| dbpprop:abstract
|
- Kontingence (z latinského contingit, stává se, přihodilo se) je nahodilost, vlastnost jevů, vztahů a věcí, které mohou, ale nemusí být, a v důsledku toho také vznikají, mění se a zanikají. Takovým skutečnostem říkáme kontingentní. Opakem kontingence je na jedné straně nutnost, na druhé nemožnost. Protože o nutných (a nemožných) skutečnostech lze vyslovovat silnější tvrzení a soudy, je cílem každé vědy hledat v obecně kontingentní skutečnosti vztahy nutné, případně nemožné. Ovšem i kontingentní skutečnosti lze vědecky zkoumat a na základě velkého množství zkušeností tyto zkušenosti zpracovávat stochastickými metodami. Tak například rozhodování jednoho voliče nebo zákazníka je obecně kontingentní a nedá se předpovídat. Pro hromadné rozhodování mnoha voličů nebo spotřebitelů se však dají stanovit určité pravděpodobnosti, ovšem jen s jistou neurčitostí a chybou. Tak dnes postupuje i mnoho věd, které zkoumají hromadné jevy.
- Die Kontingenz bzw. kontingent (griech. τὰ ἐνδεχόμενα, etwas, was möglich ist; mlat. contingentia, Möglichkeit, Zufall) ist ein Terminus der Philosophie und der Modallogik. Es bezeichnet den Status von Tatsachen, die nicht notwendigerweise wahr oder falsch sein müssen; also etwas, das nicht notwendig, aber nicht unmöglich ist. Anders ausgedrückt bezeichnet Kontingenz die innere Endlichkeit einer Existenz, die sich darin äußert, dass eben diese Existenz auch anders oder überhaupt nicht sein könnte.
- In common usage a contingency is a conditional response plan made in preparation for various future circumstances including the unanticipated. Calling General Petraeus for advice if that happens is a contingency. In philosophy and logic, contingency is the status of propositions that are not necessarily true or necessarily false. Here are four classes of propositions, some of which overlap: necessarily true propositions, which must be true, no matter what the circumstances are or could be . necessarily false propositions, which must be false, no matter what the circumstances are or could be . contingent propositions, which are not necessarily true and not necessarily false . possible propositions, which are true or could have been true given certain circumstances . All necessarily true propositions, and all contingent propositions, are also possible propositions. Usually, necessary proposition is understood to mean necessarily true proposition.
- En el ámbito de la filosofía y la lógica, contingencia es el estado de aquellos hechos que desde un punto de vista lógico no son ni verdaderos ni falsos. La contingencia es lo opuesto a necesidad: un acto o hecho contingente es lo que podría no haber ocurrido o tenido lugar, un acto o hecho que no es necesario (no podría no haber ocurrido). La contingencia se diferencia de la posibilidad, desde un punto de vista formal, en que la posibilidad incluye afirmaciones o proposiciones que son necesariamente verdaderas como también algunas no necesariamente falsas, mientras que no se puede decir que una proposición es contingente si es necesariamente verdadera.
- La contingenza è la caratteristica attribuita all'ente la cui esistenza è ritenuta non necessaria ma nello stesso tempo non impossibile: la sua realtà non può essere dimostrata una volta per tutte ma neppure negata definitivamente.
- 偶然（ぐうぜん）とは、必然性の欠如を意味し、事前には予期しえないあるいは起こらないこともありえた出来事のことである。副詞的用法では「たまたま」と同義。ある程度確実である見込みは蓋然と呼ぶ。対語は必然。
- Contingentie is een begrip in de filosofie. Het duidt het tegengestelde aan van noodzakelijkheid. Contingent zijn die entiteiten die niet noodzakelijk bestaan of subsisteren en die kwaliteiten die niet noodzakelijk inherent zijn aan de entiteit die ze kwalificeren. Zo is bijvoorbeeld de bewering "Alle echtgenoten zijn getrouwd" noodzakelijk waar, maar "Alle T-Fords zijn zwart" niet, vermits dit toevallig is en dus ook anders had kunnen zijn, zodat deze propositie contingent is. Contingent= waar, maar niet noodzakelijk. Het contingentiebeginsel, zoals geformuleerd door Thomas van Aquino, stelt dat elk objectief ervaarbaar ding (plant, dier, mens) iets toevalligs heeft, dat even goed anders had kunnen zijn. Het heeft eigenschappen die daaraan toevallig toekomen (toevallen). In de Hindoeïstische filosofie geldt het principe van samānādhikaranam, dat letterlijk als co-inci-dentie (samenval) kan begrepen worden. Men gaat ervan uit dat elk object of subject als entiteit op een kruisingsvlak van universele eigenschappen ligt. De ontwikkeling van de twintigste-eeuwse filosofie toont een tendens tot het steeds sterker benadrukken van deze contingentie van entiteiten. Het existentialisme wijst zelfs op een vermeende contingentie van heel ons bestaan, ons zijn zou bepaald zijn door louter toeval. Dit zou ook leiden tot een relatieve zinloosheid (La vie est absurde). De Amerikaanse postmodernistische en pragmatische filosoof Richard Rorty voert deze tendens tot haar uiterste consequentie door in zijn filosofie: volgens hem zou de filosofie zich überhaupt niet langer moeten bekommeren om de vraag of iets een universele waarheid is of contingent. Al onze ideeën zijn immers contingent en cultureel bepaald; de filosofie kan zich bijgevolg beter bezig houden met de interpretatie van ideeën als cultureel product en ondergeschikt zijn aan de morele praxis: het is beter 'gewoon goed' te handelen in plaats van zich druk te maken over de universele gelding van de algemene norm die aan dat handelen ten grondslag zou liggen. Ook zijn eigen opvatting is volgens Rorty slechts contingent waar: het is een levensleer waarmee hijzelf praktisch leven kan en die hij slechts wil suggereren aan de lezer. Enige pretentie een noodzakelijke waarheid te verkondigen, zou ontbreken. In de organisatiekunde gaat de contingentiebenadering uit van de gedachte dat elke omgeving aangepast gedrag verlangt. In een organisatie ontstaan voor elk type omgevingsrelatie op die manier aparte afdelingen met een voor die omgevingsrelatie geschikte cultuur, werkwijze en professionalisering.
- Em filosofia e lógica, contingência é o status de proposições que não são necessariamente verdadeiras nem necessariamente falsas. Há quatro classes de proposições, algumas das quais se sobrepõem: proposições necessariamente verdadeiras, que devem ser verdadeiras, não importa quais são ou poderiam ser as circunstâncias . Geralmente o que se entende por "proposição necessária" é a proposição necessariamente verdadeira. proposições necessariamente falsas, que devem ser falsas, não importa quais são ou poderiam ser as circunstâncias . proposições contingentes, que não são necessariamente verdadeiras nem necessariamente falsas . proposições possíveis, que são verdadeiras ou poderiam ter sido verdadeiras sob certas circunstâncias . Todas as proposições necessariamente verdadeiras e todas as proposições contingentes também são proposições possíveis.
- Kontingens är en modalitet som betecknar propositioner vars sanningsvärde inte per logisk nödvändighet är sant eller falskt. En kontingent händelse är en händelse som har ägt rum men som inte behövde äga rum. På samma sätt är ett kontingent påstående ett påstående som inte nödvändigtvis är sant men som inte heller nödvändigtvis är falskt. Av de följande två sanna påståendena är det första kontingent sant medan det andra är nödvändigt sant: Saras storebror springer långsammare än Sara. Saras storebror är äldre än Sara. Det första påståendet råkar vara sant, men skulle lika gärna kunna vara falskt. Det andra påståendet skulle däremot inte kunna vara falskt; det är logiskt nödvändigt att Saras storebror är äldre än Sara. Om han inte vore det så vore han inte hennes storebror. Andra modaliteter är möjliget, omöjlighet och nödvändighet.
|
| rdfs:comment
|
- Kontingence (z latinského contingit, stává se, přihodilo se) je nahodilost, vlastnost jevů, vztahů a věcí, které mohou, ale nemusí být, a v důsledku toho také vznikají, mění se a zanikají. Takovým skutečnostem říkáme kontingentní. Opakem kontingence je na jedné straně nutnost, na druhé nemožnost.
- Die Kontingenz bzw. kontingent (griech. τὰ ἐνδεχόμενα, etwas, was möglich ist; mlat. contingentia, Möglichkeit, Zufall) ist ein Terminus der Philosophie und der Modallogik. Es bezeichnet den Status von Tatsachen, die nicht notwendigerweise wahr oder falsch sein müssen; also etwas, das nicht notwendig, aber nicht unmöglich ist.
- In common usage a contingency is a conditional response plan made in preparation for various future circumstances including the unanticipated. Calling General Petraeus for advice if that happens is a contingency. In philosophy and logic, contingency is the status of propositions that are not necessarily true or necessarily false. Here are four classes of propositions, some of which overlap: necessarily true propositions, which must be true, no matter what the circumstances are or could be .
- En el ámbito de la filosofía y la lógica, contingencia es el estado de aquellos hechos que desde un punto de vista lógico no son ni verdaderos ni falsos. La contingencia es lo opuesto a necesidad: un acto o hecho contingente es lo que podría no haber ocurrido o tenido lugar, un acto o hecho que no es necesario (no podría no haber ocurrido).
- La contingenza è la caratteristica attribuita all'ente la cui esistenza è ritenuta non necessaria ma nello stesso tempo non impossibile: la sua realtà non può essere dimostrata una volta per tutte ma neppure negata definitivamente.
- 偶然（ぐうぜん）とは、必然性の欠如を意味し、事前には予期しえないあるいは起こらないこともありえた出来事のことである。副詞的用法では「たまたま」と同義。ある程度確実である見込みは蓋然と呼ぶ。対語は必然。
- Contingentie is een begrip in de filosofie. Het duidt het tegengestelde aan van noodzakelijkheid. Contingent zijn die entiteiten die niet noodzakelijk bestaan of subsisteren en die kwaliteiten die niet noodzakelijk inherent zijn aan de entiteit die ze kwalificeren. Zo is bijvoorbeeld de bewering "Alle echtgenoten zijn getrouwd" noodzakelijk waar, maar "Alle T-Fords zijn zwart" niet, vermits dit toevallig is en dus ook anders had kunnen zijn, zodat deze propositie contingent is.
- Em filosofia e lógica, contingência é o status de proposições que não são necessariamente verdadeiras nem necessariamente falsas. Há quatro classes de proposições, algumas das quais se sobrepõem: proposições necessariamente verdadeiras, que devem ser verdadeiras, não importa quais são ou poderiam ser as circunstâncias . Geralmente o que se entende por "proposição necessária" é a proposição necessariamente verdadeira.
- Kontingens är en modalitet som betecknar propositioner vars sanningsvärde inte per logisk nödvändighet är sant eller falskt. En kontingent händelse är en händelse som har ägt rum men som inte behövde äga rum. På samma sätt är ett kontingent påstående ett påstående som inte nödvändigtvis är sant men som inte heller nödvändigtvis är falskt.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
