| dbpprop:abstract
|
- Friulian (or affectionately marilenghe in Friulian, friulano in Italian) (also Eastern Ladin), more properly Friulan in English, is a Romance language belonging to the Rhaetian family, spoken in the Friuli region of northeastern Italy. Friulian has around 800,000 speakers, the vast majority of whom also speak Italian. It is sometimes called Eastern Ladin, since it shares the same roots as Ladin, although over the centuries it has diverged under the influence of surrounding languages, including German, Italian, Venetian, and Slovenian. Documents in Friulian are attested from the 11th century, and poetry and literature dating as far back as 1300. By the 20th century, there was a revival of interest in the language, which has continued to this day.
- Das Furlanische oder Friaulische oder auch Friulanische ist eine romanische Sprache. Furlanisch wird im Friaul in Italien von etwa 600.000 Menschen gesprochen und ist dort als regionale Behörden- und Schulsprache anerkannt. Es wird teilweise als Literatursprache genutzt. Nach einigen Forschern bildet das Furlanische mit dem (Dolomiten-)Ladinischen und dem Bündnerromanischen die Gruppe der sogenannten rätoromanischen Sprachen. Diese Theorie ist jedoch bis heute sehr umstritten. Fast alle Sprecher des Furlanischen beherrschen auch die italienische Sprache. Auch die in der Gegend von Görz lebenden Slowenen und die Angehörigen der kleinen deutschsprachigen Minderheit im Friaul nutzen mehrheitlich Furlanisch als Zweit- oder Drittsprache neben Slowenisch oder Deutsch und Italienisch.
- El friülès, friülés o friülà (en friülès furlan) és una llengua romànica que pertany a la família lingüística retoromànica, la qual és parlada a Friül (nord-est d'Itàlia, a la regió autònoma de Friül-Venècia Júlia). Graziadio Ascoli i Giovanni Frau, autor de La lenghe furlane (1972) han deixat ben clar que es tracta d'un idioma diferent de l'italià, i no pas un dialecte, com afirmaven molts filòlegs italians. També és impròpiament anomenada ladí oriental, ja que té les mateixes arrels del ladí, encara que al llarg dels segles s'ha desenvolupat en diferents camins sota la influència de les cultures del seu voltant. L'ens que té el paper més important per a la promoció de la llengua friülesa és la Societat Filològica Friülana
- Furlanština (angl. Friulian, ital. friulano, furl. furlan) je románský jazyk, jímž se mluví v částech italské oblasti Friuli-Venezia Giulia (přibližně okolo města Udine). Je těsně spjata s jazyky ladynštinou a rétorománštinou. Tyto jazyky lze považovat za dialekty téhož jazyka.
- El friulano (en friulano, o informalmente marilenghe) es una lengua indoeuropea de la familia románica que, junto al romanche y el ladino, forma la rama de los Alpes centrales llamada retorromana. Entre los siglos X y XIII el alemán fue la lengua oficial de la región y ha dejado numerosas influencias en su vocabulario. El friulano oriental, sin embargo, tuvo contacto con el alemán hasta la Primera Guerra Mundial. Desde el siglo XIV se usa en literatura, el estado italiano lo reconoce como lengua independiente desde 1999. Actualmente la lengua cuenta con 720.000 hablantes (furlans), principalmente en la región italiana de Friuli-Venecia Julia (Friuli-Venezia Giulia). Muchos friulanos conservan su lengua en la emigración, algunos de ellos instalados en la región del delta del Danubio, en Rumanía, donde emigraron en el siglo XIX. Esta variedad es la más alejada de las otras retorromances, hasta el punto de que algunos lingüistas le niegan toda conexión y la relacionan más con los dialectos del Véneto italiano.
- Friulin kieli on Friuli-Venezia Giuliassa, Koillis-Italiassa puhuttava kieli. Se muistuttaa paljon ladinin kieltä, mutta on saanut myös vaikutteita saksan, italian ja slovenian kielistä. Friulin kielestä on tekstejä 1000-luvulta lähtien, ja runoutta ja kirjallisuutta löytyy jo 1300-luvulta.
- Le frioulan (furlan en frioulan et friulano en italien) est la langue la plus répandue du groupe rhéto-roman des langues romanes. Elle est parlée dans la région italienne du Frioul-Vénétie julienne, par environ cinq cent mille locuteurs. Elle y est utilisée dans la signalisation routière bilingue (frioulan/italien). C'est la deuxième langue minoritaire en Italie. Elle est également parlée dans d'autres régions italiennes et dans le monde, par les émigrés du XX siècle et leurs descendants. Il y aurait en tout environ un million de locuteurs.
- A friuli, régiesen furlániai nyelv rétoromán dialektus, amelyet az olaszországi Friuli-Venezia Giulia autonóm régióban mintegy 800 000 ember használ, és e régióban hivatalosan elismert nyelvi státusszal rendelkezik. Több nyelvjárásra oszlik (középső, északi, dél-keleti, nyugati), amelyek főleg a szavak utolsó magánhangzójában különböznek egymástól (a nyelvjárásokban ez lehet a és o is). A friuli története több ponton homályos; valószínűleg azon vulgáris latin nyelvjárásokhoz kötődik, amelyeket az ókorban a rómaiak által i. e. 181-ben alapított Aquileia tartományban beszéltek. A rétoromán nyelvek közül a friulit beszélik a legtöbben.
- La lingua friulana (che in friulano viene definita o, più informalmente, marilenghe) appartiene al gruppo occidentale delle lingue neolatine, e in particolare viene inserito nel gruppo delle Lingue retoromanze o Ladine, con le quali ha diverse analogie, ma se ne differenzia anche per l'influsso avuto dalle lingue e dalle culture circostanti.
- フリウリ語（Furlan）はイタリア北東部のスロベニア、オーストリアと国境を接するフリウーリ地方で話されている言語。 言語学的にはインド・ヨーロッパ語族ロマンス語派レト・ロマンス語群に属する。 50万人の話者を持ち、レト・ロマンス語群で最大を誇るが、スイスにおけるロマンシュ語のような公用語の地位は、どの国においても獲得していない。
- Het Friulisch of Friulaans is een Reto-Romaanse taal of variëteit, gesproken in Friuli. Dit gebied ligt in het uiterste noordoosten van Italië, maar omvat ook delen van Istrië en Dalmatië in Kroatië, afhankelijk van hoe ruim de definitie van Friulisch wordt geïnterpreteerd. De invloed van het Duits op deze taal is veel minder dan die op de talen die in Zwitserland worden gesproken. De taal wordt levend gehouden door zo'n 794.000 mensen. Door de mensen van de streek, door een actief filologisch genootschap en door de Friulanen die emigreerden over de hele wereld, met zwaartepunt in de Verenigde Staten, Argentinië en Venezuela. In Italië wordt Friulisch gedoceerd op de scholen van de provincies Udine, Pordenone en Gorizia. In het Friulisch bestaat veel literatuur, met name streekromans en streekgedichten. De bekende filmregisseur en dichter Paolo Pasolini schreef (ook) in het Friulisch. Het bijzondere is dat nog altijd veel literair hoogstaande teksten worden geschreven in het Friulisch.
- Det friuliske språket er et romansk språk som tales av deler av befolkningen i det nordøst-italienske landskapet Friuli. Friulisk har anslagsvis 350 000 brukere, men mange av disse bruker italiensk som førstespråk. I den autonome regionen Friuli-Venezia Giulia har friulisk status som offisielt språk ved siden av italiensk og slovensk og brukes som skolespråk i mange kommuner. Friulisk tales også i noen få kommuner øst og lengst nord i Veneto. Under fascismen har språket vært undertrykt av italienerne. Språket er trolig nærmest beslektet med ladinsk og retoromansk.
- Język friulski a. friulański a. furlański - jeden z języków retoromańskich, największy pod względem liczby mówiących. Posługuje się nim ponad pół miliona osób, przede wszystkim Friulowie, ale również niektórzy Włosi i Słoweńcy mieszkający w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska. Dawniej obszar języka furlańskiego obejmował Triest i część Istrii, lecz później język furlański został wyparty z wybrzeża Morza Adriatyckiego przez język włoski oraz język słoweński i obecnie jego zasięg ogranicza się do historycznych granic regionu Friuli. W 1999 roku został oficjalnie uznany przez państwo włoskie. Niekiedy język furlański, język ladyński i język romansz są uważane za trzy regionalne odmiany języka retoromańskiego. Badania R. A. Halla Jr. przemawiają jednak za uznaniem ich za trzy odrębne języki. W furlańskim występuje pewna liczba wyrazów słowiańskiego pochodzenia, zaczerpniętych z sąsiednich dialektów słoweńskich, np. cos (czyt. kos, "kosz, koszyk"), colaç (czyt. kolacz, "kołacz, obwarzanek"). Furlański jako język literacki dopiero się kształtuje. Obecnie używane są dwie skodyfikowane pisownie. Pierwsza z nich, opracowana przez miłośników języka furlańskiego Gianniego Nazziego i Giorgia Faggina, charakteryzuje się użyciem zaczerpniętego z języków słowiańskich znaku diakrytycznego "haczka" (np. w literze č). Druga, stworzona w 1986 roku na zamówienie władz prowincji Udine przez katalońskiego profesora Xaviera Lamuelę, w większym stopniu uwzględnia zróżnicowanie dialektalne języka furlańskiego i została w 1996 roku przyjęta jako oficjalna przez władze regionu autonomicznego Friuli-Wenecja Julijska. Literatura w języku furlańskim jest stosunkowo skąpa. Najbardziej znanym jej przedstawicielem jest Pier Paolo Pasolini, którego matka była Friulką.
- A língua friulana é um idioma da família reto-românicas falado na região do Friuli-Venezia Giulia, na Itália.
- Friuliana sau limba friuliană este o limbă romanică aparţinând familiei limbilor rheţiene, vorbită în regiunea Friuli-Venezia Giulia, situată în nordestul Italiei. Friuliana numără aproximativ 600.000 de vorbitori nativi, a căror vastă majoritate vorbesc şi italiana. Friuliana este adeseori denumită şi Ladina estică întrucât ladina şi friuliana sunt puternic înrudite. Spre deosebire de ladină, vorbită de mult mai puţini vorbitori (circa 30.000), dar care a fost foarte conservativă, friuliana s-a îndepărtat de "matca" iniţială suferind influenţe multiple din partea limbilor care au înconjurat-o: germana, italiana, veneţiana şi slovena. Documente scrise în friuliană sunt atestate încă din secolul al XI-lea, iar literatura în friuliană, atât poezie cât şi proză, datează de la începutul anilor 1300. În secolul 20, a existat un interes renăscut crescând pentru această limbă rheţiană, care continuă şi azi.
- Фриу́льский язык (фриульск. lenghe furlane, furlan) — романский язык, распространенный на территории северо-восточной Италии, язык фриулов. Один из немногих романских языков, где существует противопоставление гласных по долготе. Г. Асколи предполагал, что фриульский образует в рамках романской группы особое единство с ладинским и романшским языками, связанное с ретийским субстратом, но если это и так, то схождения носят скорее ареальный характер. В Средние века существовала обширная литература на фриульском языке: центрами литературной традиции были города Удине и Гориция. Позже фриульский попал под сильное влияние венецианского диалекта, а позже — стандартного итальянского языка. В последнее время предпринимаются активные усилия для сохранения фриульского языка, в том числе в городах. Морфология и синтаксис фриульского языка имеют много общего с галло-романскими диалектами Северной Италии, например окончание мн. ч. -s, нехарактерное для центральных и южных итальянских диалектов (и для литературного итальянского). В лексике достаточно много германских и славянских заимствований. Для фонетики характерно, как уже отмечалось, наличие долгих гласных (фонологизовавшихся после апокопы, т. е. отпадения конечных гласных), оглушение звонких согласных на конце слова. Фриульскому языку присуща достаточно высокая диалектная дробность.
- Friuliska, även furlanska, är ett romanskt språk inom den rätoromanska undergruppen som talas av omkring 795 000 i Friuli (i den administrativa regionen Friuli-Venezia Giulia) i nordöstra Italien och i angränsande områden i Österrike och Slovenien. De flesta talarna är tvåspråkiga och talar förutom friuliska även italienska.
- 弗留利语（弗留利语：Furlan，意大利语：friulano）是一种罗曼语族语言，属于列托-罗曼斯语语支，在意大利的弗留利-威尼斯朱利亚流通。弗留利语有约 60 万使用者，大部分使用者同是能讲意大利语。尽管弗留利语受到邻近语言如德语、意大利语、威尼斯语和斯洛文尼亚语的影响。而基于同源关系，弗留利语有时又称东拉迪恩语。弗留利语已知在11世纪经已出现，而诗、文学作品可追溯至1300年。
|
| rdfs:comment
|
- Friulian (or affectionately marilenghe in Friulian, friulano in Italian) (also Eastern Ladin), more properly Friulan in English, is a Romance language belonging to the Rhaetian family, spoken in the Friuli region of northeastern Italy. Friulian has around 800,000 speakers, the vast majority of whom also speak Italian.
- Das Furlanische oder Friaulische oder auch Friulanische ist eine romanische Sprache. Furlanisch wird im Friaul in Italien von etwa 600.000 Menschen gesprochen und ist dort als regionale Behörden- und Schulsprache anerkannt. Es wird teilweise als Literatursprache genutzt. Nach einigen Forschern bildet das Furlanische mit dem (Dolomiten-)Ladinischen und dem Bündnerromanischen die Gruppe der sogenannten rätoromanischen Sprachen. Diese Theorie ist jedoch bis heute sehr umstritten.
- El friülès, friülés o friülà (en friülès furlan) és una llengua romànica que pertany a la família lingüística retoromànica, la qual és parlada a Friül (nord-est d'Itàlia, a la regió autònoma de Friül-Venècia Júlia). Graziadio Ascoli i Giovanni Frau, autor de La lenghe furlane (1972) han deixat ben clar que es tracta d'un idioma diferent de l'italià, i no pas un dialecte, com afirmaven molts filòlegs italians.
- Furlanština (angl. Friulian, ital. friulano, furl. furlan) je románský jazyk, jímž se mluví v částech italské oblasti Friuli-Venezia Giulia (přibližně okolo města Udine). Je těsně spjata s jazyky ladynštinou a rétorománštinou. Tyto jazyky lze považovat za dialekty téhož jazyka.
- El friulano (en friulano, o informalmente marilenghe) es una lengua indoeuropea de la familia románica que, junto al romanche y el ladino, forma la rama de los Alpes centrales llamada retorromana. Entre los siglos X y XIII el alemán fue la lengua oficial de la región y ha dejado numerosas influencias en su vocabulario. El friulano oriental, sin embargo, tuvo contacto con el alemán hasta la Primera Guerra Mundial.
- Friulin kieli on Friuli-Venezia Giuliassa, Koillis-Italiassa puhuttava kieli. Se muistuttaa paljon ladinin kieltä, mutta on saanut myös vaikutteita saksan, italian ja slovenian kielistä. Friulin kielestä on tekstejä 1000-luvulta lähtien, ja runoutta ja kirjallisuutta löytyy jo 1300-luvulta.
- Le frioulan (furlan en frioulan et friulano en italien) est la langue la plus répandue du groupe rhéto-roman des langues romanes. Elle est parlée dans la région italienne du Frioul-Vénétie julienne, par environ cinq cent mille locuteurs. Elle y est utilisée dans la signalisation routière bilingue (frioulan/italien). C'est la deuxième langue minoritaire en Italie.
- A friuli, régiesen furlániai nyelv rétoromán dialektus, amelyet az olaszországi Friuli-Venezia Giulia autonóm régióban mintegy 800 000 ember használ, és e régióban hivatalosan elismert nyelvi státusszal rendelkezik. Több nyelvjárásra oszlik (középső, északi, dél-keleti, nyugati), amelyek főleg a szavak utolsó magánhangzójában különböznek egymástól (a nyelvjárásokban ez lehet a és o is).
- La lingua friulana (che in friulano viene definita o, più informalmente, marilenghe) appartiene al gruppo occidentale delle lingue neolatine, e in particolare viene inserito nel gruppo delle Lingue retoromanze o Ladine, con le quali ha diverse analogie, ma se ne differenzia anche per l'influsso avuto dalle lingue e dalle culture circostanti.
- フリウリ語（Furlan）はイタリア北東部のスロベニア、オーストリアと国境を接するフリウーリ地方で話されている言語。 言語学的にはインド・ヨーロッパ語族ロマンス語派レト・ロマンス語群に属する。 50万人の話者を持ち、レト・ロマンス語群で最大を誇るが、スイスにおけるロマンシュ語のような公用語の地位は、どの国においても獲得していない。
- Het Friulisch of Friulaans is een Reto-Romaanse taal of variëteit, gesproken in Friuli. Dit gebied ligt in het uiterste noordoosten van Italië, maar omvat ook delen van Istrië en Dalmatië in Kroatië, afhankelijk van hoe ruim de definitie van Friulisch wordt geïnterpreteerd. De invloed van het Duits op deze taal is veel minder dan die op de talen die in Zwitserland worden gesproken. De taal wordt levend gehouden door zo'n 794.000 mensen.
- Det friuliske språket er et romansk språk som tales av deler av befolkningen i det nordøst-italienske landskapet Friuli. Friulisk har anslagsvis 350 000 brukere, men mange av disse bruker italiensk som førstespråk. I den autonome regionen Friuli-Venezia Giulia har friulisk status som offisielt språk ved siden av italiensk og slovensk og brukes som skolespråk i mange kommuner. Friulisk tales også i noen få kommuner øst og lengst nord i Veneto.
- Język friulski a. friulański a. furlański - jeden z języków retoromańskich, największy pod względem liczby mówiących. Posługuje się nim ponad pół miliona osób, przede wszystkim Friulowie, ale również niektórzy Włosi i Słoweńcy mieszkający w regionie autonomicznym Friuli-Wenecja Julijska.
- A língua friulana é um idioma da família reto-românicas falado na região do Friuli-Venezia Giulia, na Itália.
- Friuliana sau limba friuliană este o limbă romanică aparţinând familiei limbilor rheţiene, vorbită în regiunea Friuli-Venezia Giulia, situată în nordestul Italiei. Friuliana numără aproximativ 600.000 de vorbitori nativi, a căror vastă majoritate vorbesc şi italiana. Friuliana este adeseori denumită şi Ladina estică întrucât ladina şi friuliana sunt puternic înrudite.
- Фриу́льский язык (фриульск. lenghe furlane, furlan) — романский язык, распространенный на территории северо-восточной Италии, язык фриулов. Один из немногих романских языков, где существует противопоставление гласных по долготе. Г.
- Friuliska, även furlanska, är ett romanskt språk inom den rätoromanska undergruppen som talas av omkring 795 000 i Friuli (i den administrativa regionen Friuli-Venezia Giulia) i nordöstra Italien och i angränsande områden i Österrike och Slovenien. De flesta talarna är tvåspråkiga och talar förutom friuliska även italienska.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
