| dbpprop:abstract
|
- The Chaldean Catholic Church or the Chaldean Church of Babylon (Arabic: الكنيسة الكلدانية الكاثوليكية al-kanīsä 'l-kaldāniyyä 'l-kātholikiyyä,Syriac ܥܕܬܐ ܟܠܕܝܬܐ ܩܬܘܠܝܩܝܬܐ is an Eastern particular church of the Catholic Church, maintaining full communion with the Bishop of Rome and the rest of the Catholic Church. The Chaldean Catholic Church presently comprises an estimated 600,000 - 700,000 Chaldean Christians.
- Die Chaldäisch-Katholische Kirche ist eine mit Rom unierte Ostkirche mit ostsyrischem Ritus. Sie bildet den katholischen Zweig der „Kirche des Ostens“, d. h. des altkirchlichen Katholikats von Seleukia-Ktesiphon.
- Iglesia Católica Caldea de Babilonia es una de las iglesias orientales católicas autónomas en plena comunión con la Iglesia Católica Apostólica Romana.
- L'Église catholique chaldéenne, Église chaldéenne catholique ou Église chaldéenne de l'Orient est une des Églises catholiques orientales. Le chef de l'Église porte le titre de Catholicos-Patriarche de Babylone des Chaldéens, avec résidence à Bagdad en Irak.
- A Káld Katolikus Egyház egy autonóm keleti katolikus egyház, mely elfogadja vezetőjéül a római pápát. Hívei elsősorban az asszírok (szírek) közül kerülnek ki. Az egyháznak nincs közvetlen kapcsolata az új-babilóniai káld néppel; a nevet a 15. században vették fel.
- La Chiesa cattolica caldea è una chiesa cattolica patriarcale sui iuris con comunità in Medio Oriente, Oceania ed America settentrionale. Il primate della chiesa cattolica caldea è il patriarca di Babilonia che ha sede a Baghdad; l'attuale patriarca è Emmanuel III Delly che è stato creato cardinale nel concistoro del 24 novembre 2007.
- De Chaldeeuws-katholieke Kerk behoort tot de Oosters-katholieke Kerken. Ze vindt haar oorsprong in de Nestoriaanse Kerk. Deze laatste wordt ook Kerk van het Oosten, Oost-Syrische Kerk en Assyrische Kerk genoemd. Deze Kerk volgt de Chaldeeuwse ritus. De liturgische taal is Arabisch en Syrisch. Deze Kerk gebruikt de gregoriaanse kalender.
- Kaldeisk-katolske kirke, Syrisk-kaldeiske kirke eller Kaldeiske kirken av Babylon er en kristen kirke innen Den katolske kirke, med østlig ritus. Den er en av de såkalte forente («unerte») kirkene som har fullt felleskap med Den romersk-katolske kirke og anerkjenner pavens overhøyhet.
- Kościół chaldejski - jeden z Kościołów wschodnich katolickich, działający głównie na terenie historycznej Mezopotamii - dzisiejszego Iraku i wschodniej Syrii. Kościół chaldejski powstał w wyniku powrotu do łączności z Rzymem części wschodniego Kościoła nestoriańskiego, zwanego przez jego wiernych "Kościołem Wschodu" (jego część pozostająca do dziś w herezji zwana jest "Kościołem asyryjskim"). Wskutek działania czynników politycznych Kościół ten na kilka stuleci utracił kontakt z Kościołami działającymi w granicach Cesarstwa Rzymskiego. Powstanie kościoła chaldejskiego jest związane z przełamaniem tej izolacji, aczkolwiek już wcześniej zdarzały się indywidualne i lokalne konwersje na katolicyzm. Hierarchowie nestoriańscy korespondowali również z papieżami, niekiedy składając również przed nimi wyznanie wiary. To zrobili w 1237 metropolita Syrii, a w 1245 metropolita Nisibis z pięcioma innymi biskupami. W XV wieku do Mezopotamii zaczęli docierać misjonarze łacińscy. Rozłam wśród nestorian zaczął się w połowie XV wieku, gdy ówczesny "patriarcha domu świętego Tomasza i świętego Tadeusza" (pełny tytuł patriarchów nestoriańskich) Szymon (Shimoun) IV Bassidi wprowadził dziedziczenie godności patriarszej wśród swej rodziny - patriarchą miał zostawać najbliższy męski krewny ostatniego patriarchy. Wśród duchownych wzbudziło to ostry sprzeciw, choć nowy zwyczaj ostatecznie się przyjął. W 1551 patriarchą został w ten sposób 12-letni Szymon Dinha (Szymon VIII). Sytuacji tej nie zaakceptowała grupa biskupów, która wybrała własnego patriarchę - zakonnika Jana Sulagę (Yuhana Sulaqa). Nowy patriarcha - Szymon VIII - na trzy lata wyjechał do Rzymu, gdzie złożył katolickie wyznanie wiary i został mianowany przez papieża unickim "patriarchą Asyrii". Jego następcy nosili już tytuł "chaldejskich patriarchów Babilonu". Jednak w 1662 następca Jana Sulagi Szymon XIII Denha zerwał unię z Rzymem, wracając do herezji. Paradoksalnie, linia patriarchów pochodzących od Jana Sulagi jako jedyna do dziś pozostaje nestoriańska. Już w 1607 także nestoriański patriarcha z linii Szymona Dinhy Mar Eliasz (Eliyya) VIII zawarł unię z Rzymem. Istniały więc dwa unickie patriarchaty chaldejskie. Jednakże w 1692 jego następca Mar Eliasz X Jan Marogin również zerwał unię z Rzymem. Pojawiły się więc dwa nestoriańskie patriarchaty chaldejskie. Na dodatek w 1672 chaldejski arcybiskup Diyarbakir Józef (Yusuf) odrzucił władzę patriarchów z linii Szymona Dinhy i zawarł kolejną unię z Rzymem. W 1681 został mianowany przez papieża patriarchą, ale bez bliższego określenia, czego i kogo. Dopiero jego następca Mar Józef II uzyskał godność patriarchy Babilonu. Linia tych unickich patriarchów wygasła jednak ze śmiercią Mar Józefa V w 1828. W 1804 po zmarłym Mar Eliaszu XIII Isho-Yab z linii następców Szymona Dimhy pozostał tylko jego brat Jan Hormizd (Yuhannah Hormizd) - katolik. W 1830 objął tron patriarszy i po początkowych wahaniach, podczas których został nawet chwilowo suspendowany, w 1838 zniósł dziedziczność patriarchatu, wobec czego został uznany przez papieża. Następny patriarcha Mikołaj Zaya pochodził już ze zwykłego wyboru, zatwierdzonego przez papieża. W tym samym roku, za politycznym poparciem Francji, uzyskał on również firman Porty Ottomańskiej, uznający chaldejczyków za millet (lud, grupę wyznaniową) odrębny od nestorian. Tak więc nieprzerwane i pewne istnienie kościoła chaldejskiego datuje się od 1844. Przedstawiona wyżej historia jest mocno uproszczona, gdyż w rzeczywistości postawa poszczególnych patriarchów wobec Rzymu była nieostra. Niektórzy z nich nie odżegnywali się wprost od podległości papieżowi, nie czyniąc jednak żadnych kroków w stronę utrzymania łączności z Rzymem. Należy również mieć na uwadze, że rezydując pod panowaniem muzułmanów, w górskich klasztorach, nie zawsze mieli możliwość kontaktu z Zachodem. Spory między patriarchami nie wpływały na postawę wiernych podzielonego Kościoła. Stronnictwo katolickie czerpało swoją atrakcyjność nie tyle ze swoich nauk, co z ochrony przed władzami tureckimi, jaką dawała opieka mocarstw Zachodu nad katolikami. Silne bowiem, także wśród samych patriarchów, było przywiązanie do nestoriańskiej obrzędowości. Aby zmienić tę postawę, od początku XIX wieku duchowni chaldejscy byli wysyłani do Rzymu w celu studiów w duchu katolickim. Po jakimś czasie większość z nich była wykształcona w ten sposób. Konwertyci na katolicyzm od XVIII wieku skupiali się na równinie w okolicach Mosulu, we wsiach Bartela, Karamles, Bakhdeda, Tel Keppe, Batnaya, Paqofa i Elqosh. Zwolennicy nestorianizmu emigrowali na północ, w góry, do swoich patriarchów rezydujących w Kotsznes (Qodshanis - w części Azerbejdżanu leżącej w dzisiejszym Iranie). Oba siostrzane Kościoły chaldejski i asyryjski, w czasach nowożytnych cierpiały prześladowania ze strony kolejnych władców Mezopotamii, jak również ze strony jej muzułmańskich współmieszkańców. Ostatnim aktem tych prześladowań są wydarzenia związane z chaosem w Iraku po obaleniu Saddama Hussajna. Chrześcijanie iraccy są zastraszani przez muzułmańskie bojówki i zmuszani do emigracji. Dziś Kościół chaldejski liczy około 1,5 mln wiernych, mieszkających w Iraku, w Turcji, w Iranie, w Syrii, w Libanie, w Gruzji i w Egipcie. Diaspora chaldejska w USA (dwie diecezje) liczy około 150 tysięcy wiernych, z których 100 tysięcy mieszka w Detroit. Wierni, zwłaszcza w Mezopotamii, używają języka arabskiego. Nie są jednak Arabami, lecz potomkami ludów semickich zamieszkujących te tereny przed najazdem arabskim - Chaldejczyków, Asyryjczyków, Aramejczyków. Długoletni patriarcha chaldejski Mar Rafael I BiDawid zmarł 7 lipca 2003. Jego następcą na tronie patriarszym został Emanuel Karim III Delly. Kościół chaldejski używa własnego obrządku chaldejskiego, wywodzącego się ze wschodniego (wschodniosyryjskiego) odłamu rytu antiocheńskiego. Liturgia pochodzi od świętych Tadeusza (Addai) i Mari, od Nestoriusza i od Teodora z Mopsuestii. Językiem liturgicznym jest aramejski.
- A Igreja Católica Caldeia é uma Igreja particular oriental sui juris da Igreja Católica. O seu rito litúrgico é de tradição caldeia (ou siríaca oriental); e as suas línguas litúrgicas são o siríaco e o aramaico . Desde 2003, esta Igreja oriental é governada pelo Patriarca Emmanuel III Delly, juntamente com o seu Sínodo, mas sempre sob a supervisão do Papa. A Igreja Católica Caldeia foi fundada por vários grupos de ex-nestorianos que quiseram a comunhão com a Santa Sé. Por isso, estes cristãos separaram-se da Igreja Assíria do Oriente (ou "Igreja Nestoriana") e, logo, pode-se dizer que a Igreja Caldeia é descendente da Igreja Nestoriana . Mas, a data exacta da sua comunhão com a Santa Sé é muito controversa, existindo várias datas para este acontecimento. Uns apontam para 1551/1552, quando um alto prelado da Igreja Assíria do Oriente, juntamente com os seus apoiantes, reconciliou-se com a Santa Sé. Este prelado, chamado Yohannan Sulaqa, foi até consagrado e reconhecido pelo Papa Júlio III. Porém, após a morte de Sulaqa, a relação entre estes católicos caldeus e a Santa Sé tornou-se muito turbulenta, esporádica e fraca. Para além de Sulaqa, ao longo dos tempos, existiram também vários prelados e comunidades nestorianas, como a de Diyarbakir, que reconciliaram-se com o Papa. Mas, só em 1830 é que a hierarquia católica caldeia foi definitivamente estabelecida e clarificada, com a nomeação definitiva de Yohannan Hormizd como o único Patriarca Caldeu da Babilónia . Este acontecimento marca a formação da moderna Igreja Católica Caldeia, no sentido de uma instituição com uma estrutura hierárquica e organizacional bem definida. Em 1846, a Igreja Caldeia foi finalmente reconhecida pelo Império Otomano, que deu-lhe o estatuto de millet (comunidade etno-religiosa distinta dentro do Império), permitindo assim a emancipação civil dos católicos caldeus no Império Otomano. Actualmente, os seus fiéis, que são cerca de 600 a 700 mil, concentram-se no Médio Oriente, nomeadamente no Iraque e em partes do Irão e da Turquia. Para além destas regiões históricas, existe também comunidades caldeias na Austrália e nos Estados Unidos da América. Um dos católicos caldeus mais famosos é o iraquiano Tariq Aziz, um colaborador próximo de Saddam Hussein. Apesar de a Igreja Caldeia e a Igreja Assíria do Oriente estarem separadas, a sua relação melhorou recentemente, muito devido aos esforços ecuménicos de ambos.
- Халдейская католическая церковь — одна из восточнокатолических церквей. Происходит от Ассирийской церкви Востока.
- Kaldeisk-katolska kyrkan, Syrisk-kaldeiska kyrkan eller Kaldeiska Kyrkan av Babylon är en kristen partikulärkyrka inom den Katolska kyrkan, med östlig rit. De har full gemenskap med den romersk-katolska kyrkan och erkänner påvens överhöghet. Kaldeisk-katolska kyrkan har sitt ursprung i österns assyriska kyrka. På 1400-talet uppstod meningsskiljaktigheter då den assyriska kyrkan förklarade att enbart släktingar till den dåvarande patriarken Mar Simon IV kunde inneha patriarkämbetet. Missnöjet med denna ordning växte, och när en oerfaren pojke 1552 utsågs till patriark bröt sig en grupp ur kyrkan och utsåg en ny patriark, Mar Yohanan Soulaqa VIII, som påven i Rom erkände. Den assyriska kyrkan hade nu delats i två rivaliserande kyrkor med var sin patriark: En ärftligt utsedd patriark hade sitt huvudkvarter i Alqosh (i dagens norra Irak) och en påvligt utsedd patriark i Diyarbakir (i nuvarande östra Turkiet). En ny splittring ägde rum 1662, då en grupp under patriark Mar Shimun XIII Denha bröt med Rom och flyttade kyrkan till byn Qochanis i de turkiska bergen, varvid Rom utsåg en ny patriark i Diyarbakir. Denna kyrka kallas numera Kaldeisk-katolska kyrkan. 1804 förenades denna med den första utbrytargruppen. 1830 blev gemenskapen med Rom fullständig, då Pius VIII erkände patriarkens värdighet med titeln "Patriark av kaldéernas Babylon". Nuvarande patriark är sedan 2003 Emmanuel III Delly. Sedan omkring 1950 har patriarken sitt säte i Bagdad. Kyrkan har kring 600,000 - 700,000 medlemmar, framförallt i Irak, Iran, Syrien, Libanon, Turkiet, Israel, Egypten, Frankrike, Georgien och USA. I USA finns en stor grupp i Michigan samt i Kalifornien med sju församlingar. De finns även en kaldeisk invandrargrupp i Sverige, där en stor del befinner sig i Södertälje. De har ingen egen hierarki i landet utan är integrerade i det latinska katolska stiftet under biskopen i Stockholm. Under Saddam Husseins tid hade gruppen i Irak status som "skyddsfolk" och de åtnjöt relativt stor frihet. Saddam Husseins utrikesminister Tariq Aziz till hörde t. ex. kyrkan. Sedan Husseins fall har deras status försämrats avseevärt och många har flytt från Irak.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
