| dbpprop:abstract
|
- Ada Kaleh was a small island on the Danube populated by Turks that was submerged during the building of the Iron Gates hydro plant in 1970. The island was about 3 km downstream from Orşova and measured 1.75 by 0.4-0.5 km. The isle of Ada Kaleh is probably the most evocative victim of the Iron Gate dam's construction. A Turkish enclave, it had a mosque and a thousand twisting alleys, and was known as a free port and smuggler's nest. Many other ethnic groups lived here beside Turks. It was walled: the Austrians built a fort there in 1669 to defend it from the Turks, and that fort would remain a bone of contention for the two empires. In 1699 the island came under Turkish control, from 1716 to 1718 it was Austrian, after a four month siege in 1738 it was Turkish again, followed by the Austrians re-conquering it in 1789, only to have to yield it to the Turks in the trailing peace treaty. Thereafter, the island lost its military importance. In 1804, during the First Serbian Uprising Serbian rebels, led by Milenko Stojković, caught and executed the dahias, who had fled from Belgrade and took refuge on the island. It was the oppression brought by the dahias that was the direct cause for the uprising. The 1878 Congress of Berlin forced the Ottoman Empire to retreat far into the south, and the island came under the control of Austria-Hungary, though it remained the property of the Turkish sultan. The inhabitants enjoyed exemption from taxes and customs and were not conscripted. In 1923, when the Ottoman monarchy had disappeared, the inhabitants chose to join Romania. The Ada Kaleh mosque dated from 1903 and was built on the site of an earlier Franciscan monastery. The carpet, a gift from the Turkish sultan, has been located in the Constanţa mosque since 1965. The population lived primarily on the cultivation of tobacco and fishery, later on tourism. In its last years of existence the island counted 600 to 1,000 inhabitants. With the building of the dam, some of the structures built on the islands were moved to nearby Şimian Island, including part of the masonry of the fortress' catacombs, the Mosque, the bazaar, Mahmut Pasha's house, the graveyard and various objects. However, the Ada Kaleh community decided to emigrate to Turkey after the evacuation of the island instead of re-settling on Şimian island. Also, a smaller part went to Dobruja, another Romanian territory with a Turkish minority, so reconstruction of the New Ada Kaleh was never completed.
- Ada Kaleh, zeitweilig auch Caroline-Insel oder Neu-Orschowa genannt, war eine Insel in der Donau, die ab 1968 wegen des Baus eines rumänisch-jugoslawischen Staudammes am Eisernen Tor allmählich überflutet wurde und 1971 ganz in der Donau versank. Sie lag auf Höhe der rumänischen Stadt Orşova und der serbischen Ortschaft Tekija. Ada Kaleh war bis 1912 eine übriggebliebene türkische Enklave und bis zu ihrem Untergang infolge Überflutung durch ein Staudammprojekt Rest des Islam im Banat. Auf der etwa 1,7 km langen und 0,5 km breiten Insel befand sich eine Festung in Vauban-Bauweise und eine kleine Ortschaft mit einer Moschee, einem Basar, einer kleinen orthodoxen Kirche, mehreren Kaffeehäusern und einem Gouverneurspalais. Die zuletzt 600 (nach anderen Quellen 1000) überwiegend türkischen Bewohner lebten vornehmlich von der Fischerei und von der Produktion von Süß- und Tabakwaren. Im 20. Jahrhundert entwickelte sich ein lebhafter Tourismus. Ada Kaleh diente den Bewohnern der umliegenden Regionen als romantisches Ausflugsziel und, dank einer Steuerbefreiung, als beliebte Einkaufsmöglichkeit für türkische Delikatessen, Schmuck und Tabakwaren. Berühmt war Ada Kaleh auch für seine Rosenzucht und die daraus gewonnenen Produkte.
- Ada Kaleh nom qui signifie en turc « île forteresse » était une petite île située sur le Danube peuplée par des turcs. Elle a été entièrement submergée pendant la construction de la centrale hydro-éléctrique des Portes de Fer en 1970. L'île se situait à environ 3 km en aval d'Orşova et mesurait 1,75 km sur 0,5.
- Ada Kaleh egy törökök által lakott kis sziget volt a Dunán, amelyet 1972-ben, a vaskapui vízerőmű gátjának megépítése után vízzel árasztottak el. A sziget Orsova alatt kb. 3 kilométerre helyezkedett el; a mérete 1,7×0,4-0,5 km volt. Neve törökül sziget-vár jelentésű. Fájl:Ada Kaleh. jpg Ada-Kaleh képeslapon Fájl:Ada-Kaleh. jpg Ada Kaleh-sziget Fájl:Ada Kaleh-Bazaar. jpg Az Ada Kaleh-szigeti bazár
- Ada-Kaleh (tur. "Wyspa-Twierdza"; także "Wyspa Karoliny", Neu-Orschowa) - nieistniejąca dziś mała wyspa rzeczna na Dunaju, w Żelaznej Bramie, 3 km na wschód od rumuńskiego miasta Orşova. Długość wyspy wynosiła 1,75 km, szerokość - 0,4-0,5 km, wysokość - 48 m n.p.m. Wyspa była zbudowana z naniesionych przez nurt Dunaju piasków i żwirów. Dzięki łagodnemu klimatowi i urodzajnej glebie była pokryta bujną roślinnością typu śródziemnomorskiego. Na wyspie istniała twierdza z dobrze zachowanymi obwarowaniami. Wewnątrz i wokół murów leżało niewielkie, niezwykle malownicze osiedle o orientalnym charakterze, z meczetem (zbudowanym z 1903 na miejscu wcześniejszego klasztoru franciszkanów) i z cerkwią. Zamieszkiwało je około tysiąca osób, w większości Turków, ale także Arabów, Albańczyków, Bułgarów, Kurdów i Serbów. Ludność wyspy była w przeważającej większości muzułmańska, w kontraście z prawosławnym sąsiedztwem. Wyspa słynęła z uprawy róż, z których produkowano olejek, oraz z uprawy owoców południowych, z których robiono konfitury. Już w starożytności o Ada-Kaleh wspominał Herodot jako o Cyraunis. Na początku naszej ery istniał na wyspie rzymski obóz wojskowy. Wraz z sąsiadującymi terenami Bałkanów wyspa znalazła się w XV wieku w granicach imperium osmańskiego. W czasach nowożytnych, zwłaszcza podczas wojen austriacko-tureckich, wyspa miała urozmaiconą historię polityczną. W 1689, podczas V wojny austriacko-tureckiej, wyspę zajęły wojska habsburskie, które nadały jej nazwę Neu-Orschowa i zbudowały na niej pierwszą twierdzę. W 1691 Turcy przy pomocy Węgrów z Siedmiogrodu zajęli wyspę i zburzyli twierdzę. W 1692 Austriacy odzyskali wyspę i ponownie wznieśli na niej twierdzę, jednak po pokoju karłowickim w 1699 Ada-Kaleh wróciła do Turcji. Podczas VI wojny austriacko-tureckiej latach 1716-1718 wyspę zdobyli Austriacy, którzy zaczęli rozbudowę twierdzy, stanowiącej w XVIII wieku jedną z najnowocześniejszych fortyfikacji na Bałkanach. Prac jednak nie ukończyli, bo podczas kolejnej wojny w 1738 twierdzę po czteromiesięcznym oblężeniu zdobyli Turcy. Władzę turecką potwierdził pokój w Belgradzie w 1739. Podczas ostatniej wojny austriacko-tureckiej w 1789 wyspę zdobyli Austriacy, jednak kończący tę wojnę pokój w Swisztowie w 1791 pozostawił wyspę w granicach imperium osmańskiego. W XIX wieku Ada-Kaleh utraciła znaczenie militarne. Podczas VII wojny turecko-rosyjskiej wyspę ograbiły wojska rosyjskie. W 1849 Ada-Kaleh stała się schronieniem dla niektórych przywódców węgierskiej Wiosny Ludów. Przynależność wyspy do Turcji została pośrednio potwierdzona przez traktat berliński w 1878, który pominął wyspę przy podziale europejskich ziem Turcji. W efekcie Ada-Kaleh pozostała turecką enklawą między Rumunią a Serbią, pod wojskową okupacją Austro-Węgier. Po wycofaniu się wojsk austro-węgierskich w 1885 mieszkańcy wyspy znaleźli się w bardzo uprzywilejowanej sytuacji - byli wolni od ceł i podatków oraz od obowiązku służby wojskowej. Na wyspie powstał wolnocłowy port, a mieszkańcy zajęli się handlem i przemytem. Po zakończeniu I wojny światowej i upadku imperiów habsburskiego i osmańskiego w 1923 Ada-Kaleh została włączona do Rumunii i utraciła swój wyjątkowy status. Jednak ze względu na zabytkowe fortyfikacje, egzotyczny charakter i bogatą historię na wyspie rozkwitła turystyka - w 1931 gościł tam m. in. król Rumunii Karol II. Wyspa zniknęła z powierzchni ziemi w 1971, po całkowitym napełnieniu sztucznego jeziora w Żelaznej Bramie. Mieszkańcy zostali przesiedleni na rumuńską wyspę Şimian na Dunaju, gdzie zbudowano replikę osiedla i twierdzy, do muzułmańskich miejscowości w rumuńskiej Dobrudży, a część z nich wyjechała do Turcji. Ada-Kaleh występuje jako "Niczyja Wyspa" w powieści Maurycego Jokaia "Złoty człowiek" (Az arany ember) z 1872. Stanowi tam symbol odległego spokoju i piękna przeciwstawiony realnemu otoczeniu.
- Ada Kaleh (din limba turcă Ada Kale, însemnând Insula Fortăreaţă) a fost o insulă pe Dunăre, acoperită în 1970 de apele lacului de acumulare al hidrocentralei Porţile de Fier I. Insula se găsea la circa 3 km în aval de Orşova şi avea o dimensiune de circa 1,7km lungime şi circa 500m lăţime. Insula Ada Kaleh era pentru locuitorii din regiune un punct turistic îndrăgit datorită preţurilor (fiind scutită de impozit) mai scăzute, pentru cumpărarea delicateselor turceşti, bijuterii şi tutun. Insula a fost renumită şi pentru creşterea trandafirilor, şi producerea uleiului şi a parfumului din acestea.
- Adakale, Kal`â ı Ada, 1968 yılında Demirkapı (Iron Gates) Barajı'nın suları altında kalana kadar Tuna Nehri üzerinde, bugünkü Romanya topraklarında yer alan ve üzerinde Türk nüfusun yaşadığı ada. Eski adı Caroline Adası, Romence adı Yeni Orşova dır. Tuna Nehri'ndeki trafik ve ticareti kontrol eden ada, 1691 yılından Osmanlı Devleti tarafından fethedilmiş, 1878 Berlin Antlaşmasında kime teslim edileceginin yazımı unutulduğundan 1923 yılındaki Lozan Anlaşması ile Romanya'ya teslim edilene kadar bir Türk adası olarak kalmıştır. 1960'lı yılların sonlarına kadar 1000 kadar Türk'ün yaşadığı 160.000 m² yüzölçümündeki Adakale, Osmanlı mimarisinin özelliklerini yansıtan bir yerleşim birimiydi. Üzerinde bir cami, bir Vauban stilinde inşa edilmiş bir kale, küçük bir Ortodoks kilisesi, pazar yeri ve birkaç kahvehane bulunmaktaydı. Adada yaşayan Türkler tütün ekimi, kayıkçılık ve ticaretten geçimlerini sağlarlardı. Ada baraj suları altında kaldıktan sonra adalıların büyük bölümü Türkiye'ye göç etmiştir.
|
| rdfs:comment
|
- Ada Kaleh was a small island on the Danube populated by Turks that was submerged during the building of the Iron Gates hydro plant in 1970. The island was about 3 km downstream from Orşova and measured 1.75 by 0.4-0.5 km. The isle of Ada Kaleh is probably the most evocative victim of the Iron Gate dam's construction. A Turkish enclave, it had a mosque and a thousand twisting alleys, and was known as a free port and smuggler's nest. Many other ethnic groups lived here beside Turks.
- Ada Kaleh, zeitweilig auch Caroline-Insel oder Neu-Orschowa genannt, war eine Insel in der Donau, die ab 1968 wegen des Baus eines rumänisch-jugoslawischen Staudammes am Eisernen Tor allmählich überflutet wurde und 1971 ganz in der Donau versank. Sie lag auf Höhe der rumänischen Stadt Orşova und der serbischen Ortschaft Tekija. Ada Kaleh war bis 1912 eine übriggebliebene türkische Enklave und bis zu ihrem Untergang infolge Überflutung durch ein Staudammprojekt Rest des Islam im Banat.
- Ada Kaleh nom qui signifie en turc « île forteresse » était une petite île située sur le Danube peuplée par des turcs. Elle a été entièrement submergée pendant la construction de la centrale hydro-éléctrique des Portes de Fer en 1970. L'île se situait à environ 3 km en aval d'Orşova et mesurait 1,75 km sur 0,5.
- Ada Kaleh egy törökök által lakott kis sziget volt a Dunán, amelyet 1972-ben, a vaskapui vízerőmű gátjának megépítése után vízzel árasztottak el. A sziget Orsova alatt kb. 3 kilométerre helyezkedett el; a mérete 1,7×0,4-0,5 km volt. Neve törökül sziget-vár jelentésű. Fájl:Ada Kaleh. jpg Ada-Kaleh képeslapon Fájl:Ada-Kaleh. jpg Ada Kaleh-sziget Fájl:Ada Kaleh-Bazaar. jpg Az Ada Kaleh-szigeti bazár
- Ada-Kaleh (tur. "Wyspa-Twierdza"; także "Wyspa Karoliny", Neu-Orschowa) - nieistniejąca dziś mała wyspa rzeczna na Dunaju, w Żelaznej Bramie, 3 km na wschód od rumuńskiego miasta Orşova. Długość wyspy wynosiła 1,75 km, szerokość - 0,4-0,5 km, wysokość - 48 m n.p.m. Wyspa była zbudowana z naniesionych przez nurt Dunaju piasków i żwirów. Dzięki łagodnemu klimatowi i urodzajnej glebie była pokryta bujną roślinnością typu śródziemnomorskiego.
- Ada Kaleh (din limba turcă Ada Kale, însemnând Insula Fortăreaţă) a fost o insulă pe Dunăre, acoperită în 1970 de apele lacului de acumulare al hidrocentralei Porţile de Fier I. Insula se găsea la circa 3 km în aval de Orşova şi avea o dimensiune de circa 1,7km lungime şi circa 500m lăţime.
- Adakale, Kal`â ı Ada, 1968 yılında Demirkapı (Iron Gates) Barajı'nın suları altında kalana kadar Tuna Nehri üzerinde, bugünkü Romanya topraklarında yer alan ve üzerinde Türk nüfusun yaşadığı ada. Eski adı Caroline Adası, Romence adı Yeni Orşova dır.
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
