| dbpprop:abstract
|
- Crimean Gothic was a Germanic dialect spoken by the Crimean Goths in some isolated locations in Crimea until the late 18th century. The existence of a Germanic dialect in the Crimea is attested in a number of sources from the 9th century to the 18th century. However, only a single source provides any details of the language itself: a letter by the Flemish ambassador Ogier Ghiselin de Busbecq, dated 1562 and first published in 1589, gives a list of some eighty words and a song supposedly in the language. Busbecq's information is problematic in a number of ways: his informants were not unimpeachable (one was a Greek speaker who knew Crimean Gothic as a second language, the other a Goth who had abandoned his native language in favour of Greek); there is the possibility that Busbecq's transcription was influenced by his own Flemish tongue; there are undoubted misprints in the printed text, which is the only source. Nonetheless, much of the vocabulary cited by Busbecq is unmistakably Germanic and was recognised by him as such: While the initial identification of this language as "Gothic" probably rests on ethnological rather than linguistic grounds - that is, the speakers were identified as Goths therefore the language must be Gothic - it shares a number of distinctive phonological developments with the Gothic of Ulfilas's Bible. For example, the word ada "egg" (Swedish ägg) shows the typical Gothic "strengthening" of Proto-Germanic *-jj- into -ddj- (as in Ulfilian Gothic iddja "went" from PGmc. *ejjon), being from Proto-Germanic *ajja-. There are also examples of features preserved in Crimean Gothic and Biblical Gothic but which have undergone changes in West and North Germanic. For example, both Crimean Gothic and Biblical Gothic preserve Germanic /z/ as a sibilant, while it became /r/ in all other Germanic dialects. However, there are problems in assuming that Crimean Gothic represents simply a later stage in the development of the Gothic attested in Ulfilas' Bible. Some innovations in Biblical Gothic are not found in Crimean Gothic, for example: Crimean Gothic preserves Germanic /e/, whereas in Biblical Gothic it has become /i/, e.g. Crimean Gothic reghen, suuester, Biblical Gothic rign, swister Crimean Gothic preserves Germanic /u/ before /r/ whereas Biblical Gothic has /au/, e.g. Crimean Gothic vvurt, Biblical Gothic waurþi. However, there are also similarities with developments in West Germanic, such as the change of /þ/ to a stop seen in Crimean Gothic tria (cf. Biblical Gothic þriu). Several historical accounts mention the similarity to Low German and the intelligibility of Crimean Gothic to German speakers. There are two alternative solutions: that Crimean Gothic presents a separate branch of East Germanic, distinct from Ulfilas' Gothic; or that Crimean Gothic is descended from the dialect of West Germanic settlers who migrated to the Crimea in the early Middle Ages and whose language was subsequently influenced by Gothic. Both of these were first suggested in the 19th century and are most recently argued by Stearns and Grønvik, respectively. While there is no consensus on a definitive solution to this problem, it is accepted that Crimean Gothic is not a descendant of Biblical Gothic. The song quoted by Busbecq is less obviously Germanic and has proved impossible to interpret definitively. There is no consensus as to whether it is in fact Crimean Gothic.
- Die krimgotische Sprache war möglicherweise ein Dialekt des Gotischen. Gotische Gruppen siedelten sich im 3. Jahrhundert auf die Krim an, wo die Krimgoten vom Rest der Goten isoliert wurden. Das Krimgotische starb im 17./18. Jahrhundert aus. Die spärlichen Sprachzeugnisse sind außer des onomastischen Materials lediglich in Aufzeichnungen des flämischen Diplomaten Ogier Ghislain de Busbecq erhalten, der während seiner Zeit als Gesandter in Konstantinopel mit einem Sprecher des Krimgotischen in Kontakt gekommen war, in seinem Rechenschaftsbericht über die Gesandtschaft deren Aussehen und Sitten beschrieb und einige krimgotische Wörter und Sätze behelfsmäßig mit deren lateinischen Übersetzung aufzeichnete, z. B. : broe "panis (= Brot)" plut "sanguis (= Blut)" hoef "caput (= Kopf)" schieten "mittere sagittam (= schießen)" knauen tag "bonus dies (= guten Tag)" reghen "pluvia (= Regen)" bruder "frater (= Bruder)" schuuester "soror (= Schwester)" alt "senex (= alt)" wintch "ventus (= Wind)" siluir "argentum (= Silber)" goltz "aurum (= Gold)" fisct "piscis (= Fisch)" thurn "porta (= Tür)" sune "sol (= Sonne)" mine "luna (= Mond)" bars "barba (= Bart)" handa "manus (= Hand)" boga "arcus (= Bogen)" brunna "fons (= Brunnen)" waghen "carrus (= Wagen)" apel "pomum (= Apfel)" schlipen "dormire (= schlafen)" kommen "venire (= kommen)" singhen "canere (= singen)" lachen "ridere (= lachen)" geen "ire (= gehen)" oeghene "oculi (= Augen)" stul "sedes (= Stuhl)" hus "domus (= Haus)" salt "sal (= Salz)" Diese Zeugnisse zeigen einige gotische, andererseits aber auch eher westgermanische Merkmale. Daher ist die Klassifizierung nicht ganz unumstritten; manche Forscher rechnen mit einer westgermanischen (niederdeutsch-niederländischen) Sprache. Während der Jahrhunderte fanden zahlreiche Lehnwörter Eingang ins Krimgotische, insbesondere aus dem Griechischen, den iranischen Sprachen und dem Slawischen. So übernahmen die Krimgoten für das Zahlwort hundert das iranische sade (vgl. aber gotisch hund). Um 1780 bereiste der Erzbischof von Mahiljou die Krim und berichtete unter anderem, er habe an der Südküste und bei Sewastopol „Tataren“ angetroffen, deren Sprache dem „Plattdeutschen“ ähnlich sei.
- Krymská gótština představovala dialekt klasické gótštiny, jímž hovořili Krymští Gótové v několika izolovaných enklávách na Krymu, a to až do pozdního 18. století. I přes značnou izolovanost a fakt, že jde o mrtvý jazyk, se nám dochovalo několik pozůstatků tohoto jazyka. Zásluhu na tom má především vlámský diplomat Ogier Ghiselin de Busbecq, jenž zachytil téměř osmdesát gótských slov a stopově též gramatickou konstrukci. Krymská gótština byla identifikována jako derivát gótštiny na základě fonologických prvků: slovo ada (vejce) poukazuje na typické gótské zesilování původních protogermánských slov -jj- na -ddj- (stejně jako v klasické Wulfilově gótštině iddja z protogermánského ejjon). Existují také určité regulérní vztahy mezi gótštinou (schedit) a krymskou gótštinou (skeiniþ). Příspěvkem k potvrzení germánského původu části krymského obyvatelstva může být pasáž z Gutasagy, která zmiňuje třetí gotlandský lid, jenž opustil ostrov a usídlil se v zemi Řeků.
- El gótico de Crimea fue un dialecto del gótico hablado por los godos crimeos en algunos lugares aislados de Crimea hasta finales del siglo XVIII. Algunos fragmentos de este idioma han sobrevivido: todo nuestro conocimiento se basa en una carta del siglo XVI del embajador flamenco Ogier Ghiselin de Busbecq, quien da una lista de unas ochenta palabras y una somera descripción de su gramática. Esta lengua es casi universalmente reconocida como gótico dados sus rasgos fonológicos: la palabra ada "huevo" ("egg" en inglés), por ejemplo, muestra la típica intensidad del protogermánico *-jj- en -ddj- (como el gótico ulfiliano iddja "fue" del protogermano *ejjon), proviniendo del protogermano *ajja-. Hay varias correspondencias entre el gótico ulfiliano y el crimeo, incluyendo /sk- /> /ʃ-/ (schedit, schietn, de skeiniþ, skiutan) Los vikingos pueden haber descubierto su presencia, dado que Gutasaga relata que una tercera parte de los habitantes del Gotland tuvieron que dejar la isla para situarse en tierra de griegos.
- La lingua gotica di Crimea fu un dialetto germanico parlato dai Goti di Crimea in alcuni luoghi isolati della Crimea fino al tardo XVIII secolo.
- クリミアゴート語（英:Crimean Gothic）は、クリミア半島で用いられたゴート語の方言。クリミア半島の隔絶された土地で話された言語であり、遅くとも18世紀までは存在した。 クリミアゴート語は、ごくわずかな断片しか現存しない。ゴート語についてのすべての知見は、16世紀のフランドル大使で言語学者のオジエ・ギスラン・ド・ビュベックの書簡に基づいており、そこには80の単語が記載され、文法についていくらか卓見が披瀝されている。 クリミアゴート語は、音声学的な特徴という点から、世界的にゴート語として認知されている。 ada （卵）という単語は、ゴート語に典型的なゲルマン祖語の強調を示している。 ヴァイキング（ノルマン人）は、クリミアゴート族の存在に気づいていたかもしれない。ギュータサガ（サガ）の伝えるところによると、ゴトランド島の3分の1の住民が島を去ってギリシャの島々に移住しなければならなくなったとき、移住先で古ギュートモールとほとんど同一の言語が保たれていることに気づいた、とルーン文字で銘文してあったからである。
- Het Krim-Gotisch is een Germaans dialect dat tot het eind van de 18e eeuw werd gesproken door Goten in geïsoleerde gebieden van de Krim. In de eerste helft van het eerste millennium zwierven de Goten uit over heel Europa. Vertrekkend vanuit Scandinavië nog voor de jaartelling, kwamen ze in het midden van de 3e eeuw in Zuid-Rusland aan. In de 4e eeuw moesten de Goten net als veel andere Germaanse stammen ruimte maken voor de Hunnen en begon de trek naar het westen. Toch werden de Gotische sporen in Zuid-Rusland niet voorgoed uitgewist. Dat blijkt uit een aantal bronnen van de 9e tot de 18e eeuw. Echter slechts een bron geeft enige details over de taal zelf: een brief van de Vlaamse diplomaat Ogier Gisleen van Busbeke (1522 – 1592), die in de periode 1554 – 1592 gezant was in Constantinopel, gedateerd 1562 en voor het eerst gepubliceerd in 1589, geeft een opsomming van een tachtigtal woorden en een lied dat in die taal zou zijn. Busbeke's informatie is in een aantal opzichten twijfelachtig: zijn bronnen waren niet onbetwist (de een was een Griek die Krim-Gotisch als tweede taal kende, de ander een Goot die zijn moedertaal voor het Grieks had opgegeven); verder is er de mogelijkheid dat Busbeke's beschrijving door zijn eigen Vlaams beïnvloed is: er zijn onbetwistbare fouten in de gedrukte tekst, die onze enige bron is. Toch is veel van de woordenschat die door Busbeke werd opgetekend onmiskenbaar Germaans. Hoewel de oorspronkelijke kwalificatie van deze taal als Gotisch vermoedelijk meer op ethnische dan linguïstische gronden berust - d.w.z. de sprekers waren Goten dus moest de taal ook Gotisch zijn - deelt zij een aantal duidelijke phonologische ontwikkelingen met het Gotisch uit de bijbelvertaling van Wulfila. Het woord ada, "ei" heeft de typisch Gotische versterking van de Proto-Germaanse *-jj- in -ddj- (zoals in Wulfila-Gotisch iddja "ging" van het Proto-Germaanse *ejjon). "Ei" in het Proto-Germaans is *ajja. Er zijn ook voorbeelden van kenmerken die in Krim- en Wulfila-Gotisch bewaard zijn gebleven, maar die in het West- en Noord-Germaanse talen veranderd zijn. Bijvoorbeeld, zowel Krim- als Wulfila-Gotisch behouden de Germaanse /z/ als sibilant, terwijl dit in alle andere Germaanse dialecten een /r/ is geworden. Echter, er zijn problemen met de aanname dat Krim-Gotisch simpelweg een doorontwikkeling is van het Gotisch uit Wulfila's Bijbel. Enkele ontwikkelingen in Wulfila-Gotisch zijn niet terug te vinden in het Krim-Gotisch, bijvoorbeeld: Krim-Gotisch behoudt de Germaanse /e/ terwijl dit in Wulfila-Gotisch /i/ is geworden, e.g. Krim-Gotisch reghen, suuester, Wulfila-Gotisch rign, swister Krim-Gotisch behoudt de Germaanse /u/ voor de /r/ terwijl Wulfila-Gotisch de /au/ heeft, e.g. Krim-Gotisch vvurt, Wulfila-Gotisch waurþi. Maar er zijn ook vergelijkbare ontwikkelingen met het West-Germaans, zoals de ontwikkeling van de /þ/ tot een plosief als in Krim-Gotisch tria tegenover Wulfila-Gotisch þriu. Verscheidene historische bronnen noemen de overeenkomst met het Nederduits en de verstaanbaarheid van het Krim-Gotisch voor Duitstaligen. Er zijn hiervoor twee mogelijke oorzaken: dat Krim-Gotisch een aparte tak is van Oost-Germaans, afwijkend van Wulfila-Gotisch; of dat Krim-Gotisch afstamt van Westgermaanse migranten die in de vroege middeleeuwen naar de Krim verhuisden en waarvan de taal vervolgens door het Gotisch werd beïnvloed. Allebei deze theorieën werden in de 19e eeuw voor het eerst geponeerd en worden tegenwoordig respectievelijk door Stearns en Grønvik betwist. Hoewel er geen consensus over dit probleem is, wordt wel algemeen geaccepteerd dat Krim-Gotisch niet van Wulfila-Gotisch afstamt. Het lied dat Busbeke heeft opgetekend is minder overduidelijk Germaans en blijkt niet definitief te vertalen. Er is geen consensus of het werkelijk Krim-Gotisch is. Rond 1780 berichtte de aartsbisschop van Mahiljow, Wit-Rusland over een bezoek aan de Krim waar hij aan de zuidkust en bij Sebastopol "Tataren" ontmoet had die een taal spraken die op het Platduits leek.
- Krimgotisk er en dialekt av gotisk som ble talt av krimgoterne i noen isolerte områder på Krim, kanskje inntil så sent som 1700-tallet. Svært lite av det krimgotiske språket har overlevd; all vår kunnskap skyldes et brev skrevet av den flamske 1500-tallsambassadøren Ogier de Busbecq, som gir en liste på omtrent 80 ord og litt innsikt i grammatikken.
- Krimgotiska är ett utdött östgermanskt språk, som hade utvecklats från det gotiska språket. Det talades av krimgoterna på Krim fram till 1700-talet. Krimgotiska blev bekant för vetenskapen genom de av flamländske ambassadören Oghier G. Busbecq, verksam i det Osmanska riket, gjorda uppteckningarna. Dessa utgörs av 86 olika ord och uttryck, däribland räkneorden: ita, tua, tria, fyder, fynf, seis etc. , släktskapsord som bruder "broder", schuuester "syster", benämningar på kroppsdelar: oeghene "ögon", hända "hand", hoef "huvud", plut "blod" m. fl. , namn på andra alldagliga begrepp och föremål (ada "ägg", broe "bröd", mine "måne" etc. ) samt några få fraser. Urvalet är gjort med god urskillning, men ortografin lider, som naturligt är, av inkonsekvens och onöjaktighet. Krimgotiska anses av nära nog alla som ett östgermanskt språk som utvecklats från gotiska - detta på grund av dess fonologiska egenheter: ordet ada, ägg, uppvisar den typiskt gotiska "förstärkningen" av urgermanska *-jj- till -ddj-, när nordgermanska språk omvandlar *-jj- till -ggj-, jfr. svenska ägg, och västgermanska bibehåller -jj-, jfr. tyska Ei.
- Кримськоґотська мова — ґерманський діалект, яким послуговувались кримські ґоти в деяких районах Криму до кінця XVIII ст. Існування ґерманського діалекту в Криму підтверджено джерелами від IX до XVIII ст. Проте, лише одне джерело проливає світло на саму мову – лист австрійського дипломата Оґ’єра Ґіслена де Бусбека, датований 1562 р. , та опублікований вперше в 1589 р. Лист містить список з 96 слів та фраз, а також пісню ґотською мовою, які дипломат почув від кримчан, що перебували в Константинополі. Інформація Бусбека не є досконалою. По-перше, обидва інформатори не володіли мовою бездоганно (один був грецьким мовцем, який знав кримськоґотську як другу мову; другий був ґотом, що відмовився від рідної мови на користь грецької). По-друге, імовірно, що рідна фламандська мова Бусбека вплинула на транскрипцію написаних ним слів. По-третє, у тексті, що вважається єдиним джерелом, безсумнівно мали місце друкарські помилки. Існує дві альтернативні концепції: кримськоґотська є окремою гілкою східноґерманських мов, що відрізняється від ґотської мови єпископа Ульфіли; або кримськоґотська походить від діалекту західноґерманських поселенців, які мігрували до Криму в ранньому Середньовіччі, і чия мова в подальшому була видозмінена під впливом ґотської. Обидві теорії було запропоновано в XIX ст. Оскільки немає спільної концепції щодо цього питання, прийнято вважати, що кримськоґотська не походить від біблійної ґотської. Пісня, що цитована Бусбеком не є достеменно ґерманською, і визнана такою, що не може бути чітко протлумачено. Досі не існує консенсусу, чи вона написана справді кримськоґотською мовою. За деякими свідченнями, остання особа, яка говорила кримськоґотською мовою, померла в XVII столітті.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
