| dbpprop:abstract
|
- Cumbric was a variety of the Celtic British language spoken in the Hen Ogledd or "Old North" of what is now northern England and southern Lowland Scotland, the area anciently known as Cumbria, during the Early Middle Ages. It was closely related to Old Welsh and the other Brythonic languages. Place name evidence suggests Cumbric speakers may have carried it into other parts of Northern England as migrants from its core area further north. It may also have been spoken as far south as the Yorkshire Dales. Most linguists believe that it became extinct in the 12th century, after the incorporation of the semi-independent Kingdom of Strathclyde into the Kingdom of Scotland. It is debated whether Cumbric should be considered a separate language or a dialect of Welsh. The land connection between the Brythonic speaking areas of the Old North and those of Wales was severed after the Battle of Chester in 616, which appears to have sealed the Northumbrian conquest of Cheshire, although some maritime links between the areas would have remained. In the 10th Century the Brythonic speaking Kingdom of Strathclyde appears to have maintained hegemony over Cumberland - though possibly not Copeland - and the Eden Valley down to Stainmore. The original boundaries of the Diocese of Carlisle are said traditionally to mark the extent of the rule of Strathclyde. Cumbric placenames are also common in Lothian. , Peebleshire, Dumfriesshire, Lanarkshire and Ayrshire They exist in Galloway but are overlain and influenced by Gaelic settlement there. Many of these areas were outwith the supposed political control of Strathclyde and so Cumbric is not to be solely identified with that kingdom. It is impossible for us to know whether language innovations were transmitted between Cumbria and the Welsh of Wales, or how long Brythonic speech persisted in areas under English political control. However, the Celtic place-name cluster around Wigan suggests that there may have been pockets in which the language survived for a considerable time. The scarcity of linguistic evidence means that Cumbric's distinctness from Welsh is more deduced than proven. However, Cornish and Welsh evolved into separate languages with low mutual intelligibility in the period between 597 and 1000, after being geographically separated by the fall of the Cotswold region at the Battle of Deorham. It is therefore probable that the final stages of Cumbric were different from Welsh.
- Kumbrisch ist eine keltische Sprache, die in einem Großteil von Cumbria, dem nördlichen Northumbria und den schottischen Central Lowlands bis etwa ins 11. Jahrhundert hinein gesprochen wurde. Obwohl sich Spuren des Kumbrischen vor allem in Ortsnamen erhalten haben, ist die Sprache ausgestorben. Es gibt kaum Quellen, anhand derer sich die Nähe oder Entfernung zum Walisischen genau bestimmen ließe. Bis ins frühe 20. Jahrhundert blieben Relikte des kumbrischen Zahlensystems in Gebrauch, wenn Hirten ihre Schafe zählten. Dabei wurden für die Zahlen von 1 bis 20 verballhornte Formen der kumbrischen Zahlen verwendet. In der folgenden Tabelle sind die kumbrischen Zahlen und ihre walisischen Entsprechungen für die Zahlen von 1 bis 10 zum Vergleich aufgeführt: Neben diesen Zahlen sind lediglich einige Rechtstermini erhalten. Kumbrisch wurde früher bisweilen als Nord-Walisisch bezeichnet, Kornisch als Süd-Walisisch. Zumindest das Kornische ist aber definitiv kein walisischer Dialekt, da es zur südwestbritannischen Gruppe gehört und dem Bretonischen näher steht als dem Walisischen. Zur Zeit ihrer höchsten Verbreitung wurde die kumbrische Sprache möglicherweise von etwa 30.000 Menschen gesprochen. Die größte Schwierigkeit beim Kumbrischen besteht darin, dass es sich möglicherweise nicht um eine Abstandsprache zum Altwalisischen handelte und es deshalb zweifelhaft ist, ob man sinnvollerweise von einer eigenständigen kumbrischen Sprache sprechen kann. Alternativ könnte man von einem kumbrischen Dialekt des Altwalisischen sprechen.
- El cúmbrico, cumbrio, címbrico o cámbrico era un idioma celta britónica centrada en Cumbria, en el noroeste de Inglaterra, que se hablaba desde el sur de Escocia hasta el Gran Manchester, es decir, en la región a la que los galeses llaman Y Gogledd Hen, 'El Bello Norte. En el siglo VII el avance de los invasores anglos hacia el oeste de Gran Bretaña desde la costa este dejo incomunicadas en dos regiones diferentes a las comunidades de lengua britónica, quedando al sur el galés y dividiéndose la zona norte en tres reinos: Gododdin, entre los ríos Forth y Tyne, con capital en Edimburgo; Strathclyde, ocupando gran parte del suroeste de Escocia, con capital en Dumbarton; y Rheged, en la actual Cimbria y parte de Escocia, con capital posiblemente en Carlisle. En estos reinos y en esta zona, a uno y otro lado del límite actual entre Escocia e Inglaterra, en la parte occidental, era donde fue hablado el cúmbrico. El reino de Gododdin cayó en poder de los anglos a mediados del siglo VII, si bien desconocemos cuanto tiempo perduró el cúmbrico en la región. Los otros dos reinos lograron sobrevivir durante más tiempo a las incursiones, ocupaciones y rivalidades entre los anglos, los escoceses y otros grupos procedentes de Irlanda, de origen mixto irlandés y vikingo. Aunque en la actualidad el término 'Cumbria' se refiere únicamente a la zona inglesa, existe justificación histórica para que pueda usarse para aludir a todo el área, incluso el antiguo reino de Strathclyde, del mismo modo que podemos utilizar el término 'cúmbrico' para referimos a su lengua. Strathciyde pasó a formar parte del reino de Escocia en el siglo X, pero se han conservado numerosos nombres de lugares en britónico que han llegado hasta nuestros días: ‘’Ochiltree’’ (cf del galés uchel 'alto', tref 'ciudadanía'). Donde parece haber más trazas de esta lengua es en la toponimia, así ‘’Lanark’’, por ejemplo, se corresponde con el galés ‘’llannerch’’, 'claro'; ‘’Ecclefechan’’ con el galés ‘’eglwysfechan’’, 'pequeña iglesia', ‘’Penrith’’ con, en galés, ‘’pen’’ 'fin' + ‘’rhyd’’ 'vado', esto es, 'al final del vado'; o Carrock (Fell) con el galés ‘’carreg’’, 'roca'. También conocemos tres palabras dentro de un texto legal latino datado del siglo XI, Leges inter Brettos et Scottos. Estas tres palabras son galnys, 'indemnización por un homicidio cometido o bien la deuda de sangre debida a él'; mercheta, 'hija; y kelkyn, 'círculo', cuyos equivalentes en galés medio son galanas, merch y cylch (en bretón merc'h y kelc'h, en el caso de las dos últimas palabras). También hay nombres propios en la Vida de San Kentigern. Se baraja que los bardos Taliesin y Aneurin del siglo VI compusieran sus obras en esta lengua. El destino de la lengua en la Cumbria moderna es, si cabe, más oscuro. Se acepta generalmente la teoría de Keneth Jackson de que la lengua había prácticamente desaparecido hasta que en el siglo X fue de nuevo introducida procedente de Strathclyde. Sin embargo, Phythian-Adams (1996) sostiene que, al menos en algunas partes de zona en cuestión, la lengua celta sobrevivió a la ocupación angla y que se podría haber mantenido hasta el siglo XII. A partir de las pocas evidencias que nos han llegado se deduce que no debía ser muy diferente del galés antiguo, lengua mejor conocida. Tampoco diferiría demasiado de la lengua bretona hablada en esa época. En la actualidad hay esfuerzos de reconstruirla usando las pocas palabras y frases que sobreviven entre los hablantes locales de inglés.
- Le cambrien est une langue celtique du groupe brittonique, parlée dans l’île de Bretagne par une partie des Bretons insulaires. Elle s'est vraisemblablement éteinte au haut Moyen Âge, n'ayant pas survécu aux invasions des peuples germaniques. Elle ne nous est connue que par trois mots insérés dans un texte latin : Leges inter Brettos et Scottos. Ces trois mots sont « galnys », « mercheta » et « kelkyn » dont les équivalents en gallois moderne sont « galanas », « merch » et « cylch » (en breton « merc'heta » et « kelc'h », pour les deux derniers). Des noms propres figurent aussi dans la Vie de saint Kentigern. C’est dans la toponymie que cette langue semble avoir laissé le plus de traces. La zone de locution se situait de part et d’autre de l’actuelle limite entre l’Écosse et l’Angleterre, du côté ouest, dans les royaumes de Rheged, de Gododdin et du Strathclyde. Certains avancent que les bardes Taliesin et Aneurin du VIe siècle auraient composé leurs œuvres dans cette langue. D'après les textes de ces derniers qui nous sont parvenus, elle ne serait guère différente du gallois ancien, mieux connu, ni probablement de la langue brittonique parlée à cette époque dans l'île de Bretagne.
- Il cumbrico era una lingua celtica della Britannia settentrionale, parlata dalla Scozia meridionale alla zona di Manchester, che prende il suo nome dalla regione di Cumbria. Un tempo il cumbrico veniva chiamato gallese del nord mentre il cornico era detto gallese del sud (o occidentale). È dibattuto se il cumbrico vada considerato una lingua a sé o semplicemente come un dialetto del gallese. Sembra che la regione in cui era parlato sia stata separata dai regni di lingua gallese dopo la battaglia di Chester del 616. Non esistono attestazioni scritte, tranne qualche sporadica indicazione in alcuni testi latini. Questa lingua deriverebbe dall’antico gallese settentrionale, che era forse imparentato con la lingua dei pitti e forse con il cornico. È probabile, vista la collocazione della zona in cui era parlato, che il cumbrico fosse stato influenzato anche dal goidelico e dallo scandinavo. Il cumbrico era scomparso nell'XI secolo (anche se altri suggeriscono il XIII). Nel momento della sua massima diffusione era parlato da circa 30.000 persone. Alcuni termini di questa lingua sono sopravvissuti fino ad oggi nei numeri, nelle filastrocche, nell'onomastica dello Strathclyde, nella toponomastica dell'estrema Inghilterra nord-occidentale e della Scozia meridionale e in alcuni termini legali altomedioevali (nella Scozia sud-occidentale).
- Cumbrisch was de Brits-Keltische taal die werd gesproken in Cumbrië, een gebied dat overeenkomt met Noord-Engeland en Zuid-Schotland. Deze taal stierf uit rond de 11e eeuw. In de hedendaagse taal vinden we nog een zeldzaam spoor van het Cumbrisch terug in die streek. Het werd wel eens Noord-Welsh genoemd, terwijl men het Cornisch wel eens zuid-Welsh noemde. Veel weten we niet over deze taal. Er zijn wat plaatsnamen in Latijnse teksten teruggevonden, maar voor de rest is de taal hoegenaamd onbekend. Het Cumbrisch had wat sporen in zich van het Pictisch, en – al was dat iets beperkter - van het Cornisch. In de loop der tijd zouden enkele woorden uit het Gaelisch zelfs in de taal zijn doorgedrongen. Algemeen stelt men dat het uiteenvallen van de Oud Britse taal in verschillende dialecten, begon rond de 5e eeuw. Cornisch zal zich zo waarschijnlijk steeds meer van de Welshe grammatica hebben verwijderd en zich hebben ontwikkeld tot een min of meer onafhankelijke taal, die op haar hoogtepunt zo’n 30 000 sprekers zou kunnen hebben gehad. Ook is het mogelijk – en dat stelt de wetenschap voor problemen – dat deze taal gewoon een dialect was van het Welsh, en we helemaal niet van een afgescheiden dialect kunnen spreken. Erg veel zekerheid hieromtrent is er niet, maar vele deskundigen menen dat de taal zich rond de tijd van haar uitsterven in een toestand bevond, waarin afscheiding van het Welsh mogelijk was. Er zijn slechts een vijftigtal woorden die op etymologisch vlak verband houden met een woord uit een andere taal bekend, en daardoor is er slechts zeer weinig informatie over het Cumbrisch beschikbaar.
- Kumbrisk var et brytonisk keltisk språk som var sentrert i Cumbria (derav navnet) og ble snakket på lavlandet syd i Skottland og helt ned til Manchester i England. Området ble tidligere i oldtiden referert til som Y Gogledd Hen. Kumbrisk ble tidligere omtalt som nordwalisisk og kornisk språk som sydwalisisk (eller vestwalisisk). Språkene var derfor meget like. De gammelbrittonske dialekter begynte å bli delt i egne språk på 500-tallet og kumbrisk som eget språk var allerede utdødd på 1000-tallet, eller kanskje så sent som på 1200-tallet. På denne tiden er det mulig at kumbrisk hadde grammatikalsk bevegd seg ganske langt vekk fra walisisk, og utviklet seg til en eget, ikke-forstålig tunge. Det er mulig at kumbrisk på høyden av sin utbredelse ble talt av rundt 30 000 mennesker. De største problemer som dagens lingvister har med språket er at kumbrisk kan ha vært en ren dialekt av walisisk og stort sett ikke forskjellig. De gamle, nordbritiske kongedømmene Rheged, Strathclyde, Elmet og Gododdin snakket alle gammelwalisisk, men på et tidspunkt mener mange lingvister ble denne tungen forskjellig og uforståelig for walisiske ører.
- Język kumbryjski - wymarły język z podgrupy brytańskich języków celtyckich. Używany przez Kumbrów z południowej Szkocji między V a XIII wiekiem.
- Кумбри́йский язык — мёртвый кельтский язык бриттской подгруппы, распространенный на северо-западе Англии и, вероятно, на юге Шотландии, прежде чем бриттское население было полностью ассимилировано пришлыми англосаксами и гойделами. Памятников кумбрийского языка почти не сохранилось, если не считать топонимов, некоторых личных топонимов и трёх слов в латинском тексте законов, восходящем к XI веку. До прихода англосаксов в Британию бритты населяли большую часть острова, в частности нынешний юг Шотландии и северо-запад Англии. Позже они стали подвергаться давлению саксов с востока и ирландцев на северо-западе. В 616 году, после битвы при Честере Нортумбрия окончательно завладела нынешними Ланкаширом и Чеширом, тем самым отрезав бриттов Уэльса от их северных соплеменников. До этого времени Уэльс и так называемый «Древний Север» (валл. Yr Hen Ogledd) составляли политическое и культурное единство, именно на севере были созданы сохранившиеся в валлийской записи поэмы Анейрина и Талиесина (обычно принята датировка VI веком). Для этого времени не принято говорить о кумбрийском языке: под этим названием обычно подразумевают язык несколько более позднего времени, после отделения Камбрии от Уэльса. Топонимические данные показывают, что кумбрийский был весьма близок современным ему бриттским языкам, в частности валлийскому: ср. топоним Pensax, дословно «голова (м. б. скала) сакса», валл. Pen (y) Sais). Само название Камбрии является кумбрийским и восходит к тому же бриттскому *kom-brogi 'соотечественники', что и самоназвание валлийцев: Cymry. В документе, известном как Leges inter Brettos et Scottos, «Законы среды бриттов и скоттов», составленном при Давиде I, фигурируют три кумбрийских юридических термина, имеющих точные соответствия в средневековом валлийском праве: galnys (ср. galanas, выкуп, который должна была заплатить семья убийцы родственникам убитого), mercheta (merch, меркет, выкуп за невесту) и kelkyn (cylch, гостевание, дословно «круг»). В северной Англии также засвидетельствованы специальные системы счёта (обычно для счёта овец), которые весьма схожи с кельтскими числительными. Ср. первые десять чисел по-валлийски: un, dau, tri, pedwar, pump, chwech, saith, wyth, naw, deg, а также pymtheg '15', ugain '20' . Все эти числа похожи и друг на друга, и на кельтские, хотя иногда они явно меняются в связи с народной этимологией (ср. bumper, видимо от английского bump) или с требованиями рифмы. Иногда утверждается, что эти системы сохранились с тех времён, когда кумбрийский был живым языком (тем более что сходные феномены встречаются в Корнуолле, где корнский язык умер не так давно). Однако не исключена и возможность того, что эти числительные принесли на север Англии валлийцы, приезжавшие туда на заработки (тогда их появление относится, конечно, к гораздо более позднему времени).
- Kumbriska, på kumbriska Cwmbraíc eller y Gwmbraíc, var ett brittiskt keltiskt språk i Kumbrien som tros ha dött ut på 1100-talet. Det talades från Skottlands lågland i norr ner till Manchester, det vill säga det land som historiskt kallades Yr Hen Ogledd. Precis som för manx och korniska har det gjorts försök att återuppliva det kumbriska språket.
- 坎伯蘭語（Cumbric language）屬於凱爾特語族布里索尼亞支的語言，主要集中於英國的坎布里亞郡，一直到11世紀，从蘇格蘭低地向南至德文郡一帶都還有人使用。相對於西南方的康瓦爾語及西邊的威爾斯語，坎伯蘭語主要分別於英格蘭西北及北方一帶。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
