| dbpedia-owl:abstract
|
- Als Kausativ (Veranlassungswort) wird in der Sprachwissenschaft eine Form der Diathese bezeichnet. Mit dem Kausativ wird ausgedrückt, dass ein erstes Agens ein zweites Agens dazu veranlasst, eine Handlung auszuführen. Einige Linguisten unterscheiden feiner zwischen Kausativ (Veranlassen) und Faktitiv (Bewirken). In zahlreichen Sprachen, beispielsweise im Sanskrit, Estnischen, in den Altaisprachen sowie den semitischen Sprachen wie hebräisch und arabisch ist der Kausativ eine eigenständige Konjugationsform. Die deutsche Sprache besitzt einen morphologischen Kausativ, der nicht mehr produktiv und transparent ist, das heißt, es ist nicht mehr möglich, in der modernen Sprache damit neue Formen zu bilden und er wird auch von Muttersprachlern nicht mehr als grammatische Form empfunden. Beispiele: Die wichtigste Kausativbildung des Deutschen beruht auf einer gemeingermanischen deverbalen Ableitung. Dabei wurde zur 2. Ablautstufe (trank-) eines starken Verbs (trink-) mit dem Suffix -jan- ein neuer schwach flektierender Verbstamm (trank-jan-) gebildet. Das später geschwundene -j- hat Umlaut der Stammsilbe zur Folge (tränk-). Die der Kausativbildung gegenüberstehenden Formen sind im Deutschen immer intransitive Verben. Bei vielen Verben sind beide Formen zusammengefallen bzw. waren nie getrennt, zum Beispiel „trocknen“, „schmelzen“. Wo gleichlautende Verben für beide Verwendungen existieren, unterscheiden sie sich oft noch in der Flexion oder unterschieden sich darin noch vor wenigen Jahrzehnten . Wo ein formaler Kausativ nicht vorhanden ist, kann mit kausativen Verben, also mit einem Hilfsverb (machen, lassen, zwingen, bewirken, dass) ein Kausativ konstruiert werden. Im Englischen gibt es ähnliche Formen, wie aus den Paaren lie:lay oder rise:raise zu erkennen ist. Am häufigsten ist jedoch der Kausativ, der sich morphologisch bei dem betroffenen Verb nicht ausdrückt. Der Unterschied besteht einzig in der Valenzalternation. Beispielsatz: The corn grows. im Gegensatz zu The man grows corn. Die Altaisprachen sowie das Estnische, Japanische und Koreanische besitzen eigene Agglutinationsendungen, um den Kausativ eines Verbs zu bilden. Im Japanischen wird dazu die Konjugationsstufe Mizenkei und die Endung -seru bzw. -saseru verwendet.
- In linguistics, a causative is a form that indicates that a subject causes someone or something else to do or be something, or causes a change in state of a non-volitional event. All languages have ways to express causation, but they differ in the means. In some languages there are morphological devices that change verbs into their causative forms, or adjectives into verbs of "becoming". Other languages employ periphrasis, with idiomatic expressions or auxiliary verbs. All languages also have lexical causative forms (such as English rise → raise).
- El causativo es un tipo de construcción morfológica productiva en ciertas lenguas. Normalmente se realiza mediante un sufijo derivativo que puede cambiar la valencia del verbo. La construcción de causativo puede ser analizada como una voz oblicua del verbo.
- La diatesi causativa è un tipo di diatesi che eleva un argomento obliquo di un verbo transitivo in un argomento cardine agente. Quando il verbo è flesso nella forma causativa, la sua valenza incrementa di un argomento. Se, dopo l'applicazione della diatesi, ci sono due argomenti cardine agenti, uno dei due deve essere obbligatoriamente declassato in un argomento obliquo. Il giapponese e il mongolo sono esempi di lingua che utilizzano la diatesi causativa. I seguenti esempi sono tratti dal giapponese: La diatesi causativa è molto usata in Esperanto, che la esprime attraverso il suffisso -ig-: Karlo mortas = Carlo muore, mi mortigas Karlon = io uccido (cioè faccio morire) Carlo.
- 使役（しえき）とは、「～させる」という表現形態を指す文法上の概念である。日本語では、態の一種と位置づけられる。動詞や助動詞、動詞の接尾辞によって構文が導かれる。
- Een overgankelijk werkwoord heet het causatief (van het latijnse causa = oorzaak) van een onovergankelijk werkwoord als het het laten geschieden van de handeling van dat werkwoord door het lijdend voorwerp uitdrukt. In het Nederlands wordt de functie van het causatief meestal vervuld door een constructie waarin het werkwoord laten als hulpwerkwoord in combinatie met een onbepaalde wijs voorkomt, waarbij laten dan moet worden opgevat in de actieve betekenis van ervoor zorgen dat het object de handeling verricht die door de onbepaalde wijs wordt uitgedrukt. We geven een voorbeeld: Hij liet de koeien drinken. (= hij zorgde ervoor dat de koeien dronken) Het Nederlands kent slechts een beperkt aantal causatieven. De duidelijkste voorbeelden zijn: drenken, laten drinken leggen, laten liggen vellen, laten vallen zogen, laten zuigen zetten, laten zitten sprengen, laten springen wekken, laten waken Een causatief is dus door middel van een ablaut (=klinkerwisseling) afgeleid van een onovergankelijk grondwoord. Merk op dat er in gevallen zoals het woordenpaar temmen, tam weliswaar sprake is van een klinkerwisseling, maar niet van een causatief, want temmen drukt niet het laten plaatsvinden van een handeling uit (bovendien is tam geen werkwoord). Er is nog een aantal paren werkwoorden waarbij het ene het causatief is van het andere, maar die minder makkelijk te herkennen zijn; ofwel doordat de betekenis van één van de werkwoorden is veranderd, ofwel doordat één van de werkwoorden in onbruik is geraakt. We geven hier vijf voorbeelden. voeren, causatief van varen Voeren betekent leidende brengen, terwijl varen vroeger de meer algemene betekenis van gaan, zich begeven had. leiden, causatief van lijden Leiden betekent doen gaan, terwijl lijden vroeger de betekenis van gaan had (deze oude betekenis is nog terug te vinden in de woorden verleden, en overlijden). De betekenis van lijden is van gaan via ergens doorheen gaan overgegaan in dulden, hetgeen één van de huidige betekenissen van het woord is. kwellen, causatief van kwelen Kwellen betekent lichamelijke pijn aandoen, terwijl kwelen hier opgevat moet worden in de wat minder bekende betekenis van kwijnen, ziek zijn. wenden, causatief van winden Wenden betekent iets een andere richting geven; iets draaien, terwijl winden betekent iets ergens omheen draaien (bijvoorbeeld garen om een klos). Hoewel het verband tussen beide werkwoorden duidelijk is, kan winden tegenwoordig alleen nog overgankelijk worden gebruikt, zodat wenden niet doen winden betekent. neigen, vermoedelijk causatief van nijgen In de loop der tijd zijn de betekenissen van deze twee woorden door elkaar gehaald, waardoor het ene niet meer herkenbaar is als het causatief van het andere. Neigen betekent tegenwoordig onder andere in schuine richting naar beneden buigen, terwijl nijgen betekent groeten door het hoofd te buigen (alleen gebruikt voor vrouwen).
- Kausativa verb är transitiva verb som motsvaras av intransitiva verb. Det innebär att kausativa verb uttrycker att något eller någon gör någonting som förorsakar ett speciellt tillstånd. Om exempelvis stormen Gudrun fick ett träd att falla var det stormen som fällde trädet (förorsakade att trädet föll). Samma sak är det om om man får ett papper att brinna, då bränner man papperet. Andra kausativa verb är föra av fara, lägga av ligga, sänka av sjunka, slockna av släcka, spräcka av spricka, ställa av stå, sätta av sitta och väcka av vaka, vakna. Att ett tillstånd på detta sätt förorsakas kan alltså vanligtvis uttryckas med ett intransitivt verb som är semantiskt besläktat med det kausativa verbet (som när man lägger något så ligger det). Kausativa verb är bildade till andra verb, nästan alltid av verb med stark böjning: brinna-brann, sitta-satt, spricka-sprack. Det är då preteritumformen (brann, satt, sprack o.s.v. ) som via omljud har bildat det nya verbet. I vissa fall kan kausativen ha sammanfallit med ett intransitivt verb. Det gäller bland annat orden smälta och svälta. När man aktivt smälter något är 'smälter' ett transitivt verb. Då böjs ordet smälta-smälte-smält (svag böjning). Det är då ett kausativ och kommer av *smaltian. När något smälter (t. ex. av sig självt) är 'smälter' ett intransitivt verb och böjdes förr smälta-smalt-smultit (stark böjning). Samma sak är det med ordet 'svälta'. Om man 'svälter' någon är det ett transitivt verb, och kausativet hette en gång *svaltian. 'Svälta' i denna betydelse böjs svälta-svälte-svältit, medan den intransitiva motsvarigheten böjs starkt, svälta-svalt-svultit. Kausativ ordbildning har vi ärvt från urindoeuropeiska och motsvarigheter till våra svenska kausativer finns i de andra indoeuropeiska språken. Ett exempel från latin är iaceo 'är kastad', 'ligger' av iacio 'kastar'.
- En linguistique, le causatif est une diathèse qui a pour effet d'augmenter d'un actant la valence d'un verbe en faisant intervenir un sujet causateur distinct de l'agent effectif du processus décrit. Certains linguistes font une distinction entre factitif et causatif strict selon la transitivité du verbe affecté : le factitif s'applique alors à un verbe transitif et indique que le sujet fait effectuer une action par un autre agent que lui-même, tandis que le causatif s'applique à un verbe intransitif et indique que le sujet détermine une transformation affectant le second actant. D'autres traitent ces deux termes comme synonymes. L'expression du causatif varie fortement selon la langue étudiée, et plusieurs méthodes peuvent coexister : elle peut se faire au niveau de la morphologie ou de la syntaxe. Toutes les langues possèdent par ailleurs des causatifs lexicalisés, où la distinction est directement encodée sous forme de lexèmes distincts, de façon figée et non productive (par exemple en français tuer est un causatif de mourir).
|
