| dbpprop:abstract
|
- A fact is a pragmatic truth, a statement that can, at least in theory, be checked and confirmed. Facts are often contrasted with opinions and beliefs, statements which are held to be true, but are not amenable to pragmatic confirmation.
- Als Tatsache (lat. factum, res facti; engl. fact, matter of fact) wird eine Situation bezeichnet, in der sich Dinge nachweislich befinden. Der Begriff wird im Deutschen zuweilen vom Begriff Sachverhalt unterschieden – dann, wenn man einen Unterschied ausdrücken will zwischen dem was laut einer Aussage der Fall sein soll (der Sachverhalt) und dem was als Tatsache erwiesen wurde. Wichtig kann dies etwa in rechtlichen Angelegenheiten sein, wenn ein Zeuge einen Sachverhalt zu Protokoll gibt, sprich eine Aussage dazu macht, was angeblich geschah, und die weitere Untersuchung sich ersteinmal um den Sachverhalt dreht, offen lässt, ob tatsächlich der Fall ist, was hier behauptet wird. In der Aussagenlogik, einem Teilbereich moderner Erkenntnistheorie, bezeichnet man verifizierte Sachverhalte als Tatsachen. Im Alltag gibt es gegenüber dem Bereich der Tatsachen noch weitere Kategorien wie die Bereiche der Irrtümer (für Tatsachen erachtete Sachverhalte, die sich bei Überprüfung als nicht der Fall erweisen), Lügen (mit der Absicht zu täuschen vorgebrachte Tatsachenbehauptungen), Fiktionen (Aussagen, die bewusst als Modelle der Realität gehandhabt werden), Phantasien (eindrückliche Vorstellungen, die ohne weitere Sinneswahrnehmungen aufkommen).
- Fakt (z latinského factum, to, co je udělané, hotové) je moderní pojem pro jednotlivou a poznanou dílčí skutečnost, jakýsi atom poznání. Podle Wittgensteina je fakt „to, čemu tak jest“, „svět je celkem faktů a nikoli věcí“ a „rozpadá se na fakty“. Pojem faktu tak zdůrazňuje několik důležitých přesvědčení: Svět je jednoznačně dělitelný na určité části, fakta. Tyto části jsou samy o sobě a jednotlivě poznatelné. Skutečné poznání je poznání jednotlivých faktů. Jejich situace, souvislosti a vztahy lze zanedbat. Poznáním faktu (Tatsache) se stav věcí (Sachverhalt) nemění. Tato metoda poznávání byla poprvé navržena Descartem v „Rozpravě o metodě“ a stala se základem mechanistické vědy. U Wittgensteina vychází z logiky, kterou lze formalizovat tak, aby tyto předpoklady splňovala. Síla této metody spočívá v tom, že umožňuje bezpečné poznání jednoduchých věcí, jehož mohou používat všichni další vědci. Jednotlivý a správně poznaný fakt lze kdykoli znovu ověřit a lze se na něj spolehnout. Díky tomu je moderní věda kumulativní, založená na hromadění zajištěných faktů, k nimž lze přidávat další a budovat z nich libovolně složité systémy. Jisté omezení tkví ovšem v tom, že metoda předpokládá, že rozložením zkoumaného předmětu na jednotlivá fakta a jejich opětovným složením se předmět podstatně nezměnil. To více či méně platí pro mechanismy a stroje, proto je důsledkem této metody mechanismus. Při zkoumání složitějších – například živých – předmětů tomu tak často není a navíc zde chybí ještě časový rozměr zkoumaného. Fakt je ryze přítomný, to, co je zde a nyní, kdežto u živých a vůbec podstatně proměnlivých předmětů hraje roli i jejich minulost a budoucnost. Pojem faktu obvykle také vyjadřuje objektivní jistotu příslušného poznání, jeho nezávislost na zkoumajícím subjektu. Paradoxně však etymologie pojmu v latině, v němčině i v češtině naznačuje souvislost s lidským konáním: latinské factum je od facere, dělat; německé Tatsache je od die Tat, čin, a české skutečnost je od „skutiti“ nebo „kutiti“.
- Hecho puede referirse a: Hecho científico Hecho (filosofía), una noción muy general sobre lo que es el caso. Hecho social Hecho jurídico Hecho histórico, o acontecimiento. Hecho periodístico, o noticia. Hechos de los Apóstoles, libro del Nuevo Testamento. Valle de Hecho, valle pirenaico y municipio español en la provincia de Huesca.
- La palabra hecho refiere a una noción muy primitiva, pero según el filósofo Ludwig Wittgenstein, puede ser definido como "lo que es el caso". Así, si "es el caso" que los árboles son seres vivos, entonces es un hecho que los árboles son seres vivos.
- Tosiasia (tosiseikka, fakta) on yksilöllisestä käsityksestä tai tulkinnasta riippumaton asia. Se on todellisuudessa olemassa oleva vastine todelle väittämälle, ja sen olemassaolo tekee väittämästä toden. Tosiasia on näin asioiden todellinen tila, asiaintila joka vallitsee.
- Ténynek nevezzük általában azt, ami bizonyíthatóan létezik vagy létezett. Ami létezett, arról egyben mint történetről számolunk be. A tudományban a tényt a fenti definíciónál tágabb értelemben használják: tény a tudományos kísérlettel, kutatással alátámasztott, és a közösség által elfogadott adat. Az utóbbi kitétel magyarázza, hogy a tudományos életben (időben, térben) is változik, milyen állításokat tartunk (tartanak) tényszerűnek és milyeneket nem: amit ma tényként fogadunk el, arról a jövőben sokszor kiderül, hogy mégsem az. A jogban a tény értelmezése még tágabb: ténynek az számít, amit igaznak fogad el a bíró vagy a bíróság. Mások szerint, például Claude Bernard (1813-1878) aki Franciaország leghíresebb fiziológusa volt: „A tény önmagában semmi. Csak a hozzá fűződő gondolat miatt értékes, vagy az általa szolgáltatott bizonyíték miatt. ”
- Generalmente un fatto è un evento accaduto, o un’affermazione considerata vera circa l’accadimento di un determinato evento. La discussione circa la corrispondenza biunivoca tra l’insieme delle affermazioni vere e l’insieme dei fatti è ancora aperta. Ad esempio, affermazioni circa la verità di una teoria o di una legge scientifica non vengono di solito trattate come corrispondenti a dei fatti. Talvolta emergono delle differenze d’opinione su cosa è un fatto, ed esistono metodi con i quali si cerca di ridurre al minimo queste differenze. In filosofia, un fatto è sia una proposizione vera sia qualcosa (lo stato di una questione, per esempio) che rende vera una certa proposizione. In ambito scientifico, un fatto è un dato ottenuto tramite un esperimento scientifico. Un fatto è un’osservazione imparziale. In questo senso, un fatto è un risultato reso imparziale (nella massima misura possibile) tramite l’osservazione di più di uno scienziato. Si può quindi concludere che, in ambito scientifico, un fatto è il risultato di un’osservazione così ampiamente accettato che è difficile prendere seriamente in considerazione ipotesi interpretative diverse. Un fatto può essere utilizzato come prova a favore (o a sfavore) di una certa visione dell’universo . Si ha la tendenza a sopravvalutare i fatti a sostegno delle nostre posizioni preferite, sottovalutando (o addirittura ignorando) l’importanza dei fatti ad esse contrarie: è difficile resistere alla tentazione di costringere gli altri a sperimentare le verità che riteniamo inconfutabili. Nell’ambito del diritto con il termine fatto giuridico si indica uno stato o evento costitutivo della fattispecie di una norma; al suo verificarsi la norma ricollega il prodursi di effetti giuridici. Se un fatto è previsto nella fattispecie di una norma, si dice che lo stesso è qualificato come giuridicamente rilevante dall'ordinamento giuridico. Vi è una grande varietà di fatti giuridici, che rendono ardua una descrizione unitaria; è però indubitabile che non esistono effetti giuridici che non siano ricollegati ad un fatto. A titolo di esempio si può dire che fatti giurici sono tanto il decorso del tempo quanto un negozio giuridico, mentre possono essere effetti giuridici conseguenti ad un fatto la costituzione, la modificazione e l'estinzione di un rapporto giuridico. I fatti giuridici si possono classificare in: naturali (o meri fatti): se non dipendono dalla volontà dell'uomo; umani: se dipendono dalla volontà dell'uomo.
- 事実（じじつ）とは、発生した現象のこと全般を指す抽象的な概念、ないしそれに合致する現象を指す表現である。
- Een feit is een gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat, ofwel zintuiglijk kan worden waargenomen hetzij instrumenteel gemeten. Een feit moet met objectieve waarnemingen vastgesteld en getoetst kunnen worden (zie het artikel wetenschappelijke methode). Echter, de waarneming zelf is altijd subjectief en afhankelijk van persoonsgebonden factoren, zoals perspectief, voorkeur, nauwkeurigheid, tijdigheid, compleetheid en omstandigheden. De beperkingen van de waarneming en de relativiteit van het begrip werkelijkheid bij het vaststellen van een feit zijn belangrijk onderwerpen in de filosofie. Vanuit Plato's ideeënleer gezien bestaat de werkelijkheid alleen in een idee van de geest en nemen we alleen een schaduw van die werkelijkheid om ons heen waar. Volgens Kant wordt onze voorstelling van de werkelijkheid beperkt door ons kenvermogen, maar bestaat er wel de mogelijkheid de dingen zowel a priori door het verstand te kennen, als a posteriori door middel van de ervaring. Volgens Husserl's fenomenologie nemen we van de werkelijkheid alleen de verschijningsvormen waar. Niet alleen bepaalt een feit de waarneming, ook kan een feit door de waarneming beïnvloed worden. Differentiefilosofie gaat ervan uit dat het denken de werkelijkheid onvermijdelijk vervalst, wanneer het daarop begrippen toepast. Beperkingen in de waarneming, maar ook de fysieke betrokkenheid van een waarnemer of meetapparaat kan een vertekend beeld opleveren. Onder bepaalde omstandigheden kunnen daarbij ook de eigenschappen van het waargenomen feit veranderen. Deze kennis is belangrijk bij het vaststellen van strafbare feiten, het onderkennen van self fulfilling prophecies en de acceptatie van meetgegevens bij wetenschappelijk onderzoek. In de kwantummechanica is volgens het "Heisenberg onzekerheidsprincipe" ook de objectieve waarneming zelf van invloed op de gemeten werkelijkheid. Hier kan niet meer gesproken worden van objectieve werkelijkheid, maar alleen van de beschrijving van waarnemingen. Feiten staan aan de basis van kennis en kunnen door het verstand worden geordend tot een inzicht. Het begrip waarheid staat met deze zaken in nauw verband. Met hyperkritisch denken wordt elke waarheid in twijfel getrokken door te tornen aan enkele willekeurige, al of niet essentiële onderliggende feiten. Waar het volgen van deze denkmethode wordt ingegeven door politieke overwegingen kan dit ontaarden in negationisme.
- Faktum, i flertall fakta, er et saksforhold som ikke logisk kan motsies. Et faktum er altså en sannhet med grunnlag i virkeligheten.
- Fakt w rozumieniu potocznym jest to wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. W tym sensie faktem nie może być zdarzenie, które nie miało jeszcze miejsca, można jednak mówić o przewidywaniu przyszłych faktów - czyli zdarzeń które najprawdopodobniej się wydarzą. Zdarzenia te jednak stają się faktami dopiero wtedy, gdy się już wydarzą. W sensie filozoficznym fakt jest to zaistniały stan rzeczy. Fakty to elementy składowe świata rzeczywistego. W dyskursie językowym faktom zachodzącym w świecie odpowiadają zdania syntetyczne prawdziwe. Zdaniom syntetycznym fałszywym nie odpowiadają fakty w rzeczywistości. Takie zdania opisują niezaistniałe stany rzeczy. W takim rozumieniu faktu nie jest istotna relacja czasowa pomiędzy zaistnieniem tego faktu, a wyartykułowaniem odpowiadającego mu zdania. Zdaniom analitycznym, prawdziwym lub fałszywym na mocy znaczenia zawartych w nich wyrażeń, np. twierdzeniom logiki formalnej czy zaksjomatyzowanych teorii matematycznych nie odpowiadają żadne stany rzeczy w świecie rzeczywistym, pozajęzykowym. Odniesienie tych zdań do rzeczywistości uzyskuje się drogą interpretacji teorii do których należą. Takie rozumienie faktu wprowadził do filozofii Ludwig Wittgenstein.
- Факт — знание в форме утверждения, достоверность которого строго установлена. Слово факт имеет несколько разные значения в разных областях человеческой деятельности, сгруппированные вокруг обыденного понятия о факте как о «кусочке истины». На восприятие фактов в любом смысле влияет психология. Мы склонны видеть факты, которые подтверждают нашу позицию и игнорировать факты, которые ей противоречат. Тем не менее, события, которые не укладываются в нашу «модель», также появляются и всё-таки привлекают наше внимание, независимо от нашего отношения (объективные, независимые от нас события).
- Faktum (av latin factum, av facere ”att göra”) avser inom till exempel filosofi ett faktiskt föreliggande sakförhållande. Inom filosofin skiljer man på objektiva faktum och subjektiva värden. Vidare skiljer man på givna och säkra faktum och teorier som är tolkningar av fakta. För att något ska anses vara ett faktum måste det kunna falsifieras och beskrivas med en sann påståendesats.
- Olgu, bilimsel verilere dayalı, kanıtlanabilir özellikteki bilgidir. Tarafsızdır Yoruma açık değildir Bir süreç belirtir Herkes tarafından kabul edilmiştir Örnekler: Atatürk 1881 yılında doğmuştur. Türklerin ilk sözlüğü Divan-ı Lugat-it Türk'tür. Atatürk 19 Mayıs 1919'da Samsuna çıkmıştır. Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir.
- ФАКТ (лат. factum - зроблене) - поняття, що має виражену суб'єкт-об'єктну природу, що фіксує реальну подію або результат діяльності і, що вживається для характеристики особливого типу емпіричного знання, яке, з одного боку, реалізує вихідні емпіричні узагальнення, будучи безпосереднім базисом теорії або гіпотези (в окремих випадках й самої теорії), а з іншого боку - несе у своєму вмісті сліди семантичного впливу останніх (логіко-гносеологічний аспект). У логіці й методології науки емпіричні Ф. виконують різноманітні функції стосовно теорії: є основою її виникнення, відіграють роль перевірки і підтвердження або спростування гіпотези (в окремих випадках й самої теорії). Наукова теорія в саморозгортанні генерує можливість виникнення нових Ф. , описує і пояснює їх, виконує функцію передбачення. Таким чином, емпіричні Ф. і теорія діалектично взаємозалежні в процесі розвитку наукового знання. Протиставлення або ототожнення їх веде до крайностей фактуалізму та теоретизму - протилежним підходам до розуміння ролі Ф. у саморусі наукового знання. В останні десятиліття відбувається процес руйнування типу раціональності і теоретичності, сформованих у науці і філософії Нового часу, намічається тенденція переосмислення онтологічної й гносеологічної природи Ф. Ф. у контексті класичної раціональності - елемент емпіричного знання, що формується за допомогою ряду складних пізнавальних операцій. Ціль такої діяльності - виключити з вихідних даних реального спостереження й експерименту суб'єктивні моменти - помилки спостерігачів, перешкоди, перекручування приладів. Для цього дані спостереження (т. зв. протокольні твердження в термінології логічного позитивізму) піддаються порівнянню, перевірці, раціональній обробці для виявлення стійкого, інваріантного змісту. Отримане емпіричне знання - Ф. - оцінюється як об'єктивне і достовірне. Такого роду науково-дослідна діяльність, втілюючи ідеали раціональності Нового часу, припускає можливість тільки однієї об'єктивної істини, однієї логіки, одного суб'єкта і (як онтологічно даного) єдино можливого буття. У сучасному гуманітарному й особливо історичному пізнанні проблема фіксації Ф. в історико-культурній реконструкції дозволяється на користь переосмислення традиційних підходів. Ф. культури й історії розглядаються незамкнуті, відкриваючі свої різноманітні властивості в спілкуванні (а не тільки в узагальненні) з іншими історичними і сучасними подіями та Ф. У природознавстві дані тенденції детермінуються синергетикою, осмисленням природно наукового і філософського статусу т. зв. антропного принципу й інших підходів, що включають фактор часу, історичність у традиційні об'єкти природознавства.
|
| rdfs:comment
|
- A fact is a pragmatic truth, a statement that can, at least in theory, be checked and confirmed. Facts are often contrasted with opinions and beliefs, statements which are held to be true, but are not amenable to pragmatic confirmation.
- Als Tatsache (lat. factum, res facti; engl. fact, matter of fact) wird eine Situation bezeichnet, in der sich Dinge nachweislich befinden. Der Begriff wird im Deutschen zuweilen vom Begriff Sachverhalt unterschieden – dann, wenn man einen Unterschied ausdrücken will zwischen dem was laut einer Aussage der Fall sein soll (der Sachverhalt) und dem was als Tatsache erwiesen wurde.
- Fakt (z latinského factum, to, co je udělané, hotové) je moderní pojem pro jednotlivou a poznanou dílčí skutečnost, jakýsi atom poznání. Podle Wittgensteina je fakt „to, čemu tak jest“, „svět je celkem faktů a nikoli věcí“ a „rozpadá se na fakty“. Pojem faktu tak zdůrazňuje několik důležitých přesvědčení: Svět je jednoznačně dělitelný na určité části, fakta. Tyto části jsou samy o sobě a jednotlivě poznatelné.
- Hecho puede referirse a: Hecho científico Hecho (filosofía), una noción muy general sobre lo que es el caso. Hecho social Hecho jurídico Hecho histórico, o acontecimiento. Hecho periodístico, o noticia. Hechos de los Apóstoles, libro del Nuevo Testamento. Valle de Hecho, valle pirenaico y municipio español en la provincia de Huesca.
- La palabra hecho refiere a una noción muy primitiva, pero según el filósofo Ludwig Wittgenstein, puede ser definido como "lo que es el caso". Así, si "es el caso" que los árboles son seres vivos, entonces es un hecho que los árboles son seres vivos.
- Tosiasia (tosiseikka, fakta) on yksilöllisestä käsityksestä tai tulkinnasta riippumaton asia. Se on todellisuudessa olemassa oleva vastine todelle väittämälle, ja sen olemassaolo tekee väittämästä toden. Tosiasia on näin asioiden todellinen tila, asiaintila joka vallitsee.
- Ténynek nevezzük általában azt, ami bizonyíthatóan létezik vagy létezett. Ami létezett, arról egyben mint történetről számolunk be. A tudományban a tényt a fenti definíciónál tágabb értelemben használják: tény a tudományos kísérlettel, kutatással alátámasztott, és a közösség által elfogadott adat.
- Generalmente un fatto è un evento accaduto, o un’affermazione considerata vera circa l’accadimento di un determinato evento. La discussione circa la corrispondenza biunivoca tra l’insieme delle affermazioni vere e l’insieme dei fatti è ancora aperta. Ad esempio, affermazioni circa la verità di una teoria o di una legge scientifica non vengono di solito trattate come corrispondenti a dei fatti.
- 事実（じじつ）とは、発生した現象のこと全般を指す抽象的な概念、ないしそれに合致する現象を指す表現である。
- Een feit is een gebeurtenis of omstandigheid waarvan de werkelijkheid vaststaat, ofwel zintuiglijk kan worden waargenomen hetzij instrumenteel gemeten. Een feit moet met objectieve waarnemingen vastgesteld en getoetst kunnen worden (zie het artikel wetenschappelijke methode). Echter, de waarneming zelf is altijd subjectief en afhankelijk van persoonsgebonden factoren, zoals perspectief, voorkeur, nauwkeurigheid, tijdigheid, compleetheid en omstandigheden.
- Faktum, i flertall fakta, er et saksforhold som ikke logisk kan motsies. Et faktum er altså en sannhet med grunnlag i virkeligheten.
- Fakt w rozumieniu potocznym jest to wydarzenie, które miało miejsce w określonym miejscu i czasie. W tym sensie faktem nie może być zdarzenie, które nie miało jeszcze miejsca, można jednak mówić o przewidywaniu przyszłych faktów - czyli zdarzeń które najprawdopodobniej się wydarzą. Zdarzenia te jednak stają się faktami dopiero wtedy, gdy się już wydarzą. W sensie filozoficznym fakt jest to zaistniały stan rzeczy. Fakty to elementy składowe świata rzeczywistego.
- Факт — знание в форме утверждения, достоверность которого строго установлена. Слово факт имеет несколько разные значения в разных областях человеческой деятельности, сгруппированные вокруг обыденного понятия о факте как о «кусочке истины».
- Faktum (av latin factum, av facere ”att göra”) avser inom till exempel filosofi ett faktiskt föreliggande sakförhållande. Inom filosofin skiljer man på objektiva faktum och subjektiva värden. Vidare skiljer man på givna och säkra faktum och teorier som är tolkningar av fakta. För att något ska anses vara ett faktum måste det kunna falsifieras och beskrivas med en sann påståendesats.
- Olgu, bilimsel verilere dayalı, kanıtlanabilir özellikteki bilgidir. Tarafsızdır Yoruma açık değildir Bir süreç belirtir Herkes tarafından kabul edilmiştir Örnekler: Atatürk 1881 yılında doğmuştur. Türklerin ilk sözlüğü Divan-ı Lugat-it Türk'tür. Atatürk 19 Mayıs 1919'da Samsuna çıkmıştır. Türkiye'nin başkenti Ankara'dır. Atatürk 10 Kasım 1938'de vefat etmiştir.
- ФАКТ (лат.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
