Fundusz Obrony Narodowej ("National Defence Fund") was an attempt by both the government of the Second Polish Republic and the Polish nation to collect funds necessary for improving fighting ability of the Polish Army before the increasingly likely World War II.

PropertyValue
dbpprop:abstract
  • Fundusz Obrony Narodowej ("National Defence Fund") was an attempt by both the government of the Second Polish Republic and the Polish nation to collect funds necessary for improving fighting ability of the Polish Army before the increasingly likely World War II.
  • Fundusz Obrony Narodowej, FON, utworzony na mocy dekretu Prezydenta RP z 9 kwietnia 1936 roku w celu uzyskania dodatkowych środków na dozbrojenie armii i wojskowy program inwestycyjny. Gromadził środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości i ruchomości stanowiących własność państwa, a pozostających pod zarządem wojska, dotacji skarbu państwa (głównie z pożyczki uzyskanej przez rząd we Francji) oraz darów i zapisów osób prywatnych i instytucji. Zbierano go w postaci gotówkowej i rzeczowej (nieruchomości, kosztowności, a nawet zboże). Łącznie na FON zgromadzono około 1 mld złotych, z czego wartość wpłat i darowizn od ludności wyniosła do maja 1939 roku około 37,7 mln złotych. Środki gotówkowe zużyto na dozbrajanie armii, dary rzeczowe w złocie i srebrze wywieziono 1939 za granicę. Tam podzielono go na część "srebrną" i "złotą". 210 kg złota z głównego transportu zawarte w dziewięciu skrzyniach trafiło do Sudanu, gdzie przetrwało wojnę i pod koniec 1944 zostało przekazane do kwatery dowództwa Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie w Londynie. Natomiast 61 skrzynek srebra (2408 kg kruszcu zapakowane w Bukareszcie) przewiezione zostało rumuńskim statkiem i w lutym 1940 konsul generalny RP w Marsylii Jan Rozwadowski złożył je w skarbcu miejscowego oddziału Banku Francji. W 1943 srebro to przeniesione zostało do Castres, a po wojnie do Tuluzy. W czerwcu 1945 minister obrony narodowej gen. Marian Kukiel przeznaczył je na pomoc dla ofiar wojny w Polsce za pośrednictwem "Caritasu" - co ostatecznie nie doszło do skutku. W czasie II wojny światowej zbiórkę na FON kontynuowano głównie wśród Polonii amerykańskiej i kanadyjskiej. W czerwcu 1945 roku minister obrony narodowej rządu RP na uchodźstwie gen. Marian Kukiel przeznaczył środki "złotego" FON na pomoc dla byłych żołnierzy Armii Krajowej i pozostałych po nich rodzin. Funduszem zarządzał jako powiernicy tzw. Komitet Trzech, który w 1947 roku podjął decyzję o przekazaniu darów rzeczowych w złocie i srebrze oraz pozostałych środków finansowych rządowi Józefa Cyrankiewicza w Warszawie. W lipcu 1948 roku Bolesław Bierut odznaczył generała Tatara Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski IV klasy, pułkownika Nowickiego Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski V klasy, a podpułkownik Utnik rozkazem marszałka Michała Roli-Żymierskiego został awansowany do stopnia pułkownika. Złoto przywieziono do Polski w 1947 roku, natomiast srebro z Francji w 1976. Do marca 1948 roku majątek FON pozostawał w depozycie Ministerstwa Skarbu, następnie został przekazany Narodowemu Bankowi Polskiemu. W 1951 roku część złotego skarbu (około 122 kg) przetopiono na sztaby, najcenniejszą biżuterię przekazano do Kancelarii Cywilnej Prezydenta RP (przewodniczącego Rady Państwa), część sprzedano za pośrednictwem Desy i Jubilera lub nieodpłatnie przekazano Muzeum Narodowemu. Srebrne dary FON znajdują się aktualnie na Zamku Królewskim w Warszawie.
dbpprop:hasPhotoCollection
dbpprop:reference
rdfs:comment
  • Fundusz Obrony Narodowej ("National Defence Fund") was an attempt by both the government of the Second Polish Republic and the Polish nation to collect funds necessary for improving fighting ability of the Polish Army before the increasingly likely World War II.
  • Fundusz Obrony Narodowej, FON, utworzony na mocy dekretu Prezydenta RP z 9 kwietnia 1936 roku w celu uzyskania dodatkowych środków na dozbrojenie armii i wojskowy program inwestycyjny. Gromadził środki pochodzące ze sprzedaży nieruchomości i ruchomości stanowiących własność państwa, a pozostających pod zarządem wojska, dotacji skarbu państwa (głównie z pożyczki uzyskanej przez rząd we Francji) oraz darów i zapisów osób prywatnych i instytucji.
rdfs:label
  • Fundusz Obrony Narodowej
  • Fundusz Obrony Narodowej
owl:sameAs
skos:subject
foaf:page
is dbpprop:redirect of