André-Marie Ampère (/ˈæmpɪər/; French: [ɑ̃pɛʁ]; 20 January 1775 – 10 June 1836) was a French physicist and mathematician who was one of the founders of the science of classical electromagnetism, which he referred to as "electrodynamics". The SI unit of measurement of electric current, the ampere, is named after him.

Property Value
dbo:abstract
  • André-Marie Ampère (/ˈæmpɪər/; French: [ɑ̃pɛʁ]; 20 January 1775 – 10 June 1836) was a French physicist and mathematician who was one of the founders of the science of classical electromagnetism, which he referred to as "electrodynamics". The SI unit of measurement of electric current, the ampere, is named after him. Andre-Marie Ampère was born on 20 January 1775 to Jean-Jacques Ampère, a prosperous businessman, and Jeanne Antoinette Desutières-Sarcey Ampère, during the height of the French Enlightenment. He spent his childhood and adolescence at the family property at Poleymieux-au-Mont-d'Or near Lyon. Jean-Jacques Ampère, a successful merchant, was an admirer of the philosophy of Jean-Jacques Rousseau, whose theories of education (as outlined in his treatise Émile) were the basis of Ampère's education. Rousseau believed that young boys should avoid formal schooling and pursue instead an "education direct from nature." Ampère's father actualized this ideal by allowing his son to educate himself within the walls of his well-stocked library. French Enlightenment masterpieces such as Georges-Louis Leclerc, comte de Buffon's Histoire naturelle, générale et particulière (begun in 1749) and Denis Diderot and Jean le Rond d'Alembert's Encyclopédie (volumes added between 1751 and 1772) thus became Ampère's schoolmasters. The young Ampère, however, soon resumed his Latin lessons, which enabled him to master the works of Leonhard Euler and Daniel Bernoulli. (en)
  • 25بك المحتوى هنا ينقصه الاستشهاد بمصادر. يرجى إيراد مصادر موثوق بها. أي معلومات غير موثقة يمكن التشكيك بها وإزالتها. (فبراير 2016) هذه المقالة عن عالم الفيزياء أمبير. لتصفح عناوين مشابهة، انظر أمبير. اندريه ماري أمبير (1775 - 1836) هو عالم ورياضي فرنسي أجرى عدة تجارب على الظواهر الكهرومغناطيسية بعد أن سمع باكتشاف أورستد لتأثير التيار الكهربائي في سلك على إبرة مغناطيسية بقربه. وقد بين أمبير هذا التأثير بين سلكين يحملان تيارين بفعل المجالين المغناطيسيين حولهما. وقد سميت وحدة قياس شدة التيار أمبير باسمه. (ar)
  • André-Marie Ampère (* 20. Januar 1775 in Lyon, Frankreich; † 10. Juni 1836 in Marseille) war ein französischer Physiker und Mathematiker. Nach ihm ist die internationale Einheit der Stromstärke Ampere benannt. (de)
  • André-Marie Ampère (Lyon, 20 de enero de 1775-Marsella, 10 de junio de 1836) fue un matemático y físico francés. Inventó el primer telégrafo eléctrico y, junto con François Arago, el electroimán. Formuló en 1827 la teoría del electromagnetismo. El amperio (en francés ampère) se llama así en su honor. (es)
  • Pour les articles homonymes, voir Ampère (homonymie).André-Marie AmpèreFichier:Ampere Andre 1825.jpg Gravure de 1825 par Ambroise Tardieu. Signature Fichier:André-Marie Ampère signature.svg André-Marie Ampère (Lyon, 20 janvier 1775 – Marseille, 10 juin 1836) est un mathématicien, physicien, chimiste et philosophe français. Il a été membre de l'Académie des sciences, ainsi que professeur à l'École polytechnique et au Collège de France. Autodidacte, Ampère contribue au développement des mathématiques en les introduisant en physique. Il fait d'importantes découvertes dans le domaine de l'électromagnétisme. Il en édifie les fondements théoriques et découvre les bases de l'électronique de la matière. Il est également l'inventeur de nombreux dispositifs et appareils tels que le solénoïde, le télégraphe électrique et l'électroaimant. Ampère est considéré comme le précurseur de la mathématisation de la physique, et comme l'un des derniers savants universels. Il est le créateur du vocabulaire de l'électricité — il invente les termes de courant et de tension — et son nom a été donné à l'unité internationale de l'intensité du courant électrique : l'ampère. Il fait également partie des soixante-douze savants dont le nom est inscrit sur la tour Eiffel. (fr)
  • L'unità di misura della corrente elettrica, l'ampere, porta il suo nome (che è anche stato inciso sulla Torre Eiffel). (it)
  • André-Marie Ampère (Poleymieux-au-Mont-d'Or, 20 januari 1775 – Marseille, 10 juni 1836) was een Frans natuur- en wiskundige die algemeen wordt beschouwd als een van de ontdekkers van het elektromagnetisme. (nl)
  • アンドレ=マリ・アンペール(André-Marie Ampère, 1775年1月20日 - 1836年6月10日)は、フランスの物理学者、数学者。電磁気学の創始者の一人。アンペールの法則を発見した。電流のSI単位の アンペアはアンペールの名にちなんでいる。 (ja)
  • André Marie Ampère (ur. 20 stycznia 1775 w Lyonie, zm. 10 czerwca 1836 w Marsylii, pochowany na Cmentarzu Montmartre w Paryżu) − francuski fizyk i matematyk, zajmujący się m.in. badaniem zjawiska elektromagnetyzmu; tercjarz franciszkański. Od jego nazwiska jednostkę natężenia prądu elektrycznego nazwano amper. Urodził się 20 stycznia 1775 w zamożnej rodzinie w Lyonie. Dzieciństwo spędził na wsi w Poleymieux, 10 km od Lyonu. W jego rodzinnym domu znajduje się obecnie muzeum. Swoją pierwszą rozprawę naukową, poświęconą krzywym stożkowym, napisał w wieku trzynastu lat. W młodości udzielał korepetycji z matematyki i fizyki, był także nauczycielem w l'École Centrale w Bourg-en-Bresse, a następnie w liceum w Lyonie (obecnie Lycée Ampere). Podczas rewolucji francuskiej jego ojciec przebywał w Lyonie, który w tym okresie był w opozycji do wydarzeń w Paryżu. Gdy rewolucjoniści – po dwumiesięcznym oblężeniu – zdobyli miasto, ojciec Ampère'a został skazany na śmierć i zgilotynowany. Był to szok dla uczonego, tak że przez kolejnych 18 miesięcy nie mógł się zajmować w ogóle nauką. W 1786 poznał Julię Carron, z którą się ożenił w 1799. Z tego związku urodził się jego jedyny syn, Jean Jacques Ampère, późniejszy francuski filolog i historyk literatury. Żona zmarła pięć lat po ślubie co bardzo pogłębiło religijność Ampère, który często czytał Biblię i pisma Ojców Kościoła. Następnie prowadził badania naukowe w dziedzinie matematyki. W ich wyniku napisał traktat zatytułowany Considérations sur la théorie mathématique du jeu (Rozważania o matematycznej teorii gier), który przedstawił w paryskim Instytucie Nauk w r. 1803. W 1804 roku wyjechał do Paryża. Nie miał żadnego formalnego wykształcenia, miał jednak doskonałą reputację zarówno jako nauczyciel matematyki, jak i matematyk–badacz. Został więc zatrudniony w École Polytechnique, najpierw jako wykładowca matematyki (répétiteur – zazwyczaj osoba z tytułem co najmniej doktora, asystująca kierownikowi katedry), a od r. 1808 jako profesor. Stanowisko profesora dzielił z Cauchym. W roku 1808 został nominowany (przez Napoleona) inspektorem generalnym francuskich wyższych uczelni (inspecteur général de l'université française). Profesorem École Politechnique był do roku 1826, kiedy to w uznaniu dla ogromnego, wartościowego dorobku naukowego otrzymał katedrę fizyki w prestiżowym Collège de France. Kierował nią aż do śmierci. Po roku 1826 roku wykładał również filozofię na Faculté des Lettres. Zmarł 10 czerwca 1836 w Marsylii na zapalenie płuc. Mimo że znany jest głównie jako fizyk, to był przede wszystkim matematykiem. W tej dyscyplinie prowadził wykłady i większość badań. Między innymi rozwijał teorię równań różniczkowych cząstkowych, opracowując ich klasyfikację. Prowadził również badania w dziedzinie chemii (odkrył fluor, niezależnie od Avogadro sformułował prawo o identyczności liczby cząsteczek każdego gazu pod tym samym ciśnieniem i w tej samej objętości. Opracował klasyfikację pierwiastków. W dziedzinie fizyki pracował nad teorią światła, opublikował pracę o refrakcji. Jest autorem wydanej pośmiertnie obszernej pracy „Szkice z filozofii nauki, czyli przedstawienie analityczne ogólnej klasyfikacji wszelkiej wiedzy ludzkiej” („Essai sur la philosophie des sciences, ou exposition analytique d'une classification naturelle de toutes les connaissances humaines”). W książce tej jako pierwszy w czasach nowożytnych użył terminu cybernetyka (definiując ją jako sztukę rządzenia). Za największe dokonanie Ampère’a uważany jest jego wkład do rozwoju nauki o elektryczności i magnetyzmie. W latach 20. XIX w. Ampère dowiedział się o doświadczeniach Ørsteda wykazujących związek prądu elektrycznego z magnetyzmem i podjął próbę opracowania teorii łączącej te zjawiska. Postawił hipotezę, że prąd płynący przez cewkę złożoną z nawiniętych na walcu zwojów miedzianego drutu powinien wykazywać takie same właściwości jak magnes stały. Zbudował taką cewkę i na drodze doświadczalnej potwierdził swoje przypuszczenie. Opisał matematycznie ilościowe zależności pomiędzy zjawiskami elektrycznymi i magnetycznymi. Najbardziej znanym twierdzeniem jego teorii jest tzw. prawo Ampère’a mówiące o tym, że całka liniowa wektora gęstości strumienia magnetycznego obliczana po krzywej zamkniętej jest proporcjonalna do wypadkowego prądu otoczonego tą krzywą. Wyprowadzone przez Ampère’a formuły stosowane są do dziś tak w nauce, jak i w technice. Zaproponował utrzymujący się do dnia dzisiejszego podział nauki o elektryczności na dwa działy: elektrostatykę i elektrodynamikę. Sformułował podstawy teoretyczne elektrodynamiki. Najważniejsza praca Ampère’a o elektryczności i magnetyzmie, zwieńczająca jego dokonania w tej dziedzinie, została opublikowana w r. 1826. Nosi ona tytuł „Traktat o matematycznej teorii zjawisk elektrodynamicznych opartej wyłącznie na eksperymentach” („Mémoire sur la théorie mathématique des phénomènes électrodynamiques uniquement déduite de l'expérience”). Pisząc o niej Maxwell porównał w 1879 Ampère’a z Newtonem. Samą pracę określił jako „jedno z najbłyskotliwszych osiągnięć nauki. Całość, teoria i eksperymenty wyglądają jak gdyby w pełni dojrzałe i kompletne wyskoczyły z głowy tego 'Newtona elektryki'. Jest doskonała w formie i nieskazitelna w precyzji, a składa się z formuł, z których można wywieść wszystkie zjawiska elektrodynamiki i które muszą na zawsze pozostać jej kardynalnymi tezami." Do końca życia Ampère’a zaproponowana przez niego teoria była przez część fizyków kwestionowana. Za prawdziwą i obowiązującą została uznana dopiero później. Na Pierwszym Międzynarodowym Kongresie Elektryków zwołanym do Paryża w 1881 najważniejszą jednostkę elektryczną późniejszego układu SI, jednostkę natężenia prądu elektrycznego nazwano nazwiskiem Ampère’a. Zarząd Główny Stowarzyszenia Elektryków Polskich, 27 czerwca 1985 podjął uchwałę w sprawie ogłoszenia roku 1986 Rokiem Ampère’a, a dzień 10 czerwca, dniem śmierci uczonego Dniem Elektryka na całym świecie. W uchwale tej expressis verbis stwierdzono, że „wielka elektrotechnika zaczęła się od prac Ampère’a w latach 1820-1826”. Jego nazwisko pojawiło się na liście 72 nazwisk na wieży Eiffla. (pl)
  • André-Marie Ampère (Lyon, 20 de janeiro de 1775 — Marselha, 10 de junho de 1836) foi um físico, filósofo, cientista e matemático francês que fez importantes contribuições para o estudo do eletromagnetismo. (pt)
  • Андре-Мари́ Ампе́р (фр. André-Marie Ampère; 20 января 1775 — 10 июня 1836) — великий французский физик, математик и естествоиспытатель, член Парижской Академии наук (1814). Член многих академий наук, в частности иностранный почётный член Петербургской Академии наук (1830). Он создал первую теорию, которая выражала связь электрических и магнитных явлений. Амперу принадлежит гипотеза о природе магнетизма, он ввел в физику понятие «электрический ток». Джеймс Максвелл назвал Ампера «Ньютоном электричества». Работал также в области механики, теории вероятностей и математического анализа. (ru)
  • 安德烈-马里·安培(André-Marie Ampère,FRS,1775年-1836年),法国物理学家、数学家,在电磁作用方面的研究成就卓著,电流的国际单位安培即以其姓氏命名。 (zh)
dbo:birthDate
  • 1775-01-20 (xsd:date)
  • 1775-1-20
dbo:birthPlace
dbo:deathDate
  • 1836-06-10 (xsd:date)
  • 1836-6-10
dbo:deathPlace
dbo:field
dbo:knownFor
dbo:nationality
dbo:thumbnail
dbo:wikiPageExternalLink
dbo:wikiPageID
  • 1363 (xsd:integer)
dbo:wikiPageRevisionID
  • 744198240 (xsd:integer)
dbp:caption
  • Engraving of André-Marie Ampère
dbp:religion
dbp:signature
  • André-Marie Ampère signature.svg
dbp:title
  • Ampère, André
dbp:urlname
  • Ampere
dbp:workInstitutions
dct:description
  • French physicist and mathematician (en)
dct:subject
http://purl.org/linguistics/gold/hypernym
rdf:type
rdfs:comment
  • 25بك المحتوى هنا ينقصه الاستشهاد بمصادر. يرجى إيراد مصادر موثوق بها. أي معلومات غير موثقة يمكن التشكيك بها وإزالتها. (فبراير 2016) هذه المقالة عن عالم الفيزياء أمبير. لتصفح عناوين مشابهة، انظر أمبير. اندريه ماري أمبير (1775 - 1836) هو عالم ورياضي فرنسي أجرى عدة تجارب على الظواهر الكهرومغناطيسية بعد أن سمع باكتشاف أورستد لتأثير التيار الكهربائي في سلك على إبرة مغناطيسية بقربه. وقد بين أمبير هذا التأثير بين سلكين يحملان تيارين بفعل المجالين المغناطيسيين حولهما. وقد سميت وحدة قياس شدة التيار أمبير باسمه. (ar)
  • André-Marie Ampère (* 20. Januar 1775 in Lyon, Frankreich; † 10. Juni 1836 in Marseille) war ein französischer Physiker und Mathematiker. Nach ihm ist die internationale Einheit der Stromstärke Ampere benannt. (de)
  • André-Marie Ampère (Lyon, 20 de enero de 1775-Marsella, 10 de junio de 1836) fue un matemático y físico francés. Inventó el primer telégrafo eléctrico y, junto con François Arago, el electroimán. Formuló en 1827 la teoría del electromagnetismo. El amperio (en francés ampère) se llama así en su honor. (es)
  • L'unità di misura della corrente elettrica, l'ampere, porta il suo nome (che è anche stato inciso sulla Torre Eiffel). (it)
  • André-Marie Ampère (Poleymieux-au-Mont-d'Or, 20 januari 1775 – Marseille, 10 juni 1836) was een Frans natuur- en wiskundige die algemeen wordt beschouwd als een van de ontdekkers van het elektromagnetisme. (nl)
  • アンドレ=マリ・アンペール(André-Marie Ampère, 1775年1月20日 - 1836年6月10日)は、フランスの物理学者、数学者。電磁気学の創始者の一人。アンペールの法則を発見した。電流のSI単位の アンペアはアンペールの名にちなんでいる。 (ja)
  • André-Marie Ampère (Lyon, 20 de janeiro de 1775 — Marselha, 10 de junho de 1836) foi um físico, filósofo, cientista e matemático francês que fez importantes contribuições para o estudo do eletromagnetismo. (pt)
  • Андре-Мари́ Ампе́р (фр. André-Marie Ampère; 20 января 1775 — 10 июня 1836) — великий французский физик, математик и естествоиспытатель, член Парижской Академии наук (1814). Член многих академий наук, в частности иностранный почётный член Петербургской Академии наук (1830). Он создал первую теорию, которая выражала связь электрических и магнитных явлений. Амперу принадлежит гипотеза о природе магнетизма, он ввел в физику понятие «электрический ток». Джеймс Максвелл назвал Ампера «Ньютоном электричества». Работал также в области механики, теории вероятностей и математического анализа. (ru)
  • 安德烈-马里·安培(André-Marie Ampère,FRS,1775年-1836年),法国物理学家、数学家,在电磁作用方面的研究成就卓著,电流的国际单位安培即以其姓氏命名。 (zh)
  • André-Marie Ampère (/ˈæmpɪər/; French: [ɑ̃pɛʁ]; 20 January 1775 – 10 June 1836) was a French physicist and mathematician who was one of the founders of the science of classical electromagnetism, which he referred to as "electrodynamics". The SI unit of measurement of electric current, the ampere, is named after him. (en)
  • Pour les articles homonymes, voir Ampère (homonymie).André-Marie AmpèreFichier:Ampere Andre 1825.jpg Gravure de 1825 par Ambroise Tardieu. Signature Fichier:André-Marie Ampère signature.svg André-Marie Ampère (Lyon, 20 janvier 1775 – Marseille, 10 juin 1836) est un mathématicien, physicien, chimiste et philosophe français. Il a été membre de l'Académie des sciences, ainsi que professeur à l'École polytechnique et au Collège de France. (fr)
  • André Marie Ampère (ur. 20 stycznia 1775 w Lyonie, zm. 10 czerwca 1836 w Marsylii, pochowany na Cmentarzu Montmartre w Paryżu) − francuski fizyk i matematyk, zajmujący się m.in. badaniem zjawiska elektromagnetyzmu; tercjarz franciszkański. Od jego nazwiska jednostkę natężenia prądu elektrycznego nazwano amper. Urodził się 20 stycznia 1775 w zamożnej rodzinie w Lyonie. Dzieciństwo spędził na wsi w Poleymieux, 10 km od Lyonu. W jego rodzinnym domu znajduje się obecnie muzeum. Swoją pierwszą rozprawę naukową, poświęconą krzywym stożkowym, napisał w wieku trzynastu lat. (pl)
rdfs:label
  • André-Marie Ampère (en)
  • أندريه ماري أمبير (ar)
  • André-Marie Ampère (de)
  • André-Marie Ampère (es)
  • André-Marie Ampère (fr)
  • André-Marie Ampère (it)
  • アンドレ=マリ・アンペール (ja)
  • André-Marie Ampère (nl)
  • André Ampère (pl)
  • André-Marie Ampère (pt)
  • Ампер, Андре-Мари (ru)
  • 安德烈-馬里·安培 (zh)
owl:sameAs
prov:wasDerivedFrom
foaf:depiction
foaf:gender
  • male (en)
foaf:givenName
  • Andre (en)
foaf:isPrimaryTopicOf
foaf:name
  • André-Marie Ampère (en)
is dbo:academicAdvisor of
is dbo:wikiPageDisambiguates of
is dbo:wikiPageRedirects of
is dbp:caption of
is dbp:name of
is dbp:namedafter of
is owl:sameAs of
is foaf:primaryTopic of