| dbpprop:abstract
|
- Dalmatian is an extinct Romance language formerly spoken in the Dalmatia region of Croatia, and as far south as Kotor in Montenegro. The name refers to a pre-Roman tribe of the Illyrian linguistic group, Dalmatae. The Dalmatian speakers lived in the coastal towns: Zadar, Trogir, Split, Dubrovnik and Kotor (Jadera, Tragur, Spalatro, Raugia and Cattaro), each of these cities having a local dialect, and also on the islands of Krk, Cres and Rab (Vikla, Crepsa and Arba).
- Das Dalmatische ist eine ausgestorbene romanische Sprache, die längs der Ostküste der Adria vor allem in der historischen Region Dalmatien gesprochen wurde.
- El dàlmata és una llengua romànica extingida que fou parlada a Dalmàcia, entre l'illa de Krk i Dubrovnik (Ragusa). Era dividida en dos dialectes: el ragusà, desaparegut al final del segle XVI, i el veglioto, extingit a la fi del segle XIX. El seu últim parlant, Tuone Udaina, va morir el 10 de juny de 1898, en trepitjar un explosiu.
- Dalmatština nebo dalmátština je východorománský jazyk, jímž mluvilo romanizované obyvatelstvo části západního Balkánu, zejména v dnešních městech Zadar (dalmatsky Jadera), Trogir (Tragur), Split (Spalatro), Dubrovnik (Raugia) a Kotor (Cattaro) a na blízkých ostrovech Krk (Vikla), Cres (Crepsa) a Rab (Arba). V rámci východorománských jazyků byla dalmatština bližší italštině než rumunštině. V této oblasti sídlili kromě dalmatsky hovořícího obyvatelstva také dalmatští Italové a Slované, jejichž jazyk dalmatštinu postupně vytlačoval. Např. v Dubrovniku k tomu došlo v 16. století. Posledním, kdo tento jazyk ještě ovládal, byl rodák z ostrova Krk Tuone Udaina († 10. 6. 1898), jemuž se podle jeho povolání přezdívalo „Barbur“ (dalmatsky „holič“). Na rozdíl od istrorumunštiny a meglenorumunštiny se dalmatština výrazně nemísila s jazykem slovanských sousedů, v důsledku styků s Italy v Dalmácii i na Apeninském poloostrově vstřebávala spíš vlivy italské. Nejsevernější, fiumské nářečí, kterým se na pobřeží západního Balkánu mluvilo, nepočítáme k dalmatštině, ale k benátským nářečím.
- El dalmático o dálmata es una lengua romance extinta, hablada a lo largo de las costas de Dalmacia. Se distinguían dos tipos de dialectos: El septentrional o vegliota, hablado en la isla croata de Krk. El meridional o ragusano, hablado en la ciudad croata de Dubrovnik. En un tiempo se extendía Segna (poco al sur de Fiume) al norte, hasta cerca de Antivari (Bar), o cuando menos Càttaro (Kotor) al sur. Ya los historiadores de las Cruzadas y los viajeros señalan, desde el siglo XII en adelante, el «latín», «romance» o «franco» de la Dalmacia, especialmente de las ciudades de Zara (Zadar), Spalato (Split), Ragusa (Dubrovnik) y Antivari (Bar). En la isla de Veglia (Krk), Giambattista Giustiniani, procurador véneto en el Quarnero durante el siglo XVI, hablaba de la existencia de un «idioma propio, parecido al calmone... » El dalmático tuvo vigor para resistir en los territorios donde su existencia era menos amenzada por la extensión de los dialectos eslavos, es decir, en las ciudades de la costa. Oprimida por el lado de tierra firme -al este- por los dialectos croatas, y al sur -aunque menos- por las variantes del albanés, pero amenazada, sobre todo, por la creciente penetración del véneto colonial, la lengua dalmática acabó por ser hablada en pocos enclaves, y aún allí, se fue extinguiendo con rapidez mayor o menor. A mayor influencia véneta, más veloz la desaparición del dalmático. Así, por ejemplo, en Zara (Zadar), el dalmático se extinguió muy pronto, en tanto que en Ragusa (Dubrovnik), que sólo por un breve espacio de tiempo dependió directamente de la República de Venecia, pero disfrutaba de una situación de independencia muy particular, el dalmático perduró hasta finales del siglo XV y fue lengua oficial de la República de Ragusa. En un área apartada, en la isla de Veglia (Krk), el último nativo del dialecto vegliota, Tuone Udaina, conocido como Burbur, fue muerto por una mina de tierra el 10 de junio de 1898. Antes de morir fue entrevistado por el lingüista Matteo Bartoli. Hoy en día apenas quedan en la isla contadísimas palabras de aquella antigua habla, que ha sido sustituida por una variedad véneta y, sobre todo, por un dialecto croata. Hoy, el término dalmático identifica el dialecto croata conocido como Cakaviano-Ikaviano, hablado en Dalmacia que comprende muchas palabras italianas y alemanas. Este dialecto croata y la lengua dalmática no deben ser confundidas, porque no existe conexión entre ambas.
- Dalmaatti eli dalmatia oli romaaninen kieli, jota nimensä mukaisesti puhuttiin Dalmatian saarilla ja rannikolla nykyisen Kroatian alueella. Sillä ei ollut kirjakieltä, ja sen viimeinen syntyperäinen puhuja kuoli 1800-luvun lopulla, mutta etupäässä häneltä tallennettiin se vähäinen aineisto, mitä kielestä tunnetaan.
- Le dalmate est une langue morte de la famille des langues romanes (c'est-à-dire issue du latin), anciennement parlée en Illyrie, actuellement pour l'essentiel région côtière de la Croatie. On désigne sous le nom d'illyro-roman la branche des langues romanes à laquelle appartient cette langue.
- A dalmát nyelv egy kihalt újlatin nyelv, amely a mai Horvátország és Montenegró partmenti területein létezett. A beszélők a partmenti városokban és szigeteken éltek. E szigetek és városok mindegyikének megvolt a saját nyelvváltozata.
- Il Dalmatico (Dalmata) è una lingua romanza estinta, un tempo parlata lungo le coste della Dalmazia. Era una delle lingue romanze balcaniche. Se ne distinguevano due varianti principali: il settentrionale o vegliotto perché proprio dell'isola di Veglia; il meridionale o raguseo (simile a quello di Zara). Un terzo dialetto, il Fiumano, secondo il linguista Carlo Tagliavini, era molto simile al veneto della vicina Istria e per questo classificabile sotto quest'ultimo idioma.
- ダルマチア語（Dalmatian language）は、クロアチアのダルマチア海岸とモンテネグロのコトル（Kotor、イタリア名Cattaro）南部で使用された、ロマンス語の一種。既に絶滅している。 ダルマチア語を話す人々は ザダル、Trau、スパラート、ラグーザ（現・ドゥブロヴニク）、コトルの海岸沿いの町に住み、それぞれの町ごとに異なる方言があった。またVeglia、Cherso、Arbeの島々にもその話者が住んでいた。
- Het Dalmatisch is een Romaanse taal die gesproken werd aan de oostkust van de Adriatische Zee in Kroatië. De taal is uitgestorven in de 19e eeuw.
- Ragusan er den nordlige dialekten. Navnet ble utviklet fra det italienske navnet på Dubrovnik, «Ragusa».
- Język dalmatyński – wymarły język z grupy romańskiej, używany w średniowieczu w kilku miastach na wybrzeżu Dalmacji: Dubrownik, Split (Splato), Zadar (Zara) i Trogir (Trau) oraz na wyspach: Cres, Krk (Vikla) i Rab (Arba), a także w jednej miejscowości w obecnej Czarnogórze - Kotorze (Cattaro). Do końca XVI wieku wyszedł nieomal z użycia, wyparty przez język włoski i język chorwacki, jedynie na wyspie Krk przetrwał aż do 10 czerwca 1898, kiedy zmarł ostatni użytkownik tego języka – Tuone Udaina. Dalmatyński posiadał dwie grupy dialektów: południowe (raguzańskie) i północne (wiklańskie). Najbardziej zbliżony był do języka istriockiego. Niedawno pojawiła się inicjatywa wskrzeszenia tego języka i opracowania języka nowodalmatyńskiego.
- O Dalmático é uma língua românica extinta, falada ao longo da costa da Dalmácia. Distinguiam-se dois dialetos principais: o setentrional (também dito velhoto); o meridional. O último falante do dialeto setentrional, Tuone Udaina, foi entrevistado nos primeiros anos do século XX pelo lingüista Matteo Bartoli, que estudou o dialeto e publicou um trabalho a respeito em alemão, Das Dalmatische. Hoje, a palavra dálmata designa o dialeto croata também chamado čakaviano-ikaviano, falado na Dalmácia que compreende muitas palavras italianas e alemãs. Este dialeto e a original língua dálmata (chamada dalmático) não devem ser confundidas entre si, posto que não há ligação alguma entre as duas.
- Limba dalmată a fost o limbă romanică de est, la fel ca româna, italiana sau dialectul istro al românei, limbile cu care se asemăna cel mai mult. Spre finalul secolului XIX, a murit ultimul vorbitor de limbă dalmată ca limbă maternă. Asupra limbii dalmate au scris Zarko Muljacic (raguseo) sau Matteo Giulio Bartoli (veglioto).
- Далматинский язык — вымерший язык романской группы индоевропейской семьи, на котором в средние века говорило население Далмации — области на побережье Адриатического моря от о. Велья на севере до Каттаро в современной Черногории на юге. В основном земли бывшей Далмации находятся на территории современной Хорватии. Область распространения далматинского языка в средние века постепенно сужалась из-за того, что после ХI века далматинцы (народ) подверглись массовой итальянизации, в городах став частью группы так называемых далматинских итальянцев, а в сельской местности хорватизации, став частью хорватского этноса. На последних этапах своего существования (ХV-ХIХ века) далматинский язык представлял собой ряд изолированных и поэтому довольно отличных друг от друга диалектов, сохранявшихся в ряде прибрежных населённых пунктах Адриатики и испытывавших сильное влияние итальянского языка Венеции, а затем и сербскохорватского языка. Далматинский язык имел очень своеобразный фонетический рисунок и отличался совмещением крайне архаичных и своеобразнo инновационных черт одновременно. Несмотря на своё балканское расположение, в целом относится к западно-романскому классификационному подтипу, имея при этом некоторое количество сходных черт с восточно-романскими языками. Вельотский диалект далматинского языка сохранялся на острове Крк (тогда о. Велья под юрисдикцией Австро-Венгрии) до 1898 г. , когда от мины погиб Туоне Удайна, последний владеющий им человек. Последними носителями, по-видимому, были его родители. Дошедшие до нас письменные памятники на языке малочисленны, относятся к разным эпохам и диалектам, а потому довольно фрагментарны.
- Dalmatiska var ett romanskt språk, numera utdött, som talades i längs kusten i Dalmatien i nuvarande Kroatien. Den siste talaren dog i slutet av 1800-talet och bodde på ön Veglia.
- Dalmaçyaca Roman dillerine bağlıdır.
- Далматинська мова — вимерла мова романської групи індоєвропейської сім’ї, якою колись розмовляло населення Далмації — узбережжя Адріатичного моря від острову Велья на півночі до Каттаро в сучасній Чорногорії на півдні, що зараз належить переважно Хорватії. Народ, що розмовляв далматинською, жив здебільшого у приморських містах — Зара, Трау, Спалато, Рагуза, Каттаро, а також на островах Велья (Крк), Керсо і Арбе у затоці Кварнер на півночі Хорватії. Перші відомості про далматинську мову доходять з X сторіччя, найстаріші письмові свідоцтва цією мовою належать до XIII сторіччя. Починаючи з XVII сторіччя мова поступово виходить з вжитку і в XIX повністю зникає. Останній носій далматинської мови — Туоне Удайна — загинув у 1898 році. Зараз «далматинським» часто йменують штокавсько-ікавський діалект хорватської мови, який відрізняється великою кількістю запозичень з італійської, а також з німецької і турецької мов і розповсюджений за наших часів саме на території історичної Далмації. Однак цей діалект не має нічого спільного з далматинською мовою і їх не слід плутати.
|
| rdfs:comment
|
- Dalmatian is an extinct Romance language formerly spoken in the Dalmatia region of Croatia, and as far south as Kotor in Montenegro. The name refers to a pre-Roman tribe of the Illyrian linguistic group, Dalmatae. The Dalmatian speakers lived in the coastal towns: Zadar, Trogir, Split, Dubrovnik and Kotor (Jadera, Tragur, Spalatro, Raugia and Cattaro), each of these cities having a local dialect, and also on the islands of Krk, Cres and Rab (Vikla, Crepsa and Arba).
- Das Dalmatische ist eine ausgestorbene romanische Sprache, die längs der Ostküste der Adria vor allem in der historischen Region Dalmatien gesprochen wurde.
- El dàlmata és una llengua romànica extingida que fou parlada a Dalmàcia, entre l'illa de Krk i Dubrovnik (Ragusa). Era dividida en dos dialectes: el ragusà, desaparegut al final del segle XVI, i el veglioto, extingit a la fi del segle XIX. El seu últim parlant, Tuone Udaina, va morir el 10 de juny de 1898, en trepitjar un explosiu.
- Dalmatština nebo dalmátština je východorománský jazyk, jímž mluvilo romanizované obyvatelstvo části západního Balkánu, zejména v dnešních městech Zadar (dalmatsky Jadera), Trogir (Tragur), Split (Spalatro), Dubrovnik (Raugia) a Kotor (Cattaro) a na blízkých ostrovech Krk (Vikla), Cres (Crepsa) a Rab (Arba). V rámci východorománských jazyků byla dalmatština bližší italštině než rumunštině.
- El dalmático o dálmata es una lengua romance extinta, hablada a lo largo de las costas de Dalmacia. Se distinguían dos tipos de dialectos: El septentrional o vegliota, hablado en la isla croata de Krk. El meridional o ragusano, hablado en la ciudad croata de Dubrovnik. En un tiempo se extendía Segna (poco al sur de Fiume) al norte, hasta cerca de Antivari (Bar), o cuando menos Càttaro (Kotor) al sur.
- Dalmaatti eli dalmatia oli romaaninen kieli, jota nimensä mukaisesti puhuttiin Dalmatian saarilla ja rannikolla nykyisen Kroatian alueella. Sillä ei ollut kirjakieltä, ja sen viimeinen syntyperäinen puhuja kuoli 1800-luvun lopulla, mutta etupäässä häneltä tallennettiin se vähäinen aineisto, mitä kielestä tunnetaan.
- Le dalmate est une langue morte de la famille des langues romanes (c'est-à-dire issue du latin), anciennement parlée en Illyrie, actuellement pour l'essentiel région côtière de la Croatie. On désigne sous le nom d'illyro-roman la branche des langues romanes à laquelle appartient cette langue.
- A dalmát nyelv egy kihalt újlatin nyelv, amely a mai Horvátország és Montenegró partmenti területein létezett. A beszélők a partmenti városokban és szigeteken éltek. E szigetek és városok mindegyikének megvolt a saját nyelvváltozata.
- Il Dalmatico (Dalmata) è una lingua romanza estinta, un tempo parlata lungo le coste della Dalmazia. Era una delle lingue romanze balcaniche. Se ne distinguevano due varianti principali: il settentrionale o vegliotto perché proprio dell'isola di Veglia; il meridionale o raguseo (simile a quello di Zara). Un terzo dialetto, il Fiumano, secondo il linguista Carlo Tagliavini, era molto simile al veneto della vicina Istria e per questo classificabile sotto quest'ultimo idioma.
- Het Dalmatisch is een Romaanse taal die gesproken werd aan de oostkust van de Adriatische Zee in Kroatië. De taal is uitgestorven in de 19e eeuw.
- Ragusan er den nordlige dialekten. Navnet ble utviklet fra det italienske navnet på Dubrovnik, «Ragusa».
- Język dalmatyński – wymarły język z grupy romańskiej, używany w średniowieczu w kilku miastach na wybrzeżu Dalmacji: Dubrownik, Split (Splato), Zadar (Zara) i Trogir (Trau) oraz na wyspach: Cres, Krk (Vikla) i Rab (Arba), a także w jednej miejscowości w obecnej Czarnogórze - Kotorze (Cattaro).
- O Dalmático é uma língua românica extinta, falada ao longo da costa da Dalmácia. Distinguiam-se dois dialetos principais: o setentrional (também dito velhoto); o meridional. O último falante do dialeto setentrional, Tuone Udaina, foi entrevistado nos primeiros anos do século XX pelo lingüista Matteo Bartoli, que estudou o dialeto e publicou um trabalho a respeito em alemão, Das Dalmatische.
- Limba dalmată a fost o limbă romanică de est, la fel ca româna, italiana sau dialectul istro al românei, limbile cu care se asemăna cel mai mult. Spre finalul secolului XIX, a murit ultimul vorbitor de limbă dalmată ca limbă maternă. Asupra limbii dalmate au scris Zarko Muljacic (raguseo) sau Matteo Giulio Bartoli (veglioto).
- Далматинский язык — вымерший язык романской группы индоевропейской семьи, на котором в средние века говорило население Далмации — области на побережье Адриатического моря от о. Велья на севере до Каттаро в современной Черногории на юге.
- Dalmatiska var ett romanskt språk, numera utdött, som talades i längs kusten i Dalmatien i nuvarande Kroatien. Den siste talaren dog i slutet av 1800-talet och bodde på ön Veglia.
- Dalmaçyaca Roman dillerine bağlıdır.
- Далматинська мова — вимерла мова романської групи індоєвропейської сім’ї, якою колись розмовляло населення Далмації — узбережжя Адріатичного моря від острову Велья на півночі до Каттаро в сучасній Чорногорії на півдні, що зараз належить переважно Хорватії.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
