani, to ponieważ elity rządzące posługują się głównie hiszpańskim, obecność guarani w sytuacjach oficjalnych i urzędowych jest wciąż niewielka (tubylcza ludność Paragwaju stanowi obecnie tylko ok. 2% mieszkańców i jedynie ok. połowa z nich używa języków z grupy tupi-guarani). Niedawno na kongresie językowym w Montevideo przyjęto nowy model alfabetu języka guarani, niezależny od wzorców języka hiszpańskiego. Dysponuje 18 spółgłoskami oraz samogłoskami: a, e, i, o, u, y- każdej z nich odpowiada też samogłoska nosowa. Deklinacja rzeczowników jest słabo rozbudowana. Posiada tylko 4 rodzime liczebniki, reszta (od 5 w górę) pochodzi z języka hiszpańskiego. Dzięki językowi guarani do języków europejskich trafiły takie słowa, jak tukan, jaguar, aguti, pirania i kuguar. Większość nazw geograficznych w Paragwaju posiada jedynie hiszpańskie formy, ale np. stolica państwa Asunción w języku guarani nazywa się tak samo jak kraj - Paraguai. Przykładowy tekst w języku guarani: Mayma yvypóra ou ko yvy ári iñapytl'yre ha eteîcha dignidad ha derecho jeguerekópe; ha ikatu rupi oikuaa añetéva ha añete'yva, iporâva ha ivaíva, tekotevê pehenguéicha oiko oñondivekuéra. Przekład: Wszyscy ludzie rodzą się wolni i równi w swojej godności i w swych prawach. Są oni obdarzeni rozumem i sumieniem i powinni postępować wobec innych w duchu braterstwa
- O guarani é uma língua indígena do sul da América do Sul, falada pelos povos da etnia guarani, estes pertencentes ao grupo maior dos tupis-guaranis. Uma variante, popularmente conhecida como língua tupi ou nheengatu, foi usada pelos colonizadores portugueses e missionários jesuítas desde o descobrimento até fins do século XVIII. Desse modo acabou influenciando fortemente o idioma falado no Brasil legando várias expressões e vocábulos ao português brasileiro, preponderantemente na toponímia (designação de lugares v.g. Paraná, Ivaí, Paraguai, Piraí, Guamirim, etc).
- Гуарани́ (Avañe'ẽ, Guaraní) — индейский язык, распространенный в ряде стран Южной Америки, один из двух государственных языков Парагвая. Относится к гуаранийской группе ветви тупи-гуарани семьи языков тупи.
- Uppslagsordet Guarani leder hit. För valutan i Paraguay, se Guarani (valuta). Guaraní är ett inhemskt sydamerikanskt språk som tillhör språkstammen tupí-guaraní. Den talas av ungefär 5 miljoner, varav en del utgör 80 procent av befolkningen i Paraguay, där det dessutom tillsammans med spanskan är ett officiellt språk. Guaraní talas även i norra Argentina, östra Bolivia och i södra Brasilien. Guaraní skrivs med guaranís alfabet. Cabahyba är en stam inom guaraní. Paraguyansk guaraní kan talas av de flesta paraguayaner, och är obligatoriskt skolämne. Omkring hälften av landets landsbygdsbefolkning talar enbart paraguyansk guaraní, en språkform uppblandad med spanska lånord.
- Мови Гуарані́ (місцева назва avañe'ẽ) - південноамериканська група індіанських мов (інколи класифікується як група однієї мови), поширених в Парагваї, Бразилії, Аргентині і Болівії. Гуарані входить до мовної сім'ї тупі-гіарані, яка, у свою чергу, вважається однією з складових частин тупійської макросім'ї. Гуарані поділяється на близько восьми мов або діалектів, з яких найбільш поширеним є парагвайський гуарані (Парагвай, Бразилія). Класичний гуарані, нині мертвий, використовувався в 17-18 століттях на території Парагваю в іспанських місіях. Особливими гілками є бразильський гуарані, або мб'я (Бразилія, Аргентина, Парагвай), і болівійський гуарані, або чирігуано (Болівія, Аргентина, Парагвай). Інші мови або діалекти гуаранійської групи — каїва, тапьєте (або ньяндева) і деякі інші. У сім'ю тупі-гуарані разом з гуарані входить власне тупійськая гілка. До неї відноситься колись широко поширена, а нині мертва мова тупінамба (стара тупі), або лінгва-жерал («спільна мова» португальською), яка в 16-17 сторіччях використовувався як мова міжплемінного спілкування індіанців Бразилії. Тупінамба і класичний гуарані були вельми близькими мовами. Сучасний нащадок тупінамба — ньєнгату, або сучасна тупі, якою говорить кілька тисяч людей в Бразилії, Колумбії та Венесуелі. Парагвайською гуарані говорить біля 3 мільйонів мовців. У Парагваї гуарані є однією з двох національних мов (другою є іспанська). Нею володіє до 90 % населення, і близько половини парагвайців (в основному сільські жителі) є одномовними носіями гуарані. Серед двомовних парагвайців іспанська використовується в офіційних і формальних ситуаціях, гуарані — в побутових. До незнайомця звертаються іспанською, якщо він виглядає іноземцем; інакше — гуарані. Болівійським гуарані володіє від 35 до 70 тисяч осіб, бразильською гуарані — біля 5 тисяч. Парагвайський гуарані вивчається з 17 століття. В даний час мова відносно добре документована. Гуарані викладається в школах, хоча в системі освіти зберігається й іспанська мова. Існує орфографічний стандарт цієї мови. Парагвайський гуарані та інші тупі-гуаранійські мови є високо синтетичними мовами з складною морфологією. Префіксація домінує над суффіксацією. У гуаранійських мовах переважає активна конструкція пропозиції, тобто кодування агенса і пацієнса не залежить від перехідності дієслова. Ролі аргументів маркуються переважно афіксами в дієслові. З гуарані походить слово ягуар (від yagwá — «собака»). Назва рослини петунія — латинізована обробка тупі-гуаранійського слова, що позначало тютюн.
- 瓜拉尼語，是南美洲印第安民族的瓜拉尼人的语言。属图皮语系的图皮-瓜拉尼语族，主要分布於巴拉圭，在巴西、玻利维亚、乌拉圭等国家也有少数人使用。 瓜拉尼語採用基於拉丁字母的瓜拉尼語字母，當中有一個特別的字母G̃。
|
| rdfs:comment
|
- Guaraní is a macrolanguage, or dialect chain, spoken in Paraguay and parts of Bolivia, Argentina, and Brazil.
- Guaraní [gwaɾaˈni] ist eine Sprache, die in Paraguay, im nordöstlichen Argentinien, Teilen Boliviens und im südwestlichen Brasilien gesprochen wird. Guaraní gehört zur Sprachfamilie der Tupi-Guaraní-Sprachen. Es gibt etwa 4 bis 5 Millionen Guaraní-Sprecher. Maximalschätzungen gehen von bis zu 7 Millionen aus, wobei auch Personen gezählt werden, die nur geringe Guaraní-Kenntnisse haben, was etwa bei Stadtbewohnern in Paraguay häufig vorkommt.
- El guaraní és una llengua ameríndia de l'Amèrica del Sud que es parla a diverses regions de l'Argentina i Bolívia i a gran part del Paraguai (de fet, el nom d'aquest país és una paraula guaraní que significa "país de molta aigua"). El nom de la llengua en guaraní és avañe'ẽ (sota aquest nom es troba la viquipèdia en guaraní).
- Guaraní, vlastním označením avañe'ẽ, je jihoamerický domorodý jazyk, řadící se do rodiny tupíjských jazyků a v jejím rámci do skupiny tupí-guaraní (tato subrodina je velmi členitá s obtížným rozdělením). Hovoří jím v podobě zvané jopará, více či méně ovlivněné španělskou slovní zásobou, na 6 milionů lidí (94 %) v Paraguayi, kde je spolu se španělštinou úředním jazykem.
- El guaraní es una lengua de la familia tupí-guaraní, hablada por unos cinco millones de personas (para unos dos millones de las cuales es lengua materna) en Paraguay (donde es lengua oficial) y los países vecinos adquieren el idioma. También se habla en el noreste de Argentina; allí es lengua oficial (junto con el castellano) en la provincia de Corrientes; además, se habla el sur de Brasil y el Chaco boliviano.
- Guaranín kieli on erityisesti Paraguayssa puhuttava tupi-guaraní -kielten ryhmään kuuluva eteläamerikkalainen intiaanikieli. Suurin osa paraguaylaisista puhuu guaranín kieltä äidinkielenään, mutta koska kaikki käyttävät espanjaa sivistyskielenä, myös yksikielisten guaranínpuhujien käyttämä kieli on Paraguayssa hyvin espanjalaistunutta.
- Le guarani est une langue amérindienne agglutinante de la famille tupi-guarani parlée au Paraguay (où elle a un statut co-officiel avec l'espagnol), dans le nord de l'Argentine, dans l'est de la Bolivie, dans le sud et le nord-est du Brésil. On estime qu'il y a six millions de personnes qui parlent le guarani.
- La lingua guaranì è una lingua nativa americana, propria della popolazione guaranì, nonché lingua ufficiale in Paraguay (dove è parlato dal 94% della popolazione), accanto al castigliano. Nel 2007 è divenuta una delle sessantantrè lingue con cui il Papa pronuncia il suo messaggio natalizio durante la benedizione Urbi et Orbi.
- Guaraní is een taal die wordt gesproken in Argentinië, Bolivia, Paraguay en in het zuidwesten van Brazilië. Alleen in Paraguay is het een officiële taal, en het wordt door ongeveer 94% van de bevolking gesproken. Deze taal behoort tot de Tupi-Guaraní subfamilie van talen en heeft een eigen alfabet: het Guaraní alfabet. Naar schatting zijn er wereldwijd ongeveer 6 miljoen sprekers. Enkele woorden in de Nederlandse taal die afkomstig zijn uit het Guaraní: capibara, tapir.
- Guaraní er et tupiansk språk som tales i Argentina, Bolivia, Brasil og Paraguay i Sør-Amerika. Det tilhører tupí-guaraní-språkene. Det er et offisielt språk i Paraguay, hvor det tales av 94 % av innbyggerne. Det er også et offisielt språk i de argentinske provinsene Corrientes og Misiones. Guaraní er det eneste indianerspråket der majoriteten av brukerne ikke er indianere.
- Język guarani - polisyntetyczny język z rodziny językowej tupi-guarani, którym posługuje się 6-7 mln osób - południowoamerykańskich Indian z grupy ludów Guarani oraz tamtejszych Metysów. Zamieszkują oni głównie w Paragwaju, a także w Brazylii, Boliwii i Argentynie (w tym liczni emigranci w Buenos Aires).
- O guarani é uma língua indígena do sul da América do Sul, falada pelos povos da etnia guarani, estes pertencentes ao grupo maior dos tupis-guaranis. Uma variante, popularmente conhecida como língua tupi ou nheengatu, foi usada pelos colonizadores portugueses e missionários jesuítas desde o descobrimento até fins do século XVIII.
- Гуарани́ (Avañe'ẽ, Guaraní) — индейский язык, распространенный в ряде стран Южной Америки, один из двух государственных языков Парагвая. Относится к гуаранийской группе ветви тупи-гуарани семьи языков тупи.
- Uppslagsordet Guarani leder hit. För valutan i Paraguay, se Guarani (valuta). Guaraní är ett inhemskt sydamerikanskt språk som tillhör språkstammen tupí-guaraní. Den talas av ungefär 5 miljoner, varav en del utgör 80 procent av befolkningen i Paraguay, där det dessutom tillsammans med spanskan är ett officiellt språk. Guaraní talas även i norra Argentina, östra Bolivia och i södra Brasilien. Guaraní skrivs med guaranís alfabet. Cabahyba är en stam inom guaraní.
- Мови Гуарані́ (місцева назва avañe'ẽ) - південноамериканська група індіанських мов (інколи класифікується як група однієї мови), поширених в Парагваї, Бразилії, Аргентині і Болівії.
- 瓜拉尼語，是南美洲印第安民族的瓜拉尼人的语言。属图皮语系的图皮-瓜拉尼语族，主要分布於巴拉圭，在巴西、玻利维亚、乌拉圭等国家也有少数人使用。 瓜拉尼語採用基於拉丁字母的瓜拉尼語字母，當中有一個特別的字母G̃。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
