| dbpedia-owl:abstract
|
- Benjamin (Ben) Jonson was een toneelschrijver, dichter en acteur uit de Engelse renaissance. Als tijdgenoot van William Shakespeare is hij vooral bekend om zijn satirische toneelstukken Volpone, The Alchemist, en Bartholomeus Fair, die worden beschouwd als zijn beste werken. Daarnaast wordt hij ook geroemd om zijn lyrische poëzie. Jonson had een grote invloed op 17e-eeuwse toneelschrijvers en dichters. Shakespeare speelde in een van Jonsons vroege stukken, Every Man in his Humour (1598).
- Ben Jonson oli englantilainen draamakirjailija, runoilija ja näyttelijä. William Shakespearen aikalaisena hän on parhaiten tunnettu satiirisista näytelmistään.
- Ben Jonson va ser un dramaturg i poeta anglès de gran prestigi. Conegut pel seu gust polèmic i les seves crítiques artístiques, destacà sobretot en la sàtira. Va ser un rival de William Shakespeare en el teatre i de John Donne en la poesia (ell mateix provocava les comparacions en els seus pròlegs).
- Benjamin (dit Ben) Jonson est un dramaturge anglais de la Renaissance. Inventeur de la « comédie des humeurs », il est notamment connu pour ses pièces Volpone et L'Alchimiste et son amitié et sa rivalité avec William Shakespeare.
- Benjamin Jonson byl anglický dramatik pozdní renesance, jehož hry předjímají poetiku klasicistního dramatu.
- Benjamin Jonson var en engelsk renessansedramatiker, poet og skuespiller. Han var en god venn av William Shakespeare, og er best kjent for sine skuespill Volpone og The Alchemist, og sine lyriske dikt. Han var svært belest, og hadde en tilsynelatende umettelig appetitt for kontroverser. Jonson hadde en meget sterk innflytelse på flere senere generasjoner av engelske forfattere.
- Ben Jonson, eigentlich Benjamin Jonson, war ein englischer Bühnenautor und Dichter.
- Benjamin Jonson, gyakran röviden Ben Johnson angol drámaíró, költő és színész volt, William Shakespeare kortársa.
- Fu una figura di primo piano del teatro elisabettiano.
- Benjamin "Ben" Jonson (c. 11 June 1572 – 6 August 1637) was an English Renaissance dramatist, poet and actor. A contemporary of William Shakespeare, he is best known for his satirical plays, particularly Volpone, The Alchemist, and Bartholomew Fair, which are considered his best, and his lyric poems. A man of vast reading and a seemingly insatiable appetite for controversy, Jonson had an unparalleled breadth of influence on Jacobean and Caroline playwrights and poets.
- Benjamin Jonson ou Ben Jonson foi um dramaturgo, poeta e ator da Renascença inglêsa contemporâneo de Shakespeare. Entre suas peças mais conhecidas estão Volpone, The Alchemist (O Alquimista) e Bartholomew Fair: A Comedy, que são consideradas suas melhores produções (Cambridge Companion to Ben Jonson)
- ベン・ジョンソン（Ben Jonson, 1572年6月11日 - 1637年8月6日）は、17世紀イギリスの劇作家・詩人で、シェイクスピアと同時代人。1616年桂冠詩人になった。 ロンドンに生まれ、ウェストミンスター文法学校に学び、そこで古典についての学殖の基礎を身につけた。代表作に「錬金術師」「エピシーン」「ヴォルポーネ」などがある。 シェイクスピアの追悼文を書いていることでも知られる。 「言葉は人を最もよく表す。だから何か言いたまえ、そうすれば君がわかるだろう」
- Benjamin Jonson fue un dramaturgo, poeta y actor inglés del Renacimiento. Sus obras más conocidas son Volpone y El alquimista además de sus poemas líricos. Jonson leía mucho y tenía un apetito aparentemente insaciable por la controversia. Tuvo una influencia tal en los dramaturgos y poetas de las épocas Jacobina y Carolina que no cabe paralelismo posible.
- Бен Джонсон — английский поэт, драматург, актёр, теоретик драмы.
- 벤 존슨은 17세기 영국의 극작가·시인·비평가로 윌리엄 세익스피어와 동시대에 활약한 문인이다. 1616년 계관시인이 되었다.
- För sprintern, se Ben Johnson. Ben Jonson, egentligen Benjamin Jonson, född den 11 juni 1572 i London, död den 6 augusti 1637, var en engelsk poet och dramatiker, näst Shakespeare den mest betydande författaren under den elisabetanska perioden.
- Ben Jonson – nhà viết kịch, nhà thơ Anh. Cùng với William Shakespeare và Christopher Marlowe, được coi là một trong những nhà viết kịch lớn nhất của thời đại Elizabeth.
- 本·琼森（Ben Jonson，约1572年6月11日－1637年8月6日），英格兰文艺复兴剧作家、诗人和演员。他的作品以讽刺剧见长，《福尔蓬奈》（Volpone）和《炼金士》（The Alchemist）为其代表作，他的抒情诗也很出名。
- Ben Jonson, właściwie Benjamin Jonson – angielski dramaturg, poeta i aktor. Urodzony w Westminster. Jego ojciec umarł na miesiąc przed urodzeniem Bena, matka ponownie wyszła za mąż dwa lata później, za mistrza murarskiego. Jonson chodził do szkoły przy St. Martin's Lane, później został posłany do Westminster School, gdzie jednym z jego nauczycieli był William Camden. Mówi się, że następnie poszedł na Uniwersytet w Cambridge, lecz sam Jonson twierdził, że od razu po szkole zajął się handlem. Wkrótce miał handlu dosyć, prawdopodobnie zajął się murarką, potem zaś spędził jakiś czas w Niderlandach jako żołnierz. Ben Jonson ożenił się przed 1592 - brak dokładnych informacji na ten temat. Księgi parafialne St. Martin's Church twierdzą, że jego najstarsza córka Mary umarła w listopadzie 1593 w wieku sześciu miesięcy, a jego najstarszy syn Benjamin zmarł na dżumę dziesięć lat później (wkrótce potem Jonson napisał wiersz On My First Sonne), drugi syn, także Benjamin, zmarł w 1635. Przez mniej więcej następnych pięć lat Jonson żył z dala od swej żony, przebywając w gościnie u Lorda Aubigny. Do lata 1597 roku Jonson miał angaż w grupie aktorskiej Lorda Admirała, następnie występował pod kierownictwem Philipa Henslowe'a w teatrze The Rose. Do tego czasu Jonson pisał już oryginalne, nieadaptowane z innych źródeł sztuki dla grupy Lorda Admirała i zyskał dzięki temu renomę. Prawdopodobnie jego najwcześniejszym zachowanym dziełem jest nie datowana komedia The Case Is Altered. W 1597 r. został uwięziony za współpracę w pisaniu sztuki The Isle of Dogs. Wszystkie jej egzemplarze zostały zniszczone, więc dokładna natura oskarżenia jest nieznana. Było to pierwsze z kilku starć Jonsona z władzami. W 1598 roku osiągnął pierwszy wielki sukces, związany z wystawieniem sztuki Every Man in His Humour. W pierwszej obsadzie znalazł się jego przyjaciel, William Szekspir. Kontynuacja tej sztuki z następnego roku, Every Man out of His Humour, próba naśladownictwa Arystofanesa, nie była już udanym przedsięwzięciem scenicznym. Przed końcem 1598 roku Jonson ponownie znalazł się w więzieniu - groziło mu nawet powieszenie. 22 września w Hogsden Fields zabił w pojedynku aktora grupy Henslowe'a - Gabriela Spensera. W więzieniu odwiedził pisarza rzymskokatolicki duchowny, w wyniku czego przeszedł na katolicyzm (należał do Kościoła 12 lat). Uniknął powieszenia dzięki wstawiennictwu katolickiego kleru, w zamian za zrzeczenie się na korzyść kościoła całego majątku. Został też napiętnowany na lewym kciuku. Ani więzienie, ani konwersja nie wpłynęły ujemnie na jego reputację - w ciągu kilku miesięcy powrócił do pracy dla Henslowe'a. W 1601 Henslowe przydzielił Jonsonowi niewdzięczne zadanie adaptacji Spanish Tragedy autorstwa Thomasa Kyda - podjęcie się tego przez pisarza sugeruje jego trudności finansowe w tym okresie. Na początku panowania Jakuba I w 1603, Jonson dołączył do innych poetów i dramatopisarzy uradowanych rządami nowego króla. Szybko dostosował się do zwiększonego popytu na tzw. maski - rodzaj kostiumowych przedstawień alegorycznych oraz inne rozrywki wprowadzone zarówno przez króla jak i jego małżonkę, Annę Duńską. Kłopoty z władzami pojawiły się znowu. W 1603 r. Jonsona przesłuchiwał The Privy Council (Tajna Rada), w sprawie sztuki politycznej osadzonej w Cesarstwie Rzymskim, Sejanus. W 1605 r. znów trafił do więzienia, wraz z Johnem Marstonem i George'em Chapmanem, za wyszydzenie we wspólnej produkcji teatralnej Eastward Ho! szkockich ziomków króla. Wraz z sukcesem sztuk i masek, takich jak The Satyr (1603) i Masque of Blackness (1605), Jonson pisał coraz mniej dla publicznych teatrów, a coraz więcej dla dworu. Od 1606 był na dworze, wraz z Inigo Jonesem, odpowiedzialny za "malarstwo i stolarkę" - czyli kwestie artystyczne. Szczytowe osiągnięcia dramatopisarskie Jonsona przypadły na lata pierwszej połowy panowania Jakuba I - do 1616 roku wystawił prawie wszystkie swoje najgenialniejsze sztuki. Były to: tragedia Catiline (wystawiona i wydrukowana w 1611), komedie Volpone (wystawiona w 1605, wydrukowana w 1607), Epicoene or the Silent Woman, The Alchemist, Bartholomew Fair i The Devil is an Ass (1616). Ta ostatnia, choć uważana obecnie za znakomitą, była niepowodzeniem i Jonson zaniechał pisania sztuk dla publicznych teatrów na całe dziesięć lat. Podczas tego okresu napisał kilka masek, zwykle wystawiając je na dworze królewskim we współpracy z Inigo Jonesem. Rok 1616 przyniósł Jonsonowi roczną pensję w wysokości 100 marek, za przyjęcie funkcji nadwornego poety rodziny królewskiej. Od tego czasu mówi się o oficjalnym tytule Poet Laureate, który jako pierwszy otrzymał właśnie Jonson. Ta oznaka królewskich względów zachęciła go do wydania w tym samym roku pierwszego tomu dzieł zebranych. W roku 1618 Jonson wyruszył pieszo do ziemi swych przodków - Szkocji. Spędził tam ponad rok, a najlepiej wspominał gościnność tamtejszego poety, Williama Drummonda z Hawthornden. Drummond zapisał większość swych rozmów z Jonsonem w pamiętniku, co pozwoliło na uzyskanie pewnej wiedzy na temat osobowości Jonsona, jego poglądów itp. Jonson przedstawiał swe opinie zwięźle, choć z egzaltacją. Drummond opisał go jako zakochanego w sobie samochwalca, mającego innych w pogardzie. Podczas pobytu w Szkocji Jonson otrzymał honorowe obywatelstwo Edynburga, a po powrocie do Anglii - honorowy tytuł magistra nauk humanistycznych Uniwersytetu Oksfordzkiego. Powrócił do pisania typowych sztuk w latach 20. XVII wieku, lecz nie są one uznawane za najlepsze. Są za to z pewnością ważnym źródłem dla studiów kulturoznawczych dotyczących epoki Karola I. The Staple of News ukazuje na przykład początki angielskiego dziennikarstwa. Wielkim ciosem dla pisarza był pożar jego biblioteki w 1623 roku - swoje rozgoryczenie wyraził w utworze Execration upon Vulcan. W 1628 otrzymał posadę miejskiego kronikarza Londynu, nie wywiązywał się jednak rzetelnie ze swoich zadań. Jako że w tym samym roku przeszedł wylew, który znacznie nadszarpnął jego stan fizyczny, posada kronikarza ostatecznie stała się synekurą. W ostatnich latach życia był materialnie zależny od swego przyjaciela i mecenasa, Williama Cavendisha, księcia Newcastle. Jonson był autorem wszechstronnym, w niełaskę popadł wraz ze wstąpieniem na tron króla Karola I w 1625. Śmierć zastała go w trakcie pisania kolejnej sztuki, The Sad Shepherd - choć istnieją tylko dwa jej akty, cechuje się ona nowatorstwem i mogła być zapowiedzią zmiany kierunku w twórczości Jonsona. Pisarza pochowano w Westminster Abbey, z inskrypcją "O Rare Ben Jonson", co można przetłumaczyć z angielskiego jako "O, wspaniały Benie Jonsonie!" - istnieje też inna interpretacja, sugerująca grę słów opartą na łacińskim orare - 'modlić się', a więc można by ów napis przetłumaczyć "Pomódlcie się za Bena Jonsona", co mogłoby wskazywać na jego powrót na łono katolicyzmu na łożu śmierci. Jonsona często porównywano z Shakespearem, na korzyść tego drugiego. Twierdzono, iż Jonsonowi brakło poetyckiego wyrazu, nie posiadał też szekspirowskiego daru tworzenia realistycznych postaci w swych dramatach. Jonson jednak nie dążył do pisania w stylu podobnym Shakespeare'owi - przeciwnie, otwarcie go krytykował. Nie znosił popularnego stylu dramatycznego i pragnął go zreformować. Wzorował się na autorach starożytnych, a jego postaciami były typy takie jak u Teofrasta lub w zamierzony sposób ilustrujące starożytną teorię dotyczącą temperamentu, opartą na proporcjach humorów w organizmie. Jonson wykazywał się w swej twórczości bogactwem inwencji i dowcipu, posiadał też silną i wojowniczą osobowość. Po ponownym otwarciu teatrów z chwilą restauracji monarchii w osobie Karola II, to raczej Jonson niż Shakespeare, miał dominujący wpływ na kształtowanie się angielskiego dramatu. Wystudiowany klasycyzm Jonsona popadł w niełaskę w XVIII wieku, kiedy z nadejściem romantyzmu to w Shakespearze ujrzano "wielkiego poetę natury".
|
| rdfs:comment
|
- Benjamin (Ben) Jonson was een toneelschrijver, dichter en acteur uit de Engelse renaissance. Als tijdgenoot van William Shakespeare is hij vooral bekend om zijn satirische toneelstukken Volpone, The Alchemist, en Bartholomeus Fair, die worden beschouwd als zijn beste werken. Daarnaast wordt hij ook geroemd om zijn lyrische poëzie. Jonson had een grote invloed op 17e-eeuwse toneelschrijvers en dichters. Shakespeare speelde in een van Jonsons vroege stukken, Every Man in his Humour (1598).
- Ben Jonson oli englantilainen draamakirjailija, runoilija ja näyttelijä. William Shakespearen aikalaisena hän on parhaiten tunnettu satiirisista näytelmistään.
- Ben Jonson va ser un dramaturg i poeta anglès de gran prestigi. Conegut pel seu gust polèmic i les seves crítiques artístiques, destacà sobretot en la sàtira. Va ser un rival de William Shakespeare en el teatre i de John Donne en la poesia (ell mateix provocava les comparacions en els seus pròlegs).
- Benjamin (dit Ben) Jonson est un dramaturge anglais de la Renaissance. Inventeur de la « comédie des humeurs », il est notamment connu pour ses pièces Volpone et L'Alchimiste et son amitié et sa rivalité avec William Shakespeare.
- Benjamin Jonson byl anglický dramatik pozdní renesance, jehož hry předjímají poetiku klasicistního dramatu.
- Benjamin Jonson var en engelsk renessansedramatiker, poet og skuespiller. Han var en god venn av William Shakespeare, og er best kjent for sine skuespill Volpone og The Alchemist, og sine lyriske dikt. Han var svært belest, og hadde en tilsynelatende umettelig appetitt for kontroverser. Jonson hadde en meget sterk innflytelse på flere senere generasjoner av engelske forfattere.
- Ben Jonson, eigentlich Benjamin Jonson, war ein englischer Bühnenautor und Dichter.
- Ben Jonson, właściwie Benjamin Jonson – angielski dramaturg, poeta i aktor. Urodzony w Westminster. Jego ojciec umarł na miesiąc przed urodzeniem Bena, matka ponownie wyszła za mąż dwa lata później, za mistrza murarskiego. Jonson chodził do szkoły przy St. Martin's Lane, później został posłany do Westminster School, gdzie jednym z jego nauczycieli był William Camden. Mówi się, że następnie poszedł na Uniwersytet w Cambridge, lecz sam Jonson twierdził, że od razu po szkole zajął się handlem.
- Benjamin Jonson, gyakran röviden Ben Johnson angol drámaíró, költő és színész volt, William Shakespeare kortársa.
- Fu una figura di primo piano del teatro elisabettiano.
- Benjamin "Ben" Jonson (c. 11 June 1572 – 6 August 1637) was an English Renaissance dramatist, poet and actor. A contemporary of William Shakespeare, he is best known for his satirical plays, particularly Volpone, The Alchemist, and Bartholomew Fair, which are considered his best, and his lyric poems. A man of vast reading and a seemingly insatiable appetite for controversy, Jonson had an unparalleled breadth of influence on Jacobean and Caroline playwrights and poets.
- Benjamin Jonson ou Ben Jonson foi um dramaturgo, poeta e ator da Renascença inglêsa contemporâneo de Shakespeare. Entre suas peças mais conhecidas estão Volpone, The Alchemist (O Alquimista) e Bartholomew Fair: A Comedy, que são consideradas suas melhores produções (Cambridge Companion to Ben Jonson)
- ベン・ジョンソン（Ben Jonson, 1572年6月11日 - 1637年8月6日）は、17世紀イギリスの劇作家・詩人で、シェイクスピアと同時代人。1616年桂冠詩人になった。 ロンドンに生まれ、ウェストミンスター文法学校に学び、そこで古典についての学殖の基礎を身につけた。代表作に「錬金術師」「エピシーン」「ヴォルポーネ」などがある。 シェイクスピアの追悼文を書いていることでも知られる。 「言葉は人を最もよく表す。だから何か言いたまえ、そうすれば君がわかるだろう」
- Benjamin Jonson fue un dramaturgo, poeta y actor inglés del Renacimiento. Sus obras más conocidas son Volpone y El alquimista además de sus poemas líricos. Jonson leía mucho y tenía un apetito aparentemente insaciable por la controversia. Tuvo una influencia tal en los dramaturgos y poetas de las épocas Jacobina y Carolina que no cabe paralelismo posible.
- Бен Джонсон — английский поэт, драматург, актёр, теоретик драмы.
- 벤 존슨은 17세기 영국의 극작가·시인·비평가로 윌리엄 세익스피어와 동시대에 활약한 문인이다. 1616년 계관시인이 되었다.
- För sprintern, se Ben Johnson. Ben Jonson, egentligen Benjamin Jonson, född den 11 juni 1572 i London, död den 6 augusti 1637, var en engelsk poet och dramatiker, näst Shakespeare den mest betydande författaren under den elisabetanska perioden.
- Ben Jonson – nhà viết kịch, nhà thơ Anh. Cùng với William Shakespeare và Christopher Marlowe, được coi là một trong những nhà viết kịch lớn nhất của thời đại Elizabeth.
- 本·琼森（Ben Jonson，约1572年6月11日－1637年8月6日），英格兰文艺复兴剧作家、诗人和演员。他的作品以讽刺剧见长，《福尔蓬奈》（Volpone）和《炼金士》（The Alchemist）为其代表作，他的抒情诗也很出名。
|
