| dbpprop:abstract
|
- The Faliscan language, the extinct language of the ancient Falisci, forms, together with Latin, the group of Latino-Faliscan languages. It is preserved in about 100 short inscriptions, dating from the 3rd and 2nd centuries BC, and is written in a variety of the Old Italic alphabet derived from the Etruscan, and written from right to left, but showing some traces of the influence of the Latin alphabet. A specimen of the language appears written round the edge of a picture on a patera, the genuineness of which is established by the fact that the words were written before the glaze was put on: "foied vino pipafo, cra carefo," i.e. in Latin hodie vinum bibam, cras carebo 'today I will drink wine; tomorrow I won't have any' (R. S. Conway, Italic Dialects, p. 312, b). This shows some of the phonetic characteristics of the Faliscan language, such as the following: The retention of medial f which in Latin became b; The representation of an initial Proto-Indo-European gh by f (foied, contrast Latin hodie); The palatalization of d+ consonant i into some sound denoted merely by i- the central sound of foied, from fo-died; The loss of final s, at least before certain following sounds (cra beside Latin cras); Other characteristics, appearing elsewhere, are: The retention of the labiovelars (Fal. cuando = Latin quando; contrast Umbrian panu) The assimilation of some final consonants to the initial sound of the next word: "pretod de zenatuo sententiad" (Conway, lib. cit. 321), i.e. in Latin "praetor de senatus sententia" (zenatuo for senatuos, an archaic genitive). For further details see Conway, ib. pp. 370 ff. , especially pp. 384–385, where the relation of the names Falisci, Falerii to the local hero Halaesus (e.g. Ovid, Fasti, iv. 73) is discussed, and where reason is given for thinking that the change of initial f (from an original bh or dh) into an initial h was a genuine mark of Faliscan dialect. It seems probable that the dialect lasted on, though being gradually permeated with Latin, till at least 150 BC. In addition to the remains found in the graves, which belong mainly to the period of Etruscan domination and give ample evidence of material prosperity and refinement, the earlier strata have yielded more primitive remains from the Italic epoch. A large number of inscriptions consisting mainly of proper names may be regarded as Etruscan rather than Faliscan, and they have been disregarded in the account of the dialect just given. It should perhaps be mentioned that there was a town Feronia in Sardinia, named probably after their native goddess by Faliscan settlers, from some of whom we have a votive inscription found at S. Maria di Falleri (Conway, ib. p. 335).
- Die faliskische Sprache gehört zum italischen Zweig der indogermanischen Sprachfamilie und bildet mit dem nah verwandten Lateinischen die latino-faliskische Untergruppe. Faliskisch wurde in der Antike vom Stamm der Falisker im nördlichen Latium gesprochen. Man kennt es aus etwa 36 kurzen Inschriften aus dem 3. oder 2. Jahrhundert v. Chr. , die in einem Alphabet verfasst sind, das vom Etruskischen abgeleitet und von rechts nach links geschrieben wurde, aber trotzdem Einflussspuren des lateinischen Alphabets zeigt. Als Muster dieser Sprache können die Wörter zitiert werden, die um die Kante eines Bildes auf einer patera geschrieben sind und deren Echtheit dadurch sichergestellt ist, dass sie unter der Glasur liegen: "foied vino pipafo, cra carefo, auf Latein "hodie vinum bibam, cras carebo" (R. S. Conway, Italic Dialects, Seite 312, b). Die Charakteristiken der faliskischen Sprache sind danach unter Anderem: Die Beibehaltung des f innerhalb des Worts, das im Lateinischen zu b wurde Die Darstellung eines indogermanischen gh am Anfang durch f (foied im Gegensatz zu hodie) Die Palatalisierung der Konsonantengruppe dj zu einem Laut ähnlich j, vgl. foied = lat. hodie Der Verlust des End-s vor einigen nachfolgenden Buchstaben (cra gegenüber dem Lateinischen cras) Andere Charakteristiken sind: Das Beibehalten der Labiovelare (Faliskisch cuando = Lateinisch quando, im Gegensatz zum umbrischen pan Die Angleichung einiger Endkonsonanten an den Anfangsbuchstaben des folgenden Wortes: "pretod de zenatuo sententiad", "praetor de senatus sententia" Siehe: Conway, ib. Seite 370f. , insbesondere 384-385, wo die Beziehungen der Namen Falisci, Falerii zum lokalen Heros Halaesus diskutiert werden und wo Gründe angegeben werden, warum der Wechsel vom Anfangs-f zum Anfangs-h ein genuines Merkmal des faliskischen Dialekts ist. Es ist wahrscheinlich, dass die Sprache – allerdings immer stärker vom Lateinischen beeinflusst – bis mindestens 150 v. Chr. gesprochen wurde.
- El falisco era la lengua de la familia itálica de los antiguos faliscos, un pueblo itálico que habitaba la Tuscia meridional.
- Le falisque est une langue de la famille italique, pratiquée dans la région de Rome. Proche parente du latin, avec lequel elle constituait un groupe latino-falisque, elle est mal attestée et a été absorbée par ce dernier.
- A faliszkuszi, faliscusi vagy faliszk nyelv az indoeurópai nyelvcsalád itáliai ágának latin–faliszkuszi csoportjába tartozó ókori nyelv, amelyet Itália középső részén, a mai Toszkána déli felén beszéltek a latinok közvetlen szomszédságában. Legközelebbi rokona a latin nyelv, sőt, gyakran nem is tekintik külön nyelvnek, hanem lényegében felfogható úgy is, mint a latin egyik változata. Saját írást használtak, amely – az oszk és az umber íráshoz hasonlóan – az etruszk közvetítéssel a görögből származott, és nagyon közel állt a latin íráshoz.
- La lingua falisca era parlata dai Falisci, una popolazione italica stanziata nella Tuscia meridionale. Ci è giunta in una trentina di brevi iscrizioni, che datano al III ed al II secolo a.C. e che sono scritte in un alfabeto, scritto da destra a sinistra, molto simile all'alfabeto latino. I segni più caratteristici sono la 'F ' che in questa lingua ha una forma tipica, come una freccia in alto. Come esempio del dialetto possono essere citate le parole scritte sul bordo di un'immagine su una patera, la cui genuinità è stabilita dal fatto che sono state scritte prima che fosse applicato lo smalto: «foied vino pipafo, cra carefo», cioè in latino «hodie vinum bibam, cras carebo» ("Oggi berrò vino, domani mancherò"). Ciò mostra alcune delle caratteristiche fonetiche del Falisco, come quanto segue: il mantenimento del mediale 'f' che in latino si è trasformato in 'b'; la rappresentazione di un'iniziale indoeuropea 'gh' con una 'f' (foied, rispetto al Latino hodie); la palatalizzazione della 'd+' 'jod' ('i' consonantica) in un suono denotato soltanto dalla 'i-' (il suono centrale di foied, da fo-died; la caduta della 's' finale, in tutte le occasioni prima di alcuni suoni; Altre caratteristiche, che appaiono altrove, sono: il mantenimento della velare l'assimilazione di alcune consonanti finali alla lettera iniziale della parola seguente: «pretod de zenatuo sententiad»«Pisani 154, p. 154,», «praetor de senatus sententia» . Per ulteriori particolari vedere Conway, e V. Pisani: il primo specialmente alle pagg 384-385, dove è discusso il rapporto dei nomi Falisci, e Falerii con l'eroe locale Halaesus e dove è dato motivo per pensare che il cambiamento dell'iniziale 'f' in un iniziale 'h' sia stato un contrassegno genuino del dialetto dei Falisci. Sembra probabile che il dialetto sia durato, benché gradualmente pervaso dal latino, fino ad almeno il 150 a.C. Oltre ai rinvenimenti trovati nelle tombe, che appartengono principalmente al periodo della dominazione etrusca e che dànno ampia dimostrazione di prosperità materiale e di raffinatezza, i primi strati mostrano residui più primitivi risalenti all'epoca italica. Tantissime iscrizioni che sono costituite principalmente da nomi propri, possono essere considerate come etrusche piuttosto che falische e non sono state considerate nell'analisi del dialetto appena data. Dovrebbe forse essere accennato che esisteva una città Feronia in Sardegna, chiamato probabilmente così da coloni falisci dal nome della loro dea, di cui si è conservata un'iscrizione votiva trovata a Santa Maria in Falleri, una chiesa situata all'interno del sito archeologico Falerii Novi. Il Museo Nazionale Etrusco di Villa Giulia, a Roma, conserva molti artefatti falisci. Altri si trovano al Museo nazionale dell'Agro Falisco di Civita Castellana
- Het Faliskisch is de taal van de Falerii. Het was een Italische taal. Ze is slechts bekend uit een 36-tal korte inscripties, daterende uit de derde en tweede eeuw voor Christus en geschreven in het Italisch alfabet. Binnen de groep van de Italische talen was het Faliskisch het nauwst verwant met het Latijn en stond het verder af van het Oskisch en het Umbrisch. Een belangrijk kenmerk dat het Faliskisch met het Latijn deelde was het behoud van de klank [k], waar het Oskisch en Umbrisch deze in een p omzetten: Faliskisch kuando, Latijn quando, Oskisch pannu. Eigenheden van het Faliskisch waren een duidelijke neiging tot progressieve assimilatie (pretod de zenatuo sententiad, met het woord senatu in de genitief senatuo, met een tot z verzachte s), het behoud van de oude f midden in een woord waar die in het Latijn een b werd (carefo tgov. Latijn carebo), het verlies van de slot-s, in elk geval op sommige plaatsen, het behoud van de -d in de ablatief (ook in de alleroudste Latijnse inscripties komt dit overigens nog voor) en de verandering van de Indo-Europese gh in f, niet h (fojed - hodie "vandaag"). Het is niet exact bekend wanneer de Faliskische taal uitstierf. Rond 150 voor Christus is een aannemelijk moment, hoewel het ook later uitgestorven kan zijn. In elk geval was de taal na dat moment over zijn hoogtepunt heen en gaf ze steeds meer terrein prijs aan het Latijn, wat blijkt uit het feit dat er geen Faliskische inscripties uit later tijd zijn aangetroffen.
- Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e. , kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np. foied / vino / pipafo / cra / carefo. - (łac. "hodie vinum bibabo cras carebo") dziś będę pił wino, jutro nie będę miał.
- O falisco é a língua extinta falada pelos faliscos, povo que habitou a península Itálica durante o início da Antiguidade. Juntamente com o latim, forma o grupo das línguas latino-faliscas. Foi preservada até os dias de hoje na forma de 100 inscrições curtas, que datam dos séculos III e II a.C. , e foram escritas numa variante do alfabeto itálico antigo, derivado do etrusco e escrito da direita para a esquerda, que já apresentava alguns traços da influência exercida pelo alfabeto latino. Um exemplo do idioma aparece escrito em torno das bordas de uma pintura sobre uma patera: "foied vino pipafo, cra carefo"; em latim: hodie vinum bibam, cras carebo, 'hoje beberei vinho; amanhã não terei'. Nele podem ser vistas algumas das características fonéticas do falisco, como: Retenção do f medial, que no latim se tornou b; Representação do gh inicial do proto-indo-europeu por f (foied, em contraste ao latim hodie, "hoje"); Palatalização do d+ i consonântico (iod) num som expresso apenas pelo i- (o som central de foied, anteriormente fo-died; Perda do s final, ao menos diante de certos sons; Outras características indicadas em outras inscrições são: Retenção das labiovelares Assimilação de certas consoantes finais ao som inicial da próxima palavra: "pretod de zenatuo sententiad",, em latim "praetor de senatus sententia" . Parece provável que o dialeto perdurou pelo menos até 150 a.C. , embora tenha sido gradualmente influenciado pelo latim. Além dos restos que foram descobertos em sepulturas, e que pertencem principalmente ao período da dominação etrusca, e que dão amplas evidências de refinamento e prosperidade material, os estratos anteriores produziram descobertas ainda mais primitivas do período itálico. Diversas inscrições que consistem apenas de nomes próprios podem ser vistos como etruscos, e não faliscos, e por este motivo foram desconsiderados no que diz respeito ao estudo do próprio falisco. É digno de menção a existência da cidade chamada Feronia na Sardenha, que provavelmente recebeu este nome em homenagem à deusa nativa dos colonos faliscos, dos quais encontrou-se uma inscrição votiva da igreja de Santa Maria di Falleri. O Museu Nacional Etrusco, de Roma, contém diversos artefatos faliscos.
- Limba faliscană (sau faliscă) face parte din grupul limbilor italice, sub-grupul umbro-falisc, şi a fost vorbită în regiunea centru-nord a peninsulei italice cu circa o mie de ani îaninte de Hristos.
- Faliskiskan var ett språk i antikens Italien som tillsammans med det närbesläktade latinet bildar den latino-faliskiska gruppen bland de italiska språken. Faliskiskan talades av faliskerna i norra Latium. Det finns bevarat i 36 korta inskrifter från 200-talet f. Kr. och 100-talet f. Kr.. Alfabetet är en utveckling av det etruskiska alfabetet och skrevs från höger till vänster, men uppvisar även spår av inflytande från det latinska alfabetet. Språket fanns troligen kvar till omkring 150 f. Kr. innan det slutgiltigt ersattes av latinet.
|
| rdfs:comment
|
- The Faliscan language, the extinct language of the ancient Falisci, forms, together with Latin, the group of Latino-Faliscan languages. It is preserved in about 100 short inscriptions, dating from the 3rd and 2nd centuries BC, and is written in a variety of the Old Italic alphabet derived from the Etruscan, and written from right to left, but showing some traces of the influence of the Latin alphabet.
- Die faliskische Sprache gehört zum italischen Zweig der indogermanischen Sprachfamilie und bildet mit dem nah verwandten Lateinischen die latino-faliskische Untergruppe. Faliskisch wurde in der Antike vom Stamm der Falisker im nördlichen Latium gesprochen. Man kennt es aus etwa 36 kurzen Inschriften aus dem 3. oder 2. Jahrhundert v. Chr.
- El falisco era la lengua de la familia itálica de los antiguos faliscos, un pueblo itálico que habitaba la Tuscia meridional.
- Le falisque est une langue de la famille italique, pratiquée dans la région de Rome. Proche parente du latin, avec lequel elle constituait un groupe latino-falisque, elle est mal attestée et a été absorbée par ce dernier.
- A faliszkuszi, faliscusi vagy faliszk nyelv az indoeurópai nyelvcsalád itáliai ágának latin–faliszkuszi csoportjába tartozó ókori nyelv, amelyet Itália középső részén, a mai Toszkána déli felén beszéltek a latinok közvetlen szomszédságában. Legközelebbi rokona a latin nyelv, sőt, gyakran nem is tekintik külön nyelvnek, hanem lényegében felfogható úgy is, mint a latin egyik változata.
- La lingua falisca era parlata dai Falisci, una popolazione italica stanziata nella Tuscia meridionale. Ci è giunta in una trentina di brevi iscrizioni, che datano al III ed al II secolo a.C. e che sono scritte in un alfabeto, scritto da destra a sinistra, molto simile all'alfabeto latino. I segni più caratteristici sono la 'F ' che in questa lingua ha una forma tipica, come una freccia in alto.
- Het Faliskisch is de taal van de Falerii. Het was een Italische taal. Ze is slechts bekend uit een 36-tal korte inscripties, daterende uit de derde en tweede eeuw voor Christus en geschreven in het Italisch alfabet. Binnen de groep van de Italische talen was het Faliskisch het nauwst verwant met het Latijn en stond het verder af van het Oskisch en het Umbrisch.
- Język faliskijski (zwany też faliskim) wchodzi do podgrupy latynofaliskiej języków italskich. Język ten był używany w starożytnej Italii na północ od Tybru do około 200 roku p.n.e. , kiedy to został wyparty przez blisko z nim spokrewnioną łacinę. Językiem faliskijskim mówili Faliskowie, którzy następnie ulegli stopniowej asymilacji z Latynami. Obecnie przetrwał głównie w formie krótkich inskrypcji na ceramice, np. foied / vino / pipafo / cra / carefo. - (łac.
- O falisco é a língua extinta falada pelos faliscos, povo que habitou a península Itálica durante o início da Antiguidade. Juntamente com o latim, forma o grupo das línguas latino-faliscas. Foi preservada até os dias de hoje na forma de 100 inscrições curtas, que datam dos séculos III e II a.C.
- Limba faliscană (sau faliscă) face parte din grupul limbilor italice, sub-grupul umbro-falisc, şi a fost vorbită în regiunea centru-nord a peninsulei italice cu circa o mie de ani îaninte de Hristos.
- Faliskiskan var ett språk i antikens Italien som tillsammans med det närbesläktade latinet bildar den latino-faliskiska gruppen bland de italiska språken. Faliskiskan talades av faliskerna i norra Latium. Det finns bevarat i 36 korta inskrifter från 200-talet f. Kr. och 100-talet f. Kr.. Alfabetet är en utveckling av det etruskiska alfabetet och skrevs från höger till vänster, men uppvisar även spår av inflytande från det latinska alfabetet.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
