| dbpprop:abstract
|
- Ancient Rome was a [[civilization that grew out of a small agricultural community founded on the [[Italian Peninsula as early as the [[10th century BC. Located along the [[Mediterranean Sea, it became one of the largest [[empires in the [[Ancient history|ancient world. In its centuries of existence, Roman civilization shifted from a [[monarchy to an [[oligarchy|oligarchic [[Roman Republic|republic to an increasingly [[autocracy|autocratic [[Roman Empire|empire. It came to dominate [[South-Western Europe, [[South-Eastern Europe/[[Balkans and the [[Mediterranean Basin|Mediterranean region through [[invasion|conquest and [[cultural assimilation|assimilation. The Western [[Roman Empire went into decline and disappeared in the [[5th century|5th century AD. [[Decline of the Roman Empire|Plagued by internal instability and [[Migration Period|attacked by various migrating peoples, the [[Western Roman Empire|western part of the empire, including [[Hispania, [[Gaul, [[Britannia and [[Italian Peninsula|Italy, broke up into independent kingdoms in the 5th century. The Eastern Roman Empire, otherwise known as the [[Byzantine Empire, was governed from [[Constantinople, comprising [[Roman Greece|Greece, parts conquered by the [[First Bulgarian Empire, [[Anatolia, [[Syria (Roman province)|Syria and [[History of Roman Egypt|Egypt, survived this crisis. Despite the later loss of Syria and Egypt to the [[Arab [[Islamic Empire, the Eastern Roman Empire would live on for another millennium, until its last remains were finally [[Fall of Constantinople|annexed by the emerging [[Turkish people|Turkish [[Ottoman Empire. This eastern, Christian, [[Middle Ages|medieval stage of the Empire is usually referred to as the [[Byzantine Empire by historians. Roman civilization is often grouped into "[[classical antiquity" with [[ancient Greece, a civilization that inspired much of the [[culture of ancient Rome. Ancient Rome contributed greatly to the development of [[law, [[war, [[art, [[literature, [[architecture, [[technology and [[language in the [[Western world, and its [[History of Rome|history continues to have a major influence on the world today.
- L'antiga Roma fou la civilització que va sorgir de la ciutat-estat de Roma, a partir del segle IX aC. Inicialment una monarquia, va esdevenir una república, i finalment un imperi que va acabar controlant la major part del Mediterrani i de l'Europa Occidental. L'imperi Romà va decaure, i la part occidental es va disgregar en un seguit de regnes independents durant el segle V. L'edat mitjana és el període que segueix la caiguda de l'Imperi Romà, que es considera tradicionalment el 476. La part oriental, l'imperi Bizantí, va sobreviure fins a desaparèixer definitivament el 1453. La civilització romana, juntament amb la grega conformen l'Antiguitat clàssica europea, la qual ha tingut una influència cabdal en la civilització occidental, en art, literatura, llei, lingüística, etc. Article principal: Regne Romà La ciutat de Roma va créixer dels assentaments a la vora del riu Tíber, un encreuament de tràfic i comerç. D'acord a l'evidència arqueològica la vila de Roma va ser fundada probablement durant el segle IX aC per dos membres de les tribus centrals italianes: els llatins i els sabins. Durant aquest període, Roma va ser governada per una successió de set reis que exercien un poder gairebé absolut malgrat l'existència de les assemblees romanes i el Senat. L'últim rei, Tarquí el Superb, va ser deposat i exiliat el 510 aC, després d'haver comès seriosos abusos. El Senat va determinar que cap altre rei governaria Roma i es va establir el sistema republicà.
- Starověký Řím byla civilizace vzešlá z města Říma, založeného na Apeninském poloostrově pravděpodobně v 8. století př. n. l. , jež expandovala do značné části antického světa a přetrvala až do 5. resp. 6. století n. l. Forma vlády Říma se v průběhu staletí proměnila nejprve z království na republiku a nakonec v císařství. Římské území bylo obýváno různými národy s rozličnými jazyky, náboženstvím a kulturou. Přesto se zde v průběhu existence císařství rozvinula univerzalistická myšlenka jediné a jednotné římské říše – imperium sine fine („říše bez hranic“). Vymezit dobu existence starověkého Říma je možné jednak archaickým obdobím před založením města a jednak jeho zánikem, případně transformací v pozdější byzantskou říší. V době svého největšího rozsahu, za císaře Traiana, se moc Říma rozprostírala do všech zemí podél Středozemního moře, dále do Galie, velké části Británie a do oblasti Černého moře. Řím vládl nad většinou zemí tehdy známého světa (orbis terrarum). Římem založená říše posloužila jako nástroj šíření klasické kultury, umění a obchodu do všech jím podmaněných krajů. Tehdejší životní úrovně a počtu obyvatelstva mělo být v Evropě a Africe znovu dosaženo až o mnoho staletí později. Ve východní části impéria došlo k promísení latinské kultury s helénistickými a orientálními elementy. Naproti tomu západ byl zcela romanizován. Římané navíc neměli vliv pouze na území jimi bezprostředně ovládaná, ale i na okolní země, které se nacházely mimo jejich kontrolu. Latina, jazyk Římanů, se stala úřední řečí říše. V některých částech impéria, hlavně na východě, kde byla řečtina používána více než latina, se přesto dokázaly udržet i původní jazyky. Latina tak byla po staletí jazykem Evropanů a později až do nástupu baroka také jazykem vzdělanců. V římskokatolické církvi zůstala do dob druhého vatikánského koncilu jediným jazykem, ve kterém byly vykonávány mše a bohoslužby. Ještě dnes jsou v mnoha vědách, jako např. v medicíně nebo biologii, uplatňovány latinské odborné výrazy a další jsou vytvářeny. Latinský je rovněž původ moderních románských jazyků Evropy. Velmi mnoho převzatých latinských slov se vyskytuje také v germánských a slovanských jazycích. Evropské právo a státověda, obzvláště občanské právo, mají kořeny v někdejším římském právu.
- Antigua Roma designa al Estado surgido de la expansión de la ciudad de [[Roma, que en su época de apogeo, llegó a abarcar desde [[Gran Bretaña al [[desierto del Sahara y desde la [[Península Ibérica al [[río Éufrates|Éufrates, provocando un importante florecimiento cultural en cada lugar en el que gobernó. En un principio, tras su [[fundación de Roma|fundación (según la tradición en [[753 a. C.|753 a. C. ) Roma fue una [[monarquía romana|monarquía [[etruscos|etrusca. Más tarde ([[años 500 a. C.|509 a. C. ) fue una [[Roma (República)|república [[Lacio|latina, y en [[27 a. C.|27 a. C. se convirtió en un [[Imperio romano|imperio. Al período de mayor esplendor se le conoce como [[Paz romana, debido al relativo estado de armonía que prevaleció en las regiones que estaban bajo el dominio romano, un período de orden y prosperidad que conoció el Imperio bajo la dinastía de los Antoninos (96-192) y, en menor medida, bajo la de los Severos (193-235). Marcó la edad de oro de Occidente y el despertar de Oriente.
- Az ókori Róma összefoglaló név alatt [[Róma [[ókori [[városállamát, illetve az abból kinőtt és a [[Földközi-tenger térségére, valamint [[Európa és a [[Közel-Kelet jelentős részére kiterjedő ókori [[civilizációt értjük. 12 évszázados fennállása alatt ([[i. e. 8. század – i. sz [[5. század) a római civilizáció kis helyi [[királyságból a hatalmas [[Római Birodalommá nőtt, amelyben a meghódított területek nagy részének lakossága [[asszimiláció (szociológia)|asszimilálódott és a római civilizáció részesévé vált. Az [[ókori Görögországot és az ókori Rómát együttesen „[[klasszikus ókori civilizációnak” vagy „antik világnak” nevezik. Az ókori Róma többek között az irodalom, a [[jog, a [[nyelvek, az [[építészet, a [[művészet és (utóbb, a birodalmi korszakban) a [[hadtudomány|hadviselés terén egyaránt óriási hatást gyakorolt Európa későbbi fejlődésére.
- La storia romana è ciò che si intende per le vicende storiche che hanno visto protagonisti gli antichi Romani. Per la storia della città di Roma, che per l'antichità coincide con essa, si rimanda alla voce apposita.
- ファイル:Roman Republic Empire map. gif ローマの領域の変遷紀元前510年から紀元後530年までを示した。共和政期（茶色）、帝政期初期・中期・後期の一部（薄紫色）、西ローマ帝国（青色）、東ローマ帝国（薄緑色） 古代ローマ（こだいローマ、ラテン語：Roma antiqua）とは、イタリア半島中部に位置した多部族からなる都市国家から始まり、領土を拡大して地中海世界の全域を支配する世界帝国になった国家の総称である。当時の正式な国号は「元老院ならびにローマ市民（Senatus Populusque Romanus）」であり、共和制成立から使用されて以来滅亡まで体制が変わっても維持された。 ローマ市は、帝国の滅亡後も一都市として存続し、世界帝国ローマの記憶は以後の思想や制度にさまざまな形で残った。 日本で通常「古代ローマ」と言う場合、中世におけるローマ帝国である東ローマ帝国（ビザンツ帝国）は含まないことが多い。
- Het oude Rome was een polis in Midden-Italië die uitgroeide tot een wereldrijk. Haar cultuur zou zich verspreiden over het hele Middellandse Zeegebied en zelfs daarbuiten. Ze slaagde er ook in om andere culturen te assimileren en zich een mengcultuur als het hellenisme eigen te maken.
- Pod terminem starożytny Rzym rozumie się zazwyczaj państwo stworzone przez mieszkańców miasta Rzym, leżącego w Italii nad rzeką Tyber. Historia starożytnego Rzymu zaczyna się wraz z założeniem miasta w 753 roku p.n.e. , a kończy obaleniem cesarza Romulusa Augustulusa w 476 roku n.e. Dzieje miasta Rzym i imperium rzymskiego zostały opisane w następujących artykułach: królestwo rzymskie - dzieje miasta Rzym i państwa rzymskiego do roku 509 p.n.e. Republika rzymska - losy państwa rzymskiego w latach 509-27 p.n.e. Cesarstwo rzymskie - historia imperium rzymskiego od 27 p.n.e. do 395 n.e. oraz Cesarstwo zachodniorzymskie od 395 roku do jego końca w 476. Do ważniejszych dat związanych z Rzymem zaliczamy także: 15 marca 44 p.n.e. - śmierć Juliusza Cezara, 212 - nadanie obywatelstwa rzymskiego wszystkim mieszkańcom Rzymu, 313 - zezwolenie przez Konstantyna I Wielkiego na swobodne wyznawanie chrześcijaństwa. Najstarsze ślady osadnictwa pochodzą znad rzeki Tyber. Państwo rzymskie zasiedlali najpierw Etruskowie, którzy wykształcili wysoko rozwiniętą kulturę - byli wspaniałymi rolnikami i kupcami, a w pewnym okresie mogli się równać nawet z Fenicjanami. Produkowali narzędzia ozdobne i praktyczne. Dzięki nim rozpowszechniła się w Italii kultura grecka. Przełomem było właśnie pojawienie się Etrusków nad Tybrem, ponieważ bardzo mocno przyczynili się do rozwinięcia tego regionu. Panowanie Etrusków w tym rejonie doprowadziło także częściowo do powstania Rzymu. Wzniesiono w tym czasie Forum Romanum które stanowiło centrum gospodarcze Rzymu. Od tego centrum powstawały ulice, domy i budynki(także świątynie). W okolicach Rzymu była bardzo urodzajna ziemia która bardzo przyczyniła się do rozwoju Rzymu i jego okolic.
- [[Ficheiro:She-wolf suckles Romulus and Remus. jpg|thumb|300px|De acordo com a lenda, [[Fundação de Roma|Roma foi fundada em [[753 a.C. por [[Rômulo e Remo, que foram criados por uma [[loba. Roma Antiga é o nome dado à [[civilização que se desenvolveu na [[península Itálica durante o [[século VIII a.C. a partir da cidade de [[Roma. Durante os seus doze séculos de existência, a civilização romana transitou [[Reino de Roma|da monarquia para uma [[República Romana|república [[oligarquia|oligárquica até se tornar num vasto [[Império Romano|império que dominou a [[Europa Ocidental e ao redor de todo o [[mar Mediterrâneo através da [[Romanização|conquista e [[Romanização|assimilação cultural. No entanto, um rol de factores sócio-políticos causou o seu [[Queda do Império Romano|declínio, e o império foi dividido em dois. A [[Império Romano do Ocidente|metade ocidental, onde estavam incluídas a [[Hispânia, a [[Gália e a [[Itália (província romana)|Itália, entrou em colapso definitivo no [[século V e deu origem a vários reinos independentes; a metade oriental, governada a partir de [[Constantinopla passou a ser referida, pelos historiadores modernos, como [[Império Bizantino a partir de [[476|476 d.C. , data tradicional da queda de Roma e aproveitada pela [[historiografia para demarcar o início da [[Idade Média. A civilização romana é tipicamente inserida na chamada [[Antiguidade Clássica, juntamente com a [[Grécia Antiga, que muito inspirou a [[Cultura da Roma Antiga|cultura deste povo. Roma contribuiu muito para o desenvolvimento no [[mundo ocidental de várias áreas de estudo, como o [[direito, teoria militar, [[arte, [[literatura, [[arquitetura, [[linguística, e a [[História de Roma|sua história persiste como uma grande influência mundial, mesmo nos dias de hoje.
- Roma antică a fost un oraş-stat a cărui istorie se întinde în perioada de timp cuprinsă între 753 î. Hr. şi 476 d. Hr. Pe parcursul existenţei sale de douăsprezece secole, civilizaţia romană a trecut de la monarhie, la republică oligarhică şi apoi la imperiu extins. Ea a dominat Europa de Vest şi întreaga arie în jurul Mării Mediterane prin cuceriri şi asimilare, însă, în final, a cedat în faţa invaziilor barbarilor din secolul cinci, marcând astfel declinul Imperiului Roman şi începutul Evului Mediu. Civilizaţia romană e deseori clasificată ca o parte din "Antichitatea Clasică" împreună cu Grecia antică, o civilizaţie care a inspirat mult cultura Romei antice. Roma antică a adus contribuţii importante în organizarea politică şi administrativă, juridică, artă militară, artă, literatură, arhitectură, limbile Europei, iar istoria sa continuă să aibă o influenţă puternică asupra lumii moderne.
- Дре́вний Рим — одна из ведущих цивилизаций [[Древний мир|Древнего мира и [[античность|античности, получила своё название по главному городу (Roma), в свою очередь названному в честь легендарного основателя — [[Ромул и Рем|Ромула. Центр Рима сложился в пределах болотистой равнины, ограниченной [[Капитолий (холм)|Капитолием, [[Палатином и [[Квириналом. Определённое влияние на становление древнеримской цивилизации оказала культура [[этруски|этрусков и [[Древняя Греция|древних греков. Пика своего могущества Древний Рим достиг во [[II веке н. э. , когда под его контролем оказалось пространство от современной [[Шотландия|Шотландии на севере до [[Эфиопия|Эфиопии на юге и от [[Армения|Армении на востоке до [[Португалия|Португалии на западе. Современному миру Древний Рим подарил [[римское право, некоторые архитектурные формы и решения (например, [[арка|арку и [[купол) и множество других новшеств (например, [[водяное колесо|колёсные [[водяная мельница|водяные мельницы). [[Христианство как религия родилось на территории Римской империи. Официальным языком древнеримского государства был [[латинский язык|латинский, религия в течение большей части периода существования была [[политеизм|политеистична, неофициальным гербом империи был золотой орёл (aquila), после принятия христианства появились [[лабарумы с [[хризма|хризмой.
- Romerska riket, Romarriket, Romerska civilisationen eller antikens Rom var en kulturell och politisk enhet som utgick från staden Rom, antagligen grundad omkring 753 f. Kr. Från att ha varit en stad under etruskiskt styre förklarade romarna sig självständiga omkring 509 f. Kr. och grundade den romerska republiken. Med tiden kom staden att växa sig allt starkare, ingå allianser med närliggande stadsstater och utmana det etruskiska riket till norr. År 396 f. Kr. erövrade romarna en av etruskernas viktigaste städer, Veii, efter sex års belägring. Expansionen fortsatte och år 264 f. Kr. kontrollerade Rom hela det italienska fastlandet söder om Poslätten. Den största militära utmaningen under denna tid kom från staden Karthago i Nordafrika. Mellan åren 264-146 f. Kr. fördes de tre så kallade puniska krigen mellan dessa makter. Det sista kriget slutade med att Rom jämnade Karthago med marken. År 83 f. Kr. utbröt ett inbördeskrig mellan de två generalerna Lucius Sulla och Gaius Marius. Sulla invaderade Rom och utropade sig själv till diktator, men avgick efter två år. År 60 f. Kr. bildade Julius Caesar, Pompejus och Marcus Licinius Crassus ett triumvirat som innebar att de tre delade på makten. Stridigheter utbröt dock mellan de tre och Caesar kunde, efter att ha besegrat sina konkurrenter, styra riket som diktator mellan från 47 f. Kr. till 44 f. Kr. då han mördades av sina rivaler. Han hade sedan innan utsett sin syster Julias barnbarn Gaius Octavius till sin efterföljare på tronen. Octavius styrde framgångsrikt Romerska riket i femtiosex år; han stabiliserade gränserna, omstrukturerade den statliga administrationen, förbättrade infrastrukturen, underlättade handeln och genomförde betydelsfulla kulturella projekt. År 27 f. Kr. gav senaten honom namnet Augustus som betyder "helig" eller "ärevördig". Detta markerar övergången från republik till kejsardöme i Roms historia. Från och med denna tidpunkt är Rom ett enat imperium med makten i händerna på kejsaren. Kejsartiden brukar indelas i principatet och dominatet. Principatet, som sträcker sig mellan 27 f. Kr.-284 e. Kr. , har fått sitt namn från kejsarens beteckning princeps senatus ("förste man"). Dominatet sträcker sig mellan 284-305. År 324 blev kristendomen officiellt erkänd och en rikskyrka grundades. Romarriket plågades vid denna tid av oroligheter kring gränserna. Efter ett stort antal krig och invasioner avsattes slutligen den sista västromerska kejsaren år 476 av germanen Odovakar. Det Östromerska riket skulle dock komma att bestå ända till 1453.
- Antik Roma, [[M. Ö. 9. yüzyılda [[İtalya Yarımadası'nda kurulan [[Roma [[şehir devletinden doğarak tüm [[Akdeniz'i çevreleyen muazzam bir [[imparatorluk haline gelen medeniyetin adıdır. Yaklaşık [[12. yüzyıl boyunca varlığını sürdürmüş olan Roma uygarlığı bir [[monarşiden [[oligarşi ve [[cumhuriyetin bileşimi bir [[demokrasiye ve daha sonra da [[Otokrasi|otokratik bir imparatorluğa dönüşmüştür. Fetih ve [[asimilasyon yollarıyla [[Batı Avrupa ve Akdeniz'i çevreleyen bölgede egemen olan [[Roma İmparatorluğu zaman içinde düşüşe geçmiş ve çökmüştür. [[Hispanya, [[Galya ve [[İtalya'yı içine alan [[Batı Roma İmparatorluğu|batı imparatorluğu [[5. yüzyılda bağımsız krallıklara bölündü. Batı imparatorluğunun [[476 yılında sona ermesi Roma'nın yıkılışı ve [[Orta Çağ'ın başlangıç tarihi kabul edilir. Öte yandan [[İstanbul'dan yönetilen [[Doğu Roma|doğu imparatorluğu, [[1453 yılına kadar varlığını sürdürmüştür. Roma uygarlığı, kültürel olarak yoğun biçimde ilham ve örnek aldığı [[Antik Yunan ile birlikte "klasik antikite"ye dahil edilir. Antik Roma [[Batı|Batı dünyasındaki [[hukuk, [[savaş, [[sanat, [[edebiyat, [[mimari, [[teknoloji ve [[dil konularının gelişimine büyük katkıda bulunmuştur ve hâlen de günümüz dünyası üzerinde büyük etkiye sahiptir.
- Старода́вній Рим (лат. Roma antiqua, також Древній Рим, старожитній, [[Античність|античний Рим) - одна з провідних цивілізацій Давнього світу та [[Античність|античності, отримала свою назву від головного міста - [[Рим|Риму, яке в свою чергу назване на честь легендарного засновника - [[Ромул|Ромула. Стародавній Рим був цивілізацією, яка виросла з маленької землеробської громади, заснованої на Італійському п-ві ще в [[10 століття до н. е. |Х ст. до н. е. Центр Риму сформувався в межах болотистої рівнини, обмеженої [[Капітолій (пагорб)|Капітолієм, [[Палатин|Палатином і [[Квірінал|Квіріналом. Розташована вздовж [[Середземне море|Середземного моря, Римська держава з часом стала однією з найбільших імперій Давнього світу. За століття свого існування, давньоримська цивілізація змінювалася від [[Монархія|монархії до [[Олігархія|олігархічної [[Республіка|республіки, а потім - до все в більшій мірі автократичної [[Імперія|імперії. Завдяки завоюванням та асиміляції вона згодом почала домінувати над усім Середземномор'ям. Піку своєї могутності Стародавній Рим досяг у [[2 століття н. е. |ІІ ст. н. е. , коли під його контролем опинилися территорії від сучасної [[Шотландія|Шотландії на півночі до [[Ефіопія|Ефіопії на півдні та від [[Вірменія|Вірменії на сході до [[Лузитанія (римська провінція)|Португалії на заході. У [[395 р. [[Римська імперія розділилася на дві частини - західну та східну. Уражена внутрішньою нестабільністю та атакована різними мігруючими народами, [[Західна Римська імперія|західна частина імперії, що включала [[Тарраконська Іспанія (римська провінція)|Іспанію, [[Галлія|Галлію, [[Римська Британія|Британію та [[Італія (римська провінція)|Італію, розпалася на незалежні королівства у [[5 століття н. е. |V ст. [[Візантійська імперія|Східна частина імперії, яка управлялась [[Константинополь|Константинополем і включала [[Греція|Грецію, [[Анатолія|Анатолію, [[Сирія (римська провінція)|Сирію та [[Римський Єгипет|Єгипет, вижила в цій кризі і, незважаючи на втрату Сирії та Єгипту, завойованих арабами, відновилася та проіснувала ще тисячу років, але врешті-решт її залишки були аннексовані турецькою [[Османська імперія|Оттоманською імперією. Цю східну, християнську, середньовічну стадію існування Римської імперії історики зазвичай називають [[Візантійська імперія|Візантійською імперією. Певний вплив на становлення давньоримської цивілізації мала культура [[Етруски|етрусків і [[Стародавня Греція|давніх греків. У етрусків римляни запозичали більшість букв свого [[алфавіту, деякі прийоми [[будівництво|будівництва, ряд [[обрядів (наприклад, [[гладіаторський бій|гладіаторські бої). Символ Риму — бронзова статуя вовчиці — виконана етруським майстром. Етруською була і остання з царських династій. Грецький вплив на [[римська культура|римську культуру був: вивчалася [[давньогрецька філософія|грецька філософія, [[давньогрецька література|література, знання [[давньогрецька мова|грецької мови стає обов'язковим для грамотної людини, копіюються грецькі скульптури. Давньоримську цивілізацію разом із [[Стародавня Греція|Давньою Грецією, як правило, об'єднують у поняття "класичної античності". Стародавній Рим зробив великий внесок у розвиток права, військової справи, мистецтва, архітектури, технологій та мови у західноєвропейській цивілізації. Сучасному світові Стародавній Рим подарував [[римське право, деякі архітектурні форми та рішення (наприклад, хрестово-купольну систему) і безліч інших нововведень (наприклад, [[Водяний млин|колісні водяні млини). [[Християнство як релігія народилося на территорії Римської імперії. Офіційною мовою давньоримської держави була [[Латинська мова|латина, релігія протягом більшої частини існування була [[Політеїзм|політеїстична, неофіційним гербом імперії був золотий орел, після прийняття християнства з'явилися лабаруми і хризма.
- 古罗马通常指从前9世纪初在意大利半岛中部兴起的文明，历罗马王政时代、罗马共和国，於1世纪前后扩张成为横跨欧洲、亚洲、非洲的庞大罗马帝国。到395年，罗马帝国分裂为东西两部。西罗马帝国亡於476年。而东罗马帝国（即拜占廷帝国）則在1453年被奥斯曼帝国所灭。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
