| dbpprop:abstract
|
- Thubten Gyatso (12 February 1876 – 17 December 1933) was the 13th Dalai Lama of Tibet.
- Thubten Gyatso war der dreizehnte Dalai Lama.
- Thubtän Gjamccho byl 13. tibetským dalajlamou. V roce 1878 byl rozpoznán coby převtělenec předchozího dalajlamy Thinlä Gjamccha, načež byl převezen do Lhasy. O rok později byl slavnostně uveden do své funkce, avšak politickou moc převzal až v roce 1895 poté, co dosáhl plnoletosti. Byl vzdělaný muž a schopný politik, během Velké hry byl nucen uprchnout do Mongolska. Zavedl do Tibetu automobily, elektřinu a telefon a také navrhl tibetskou vlajku.
- Thubten Gyatso decimotercer dalái lama conocido como un gran político que supo mantener el Tíbet como nación independiente a pesar de las presiones de la Rusia Imperial, la dinastía Qing y el Imperio Británico; además, restauró la disciplina monástica e incrementó el número de legos para evitar el abuso de poder de los monjes. Creó un sistema de impuestos, un cuerpo policial, introdujo la electricidad, el teléfono y el primer automóvil en el Tíbet y vaticinaba al final de sus días una etapa de oscurantismo para el Tíbet y que su reencarnación valdría para enfrentar a los chinos a un joven y fuerte dalái lama. En cuanto a sus logros espirituales, destacó desde joven. Decidió debatir en los tres grandes monasterios de Lhasa –Ganden, Drepung y Sera– ante todos los monjes y sobresalió fácilmente. Como otros Dalái Lamas del pasado, combinó sus estudios de la tradición Guelupa, con los de la tradición Nygma. Asimismo fue un reconocido meditador que realizó retiros cortos y largos, además de mantener una práctica diaria durante toda su vida.
- Thubten Gyatso oli 13. dalai-lama, Tiibetin buddhalaisuuden johtohahmo ja Tiibetin hallitsija. Hän oli älykäs uudistaja, joka osoittautui taitavaksi poliitikoksi Tiibetin jouduttua Venäjän, Kiinan ja Ison-Britannian kiistakapulaksi. Hän oli myös vastuussa luostarien kurin palauttamisesta. Dalai-lama osoitti kiinnostusta ulkomaailmaan ja otti käyttöön sähkön, puhelimen ja Tiibetin ensimmäisen auton. Tiibetin irtauduttua täydellisesti Kiinasta vuonna 1912 maa sai uuden postilaitoksen ja oman setelirahan. Dalai-lama pyrki myös muun muassa kehittämään maalle tehokkaan armeijan, mutta konservatiivinen ylhäispapisto pelkäsi etujensa puolesta ja vastusti uudistuksia. Niinpä dalai-lama kuollessaan 1933 saattoikin pelätä synkempien aikojen vielä tulevan.
- Thubten Gyatso (ou Thupten Gyatso) est le 13 dalaï-lama. Avant-gardiste, c'est en 1898 que le 13 dalaï-lama abolit la peine de mort. En 1912, suite à une lettre de Yuan Shikai souhaitant restaurer le rôle du dalaï-lama, celui-ci répond qu'il ne demande aucun titre du gouvernement chinois car il entend exercer son pouvoir spirituel et temporel au Tibet. Cette lettre est considérée comme une déclaration d'indépendance. Le dalaï-lama est ensuite rentré au Tibet et a exercé une autorité politique qui n'avait pas été vue depuis le règne du 5 dalaï-lama. Au cours de l’été 1912, le 13 Dalaï Lama rencontra Agvan Dorjiev à Phari-Dzong, et ce dernier l’accompagna ensuite au monastère de Samding, avant son retour à Lhassa. En janvier 1913, le Tibet et la Mongolie signèrent un traité bilatéral à Urga, reconnaissant mutuellement leur indépendance vis à vis de la Chine. Le 14 février 1913, le 13 dalaï-lama édita une proclamation réaffirmant l'indépendance du Tibet. Les troupes et les autorités officielles chinoises avaient été expulsées du Tibet en 1912 suite à l'invasion de 1908 par l'empereur Mandchou. Le 13 dalaï-lama réalisa de profondes réformes, notamment des modifications des structures administratives. Il créa le drapeau du Tibet en 1912, à partir des différents drapeaux des armées frontalières. Thubten Gyatso décide en 1912 de créer en complément des pièces de monnaie tibétaines, des billets de banque tibétains spécifiques au Tibet. C'est aussi en 1912 que furent émis les premiers timbres du Tibet. Avant sa mort, dans un mélange harmonieux de religion et de politique, il émit cette prédiction : « Il se pourrait qu'ici, au centre du Tibet, la religion et l'administration séculières soient attaquées à la fois de l'extérieur et de l'intérieur. A moins que l'on sache garder notre propre pays, il arrivera alors que les dalaï-lamas et panchen-lamas seront brisés et resteront sans nom. En ce qui concerne les monastères, les moines et les nonnes, leurs terres et autres propriétés seront détruites. Les coutumes administratives ancestrales (développées par les trois grands rois du Dharma seront affaiblies. Les fonctionnaires de l'État religieux et séculier se verront saisis de leurs terres et de leurs autres possessions. Et, eux-mêmes devront servir leurs ennemis, ou errer dans le pays comme des mendiants. Tous les êtres seront plongés dans de grandes difficultés, les jours et les nuits sombreront lentement dans les souffrances. Ne soyez pas des traîtres vis à vis de la communauté religieuse ou de l'État en travaillant pour un autre pays que le vôtre. Le Tibet est heureux, et dans le confort maintenant. La situation est entre vos mains. »
- Fu un riformatore che si dimostrò anche un abile politico quando il Tibet divenne una pedina nel cosiddetto "grande gioco", cioè il conflitto non bellico creatosi tra XIX e XX secolo tra impero britannico e impero russo per la supremazia sull'Asia Centrale. Fu anche responsabile del ristabilimento della disciplina nella vita monastica e dell'aumento di funzionari laici per diminuire l'eccessivo potere nelle mani dei monaci. Fu introdotta una legislazione per fronteggiare la corruzione tra i funzionari pubblici, un sistema di tassazione nazionale e fu creata una forza di polizia. In seguito ai contatti con i rappresentanti di nazioni straniere, il Dalai Lama introdusse nel suo paese l'elettricità, il telefono e la prima automobile del Tibet.
- ダライ・ラマ13世（1876年2月12日 - 1933年12月17日）は、第13代のダライ・ラマ。法名をトゥプテン・ギャツォと言う。
- Thubten Gyatso, ook Thupten Gyatso, was de 13e dalai lama van Tibet. Hij regeerde van 1895 tot 1933 en was een intelligente hervormer die een moeilijk politiek spel moest spelen tussen Rusland, China en de Britten. Vrijwel onmiddellijk na zijn formele installatie als dalai lama in 1895 probeerde de negende Demo koetoektoe, Lozang Trinlé de twee na laatste van de regenten in historisch Tibet hem om het leven te brengen. Thubten Gyatso was verantwoordelijk voor het herstel van discipline in de kloosters en probeerde de monniken uit de politiek te houden. In 1904 vielen Britse troepen vanuit India Tibet binnen. De Tibetanen leerden daaruit de les dat men niet met speren tegen kogels kan vechten. Twee maal probeerden de Chinezen hem van de troon te zetten. De eerste maal vluchtte hij naar Mongolië, de tweede maal naar India. Hij vroeg de Britten om hulp, maar de vraag werd genegeerd. In 1911 brak in China een burgeroorlog uit en de Tibetaanse regering besloot een isolatie-politiek te voeren en zich afzijdig te houden van de buurlanden. Thubten Gyatso probeerde het land te moderniseren en een einde te maken aan de corruptie. Hij was somber over de toekomst. Een paar dagen voor zijn plotselinge overlijden in 1933 deed hij de volgende voorspelling: "Zeer spoedig kunnen in dit land (met zijn harmonieuze mengeling van religie en politiek) verraderlijke gebeurtenissen plaatsvinden zowel binnen het land als van buitenaf. Op dat moment zouden, als we ons gebied niet durven te beschermen, de geestelijke leiders waaronder de Overwinnende Vader en Zoon (dalai lama en panchen lama) vernietigd kunnen worden zonder spoor achter te laten, de bezittingen en autoriteit van onze Lakangs (huizen van gereïncarneerde lamas) en monniken kunnen ons worden ontnomen. Verder zal ons politieke systeem, ontwikkeld door de drie grote Dharma-koningen spoorloos verdwijnen. Het bezit van alle mensen, hoog en laag, zal hen worden ontnomen en de mensen zullen slaven worden. Alle levende wezens zullen eindeloze dagen lijden en vervuld zijn van angst. Deze tijd zal komen."
- Thubten Gjatso – XIII dalajlama, duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego. Urodził się w roku 1876, a w roku 1878 został rozpoznany jako inkarnacja Dalajlamy. W roku 1879 został koronowany w pałacu Potala, jednak rzeczywistą polityczną władzę przejął dopiero w roku 1895. Wyszedł cało z zamachu, za który skazano na śmierć regenta. Na jego panowanie przypada inwazja brytyjska przeprowadzona przez Francisa Younghusbanda w roku 1904. Brytyjczycy po zawarciu korzystnego dla siebie traktatu wycofali się, ale Dalajlama uciekł wówczas do Mongolii, kontrolujący zaś ją Chińczycy zgodzili się by czasowo został pozbawiony swych uprawnień. Następnie jednak po odwiedzeniu przez niego Pekinu i otrzymaniu instrukcji pozwolono mu wrócić do Lhasy - w oczach Chińczyków był on jednak już tylko ich wasalem. W roku 1910 Tybet zaatakował chiński generał Zhao Erfeng, i tym razem Dalajlama uciekł do brytyjskich Indii. Chińska władza w Tybecie załamała się jednak w wyniku Rewolucji Xinhai, która obaliła cesarstwo, i w 1912 roku Dalajlama powrócił do Tybetu. Po tych wydarzeniach stosunki pomiędzy Tybetańczykami i Brytyjczykami stawały się coraz bardziej przyjazne. Dalajlamie nie udało się osiągnąć porozumienia z Chinami, które nadal pretendowały do zwierzchności nad Tybetem. Rozpoczął on formowanie nowoczesnej milicji i wojska. Nadal wrogie były stosunki Tybetu z Nepalem, a napięcia pomiędzy Dalajlamą a panczenlamą Thubten Chökyi Nyima doprowadziły do ucieczki tego ostatniego do Chin w roku 1923. XIII Dalajlama zmarł 17 grudnia 1933 roku.
- Thubten Gyatso às vezes chamado de Thupten Gyatso, foi o décimo terceiro Dalai Lama do Tibete.
- Тхуптэ́н Гьяцо́ — тринадцатый Далай-лама, духовный и светский глава Тибета в 1913—1933 гг. Во внутренней политике проявил себя как выдающийся реформатор, во внешней — как искусный дипломат, борец за независимость своей страны. В период его правления Тибет фактически являлся суверенным государством. Далай-лама XIII также известен как важнейшая фигура центральноазиатской части геополитической игры между Россией, Британией и Китаем конца XIX — начала XX вв. , в которой он долгое время открыто поддерживал российскую сторону.
- Thubten Gyatso, var den 13:e Dalai lama. Thubten Gyatso genomförde en del reformer under sin styrelsetid. Bland annat så återinförde han en strängare disciplin i klosterlivet och ökade antalet lekmän i klostren, i syfte att minska munkarnas makt. Thubten Gyatso införde även ett nationellt skattesystem och skapade även en tibetansk polisstyrka. Dessutom infördes lagstiftning som skulle minska korruption bland statliga tjänstemän. På grund av sina kontakter med utlänningar blev Dalai lama även intresserad av nya uppfinningar och han förde in elektricitet och den första telefonen och den första bilen i Tibet.
- 土登嘉措（藏文：ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་；威利：thub bstan rgya mtsho；藏语拼音：Tubdain Gyaco，1876年12月12日－1933年12月17日），清代藏傳佛教格魯派第十三世達賴喇嘛。 他推動西藏的現代化，並希望讓西藏擁有獨立的地位，是西藏獨立運動最早的推動者，在近代史上褒貶不一。但他對於近代西藏歷史有著重大的影響，則是不可否認的。
|
| rdfs:comment
|
- Thubten Gyatso (12 February 1876 – 17 December 1933) was the 13th Dalai Lama of Tibet.
- Thubten Gyatso war der dreizehnte Dalai Lama.
- Thubtän Gjamccho byl 13. tibetským dalajlamou. V roce 1878 byl rozpoznán coby převtělenec předchozího dalajlamy Thinlä Gjamccha, načež byl převezen do Lhasy. O rok později byl slavnostně uveden do své funkce, avšak politickou moc převzal až v roce 1895 poté, co dosáhl plnoletosti. Byl vzdělaný muž a schopný politik, během Velké hry byl nucen uprchnout do Mongolska. Zavedl do Tibetu automobily, elektřinu a telefon a také navrhl tibetskou vlajku.
- Thubten Gyatso decimotercer dalái lama conocido como un gran político que supo mantener el Tíbet como nación independiente a pesar de las presiones de la Rusia Imperial, la dinastía Qing y el Imperio Británico; además, restauró la disciplina monástica e incrementó el número de legos para evitar el abuso de poder de los monjes.
- Thubten Gyatso oli 13. dalai-lama, Tiibetin buddhalaisuuden johtohahmo ja Tiibetin hallitsija. Hän oli älykäs uudistaja, joka osoittautui taitavaksi poliitikoksi Tiibetin jouduttua Venäjän, Kiinan ja Ison-Britannian kiistakapulaksi. Hän oli myös vastuussa luostarien kurin palauttamisesta. Dalai-lama osoitti kiinnostusta ulkomaailmaan ja otti käyttöön sähkön, puhelimen ja Tiibetin ensimmäisen auton.
- Thubten Gyatso (ou Thupten Gyatso) est le 13 dalaï-lama. Avant-gardiste, c'est en 1898 que le 13 dalaï-lama abolit la peine de mort. En 1912, suite à une lettre de Yuan Shikai souhaitant restaurer le rôle du dalaï-lama, celui-ci répond qu'il ne demande aucun titre du gouvernement chinois car il entend exercer son pouvoir spirituel et temporel au Tibet. Cette lettre est considérée comme une déclaration d'indépendance.
- Fu un riformatore che si dimostrò anche un abile politico quando il Tibet divenne una pedina nel cosiddetto "grande gioco", cioè il conflitto non bellico creatosi tra XIX e XX secolo tra impero britannico e impero russo per la supremazia sull'Asia Centrale. Fu anche responsabile del ristabilimento della disciplina nella vita monastica e dell'aumento di funzionari laici per diminuire l'eccessivo potere nelle mani dei monaci.
- ダライ・ラマ13世（1876年2月12日 - 1933年12月17日）は、第13代のダライ・ラマ。法名をトゥプテン・ギャツォと言う。
- Thubten Gyatso, ook Thupten Gyatso, was de 13e dalai lama van Tibet. Hij regeerde van 1895 tot 1933 en was een intelligente hervormer die een moeilijk politiek spel moest spelen tussen Rusland, China en de Britten. Vrijwel onmiddellijk na zijn formele installatie als dalai lama in 1895 probeerde de negende Demo koetoektoe, Lozang Trinlé de twee na laatste van de regenten in historisch Tibet hem om het leven te brengen.
- Thubten Gjatso – XIII dalajlama, duchowy i polityczny przywódca narodu tybetańskiego. Urodził się w roku 1876, a w roku 1878 został rozpoznany jako inkarnacja Dalajlamy. W roku 1879 został koronowany w pałacu Potala, jednak rzeczywistą polityczną władzę przejął dopiero w roku 1895. Wyszedł cało z zamachu, za który skazano na śmierć regenta. Na jego panowanie przypada inwazja brytyjska przeprowadzona przez Francisa Younghusbanda w roku 1904.
- Thubten Gyatso às vezes chamado de Thupten Gyatso, foi o décimo terceiro Dalai Lama do Tibete.
- Тхуптэ́н Гьяцо́ — тринадцатый Далай-лама, духовный и светский глава Тибета в 1913—1933 гг. Во внутренней политике проявил себя как выдающийся реформатор, во внешней — как искусный дипломат, борец за независимость своей страны.
- Thubten Gyatso, var den 13:e Dalai lama. Thubten Gyatso genomförde en del reformer under sin styrelsetid. Bland annat så återinförde han en strängare disciplin i klosterlivet och ökade antalet lekmän i klostren, i syfte att minska munkarnas makt. Thubten Gyatso införde även ett nationellt skattesystem och skapade även en tibetansk polisstyrka. Dessutom infördes lagstiftning som skulle minska korruption bland statliga tjänstemän.
- 土登嘉措（藏文：ཐུབ་བསྟན་རྒྱ་མཚོ་；威利：thub bstan rgya mtsho；藏语拼音：Tubdain Gyaco，1876年12月12日－1933年12月17日），清代藏傳佛教格魯派第十三世達賴喇嘛。 他推動西藏的現代化，並希望讓西藏擁有獨立的地位，是西藏獨立運動最早的推動者，在近代史上褒貶不一。但他對於近代西藏歷史有著重大的影響，則是不可否認的。
|
![[RDF Data]](/statics/sw-cube.png)
