| dbpprop:abstract
|
- A false etymology is any assumed or postulated etymology that is incorrect. Folk etymology, in its basic sense, refers to popularly held (and often false) beliefs about the origins of specific words, especially where these originate in "common-sense" assumptions rather than serious research. In historical linguistics, the term is most often used in a more technical sense, to refer to a change in the pronunciation, meaning, or spelling of a word under the influence of such folk beliefs about its origins. The two terms have not always been clearly distinguished, however, even by linguists.
- Bei einer Volksetymologie (Paretymologie) handelt es sich um einen historischen Wortbildungsprozess, bei dem ein unbekanntes Wort (meist Fremdwort) nach dem Vorbild eines vertraut klingenden Wortes in die Nehmersprache eingegliedert wird. Hierbei kann sowohl der Wortkörper phonologisch verändert werden, als auch durch das Mittel der Analogie eine phantasievolle Neubildung eintreten. Die häufig anzutreffende Deutung dieses Fachterminus der historischen Sprachwissenschaft im Sinne einer bloß laienhaft durchgeführten Etymologie oder Pseudoetymologie ist hingegen selbst eine falsche Schlussfolgerung aus den Wortbestandteilen. Mit Volksetymologie bezeichnet man immer ein spezifisches Phänomen des Sprachwandels, niemals eine bloß falsche Etymologie. Eine bloß aus Gründen der semantischen Plausibilität angenommene, jedoch ohne methodische Untermauerung gewonnene Etymologie wird in der Sprachwissenschaft demgegenüber als Etymologie ad hoc bezeichnet. Der Begriff der Volksetymologie wurde Mitte des 19. Jahrhunderts mit dem Aufsatz Ueber deutsche volksetymologie, erschienen 1852 in der Zeitschrift für vergleichende Sprachforschung auf dem Gebiete des Deutschen, Griechischen und Lateinischen, von Ernst Förstemann geprägt. Sie kommen häufig in mündlich überlieferten Erzählungen vor. Dabei handelt es sich zumeist um homophone (gleich klingende) Namensdeutungen von Pflanzen, Orten oder Heiligen (zum Beispiel Augustin bei Augenleiden). Es gibt darüber hinaus auch musikalische Volksetymologien. Neben den traditionellen, auf die geschriebene Sprache beschränkten Belege, geraten in jüngster Zeit, durch die besonderen medialen und konzeptionellen Bedingungen der „Neuen Medien“, auch bislang (noch) nicht lexikalisierte Volksetymologien in den Blick (vgl. Girnth/Klump/Michel 2007).
- Kansanetymologia on etymologia (eli selitys sanan alkuperästä), jota ei ole tehnyt tieteellinen taho. Perinteiset kansanetymologiat ovat osa tarustoa, niitä voidaan muiden kertomusten ohella välittää sukupolvelta toiselle. Toisaalta kansanetymologiat voivat myös olla moderneja ilmiöitä, kuten kaupunkitarinoita. Monilla paikannimillä on kansanetymologinen selitys. Monissa kertomuksissa paikannimi käsitetään johdokseksi paikan myyttisen perustajan nimestä tai jostain ilmiöstä tai asiasta, joka vaikutti paikan perustamisen aikoihin. Esimerkiksi Norjan kerrotaan saaneen nimensä perustajansa Norr-kuninkaanpojan nimestä, Limingan taas Limmi-jättiläisen nimestä. Perinteiset, myyttiset kansanetymologiat eivät ole tieteilijöidenkään näkökannalta roskaa, vaikka voivatkin selittää sanan alkuperän väärin, sillä ne ovat osa arvokasta tarustoa. Ne eivät välttämättä kerro siitä, miten sana on oikeasti saanut alkunsa, mutta ne kertovat pikemminkin ihmisestä, siitä millaisia selityksiä ihmiset ovat taipuvaisia antamaan asioille ja sanoille. Kansanetymologiat auttavat osaltaan ymmärtämään, miten ihmiset ennen uskoivat asutuksen, asioiden ja ilmiöiden saaneen alkunsa.
- L’étymologie populaire désigne les explications dues à des rapprochements spontanés, mais non scientifiques, concernant l'étymologie et le sens étymologique d'un mot.
- Népetimológia vagy szóértelmesítés az a szóalkotási mód, amikor a nyelv beszélői egy új, számukra ismeretlen eredetű (vagyis „magányos”, más szavakhoz, úgynevezett szócsaládhoz nem kapcsolódó) szóból – azt elferdítve – „értelmes” szerkezetű szót alkotnak, szerkezetét átláthatóvá teszik. Szintén népi etimológiának nevezik egy szó eredetének nem tudományos módszerekkel történő, hasonló hangzású szavakon alapuló etimológiai származtatását, amelynek során a szavak jelentései közötti összefüggést próbálják levezetni. A népetimológiával a beszélő egy elterjedt vagy terjedőben lévő idegen szó érthetetlennek, értelmetlennek tűnő etimológiai jelentését asszociatív módon igyekszik az anyanyelvéből már ismert szavai alapján értelmezni. (Ezért nevezik reszemantizációnak, „újraértelmesítésnek” is. ) A népetimológia a szót átadó idegen nyelvet beszélő számára humoros jelenség is lehet. A népetimológia közeli rokona a szándékos szóferdítés, ami szemben a népetimológiával tudatos szóalak-változtatás.
- In linguistica, s'intende per paretimologia o pseudoetimologia un'etimologia errata o falsa. In pratica, viene indicato come paretimologia o pseudoetimologia, ogni tentativo non linguisticamente fondato di stabilire relazioni di parentela fra voci di una stessa lingua, o di lingue diverse, sia a fini di carattere (pseudo) scientifico (illustrare l'origine di una parola o avallare una forma di parentela linguistica e culturale), sia a fini espressivi (in quest'ultimo caso la paretimologia diviene una vera e propria figura retorica, sconfinando nel bisticcio). Con lo stesso significato, a volte, si adopera l'espressione etimologia popolare, in quanto gran parte degli etimi diffusi per via popolare sono fantasiosi tentativi di ricostruzione a posteriori. Un classico esempio è la leggenda della fondazione di Roma da parte dell'eroe eponimo Romolo, quando in realtà è il nome di quest'ultimo a derivare da Roma.
- 民間語源（英語: folk etymology; ドイツ語: Volksetymologie）とは、ある語の由来について、言語学的な根拠がなかったり、誤りだと分かっていたりする説明のことである。語呂合わせに近いものが多い。民俗語源、通俗語源、語源俗解とも呼ぶ。
- In de taalkunde spreekt men van een volksetymologie als een woord door een gebruiker — onder invloed van andere daarop lijkende bekende woorden — naar zijn woordvorm op onjuiste wijze wordt geïnterpreteerd, en dan volgens die interpretatie wordt uitgesproken en geschreven. Meestal gaat het hier om leenwoorden die niet als zodanig worden herkend, en vervangen worden door een meer bekend woordvorm. Zulke "herinterpretaties" kunnen eenmalig zijn, en worden dan niet blijvend in de woordenschat opgenomen. In een vrij groot aantal gevallen zijn zij echter wel blijvend, zoals scheurbuik (van Latijn scorbutus) en kattebelletje (van Italiaans cartabella). Een Engelstalig schoolvoorbeeld van een woord gevormd door een volksetymologie dat inmiddels geaccepteerd is, is burger als 'schijf' in constructies als visburger en kaasburger. Men dacht namelijk dat het woord hamburger een samenstelling van ham en burger was, hoewel het in werkelijkheid van Hamburg komt. Volksetymologieën zijn ook bij toponiemen (plaatsnamen) een veelvoorkomend verschijnsel. Ze leveren bijvoorbeeld broeken op in gemeentewapens van plaatsen op -broek (waar broek oorspronkelijk moeras betekent, zie broek). De d in de Duitse naam voor Milaan, Mailand, kan ook uit volksetymologie worden verklaard (de onjuiste verklaring mei-land leeft nog steeds voort).
- Folkeetymologi er et begrep som kan ha to forskjellige betydninger: En vanlig feiltolkning av et ords opprinnelige, det vil si en falsk etymologi. En folkelig forvanskning av et ord ved påvirkning fra andre ord, slik at det dannes en form som det øyensynlig er lettere å forstå opphavet til. Ordet kommer fra tysk Volksetymologie. Forståelse av folkeetymologiens mekanismer er sentral for å forstå et ords sanne etymologi der det har vært gjennom en betydningsendring eller nydannelse. Begrepet kan derfor få en tredje betydning, idet det kan vise til selve endringen som har skjedd. Historisk har folkeetymologi vært en viktig faktor for hvordan et språk har utviklet seg. Valg av former har ofte vært et spørsmål om hvilken form som var lettest å bruke og forstå, selv om den kunne avvike fra ordets opprinnelige form. Det var først da studiet av lingvistikk ble et akademisk fag at man begynte å forsøke å kontrollere denne utviklingen gjennom språknormering.
- Etymologia ludowa – błędna etymologia, błędne wyjaśnianie znaczenia jakiegoś słowa na podstawie jego podobieństwa do innego niespokrewnionego słowa - np. wywodzenie nazwy "Włochy" od "włosów", lub "Częstochowy" od wyrazów "często" i "chować się". W rzeczywistości "Włochy" to wyraz pochodzenia germańskiego, który dawniej oznaczał mieszkańców cesarstwa rzymskiego, spokrewnione wyrazy to m. in. Wołoch oraz Walijczyk (ang. Welsh). Z kolei "Częstochowa" oznacza miejscowość należącą do kogoś o imieniu Częstoch, które wywodzi się od wyrazu "częstować". Etymologia ludowa to także proces upodabniania (na ogół zapożyczonych) wyrazów do podobnie brzmiących wyrazów rodzimych na zasadzie skojarzenia znaczeń, niekiedy stosowany świadomie w utworach literackich - np. przekształcenie wyrazu "cmentarz" w "smętarz".
- Etimologia popular ou pseudoetimologia é uma interpretação popular equivocada da origem de uma determinada palavra, por vezes de divulgação muito mais comum que a real formação etimológica, normalmente disseminada pela facilidade em sua explicação pelo uso de alegorias e história simplificadas.
- Народная этимология — ложная этимология, лексическая ассоциация, возникающая под влиянием просторечия, но позднее воспринимаемая также и классическим литературным языком.
- Folketymologi kallas en språklig process där ett ord nybildas eller omformas med hjälp av element som redan finns i språket, utan hänsyn till begreppets egentliga innebörd eller ordet egentliga etymologi. Ett exempel är hängmatta, som förvisso råkar vara en hängande matta. Ordets ursprung är dock ett annat: Det kommer från nederländskans hangmat, som är en förvrängning av de karibiska indianernas hamaqa. Det ordet har sedan i sin tur via engelskan kommit in i svenskan än en gång som hammock, men då i den överförda betydelsen ”hängsoffa”. Folketymologiska bildningar skiljer sig från rena språkfel och hyperkorrektioner genom att de förekommer hos en grupp språkbrukare, och inte bara hos enstaka personer.
- Народна етимоло́гія (помилкова етимологія, лексична асоціація) — назва, яка вживається (на противагу науковій етимології) щодо фактів хибного розуміння походження або значення слів, коли їй на основі випадкової формальної подібності або тотожності з іншими більш знайомими словами, помилково приписуються аналогічні значення чи мотивація. Ґрунтується на основі дії аналогії. Народна етимологія характерна для сприймання незрозумілих слів (іншомовних, застарілих та ін. ) і найчастіше трапляється в мові дітей, малоосвічених людей. Народна етимологія використовується як стилістичний засіб в іронічно-гумористичних, сатиричних творах.
|
| rdfs:comment
|
- A false etymology is any assumed or postulated etymology that is incorrect. Folk etymology, in its basic sense, refers to popularly held (and often false) beliefs about the origins of specific words, especially where these originate in "common-sense" assumptions rather than serious research.
- Bei einer Volksetymologie (Paretymologie) handelt es sich um einen historischen Wortbildungsprozess, bei dem ein unbekanntes Wort (meist Fremdwort) nach dem Vorbild eines vertraut klingenden Wortes in die Nehmersprache eingegliedert wird. Hierbei kann sowohl der Wortkörper phonologisch verändert werden, als auch durch das Mittel der Analogie eine phantasievolle Neubildung eintreten.
- Kansanetymologia on etymologia (eli selitys sanan alkuperästä), jota ei ole tehnyt tieteellinen taho. Perinteiset kansanetymologiat ovat osa tarustoa, niitä voidaan muiden kertomusten ohella välittää sukupolvelta toiselle. Toisaalta kansanetymologiat voivat myös olla moderneja ilmiöitä, kuten kaupunkitarinoita. Monilla paikannimillä on kansanetymologinen selitys.
- L’étymologie populaire désigne les explications dues à des rapprochements spontanés, mais non scientifiques, concernant l'étymologie et le sens étymologique d'un mot.
- Népetimológia vagy szóértelmesítés az a szóalkotási mód, amikor a nyelv beszélői egy új, számukra ismeretlen eredetű (vagyis „magányos”, más szavakhoz, úgynevezett szócsaládhoz nem kapcsolódó) szóból – azt elferdítve – „értelmes” szerkezetű szót alkotnak, szerkezetét átláthatóvá teszik.
- In linguistica, s'intende per paretimologia o pseudoetimologia un'etimologia errata o falsa.
- 民間語源（英語: folk etymology; ドイツ語: Volksetymologie）とは、ある語の由来について、言語学的な根拠がなかったり、誤りだと分かっていたりする説明のことである。語呂合わせに近いものが多い。民俗語源、通俗語源、語源俗解とも呼ぶ。
- In de taalkunde spreekt men van een volksetymologie als een woord door een gebruiker — onder invloed van andere daarop lijkende bekende woorden — naar zijn woordvorm op onjuiste wijze wordt geïnterpreteerd, en dan volgens die interpretatie wordt uitgesproken en geschreven. Meestal gaat het hier om leenwoorden die niet als zodanig worden herkend, en vervangen worden door een meer bekend woordvorm.
- Folkeetymologi er et begrep som kan ha to forskjellige betydninger: En vanlig feiltolkning av et ords opprinnelige, det vil si en falsk etymologi. En folkelig forvanskning av et ord ved påvirkning fra andre ord, slik at det dannes en form som det øyensynlig er lettere å forstå opphavet til. Ordet kommer fra tysk Volksetymologie. Forståelse av folkeetymologiens mekanismer er sentral for å forstå et ords sanne etymologi der det har vært gjennom en betydningsendring eller nydannelse.
- Etymologia ludowa – błędna etymologia, błędne wyjaśnianie znaczenia jakiegoś słowa na podstawie jego podobieństwa do innego niespokrewnionego słowa - np. wywodzenie nazwy "Włochy" od "włosów", lub "Częstochowy" od wyrazów "często" i "chować się". W rzeczywistości "Włochy" to wyraz pochodzenia germańskiego, który dawniej oznaczał mieszkańców cesarstwa rzymskiego, spokrewnione wyrazy to m. in. Wołoch oraz Walijczyk (ang. Welsh).
- Etimologia popular ou pseudoetimologia é uma interpretação popular equivocada da origem de uma determinada palavra, por vezes de divulgação muito mais comum que a real formação etimológica, normalmente disseminada pela facilidade em sua explicação pelo uso de alegorias e história simplificadas.
- Народная этимология — ложная этимология, лексическая ассоциация, возникающая под влиянием просторечия, но позднее воспринимаемая также и классическим литературным языком.
- Folketymologi kallas en språklig process där ett ord nybildas eller omformas med hjälp av element som redan finns i språket, utan hänsyn till begreppets egentliga innebörd eller ordet egentliga etymologi. Ett exempel är hängmatta, som förvisso råkar vara en hängande matta. Ordets ursprung är dock ett annat: Det kommer från nederländskans hangmat, som är en förvrängning av de karibiska indianernas hamaqa.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
